MAQATE-də İranın nüvə proqramının dayandırılması məsələsi müzakirə olunmur – səfir Sultaniyə (MÜSAHİBƏ)

MAQATE-də İranın nüvə proqramının dayandırılması məsələsi müzakirə olunmur – səfir Sultaniyə (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 17 aprel / Trend , müxbir D.İbrahimova /

İranın MAQATE-dəki səfiri Əli Əsgər Sultaniyə ilə Trend -un Fars redaksiyasının müsahibəsi.

- Beynəlxalq qadağaların tətbiq edilməsinə baxmayaraq, İranın milli nüvə texnologiyaları günündə ölkənin nüvə sahəsində əldə etdiyi bir çox nailiyyətlər, o cümlədən Natanz atom stansiyasında sentrifuqların sayının 7000-dək artırılması, həmçinin iki yeni tipli sentrifuqun sınaqdan keçirilməsi təqdim olundu. Beynəlxalq iqtisadi qadağaların İranın nüvə proqramının inkişafına təsirini necə qiymətləndirirsiniz və sizing fikrinizcə İranın nailiyyətləri dünya ictimaiyyətinə hansı məlumatları çatdırır?

- İranın inkişafı digər inkişaf edən ölkələrə bir məlumat çatdırır: hətta qadağaların tətbiq edilməsinə baxmayaraq, ölkə öz inkişaf yolunu davam etdirə bilər və ayaqda dura bilər. Bu olduqca mühüm ismarıcdır. Qərb başa düşməlidir ki, biz [İran] XXI əsrdə məntiqsiz qadağaları qəbul edə bilmərik. Hər bir ölkənin bütün sahələrdə yeni texnologiyalar əldə etmək hüququ var - istər bu, nüvə texnologiyaları olsun, istərsə də, digər inkişaf sahəsi. Qadağalar əsaslı inkişaf yolunda əngəl ola bilməz.

- Lakin bir sıra qərb ölkələri İranın beynəlxalq öhdəliklərə riayət etməməsindən narahatdır.

- Biz həmişə MAQATE çərçivəsində öz öhdəliklərimzi yerinə yetirmişik və istəyirik ki, digər ölkələr də onları icra etsin. Beynəlxalq səviyyədə öz öhdəliklərimizi bilə-bilə, öz növbəmizdə nüvə texnologiyaları əldə etmək hüququmuzdan imtina edə bilmərik. Biz Nüvə silahının yayılmamasına dair Müqavilənin (NSYM) 4 saylı bəndi və beynəlxalq qanunvericilik çərçivəsində nüvə proqramının inkişafını açıq şəkildə davam etdirəcəyik.

Qərb İrana qarşı rəftarını dəyişməli olduğunu artıq başa düşməli idi. İranın nüvə texnologiyaları əldə etmək üçün kifayət qədər güclü olduğunu inkar etmək lazım deyil və bizim ölkəmiz MAQATE ilə həmişə əməkdaşlıq edəcək.

-  Qərbin bir sra rəsmi şəxsləri bildirirlər ki, İranla Qərb arasında beş raunddan ibarət danışıqların aparılmasına baxmayaraq, heç də bütün məsələlər həll olunmayıb. İranın Qərblə danışıqlardan boyun qaçırdığını demək olarmı?

- Bu düz deyil. İranın MAQATE-dəki səfiri olmadığım dövrdə, mən MAQATE nümayəndələri ilə sıx əməkdaşlıq edirdim və İranın nüvə obyektlərində nə qədər geniş yoxlamaların aparıldığını deyə bilərəm. Bu sayda yoxlamaların MAQATE-nin tarixində analoqu olmayıb.

MAQATE-nin bütün məruzələri agentliyin veb-saytında yerləşdirilir və və son altı il ərzində aparılan hesabatlar göstərir ki, İranın nüvə proqramı hərbi məqsəd daşımır.

