MAQATE-də İranın nüvə proqramının dayandırılması məsələsi müzakirə olunmur – səfir Sultaniyə (MÜSAHİBƏ)

MAQATE-də İranın nüvə proqramının dayandırılması məsələsi müzakirə olunmur – səfir Sultaniyə (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 17 aprel / Trend , müxbir D.İbrahimova /

İranın MAQATE-dəki səfiri Əli Əsgər Sultaniyə ilə Trend -un Fars redaksiyasının müsahibəsi.

- Beynəlxalq qadağaların tətbiq edilməsinə baxmayaraq, İranın milli nüvə texnologiyaları günündə ölkənin nüvə sahəsində əldə etdiyi bir çox nailiyyətlər, o cümlədən Natanz atom stansiyasında sentrifuqların sayının 7000-dək artırılması, həmçinin iki yeni tipli sentrifuqun sınaqdan keçirilməsi təqdim olundu. Beynəlxalq iqtisadi qadağaların İranın nüvə proqramının inkişafına təsirini necə qiymətləndirirsiniz və sizing fikrinizcə İranın nailiyyətləri dünya ictimaiyyətinə hansı məlumatları çatdırır?

- İranın inkişafı digər inkişaf edən ölkələrə bir məlumat çatdırır: hətta qadağaların tətbiq edilməsinə baxmayaraq, ölkə öz inkişaf yolunu davam etdirə bilər və ayaqda dura bilər. Bu olduqca mühüm ismarıcdır. Qərb başa düşməlidir ki, biz [İran] XXI əsrdə məntiqsiz qadağaları qəbul edə bilmərik. Hər bir ölkənin bütün sahələrdə yeni texnologiyalar əldə etmək hüququ var - istər bu, nüvə texnologiyaları olsun, istərsə də, digər inkişaf sahəsi. Qadağalar əsaslı inkişaf yolunda əngəl ola bilməz.

- Lakin bir sıra qərb ölkələri İranın beynəlxalq öhdəliklərə riayət etməməsindən narahatdır.

- Biz həmişə MAQATE çərçivəsində öz öhdəliklərimzi yerinə yetirmişik və istəyirik ki, digər ölkələr də onları icra etsin. Beynəlxalq səviyyədə öz öhdəliklərimizi bilə-bilə, öz növbəmizdə nüvə texnologiyaları əldə etmək hüququmuzdan imtina edə bilmərik. Biz Nüvə silahının yayılmamasına dair Müqavilənin (NSYM) 4 saylı bəndi və beynəlxalq qanunvericilik çərçivəsində nüvə proqramının inkişafını açıq şəkildə davam etdirəcəyik.

Qərb İrana qarşı rəftarını dəyişməli olduğunu artıq başa düşməli idi. İranın nüvə texnologiyaları əldə etmək üçün kifayət qədər güclü olduğunu inkar etmək lazım deyil və bizim ölkəmiz MAQATE ilə həmişə əməkdaşlıq edəcək.

-  Qərbin bir sra rəsmi şəxsləri bildirirlər ki, İranla Qərb arasında beş raunddan ibarət danışıqların aparılmasına baxmayaraq, heç də bütün məsələlər həll olunmayıb. İranın Qərblə danışıqlardan boyun qaçırdığını demək olarmı?

- Bu düz deyil. İranın MAQATE-dəki səfiri olmadığım dövrdə, mən MAQATE nümayəndələri ilə sıx əməkdaşlıq edirdim və İranın nüvə obyektlərində nə qədər geniş yoxlamaların aparıldığını deyə bilərəm. Bu sayda yoxlamaların MAQATE-nin tarixində analoqu olmayıb.

MAQATE-nin bütün məruzələri agentliyin veb-saytında yerləşdirilir və və son altı il ərzində aparılan hesabatlar göstərir ki, İranın nüvə proqramı hərbi məqsəd daşımır.

MAQATE-nin Baş direktru Məhəmməd əl-Baradeyi bütün hesabatlarda bildirib ki, İranın nüvə proqramı göstərilən çərçivələrdən kənara çıxmır. Baradeyinin sözlərinə görə, İran MAQATE ilə əməkdaşlığın davam etdirilməsində maraqlıdır.

