“Azərbaycanın geosiyasəti”

“Azərbaycanın geosiyasəti”

Yunus Oğuz

"Azərbaycanın geosiyasəti"

Əli Həsənovun kitabından qənaətə gəldiyim düşüncələr

Təbiidir ki, Milli İnkişaf Konsepsiyası özündə Milli İnkişaf Strategiyasını ehtiva edir, yəni bu konsepsiyaya uyğun olaraq dövlətin praktiki fəaliyyət strategiyasını yaratmaq, daxili-xarici siyasətini, onun istiqamətlərini, prioritetlərini və hədəflərini müəyyənləşdirmək, milli dövlət quruculuğu prosesinin həyata keçirilməsi mexanizmlərini formalaşdırmaq və təmin etməkdən ibarətdir.

Yenə də lider keyfiyyəti önə çıxır, belə ki, lider bu konsepsiyanın konturlarını, əsaslarını, tezislərini müəyyənləşdirməli, onu həyata uğurla tətbiq etməlidir. Bu barədə hörmətli professor Əli Həsənov yazır: " Azərbaycanın milli inkişaf siyasətinin konseptual əsaslarını, başlıca prinsiplərini, strateji və vəzifə tələblərini də müstəqil dövlətin qurucusu Heydər Əliyev müəyyənləşdirmiş, 1993-2003-cü illərdə dönmədən həyata keçirmişdir. Onları aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq lazımdır:

1. "Güclü dövlət və səmərəli dövlət idarəçiliyi" (Bax, s. 111)

Əli Həsənova görə milli inkişaf siyasətində güclü dövlət prinsipi həmişə önəmli yer tutur. Təbiidir ki, bu tezis aksiomadır və bunun isbata ehtiyacı yoxdur. Biz də bununla razılaşırıq, çünki dövlətin özünün mövcudluğunun təməlində güclü iqtisadi inkişaf, vətəndaşların rifahı, vətəndaş cəmiyyətinin yaradılması, güclü daxili və xarici siyasət, elmin, idmanın, mədəniyyətin, incəsənətin inkişafı durur. Belə ki, səmərəli və güclü dövlət, səmərəli dövlət idarəçiliyi anlayışını- siyasi ədəbiyyatda təkmil mərkəzi və yerli idarəetmə mexanizmi, sabit ictimai-siyasi həyatı, işlək və hamı tərəfindən əməl olunan qanunları, ədalətli cəmiyyəti olan, insanların etimadını qazanan, ehtiyaclarını dəyərləndirən, qabiliyyətinə görə hər kəsi ictimai, iqtisadi və mədəni proseslərə cəlb edən, milli və vətəndaş birliyinə söykənərək, siyasi-hüquqi idarəçilik institutu funksiyasını yerinə yetirən ölkələrə aid edilir. (Bax, s. 112)

2. İctimai-siyasi sabitliyin yaradılması və qorunması

Səmərəli dövlət idarəçiliyi, eyni zamanda güclü dövlətin yaradılması və inkişafı, müstəqil xarici siyasət yürütmək, dövləti ən azı regional liderə çevirmək üçün ən mühüm şərtlərdən, bəlkə də ən vacibi ictimai-siyasi sabitliyin yaradılması və onun qorunmasıdır. Yaxın keçmişimizə nəzər saldıqda ictimai-siyasi həyatda nələrin baş verdiyini, vətəndaş müharibəsinin astanasında olduğunun, destabilləşmiş hərbi və siyasi müxalifətin xarici qüvvələrlə işbirliyinə gedib Azərbaycanı, dövləti, vətəndaşları həyəcanda və təşvişdə saxlamasının şahidi olmuşuq. Ölkə, dövlət onun ərazisi və vətəndaşları ilə bir yerdə çökürdü, parçalanırdı. Bunun qarşısı alınmasaydı, Azərbaycan adlı respublika beş-altı yerə parçalanacaqdı. İctimai-siyasi sabitlik pozulmuş, cəmiyyət və onun vətəndaşlarının dövlətə inamı itmişdi. Yalnız Heydər Əliyevin şəxsi keyfiyyətləri, güclü və çevik siyasi iradəsi bu parçalanmanın qarşısını aldı, o ölkədə ictimai-siyasi sabitlik yaradaraq, dövlət quruculuğu inkişafına start verdi. Bax burada liderin müsbət keyfiyyətləri tam çılpaqlığı ilə üzə çıxdı. Əli Həsənov da qeyd edir ki, ictimai-siyasi sabitliyin yolu o dövrdə Azərbaycanda güclü dövlət, sosial ədalət və milli həmrəyliyə söykənən daxili siyasətin yürüdülməsindən, milli inkişaf maraqlarının bütün ictimai-siyasi dairələrin, milli etnik qrupların düşüncəsinə hakim kəsilməsindən keçirdi...