MAQATE-nin Baş direktru Məhəmməd əl-Baradeyi bütün hesabatlarda bildirib ki, İranın nüvə proqramı göstərilən çərçivələrdən kənara çıxmır. Baradeyinin sözlərinə görə, İran MAQATE ilə əməkdaşlığın davam etdirilməsində maraqlıdır.

- Məhəmməd əl-Baradeyi əslində öz hesabatlarında İranın nüvə proqramının inkişafında göstərilən həddən kənara çıxdığını bildirməyib, lakin bununla yanaşı İranın nüvə proqramının hanısı məqsədlər üçün nəzərdə tutulduğuna inanmadığını dəfələrlə bəyan edib. İranın nüvə proqramında hansı bəndlər hələ də həll edilməmiş olaraq qalmaqdadır?

- Bəzi kütləvi informasiya vasitələrində o qədər də düzgün olmayan məlumatlar və bir sıra ölkələr, xüsusilə də, Birləşmiş Ştatlar tərəfindən İrana qarşı irəli sürülən əsassız ittihamlar yer alır.

Müzakirələrin əsas mövzusu məhz bu əsassız ittihamlardır və onların ətrafında siyasi qalmaqallar yaranır. Lakin xoşbəxtlikdən Birləşmiş Ştatlar tərəfindən İrana qarşı irəli sürülən bütün ittihamlar MAQATE tərəfindən araşdırıldı və mübahisəli məqamlara aydınlıq gətirildi.

Biz nüvə proqramı ilə bağlı bütün mübahisəli texniki suallara MAQATE qanunvericiliyi və NSYM çərçivəsində cavab verdik. İrana qarşı bütün ittihamlar ABŞ tərəfindən yaradılan siyasi mühitdir. Digər tərəfdən, MAQATE dəfələrlə Birləşmiş Ştatalar və İranın düşməni olan bir sıra Qərb ölkələrinin təzyiqlərinə məruz qalıb.

- Qərbin rəsmi şəxslərinin çıxışlarından, onların İranın uranın zənginləşdrilməsi ilə bağlı proqramına da şübhə ilə yanaşdıqlarını görmək olar.  

- İndiyədək bizi Natanz və İsfahandakı nüvə stansiyalarında istehsal olunan maddələrin nüvə bombasının yaradılması üçün istifadə oluna biləcəyində ittiham edirdilər. Lakin İranın Milli nüvə texnologiyaları gününün bayram edilməsi zamanı qərb ölkələri ölkəmizin nüvə sahəsində əldə etdiyi yeni nailiyyətlərdən xəbərdar oldu. İsfahanda nüvə həblərinin istehsalı üzrə zavodu açmaq ilə biz sübüt etdik ki, nüvə texnologiyalarından yalnız nüvə reaktorunun yaradılması üçün istifadə edirik. Bu reaktorları biz Ərakdakı elektrik stansiyasında istifadə edəcəyik. Natanzdakı stansiyada istehsal olunan maddəyə gəldikdə isə, o zənginləşdirildikdən sonra, Buşəhr atom stansiyasının işində istifadə olunacaq. İsfahanda nüvə həbləri istehsalı üzrə zavodun açılması İranın nüvə proqramının dinc mahiyyət daşıdığına daha bir sübutdur. Hazırda İranın uranın zənginləşdrilməsi üzrə proqramını dayandırmasından söhbət belə gedə bilməz.

- Siz İranın Milli nüvə texnologiyaları gününü xatırlatdınız. İran Prezidenti bayram zamanı iki yeni tipli sentrifuqun sınaqdan keçirildiyini bildirmişdi. Bu sentrifuqlar P-1 və ya P-2-nin (Pakistan - 1, Pakistan - 2) təkmilləşdirilmiş variantlarıdır, yoxsa yeni nəsil sentrifuqlardır?

- Əvvəlki sentrifuqlar Paksitan sinfinə məxsus sentrifuqlar deyildi - onlar "Fars" sinifinə aid idi (P-1, P-2 və ya IR-1, IR-2). Əhmədinejadın bildirdiyi kimi, yeni sentrifuqlar IR-4 adlanır və onun xarakteristikası barədə informasiya MAQATE-yə təqdim olunub. Lakin yeni setrifuqların texniki xarakteristikası barədə məlumat verə bilmərəm.