- Məhəmməd əl-Baradeyi əslində öz hesabatlarında İranın nüvə proqramının inkişafında göstərilən həddən kənara çıxdığını bildirməyib, lakin bununla yanaşı İranın nüvə proqramının hanısı məqsədlər üçün nəzərdə tutulduğuna inanmadığını dəfələrlə bəyan edib. İranın nüvə proqramında hansı bəndlər hələ də həll edilməmiş olaraq qalmaqdadır?

- Bəzi kütləvi informasiya vasitələrində o qədər də düzgün olmayan məlumatlar və bir sıra ölkələr, xüsusilə də, Birləşmiş Ştatlar tərəfindən İrana qarşı irəli sürülən əsassız ittihamlar yer alır.

Müzakirələrin əsas mövzusu məhz bu əsassız ittihamlardır və onların ətrafında siyasi qalmaqallar yaranır. Lakin xoşbəxtlikdən Birləşmiş Ştatlar tərəfindən İrana qarşı irəli sürülən bütün ittihamlar MAQATE tərəfindən araşdırıldı və mübahisəli məqamlara aydınlıq gətirildi.

Biz nüvə proqramı ilə bağlı bütün mübahisəli texniki suallara MAQATE qanunvericiliyi və NSYM çərçivəsində cavab verdik. İrana qarşı bütün ittihamlar ABŞ tərəfindən yaradılan siyasi mühitdir. Digər tərəfdən, MAQATE dəfələrlə Birləşmiş Ştatalar və İranın düşməni olan bir sıra Qərb ölkələrinin təzyiqlərinə məruz qalıb.

- Qərbin rəsmi şəxslərinin çıxışlarından, onların İranın uranın zənginləşdrilməsi ilə bağlı proqramına da şübhə ilə yanaşdıqlarını görmək olar.  

- İndiyədək bizi Natanz və İsfahandakı nüvə stansiyalarında istehsal olunan maddələrin nüvə bombasının yaradılması üçün istifadə oluna biləcəyində ittiham edirdilər. Lakin İranın Milli nüvə texnologiyaları gününün bayram edilməsi zamanı qərb ölkələri ölkəmizin nüvə sahəsində əldə etdiyi yeni nailiyyətlərdən xəbərdar oldu. İsfahanda nüvə həblərinin istehsalı üzrə zavodu açmaq ilə biz sübüt etdik ki, nüvə texnologiyalarından yalnız nüvə reaktorunun yaradılması üçün istifadə edirik. Bu reaktorları biz Ərakdakı elektrik stansiyasında istifadə edəcəyik. Natanzdakı stansiyada istehsal olunan maddəyə gəldikdə isə, o zənginləşdirildikdən sonra, Buşəhr atom stansiyasının işində istifadə olunacaq. İsfahanda nüvə həbləri istehsalı üzrə zavodun açılması İranın nüvə proqramının dinc mahiyyət daşıdığına daha bir sübutdur. Hazırda İranın uranın zənginləşdrilməsi üzrə proqramını dayandırmasından söhbət belə gedə bilməz.

- Siz İranın Milli nüvə texnologiyaları gününü xatırlatdınız. İran Prezidenti bayram zamanı iki yeni tipli sentrifuqun sınaqdan keçirildiyini bildirmişdi. Bu sentrifuqlar P-1 və ya P-2-nin (Pakistan - 1, Pakistan - 2) təkmilləşdirilmiş variantlarıdır, yoxsa yeni nəsil sentrifuqlardır?

- Əvvəlki sentrifuqlar Paksitan sinfinə məxsus sentrifuqlar deyildi - onlar "Fars" sinifinə aid idi (P-1, P-2 və ya IR-1, IR-2). Əhmədinejadın bildirdiyi kimi, yeni sentrifuqlar IR-4 adlanır və onun xarakteristikası barədə informasiya MAQATE-yə təqdim olunub. Lakin yeni setrifuqların texniki xarakteristikası barədə məlumat verə bilmərəm.

