Hindistan İranı ehtiyatla əldə saxlayaraq, ABŞ-a yaxınlaşır - Trend News-un icmalçısı

Hindistan İranı ehtiyatla əldə saxlayaraq, ABŞ-a yaxınlaşır - Trend News-un icmalçısı

Trend -un Fars redaksiyasının rəhbəri Dalğa Xatınoğlu

Hindistanın, bir tərəfdən, ildə 5 faiz enerji tələbatı artdığı üçün İrandan sutkada 350 min barel neft idxal etdiyini və İranla 13 milyard dollarlıq maliyyə dövriyyəsini (bu rəqəmin 10 milyard dolları energetika sahəsinə aiddir), digər tərəfdən İsrail ilə hərbi müqavilələrini, ABŞ-la nüvə sahəsində geniş sazişlərini nəzərə alsaq, açıq şəkildə bu ölkələrdən (İran və ABŞ-İsrail) hansının tərəfini tutacağını müəyyən etmək olmur. Lakin rəsmi Dehlinin son beş ildə atdığı addımlar göstərir ki, bu ölkə çox ehtiyatla İranı əldə saxlayaraq, ABŞ-a yaxınlaşmaqdadır.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin tədqiqat mərkəzinin sədr müavini Məhəmməd Bağır Xürrəmşad fevralın 22-də İLNA agentliyinə bildirib ki, İran əvvəllər nüvə proqramı ilə bağlı Hindistanın mənfi mövqe tutacağına inanmırdı. "Lakin artıq rəsmi Dehlinin Tehrana qarşı mənfi mövqe tutduğunu düşünürük", - Xürrəmşad deyib.

Hindistan MAQATE Hakimlər Şurasının üzvu olaraq, indiyədək bu Şuranın İrana qarşı hər iki qətnaməsinə (İranın əleyhinə) səs verib.

Bu həftə MAQATE-nin yaponiyalı yeni baş katibi Yukiya Amano İranın nüvə proqramı ilə bağlı birinci məruzəsini hazırlayıb. Həmişəki kimi, məruzə rəsmən MAQATE-nin saytında nəşr olunmadan müəyyən kanallar vasitəsilə Qərb medialarında yayılıb.

Amanonun fevralın 20-də yayılan məruzəsində ilk dəfə olaraq İranın nüvə başlığı yaratmağa cəhd etməsi ehtimalı qeyd olunub və sabiq baş katib Məhəmməd əl-Baradeyinin məruzələrindən fərqli olaraq, məruzədə konkret şəkildə İranın nüvə proqramından yaranan narahatlıqlar öz əksini tapıb. Yaxın gələcəkdə bu məruzə MAQATE Hakimlər Şurasının 35 üzvü arasında müzakirəyə çıxarılacaq.

Hindistan indiyədək MAQATE HŞ-nin İranın nüvə proqramı ilə bağlı hər iki qətnaməsinə (2006-ci ilin may ayı və 2009-cu ilin noyabr ayında təsdiq olunan qətnamələr) səs verib. Bundan əlavə, Hindistan İrana qarşı sanksiyalarda müəyyən qədər iştirak edib. Belə ki, Hindistanın İndian Oil şirkətinin İranın Cənub Pars layihəsinin 12-ci fazasında və LNG layihəsində aktiv iştirak etməyə çalışmasına baxmayaraq, bu ölkənin Reliance şirkəti 2009-cu ilin may ayından daxili benzin tələbatının 40 faizini xaricdən idxal edən İrana benzin satışını dayandırıb. İran Hindistanın digər şirkətləri ONGC və Hinduja ilə 35 trilyon kubfut qaz ehtiyatına malik olan 12-ci fazanın 40 faiz səhmini satmağı (9,7 milyard dollar məbləğində) müzakirə edir, həmçinin LNG istehsalı layihəsinin 20 faizində iştirak etmək şərti ilə ildə 6 milyon ton qazı Hindistana satmağı təklif edib.

Digər tərəfdən, Hindistan Çin və İrana qarşı ABŞ üçün xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. 2009-cu ilin iyun ayında ABŞ dövlət katibi Hillari Klinton Hindistan səfərində Baş nazir Manmohan Sinq ilə görüşündə bildirib ki, hazırda Hindistan ABŞ-ın xairici siyasətində əsas prioritetdir. İki ölkənin ticari dövriyyəsinin illik həcmi 43 milyard dollar təşkil edir və 2007-ci ildə ABŞ rəsmi Dehli ilə nüvə proqramı üzrə geniş müqavilələr bağlayıb. Hazırda Hindistanın "enerji səbətində" nüvə elektrik enerjisi 1 faiz təşkil edir. 2004-cü illə müqayisədə ABŞ və Hindistanın maliyyə dövriyyəsi 25 faiz artıb. Bundan əlavə, hazırda 9000 hind tələbə ABŞ universitetlərində təhsil alır.