Ümumilikdə deyə bilərəm ki, yeni nəsil sentrifuqlar əvvəlkilərə nisbətdə daha işqabiliyyətlidir. Bu sentrifuqlar əvvəlkilər kimi MAQATE-nin nəzarəti altında İranın nüvə obyektlərində istifadə olunur. Biz bu məsələ ilə bağlı MAQATE ilə razılıq əldə etmişik. İranın bütün nailiyyətləri beynəlxalq müşahidə altındadır.

- MAQATE-nin İranın nüvə proqramına qarşı münasibətində dəyişiklik oldumu?

- Biz Birləşmiş Ştatlar tərəfindən bu məsələ ilə bağlı dəyişiklik görmədik, lakin MAQATE-nin tərkibində bir neçə səbəblərdə dəyişiklik var. Birincisi, İran və MAQATE əməkdaşlığı davam etdirir. İkincisi, İran nüvə texnologiyaları sahəsində uğurlar əldə edib və üçüncüsü İran MAQATE-ni narahat edən sualları cavablandırıb.

Mən hiss edirəm ki, hazırda əlverişli mühit var, heç bir problem yoxdur, İranın nüvə proqramı müzakirə olunmur. MAQATE-nin iclaslarında əsasən, onun gələcək inkişafı və gələcək fəaliyyəti müzakirə olunur. Ümumilikdə, İranın nüvə proqramı ilə bağlı mübahisələr başa çatıb.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