Ümumilikdə deyə bilərəm ki, yeni nəsil sentrifuqlar əvvəlkilərə nisbətdə daha işqabiliyyətlidir. Bu sentrifuqlar əvvəlkilər kimi MAQATE-nin nəzarəti altında İranın nüvə obyektlərində istifadə olunur. Biz bu məsələ ilə bağlı MAQATE ilə razılıq əldə etmişik. İranın bütün nailiyyətləri beynəlxalq müşahidə altındadır.

- MAQATE-nin İranın nüvə proqramına qarşı münasibətində dəyişiklik oldumu?

- Biz Birləşmiş Ştatlar tərəfindən bu məsələ ilə bağlı dəyişiklik görmədik, lakin MAQATE-nin tərkibində bir neçə səbəblərdə dəyişiklik var. Birincisi, İran və MAQATE əməkdaşlığı davam etdirir. İkincisi, İran nüvə texnologiyaları sahəsində uğurlar əldə edib və üçüncüsü İran MAQATE-ni narahat edən sualları cavablandırıb.

Mən hiss edirəm ki, hazırda əlverişli mühit var, heç bir problem yoxdur, İranın nüvə proqramı müzakirə olunmur. MAQATE-nin iclaslarında əsasən, onun gələcək inkişafı və gələcək fəaliyyəti müzakirə olunur. Ümumilikdə, İranın nüvə proqramı ilə bağlı mübahisələr başa çatıb.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Toğanalıdan Kəlbəcərə çəkilən tunel-yolun tikintisi davam etdirilir
Toğanalıdan Kəlbəcərə çəkilən tunel-yolun tikintisi davam etdirilir
Gələn il maaş və pensiyalar nə qədər artacaq? - AÇIQLAMA
Gələn il maaş və pensiyalar nə qədər artacaq? - AÇIQLAMA
Bakı Limanının 2035-ci ilədək inkişaf strategiyası açıqlanıb
Bakı Limanının 2035-ci ilədək inkişaf strategiyası açıqlanıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Fransada 2020-ci ildən etibarən COVİD-ə yoluxanların sayında ən böyük artım qeydə alınıb
İsveçdə COVID-lə bağlı yeni qaydalar qüvvəyə minir
UEFA Çempionlar Liqası: “PSJ” qələbə qazanıb, “Mançester Siti” məğlub olub
Ermənistanın Zəngəzur dəhlizini açmaqdan başqa çıxış yolu yoxdur - TƏHLİL
Almaniyada poliqonda hərbi texnikanın toqquşması nəticəsində iki nəfər ölüb
Putin və Bayden arasında danışıqların mövzuları açıqlanıb
Toğanalıdan Kəlbəcərə çəkilən tunel-yolun tikintisi davam etdirilir
Lerikdə zəlzələ olub
Mingəçevir Dövlət Universitetinin tələbələri “Azərbaycan İES”-də təlim-təcrübə proqramını uğurla başa vurublar
Gələn il maaş və pensiyalar nə qədər artacaq? - AÇIQLAMA
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Azərbaycanın vəsatətini təmin edib - XİN
Bakı Limanının 2035-ci ilədək inkişaf strategiyası açıqlanıb
Prezident İlham Əliyevdən Ermənistana və onun havadarlarına növbəti sərt ismarıc - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Şəmkirdə keçirilib (FOTO)
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi etnik zəmində zorakı çağırışlarla bağlı Ermənistanın təcili tədbirlər görməsinə dair qərar verdi
Erməni mətbuatında Azərbaycan ərazisindəki qanunsuz erməni silahlısının öldürülməsi barədə yayılan məlumat əsassızdır - MN
Şamaxıda elmi-praktik konfrans keçirilib (FOTO)
Ermənistan münasibətlərin normallaşdırılması addımlarına qarşılıq vermir - XİN
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Ermənistanın Azərbaycana qarşı iddialarını təmin etmədi
Bakıda mənzildə qadın meyiti tapılıb