Hindistan ABŞ-ın təzyiqləri səbəbindən 2007-ci ildə Sülh kəmərindən imtina edib. Bu kəmər vasitəsilə İran qazı Pakistan və Hindistana nəql olunmalıydı.

Digər tərəfdən, İsrail Hindistana silah satışı baxımından ikinci yeri tutur və bu ölkələr arasında raket, müdafiə sistemləri, yüksək hərbi texnika və hərbi personalın təlimi üçün geniş əməkdaşlıq var.

Hindistan 2007-ci ilin sonunda İsrailin 300 kq-lıq TechSAR casusluq peykini kosmosa göndərdi və bu, İranın sərt etirazına səbəb oldu. Bundan əvvəl İsrail Üfüq-1 peykini orbitdə yerləşdirmişdi, lakin TechSAR daha güclü radarlara malikdir, gecə və dumanlı havada da casusluq imkanları var. Bu isə kosmos bazarına yeni daxil olmuş Hindistana imkan yaradır ki, Çin, Ukrayna, Avropa və ABŞ-la rəqabətdə 2,4 milyardlıq bazarda kosmosa peyk göndərmək sahəsində öz yerini tutsun.

Hər halda, Hindistan indiyədək İranın nüvə proqramı ilə bağlı açıq şəkildə sərt mövqe bildirməyib.

İran dünyada neft istehsalının həcminə görə dördüncü ölkədir və hazırda sutkada 2,5 milyon barel neft xaricə satır - 480 min barel Çinə, 350 min barel Hindistana, qalanını isə Yaponiya və digər ölkələrə ixrac edir.

İran yalnız energetika sahəsində deyil, həmçinin təhlükəsizlik baxımından da Hindistan üçün əhəmiyyətlidir. Hindistanın İranın cənubunda yerləşən Abbas limanında konsulluğu var və bu konsulluq vasitəsilə Hörmuz boğazına nəzarət edir. Dünyanın neftə olan tələbatının 60 faizi bu boğaz vasitəsilə nəql olunur. Digər tərəfdən son 60 ildə Pakistan və Hindistan arasında üç dəfə müharibə olub. Rəsmi Dehlinin İranın Pakistanla sərhəd olan Bəluçistan əyalətində konsulluğu var. Bu konsulluğun Pakistana qərbdən nəzarət etmək üçün mühüm rolu var. Hazırda iki ölkənin Kəşmir əyaləti üzərində ərazi iddiaları var.

Bundan əlavə, Pakistan-İran arasında olan normal münasibətləri nəzərə alsaq, Hindistan Kəşmirin statusu məsələsində beynəlxalq səviyyədə İranın dəstəyinə ehtiyac duyur.

Bu faktlara görə, Hindistan İranla müdafiə məsələləri üzrə 2001-ci ildə saziş imzalayıb. İki ölkə 2003-cü ildə İranın cənub sularında (ABŞ-ın İraqa hücumu ərəfəsində), və 2006-cı ildə (ABŞ Prezidenti Buşun Pakistan, Hindistan və Əfqanıstana səfəri ərəfəsində) müştərək hərbi təlimlər keçirib.

Hindistan və İran arasında 1950-ci ildə Hindistanın müstəqil olmasından az sonra "Əbədi sülh və dostluq müqaviləsi" bağlanıb. Buna baxmayaraq, iki ölkə son 60 ildə qeyri-sabit əlaqələrə malik olub.

Məhəmməd Rza Şahın hakimiyyəti dövründə İran Pakistanla birlikdə SENTO müdafiə müqaviləsinə üzv olub və 1965-1971-ci illərdə Pakistan-Hindistan müharibəsində rəsmi İslamabada silah yardımı edib.

İran İslam İnqilabından sonra ilk dəfə Hindistanın Baş naziri Narasimha Rao 1993-cü ildə İrana səfər edib. 1995-ci ildə isə İran Prezidenti Əkbər Haşimi Rəfsəncani Hindistana səfər edib.

2001-ci ildə isə Prezident Məhəmməd Xatəmi və Baş nazir Vaçpayi arasında "Müdafiə üzrə əməkdaşlıq" müqaviləsi bağlanıb.

Belə bir "fırtınalı tarixi əlaqələri" nəzərə alsaq, Hindistanın İranı qəti şəkildə müdafiə edəcəyi inanılmazdır.