Odur ki, Heydər Əliyev ölkədə sosial ədalətin yaradılmasını, hər bir vətəndaş üçün bərabər hüquq və azadlıqlarının tanınmasını, hüquqi normalar və qanunçuluğun möhkəmləndirilməsini, ölkədaxili mənfi hallarla ciddi mübarizə aparılmasını, demokratiya və siyasi plüralizm prinsiplərinin cəmiyyətdə geniş tətbiq edilməsini, dövlət idarəçiliyinin, hakimiyyətin fəaliyyətinin şəffaflaşdırılması və möhkəm ümumxalq hakimiyyətinin formalaşdırılmasını Azərbaycanın daxili ictimai-siyasi həyatının əsas prinsipləri kimi elan edərək, onlara dönmədən əməl olunmasını tələb edirdi". (Bax, s. 113)

3. Çevik iqtisadi siyasətin yürüdülməsi və iqtisadi inkişafa nail olunması

Əlbəttə, Milli İnkişaf Konsepsiyasında, habelə güclü dövlətin inkişafında, eyni zamanda ictimai-siyasi sabitliyin yaradılmasında və onun qorunmasında, güclü, dayanıqlı və stabil iqtisadi inkişafında çevik iqtisadi siyasətin yürüdülməsi prinsipləri dayanır. Odur ki, hər bir ölkənin əsas göstəricisi və gücü ilk növbədə onun iqtisadi vəziyyəti ilə ölçülür. Müasir iqtisadçılar iqtisadi inkişafın ən təkmil forması, dinamik və davamlı inkişafa ən çox şərait yaradan modeli kimi azad sahibkarlığa söykənən, onu inkişaf etdirən, qanunla rəqabəti qoruyan bazar iqtisadiyyatı modelini qəbul edirlər. O yazır: "Prezident Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 1993-cü ildən Azərbaycanda başlanmış milli inkişaf resurslarının səfərbər edilməsi və inkişafa yönəldilməsi, sahibkarlığın, mülkiyyət çoxnövlüyünün və müxtəlifliyinin dəstəklənməsi, liberal bazar iqtisadiyyatı istiqamətində iqtisadi və sosial islahatların həyata keçirilməsi, Avropanın qabaqcıl və inkişaf etmiş ölkələri ilə hərtərəfli iqtisadi əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq xəttinin yürüdülməsi bir tərəfdən ölkənin dinamik və davamlı inkişafının əsasını qoydu, digər tərəfdənsə onun gələcəyi ilə bağlı dünyada nikbin ovqat yaradaraq, beynəlxalq aləmlə iqtisadi inteqrasiyanı sürətləndirdi". (Bax, s. 114)