Azərbaycanın Afrikaya göndərdiyi 100 min doza COVID-19 peyvəndi Burkina-Fasoya çatdırılıb (FOTO)
“Yaxşı idarəçiliyin təbliğində Ombudsmanın və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının rolu” mövzusunda hibrid formatda tədbir təşkil olunub (FOTO)
Hərbi attaşelər və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrinin iştirakı ilə toplantı keçirilib
"Azərxalça" ASC-nin Qubadakı xalça zavodunda 410 min 661 manat mənimsəmə olub - Şahid
Zəngəzur dəhlizi məsələsində Qərb mediası bitərəf yanaşma sərgiləyir - Rufiz Hafizoğlu (VİDEO)
Ermənistan parlamentində dava: Hakim partiyanın deputatları müxalifətçilərə hücum edib
“Ərəb ədəbiyyatının ehramı Nəcib Məhfuz” kitabı çapdan çıxıb
Şuşaya yeni sürət yolu çəkilir - AAYDA İdarə Heyəti sədrinin müavini (VİDEO)
Azərbaycan beynəlxalq sənədləri imzalayarkən Ermənistanla bağlı qeyd-şərtini açıqlayıb
Bərdə - Ağdam yeni avtomobil yolunun 60 faizi tikilib
Tələbə krediti üçün müraciət edənlərin sayı açıqlanıb
Azərbaycan-İran sərhədində atışma olub, bir nəfər zərərsizləşdirilib
e-sosial.az portalına 8,7 milyon müraciət qeydə alınıb
Dekabrın 8-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Hindistanın Bakıdakı Səfirliyi tərəfindən vebinar təşkil olunub (FOTO)
Prezident İlham Əliyev “TOTAL Energies” şirkətinin kəşfiyyat və hasilat üzrə prezidentini qəbul edib (VİDEO)
XI Çağırış Kubokunun Bakı seçim turu keçirilib (FOTO)
İki filmimiz beynəlxalq festivalda mükafat qazandı (FOTO)
Moskvada atışma olub, ölən və yaralananlar var
AQTA daha 4 müəssisədə pozuntular aşkarlayıb
Gələn ildən bu şəxslər də ünvanlı sosial yardım ala biləcək
Pirotexniki məmulatların satışını təşkil edən şəxslərə qarşı tədbirlər davam etdirilir (FOTO/VİDEO)
FHN müharibənin təhlükəli qalıqları ilə bağlı əhaliyə müraciət edib
Azərbaycanda idman dövlət siyasətinin ayrılmaz hissəsidir - Mariana Vasileva
Əqli Mülkiyyət Agentliyinin əməkdaşları Avropa İttifaqının Kiyevdə təşkil etdiyi tədbirdə iştirak ediblər
Kürdəmirdə polis reyd keçirib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1530 nəfər COVID-19-a yoluxub, 21 nəfər ölüb
Sənədsiz evlərin rəsmiləşdirilməsi əmlak bazarını canlandıra bilər - Ekspert
“YAŞAT” Fondunun birillik fəaliyyəti xalqımızın xeyirxahlıq, fədakarlıq və humanizm prinsiplərinə sadiqliyinin təsdiqidir - Vüqar Rəhimzadə
Həştərxan vilayətinin Əhalinin Məşğulluğu Agentliyinin rəisi ilə görüş olub (FOTO)
Azərbaycanda vəzifəli şəxslər bu halda 2000 manat cərimə olunacaq
Müddətli əmək müqaviləsi üzrə tələb edilən sığorta stajının azaldılması təklif olunur
Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə yeni sədr təyin edildi
Bu şəxslər peşə hazırlığı kurslarına ödənişsiz cəlb ediləcək və təqaüd alacaqlar
Bu həftənin sonuna kimi Avropada hər onuncu şəxs koronavirusa yoluxmuş olacaq - ÜST
Prokuror Vüqar Səfərliyə cəza istədi
İsşizlikdən sığorta ödənişinin alınması üçün 3 aylıq gözləmə müddəti ləğv edilir
Qəbələdə evini tərk edən koronavirus xəstəsi küçədə saxlanıldı
Azərbaycan və Türkiyə hakim partiyaları arasında əlaqələrin inkişafı müzakirə olunub (FOTO)