Dünya Bankı Azərbaycanda yol layihəsi üçün kredit ayırmağı planlaşdırır
Dünya Bankı Azərbaycanda yol layihəsi üçün kredit ayırmağı planlaşdırır
“AccessBank”da yeni təyinat olub
“AccessBank”da yeni təyinat olub
Mayın 7-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Mayın 7-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Loading Bars
Xəbər lenti
Prokurorluğun xəzinə hesabına köçürüləcək vəsaitlər artırılıb
Qrup hərəkətləri komandamız dünya kuboku yarışlarının finalına yüksəlib
"Elektron prokurorluq” informasiya sistemi yaradılacaq - FƏRMAN
Şəhid ailələrinin üzvləri ali məktəblərə qəbul imtahanında iştirak üçün vəsait ödəməyəcək
Prezident İlham Əliyev hərb və informasiya savaşını eyni anda apardı - Qələbəni şərtləndirən iki mühüm taktika
Mingəçevir Dövlət Universiteti ilə Ankara Hacı Bayram Veli Universiteti arasında əməkdaşlıq inkişaf edir (FOTO)
Aİİ-də “Orucluğun tarixi və Ramazanın fəzilətləri” mövzusunda vebinar keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin BBC-yə müsahibəsinə 3 milyondan çox baxış beynəlxalq diqqətin əyani təzahürüdür - Deputat
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki qurumların strukturu təkmilləşdirilib
Əyani tədris qismən bərpa olunur
8 May Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Hərəkat Günü “Əsas Məsələ”də müzakirə olunub (VİDEO)
Bakıda keçirilən bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun top hərəkətləri üzrə finalçıları müəyyənləşdi
Azərbaycanlı gimnastları və məşqçiləri yaxşı tanıyıram - İtaliya gimnastı
Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin hakimlərinə töhmət verilib
3 hakimin səlahiyyətlərinə xitam verilib
İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Prezidentinin mükafatları verilib - SİYAHI
Mədəniyyət xadimlərinə Prezidentin fərdi təqaüdü verildi
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim edilib
Azərbaycan gimnastlarının Dünya Kubokunun birinci günündə NƏTİCƏLƏRİ (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin BBC-yə müsahibəsi hələ də gündəm olaraq qalır - Sevil Mikayılova
Dünya Kubokunun Təşkilat komitəsi öz işini qüsursuz yerinə yetirir - Macarıstan gimnastı
Bakıda Milli Qəhrəmanın adını daşıyan park yenidən qurulub (FOTO)
Şuşanın mədəniyyət paytaxtı statusunun rəsmiləşməsi şəhərin hərtərəfli inkişafını təmin edəcək - Könül Nurullayeva
Bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun birinci günündə maraqlı anlar (FOTO)
Məlumatlandırıcı vebinarda KOB-ların və startapların sualları cavablandırılıb
“Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər”in müzakirəsinə həsr olunmuş növbəti iclas keçirilib
Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru şəhid ailəsini ziyarət edib (FOTO)
Mayın 8-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Bakı küçələrinin birinə Polad Həşimovun adı verilib
Qeyri-sabit hava şəraiti ilə bağlı sahibkarlara xəbərdarlıq edilib
Daha bir hərbi qulluqçumuzun şəhid olması müəyyən edildi
Hindistanın Bakıdakı Səfirliyi Sanskrit dilini öyrənmək üçün ‘Little Guru’ adlı yeni tətbiqi təqdim etdi (FOTO)
QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin Müşahidə Şurası mühüm qərarlar qəbul edib (FOTO)
Bakıda qanunsuz aksiya keçirməyə cəhd edilənlərdən saxlanılan yoxdur - DİN
Estoniyada NATO-nun genişmiqyaslı təlimləri keçiriləcək
Gələcəkdə beynəlxalq səfərlərin bərpası üsulunu tapa biləcəyik - Aİ nümayəndəsi
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb
Azərbaycanda 1854 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 722 nəfər yoluxub, 15 nəfər vəfat edib
Prezident İlham Əliyevin BBC-yə müsahibəsi 3 milyon baxışı keçib (VİDEO)
Vətən müharibəsi qəhrəmanları üçün imtiyazlarla bağlı qanun layihələri plenar iclasa tövsiyə olundu
"Qatar Airways" Dohadan Bakıya uçuşları bərpa edir
Astarada qadını evində qətlə yetirən şəxsin işi məhkəməyə göndərildi
Dünya Bankı Azərbaycanda yol layihəsi üçün kredit ayırmağı planlaşdırır
Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə Şuşada "Xarıbülbül" musiqi festivalı keçiriləcək
Milli Gimnastika Arenasında indiyə qədər gördüyüm ən gözəl şərait yaradılıb - Özbəkistan gimnastı
Satınalan təşkilatların nümayəndələri ilə növbəti onlayn görüş keçirilib
AHİK-də ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 98 illiyi ilə əlaqədar tədbir keçirilib (FOTO)
Kreditini Yelo Bank-a gətir, daha az ödə
Qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətində iştirak edən şəxslər həbs olunub - DTX (VİDEO)
“Yüksəliş” müsabiqəsi yarımfinal mərhələsinə hazırlaşır
Əhmədiyyə Cəbrayılovun 100 illiyinə həsr olunmuş sərgi keçirilib (FOTO)
Xalq şairi Musa Yaqub vəfat edib
Həbsdə olan polkovnik azadlığa buraxıldı
Bakı Slavyan Universitetində onlayn formada "İki əsrin lideri" adlı tədbir keçirilib (FOTO)
Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun açılış mərasimi keçirilib (FOTO)
"British Airways" bu il 1 milyard avro itirib
Ermənistanda keçmiş hərbçi casusluqda ittiham olunur
Abşeronda ruhanilər və ağsaqqallarla görüş keçirilib
Bakıda kimsəsiz uşaqlar tibbi müayinədən keçirilib (FOTO)
Azərbaycan XİN Fransa və Kanadaya cavab verib
Ağsuda həmkəndlisini güllələyən şəxsin işi məhkəməyə göndərilib
Şuşanın mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır - Deputat
Azərbaycanda idmanın inkişafı istiqamətində aparılan uğurlu dövlət siyasəti öz səmərəli bəhrəsini verir - İsmayıl İsmayılov
Azərbaycan sülhməramlılarının Əfqanıstandan çıxarılması planlaşdırılır - Müdafiə Nazirliyi
Koronavirusa qarşı təkrar peyvəndin vurulması ilə bağlı alimdən AÇIQLAMA
Dünya Kubokunda bütün gimnastlara məşq üçün lazımi qədər vaxt verilib - Yunanıstan gimnastı
Buraxılış imtahanları ilə bağlı apelyasiya komissiyasına müraciət qaydaları açıqlanıb
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 74 mini keçib
Payızlıq əkinlər üçün gübrələrin səyyar satışından 8000-ə yaxın fermer yararlanıb (FOTO)
Qarabağda əkinə başlanılması kənd təsərrüfatı məhsullarının ucuzlaşmasına səbəb olacaq
Müəllimlərin işə qəbulu ilə bağlı apellyasiya müsahibələri keçirilir
Suraxanıda qəsəbədaxili küçələr təmir edilir (FOTO)
Sabah Bakıda 20, rayonlarda 27 dərəcəyədək isti olacaq
Bakıda yarışlarda iştirak etmək həyəcanlı və xoşdur - Polşa gimnastı
Şuşada DOST Mərkəzinin filialı açılacaq - RƏSMİ
Arif Quliyev "Qurd qapısı" qəbiristanlığında dəfn edilib (ƏLAVƏ OLUNUB-2)
Xəzər dənizində zəlzələ olub
Odlar Yurdu Universitetinə ağır itki üz verib
ETSN "Azərsu”nu dənizi çirkləndirdiyi üçün məhkəməyə verib
BTQ Gürcüstan və Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafına töhfə verir - Baş direktor (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusdan sağalma və ölüm faizi açıqlanıb
“Kimya və Kimya mühəndisliyində dayanıqlı inkişaf” konfransının qalibləri mükafatlandırılıb (FOTO)
Pilot Rəşad Atakişiyevə şəhid statusu verilib
Universitetdə struktur dəyişikliyi edilib
Mənşəyi məlum olmayan 200 kq heyvan cəmdəyi aşkarlanıb (FOTO)
Kanada XİN Azərbaycanın 3 ermənini azad etməsini alqışlayır
“AccessBank”da yeni təyinat olub
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Azərbaycan Gimnastika Federasiyası növbəti dəfə bizi qüsursuz təşkilatçılığı ilə təəccübləndirə bildi - Misir gimnastı
Agentlik qazilərin protezlə təminatında problemin olması ilə bağlı məlumatlara münasibət bildirib
Azərbaycanda Hindistan ştammına rast gəlinməyib - TƏBİB
Heydər Əliyev Liderliyinin qalibiyyət və zəfər rəmzi!
Hökməli bələdiyyəsinin işçisi cəzalandırıldı (FOTO)
İtkin düşən kapitanın şəhid olduğu müəyyənləşdi
Qırğızıstanda damba uçuldu - Mindən çox sakin təxliyə olundu
“Petkim” istehsal gücünü 92%-ə çatdırıb
Ağdaşda sexdə fəhlənin qolu dəzgaha düşüb qopdu
Şuşa şəhəri Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilib - SƏRƏNCAM
Fevralda yoluxma sayının azalması tibb işçilərinin əməkhaqqına təsir edib - Agentlik
Bayram namazı kütləvi şəkildə qılınmayacaq - Hacı Şahin Həsənli
Bütün xəbərlər