"Aztelekom" elektrik qurğuları satın alacaq
"Aztelekom" elektrik qurğuları satın alacaq
"Azərsu" daha bir tender elan edib
"Azərsu" daha bir tender elan edib
SOFAZ tender elan edib
SOFAZ tender elan edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Nazirlikdən şəhid ailələrinə veriləcək müavinətlə bağlı növbəti AÇIQLAMA
15 obyektdə sanitariya-gigiyena tələbləri pozulub - Nazirlik
Gəncədə sakinlərə tibbi maskalar paylanılıb (FOTO)
Şərqi Avropada ilk qadın prezident kimi tarixə düşən Vaira-Vike Freiberqa 83 yaşını qeyd edir (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanın elm və mədəniyyət xadimləri Fransanın qərəzli mövqeyinə etiraz ediblər
Almaniyada sürücü avtomobili insanların üzərinə sürdü - Ölənlər var
Dəniz piyadaları daimi dislokasiya məntəqəsinə geri qayıdıb - MN (FOTO)
Qubada karantin rejimini pozaraq fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
Sülhməramlı kontingent üçün maddi-texniki təminat vasitələrinin gətirilməsi prosesi davam edir (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan Respublikasının “Zəfər” ordeninin statutu müəyyənləşib
Dekabrın 2-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə orden və medallar təsis edilib - FƏRMAN
Laçın rayonunun biomüxtəlifliyinə dəymiş ziyan qiymətləndiriləcək - ETSN
“Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adı təsis edildi
Hərbi əsirləri aşağılamaq Azərbaycan xalqına və müzəffər ordumuza xas keyfiyyət deyil - Dövlət Komissiyası
MBA proqramını bitirən məzunlar doktorantura təhsilini davam etdirə biləcəklər? - RƏSMİ AÇIQLAMA
NATO seminarında təxribata əl atan ermənilər susduruldu
Rusiya Müdafiə Nazirliyi Laçının Azərbaycana verilməsi barədə məlumat yayıb
BDU-dan qovulan tələbə bərpa edildi
Güllə darağı zabitimizi necə xilas etdi? - İkinci Qarabağ döyüşlərindən qeyri-adi hadisə (FOTO)
Gəncə məktəblisi İnformatika fənni üzrə beynəlxalq yarışmada bürünc medal qazandı!
Azərbaycan Gürcüstana maye oksigen çatışmazlığını aradan qaldırmağa kömək edib
Laçın sakini: Biz ağlaya-ağlaya oranı tərk etdik, bu gün isə üzümüz gülür
Azərbaycan beynəlxalq hüquq praktikasında və bölgədə yeni reallıq yaratdı - Vüqar Rəhimzadə
Azərbaycan öz qələbəsi ilə yeni reallıqlar yaratdı – TƏHLİL
Qazaxda qoruyucu maskadan istifadə etməyən 9 nəfərin sənədləri polisə göndərildi
Ermənilər Laçını bizə talan edilmiş vəziyyətdə qoyub gediblər - Laçınlı professor
Ramin Quluzadə Böyük Britaniyanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb
V.Süleymanov “Akkord Sənaye Tikinti İnvestisiya Korporasiyası” ASC-nin Baş İcraçı Direktor vəzifəsinə təyin edildi
İşğaldan azad olunan Laçın rayonunun səhiyyə obyektlərinin sayı açıqlandı
Milan şəhərinin Korbetta Bələdiyyə Şurası Azərbaycana dəstək sənədi qəbul edib
Ukrayna aviaşirkəti Azərbaycana yeni reyslər açır
Bu ay 8 milyon tibbi maska istehsal olunacaq
Bakı sakinini küçədə qətlə yetirən şəxs həbs olundu
Ordudan ilk bu şəxslər tərxis ediləcək - SİYAHI
İranda gün ərzində 382 nəfər koronavirusdan ölüb
Bir qrup hərbi qulluqçu səfərbərlik üzrə hərbi xidmətdən tərxis edilir - SƏRƏNCAM
Geri dönüşün mübarək, Laçın! - Ceyhun Bayramov
Sərt karantin rejiminə keçməkdən başqa yol qalmayıb - Komitə sədri
Azərbaycanda 4 426 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 995 nəfər sağalıb, 41nəfər vəfat edib
Azərbaycan Prezidenti: Fransa Senatı qətnamə qəbul edir, xoşları gəlirsə, Marsel şəhərini ermənilərə versinlər
"Pfizer" və "BioNTech" koronavirus vaksinin ilin sonunadək Avropada qeydiyyata alınması üçün müraciət edib
Rəsmi statistikanın inkişafına dair Dövlət Proqramında dəyişiklik edilib - Sərəncam
Azərbaycan qeyri-neft sektorunda ÜDM artıb
Şəhid və qazi ailələri üçün yardım təqaüd formasında olacaq - Nazirlik
Koronavirus xəstələri inzibati cəzadan deyil, öz daxili məsuliyyətlərindən çəkinərək evdən çıxmamalıdır - Mütəxəssis
XİN Laçının işğaldan azad olunması ilə bağlı paylaşım edib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Laçının işğaldan azad edilməsi münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Şagirdlərin summativ qiymətləndirmələri ilə bağlı yüngülləşmələr edilməlidir - Ekspert
İlahiyyat İnstitutunda dərslərin məsafədən keçirilməsi davam edir (FOTO)
Şəkər tozu alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