Azərbaycan ilə Həştərxan vilayəti arasında əməkdaşlığın inkişafı üzrə Tədbirlər Proqramı imzalanıb (FOTO)
“Məşğulluq marafonu”na təqdim edilən vakansiyaların sayı açıqlanıb
Səbaildə məhəllədaxili su xətləri yenilənir, nasos stansiyaları ləğv edilir (FOTO)
Mərkəzi Nəbatat Bağına icraçı direktor təyin edilib
Zabrat yolunda səhər saatları nəqliyyatın hərəkəti niyə məhdudlaşdırılır? - AÇIQLAMA
Suraxanıda narkotikin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olan 45 nəfər saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Dövlət Xidmətinin sabiq idarə rəisinin işi məhkəməyə göndərildi
Zəngəzur dəhlizi Çindən Avropaya daşıma müddətini 12 günədək azalda bilər - Departament rəisi
Qəbələdə restoranın icarədarı və toy sahibi cərimələndi (FOTO)
İranda daha 3,5 min nəfər koronavirusa yoluxub, 79 nəfər ölüb
Koronavirusun növlərində müalicə eyni aparılmalıdırmı?
Bu il Azərbaycanda qeyri-neft ixracı rekord həddə çatacaq - Mikayıl Cabbarov
Ermənistanın Vətən müharibəsindən sonra imzalanan sənədləri yerinə yetirməsi vacibdir - Numan Kurtulmuş
Zaqatalada şadlıq sarayının rəhbərliyi məsuliyyətə cəlb edilib
Kartlara baxsanız görərsiniz ki, o, mənimlə nələr danışıb - Ata Abdullayev məhkəmədə
"AccessBank"da iş var
Baş dərisi üçün maye qaz pilinqi saç tökülməsi problemini həll etməyə kömək edəcək
Bakı limanının Ro-Ro terminalı ildə 6 milyon tondan çox yük aşırmaq gücünə malikdir
BƏƏ-də həftənin iş günləri yeni qaydada təşkil ediləcək
Zəngəzur dəhlizinin işə salınması ilə Bakı limanında yük axınının artımı gözlənilir - Taleh Ziyadov
Bələdçilərin sertifikatlaşdırılması ilə bağlı akkreditasiya attestatının təqdimat mərasimi keçirilib (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Xalq Bankdan növbəti premium kart - Visa Infinite
Aviabiletlərin qiyməti ilə bağlı təkliflər verilib, müzakirələr gedir (ÖZƏL)
Heydər Əliyev Mərkəzində “Avişai Koen trio”nun caz konserti keçirilib (FOTO/VİDEO)
Fuad Nağıyev quru sərhədlərinin açılmasından danışdı
2021-ci ilin yekunlarına əsasən Bakı limanında beş milyon tonadək yük aşırılması proqnozlaşdırılır (FOTO)
Səfərbərlik Xidmətinin vəzifəli şəxsinə hökm oxunub
NATO-nun mobil təlim qrupu tərəfindən kurs keçirilir (FOTO)
Azərbaycan dilindəki Vikipediya məqalələrinin sayının artırılması, keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün hansı işlər görülür?
Füzulidə “İnnovasiya Festivalı” keçirilib (FOTO)
Narkotiki torpağa basdıran şəxs yaxalandı
Turizm bələdçilərinə sertifikatlar 3 il müddətinə veriləcək
Əlillərə illik sosial ödəniş xərcləri artıb
İndoneziyada vulkan püskürməsi nəticəsində 34 nəfər ölüb
Sürücülər görünməyən nişanlar, silinmiş xətlərə görə cərimələnməlidirmi?
Ermənistan Azərbaycana qarşı cinayətlərinə görə cavab verəcək - Bu gün Haaqada dinləmələr keçiriləcək
Son bir ayda 30 nəfər dəm qazından zəhərlənib
Şəhid ailələri və qazilərlə bağlı vergi güzəştləri bu kateqoriyadan olan insanlara diqqətin davamlı xarakter daşıdığını təsdiqləyir - Deputat
Bu il sürücülük hüququ olmadan avtomobil idarə edən 1300 nəfər saxlanılıb
Bütün xəbərlər