4. Vətəndaş birliyi və cəmiyyətinin bölünməzliyi prinsipi

Biz yuxarıda söhbət açdığımızdan yalnız qısaca deyə bilərik ki, vətəndaş birliyi və cəmiyyətinin bölünməzliyi prinsipləri dönməz həyata keçirilməzsə dayanıqlı iqtisadi inkişafdan və güclü dövlət quruculuğundan söhbət gedə bilməz. Müəllif bu birliyin yaranmasında və cəmiyyətin bölünməzliyində Heydər Əliyevin danılmaz əməyini qeyd edir. O yazır: "...O illərdə Heydər Əliyev Azərbaycan vətəndaşlarının etnik milli duyğularını nəzərə almaqla, həm də məqsədyönlü şəkildə ictimai-siyasi özünüdərk hisslərinin vətəndaşlıq və vətənpərvərlik duyğusunu formalaşdırması kimi ciddi bir dövləti funksiyasını yerinə yetirərək, bütün ölkə vətəndaşlarını azərbaycançılıq platformasında birləşdirmişdi. Onun həmin dövrdə səsləndirdiyi "Xalqın, Vətənin taleyi hər bir insanın taleyinə çevrilmişdir:..., yaxud, - "Vətən birdir və hamı bu Vətən üçün çalışmalıdır!" çağırışı bu sahədəki fəaliyyətin əsas göstəricisi hesab oluna bilər". (Bax, s. 117)

5. Milli iradəli, sağlam əqidəli vətəndaşların tərbiyə edilməsi və vahid milli ideya ətrafında birləşdirilməsi

Ayrı-ayrı qruplar, zümrələr, sosial təbəqələr, ictimai-siyasi təşkilatlar, fərdlər, ən nəhayət millətin, dövlətin ən ağır günündə, cəmiyyəti parçalamaqdan, xaosdan, vətəndaş qarşıdurmasından, yaxud müharibəsindən qurtarmaq üçün şəxsi, lokal, regional maraqları kənara qoyaraq, Milli Güc göstərib lider ətrafında birləşir, dövləti, milləti çöküşdən xilas edirlər. Buna Milli İradə deyirlər. Bu halda millət bir yumruğa çevrilir, bu halda ortaya atılan vahid ideya hər kəsi arxasınca aparır, eyni zamanda daxili siyasi çəkişmələr, mübarizələr arxa plana keçir, müvəqqəti olsa da umu-küsülər unudulur, bir sözlə yuxarıda yazdığımız kimi: "Vətən birdir və hamı bu Vətən üçün çalışmalıdır!" şüarı əsas istiqamətverici qüvvəyə çevrilir.
Yazdıqlarımızın təsdiqinə Minin və Pojarskidən tutmuş, ta Mustafa Kamal Atatürkə qədər misallar gətirir, onların xalqın Milli Gücünü
Milli İradəyə çevirərək dövlətini və millətini yadellilərdən necə qurtarmasından bəhs edir. Nəhayət, Azərbaycan haqqında da yazır: "Müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulması və inkişafında, əbədi yaşadılmasında, geosiyasi dayanıqlığının və xarici aləmə qarşı müqavimət gücünün artırılmasında, həmişə, xüsusən də tariximizin yeni dövründə birləşdirici, vahid milli ideyanın tapılması və onun əsasında milli iradənin formalaşdırılması, ölkə vətəndaşlarını səfərbər edən, beynəlxalq aləmdə vahid amal, əqidə, məqsəd və məram ətrafında birləşdirən milli ideologiyanın yaradılması ciddi siyasi vəzifə kimi qarşıda dayanmışdır". (Bax, s.119)
Ardı var