Laçının işğaldan azad olunması daha bir iqtisadi rayonun tam fəaliyətinə imkan verəcək
Laçının işğaldan azad olunması münasibətilə avtoyürüş keçirilib (FOTO)
Azərbaycanda "Facebook" istifadəçilərinin sayı artıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan öz ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvanla birləşir, Azərbaycan Türkiyə ilə birləşir
Azərbaycan neftinin qiyməti dəyişib
Laçının azad edilməsi ilə Azərbaycan ərazi bütövlüyünü təmin etdi - Deputat
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Dağlıq Qarabağda yaşayan insanlar Azərbaycan vətəndaşlarıdır
Laçın sakinləri Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycanlı sahibkarlar Rusiyada beynəlxalq foruma dəvət olunub
Prezident İlham Əliyev: Biz bütün dünyaya göstəririk ki, biz böyük xalqıq, yenilməz xalqıq
Prezident İlham Əliyev: Bizim ölkəmiz üçün yeni dövr başlayır
Azərbaycan Prezidenti: Yeddi şərt qoyan Paşinyan, görəsən, indi hansı şərt qoya bilər
Ombudsman Ermənistanın terrorçu qruplaşmalar və muzdlulardan istifadəsi ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan, sən dalansan, biz səni dalan etdik
Prezident İlham Əliyev Bəyanatın bəndlərini şərh edib
Gəncədə arvadını qətlə yetirən kişinin məhkəməsinin vaxtı məlum oldu
Təhsil Nazirliyi vətəndaşların qəbulunu dekabrın 28-dək dayandırıb
Azərbaycan Prezidenti: Laçın dəhlizi Laçın şəhərinin içindən keçir, biz təklif etdik ki, yeni bir dəhliz inşa edilsin
Koronavirus xəstələri karantin postunda saxlanılıblar (FOTO)
Sabah hava çiskinli və küləkli olacaq
Formula 1 üzrə dünya çempionu koronavirusa yoluxdu
Azərbaycan Prezidenti: Otuz il ərzində yığdıqları texnikanı 44 gün ərzində məhv etdik
Ermənistanda növbəti etiraz aksiyası keçirilir
Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını qaytarsaydı, müharibə olmazdı - İtalyan senator
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın məhv edilmiş və qənimət götürülmüş texnikalarının tam siyahısını açıqlayıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ümumi taxıl istehsalının yarısını bizim torpaqlarımızdan götürürdü
Şabranda koronavirus xəstələri saxlanılıb (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Bizə bir santimetr də torpaq qaytarmaq istəmirdilər
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan rəhbərliyindən fərqli olaraq, bizim strateji baxışlarımız var
Azərbaycan Prezidenti: Təklif edilirdi ki, Laçın dəhlizinin eni 30 kilometr olsun, mən buna qəti etiraz etdim
Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsini həll etdik, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi yoxdur
Bugünədək qəbul məntəqələrinə təhvil verilən pambığın həcmi açıqlanıb
Azərbaycan Prezidenti: Laçın rayonu işğala məruz qalanda Bakıda hakimiyyət uğrunda mübarizə gedirdi
ETSN vakant vəzifələrə qəbul üçün müsabiqə elan edib
Prezident İlham Əliyev: Biz düşməni məcbur etdik, ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, kapitulyasiya aktına imza atacaqdı
Azərbaycan Prezidenti: Bölgəmizdə yeni reallıq yarandı, bu reallığı biz yaratdıq
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, imzalayacaqdı, başqasının buna nə dəxli var?
İsveçrədəki azərbaycanlılar “Le Temps” qəzetinə etiraz məktubu ünvanlayıblar
Prezident İlham Əliyev: Bəyanata əgər kimsə müdaxilə etmək istəsə, bizim sərt mövqeyimizi görəcək
COVID-19 əleyhinə təbliğat tədbirləri Abşeronun kənd və qəsəbələrini də əhatə edir (FOTO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 40 mini keçdi
Azərbaycan Prezidenti: Həmişə deyirdim ki, Laçın, Kəlbəcər və Şuşa Azərbaycana qayıtmasa, razılaşma ola bilməz
Xüsusi zolaqlar təcili yardım avtomobillərinin gecikmədən hərəkətinə imkan yaradacaq - BNA
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hesab edirdi ki, bütün Laçın onlara dəhliz kimi verilməlidir, bəzi Qərb dairələri bu mövqeyi dəstəkləyirdi
Azərbaycan Prezidenti: Laçın dəhlizi erməni işğalçı qüvvələrindən təmizlənib
Prezident İlham Əliyev: Meşə sahələrimizin böyük hissəsi toxunulmaz qalıb, çünki düşmən o meşələrə dırmaşa bilməyib
Azərbaycan Prezidenti: Çalışacağıq ki, keçmiş məcburi köçkünləri işğaldan azad edilmiş rayonlarımıza qısa müddət ərzində qaytaraq
Prezident İlham Əliyev Laçının işğaldan azad olunması münasibətilə xalqımızı təbrik edib
Bütün xəbərlər