Azərbaycan nefti ucuzlaşır
Azərbaycan nefti ucuzlaşır
“Petkim” istehsal gücünü 92%-ə çatdırıb
“Petkim” istehsal gücünü 92%-ə çatdırıb
Qarabağda “yaşıl enerji” zonasının yaradılması üçün Yaponiya şirkəti ilə müqavilə imzalanıb
Qarabağda “yaşıl enerji” zonasının yaradılması üçün Yaponiya şirkəti ilə müqavilə imzalanıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Heydər Əliyevin 98-ci ildönümünə həsr edilən elmi-praktik konfrans keçirilib (FOTO)
Beynəlxalq incəsənət festivalının rəssamları işğaldan azad olunan ərazilərdə “Xarıbülbül” maketlərini ərsəyə gətirib (FOTO)
İsraildə aktiv koronavirus xəstələrinin sayı 895-ə düşüb
IFC Azərbaycanda özəl sektorun dəstəklənməsi üçün 850 milyon dollara yaxın vəsait ayırıb - Direktor
Bakıda yaşayış binasında yanğın olub, 2 nəfər xəsarət alıb
Əfqanıstanda daha bir partlayış olub, ölənlər və yaralananlar var (ƏLAVƏ OLUNUB)
Güclü külək mülki obyektlərin damını uçurdu (FOTO)
Nigeriyada gəmini batması nəticəsində 28 nəfər ölüb
Heydər Əliyev ən ağır şərtlərdə Azərbaycanı qanadlandırmış insandır - Yuli Qusman
Bu gündən Azərbaycanda yaşı 18-dən yuxarı şəxslərin vaksinasiyası başlayır
Bakıda “Mercedes” yanıb
Braziliyada koronavirusdan daha 1 024 nəfər ölüb
Mayın 11-dən 14-dək ölkə ərazisində yağmursuz və xoş hava şəraiti müşahidə olunacaq
BMT TŞ Şərqi Qüdsdəki vəziyyətlə əlaqədar iclas keçirəcək
Azərbaycan Rusiyadan beynəlxalq pul köçürmələri üzrə I rübdə lider olub
Gəncədə ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Britaniyada koronavirusa daha 1 770 nəfər yoluxub
Ermənistan parlamentində yeni baş nazirin seçilməsi üçün ikinci səsvermə keçiriləcək
Ağcabədidə yol qəzası baş verib, xəsarət alan var
Lavrov bu gün Azərbaycana səfər edəcək
Gədəbəy polisi ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümü münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirib (FOTO)
Dünyada ötən sutka koronavirusa 786 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümüdür
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 4,7 milyonu ötüb
Türklərlə düşmənçilik yalnız Ermənistan üçün deyil, bütün bölgə üçün fəlakətdir - Paşinyan
Şimşək çaxıb, arabir yağış yağıb - Faktiki hava
Prezident İlham Əliyevin rəsmi “Facebook” səhifəsində Ulu Öndərin anadan olmasının 98-ci ildönümü ilə bağlı paylaşım edilib (FOTO)
Misir iyunda Çinin "Sinovac" peyvəndinin istehsalına başlayacaq
Hemilton İspaniya Qran Prisinin qalibi olub
Heydər Əliyev bu gün beynəlxalq arenada iri fiqura çevrilmiş Azərbaycanın möhkəm təməlini qoyub - Rob Sobhani
Azərbaycanın dörd para-taekvandoçusu Tokio-2020-yə lisenziya qazandı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Suriya sahillərində tanker partlayıb
Bakıda minik avtomobili dəmir maneəyə çırpılıb, ölən var
Yol polisi İsmayıllıda reyd keçirib (FOTO)
Azərbaycanlı jurnalist Fransa portalında minalanmış ərazilərdən yazıb
Milli Gimnastika Arenasında gimnastlar üçün ən yaxşı şərait yaradılıb - Jalə Qaratova
76 il əvvəl faşizm üzərində qələbə çalan babalarımızın davamçıları erməni faşizminin başını əzdi - Könül Nurullayeva
Yarışlardan sonra emosiyalar müsbətdir - Dünya Kubokunda bürünc medal qazanmış Azərbaycan komandası
Qələbənin 76-cı ildönümü münasibətilə Azərbaycan Ordusunda silsilə tədbirlər keçirilib (FOTO)
Ermənistanda Njdenin şəxsiyyətinə pərəstiş nasist Almaniyasında Hitler şəxsiyyətinə pərəstişlə müqayisə oluna bilər - Oleq Kuznetsov
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Gazelli Group şirkəti İkinci Dünya Müharibəsi veteranlarını özünəməxsus şəkildə təbrik edib (FOTO)
Azərbaycanda 1539 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 660 nəfər yoluxub
Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunda mükafatlandırma mərasimi keçirilib (FOTO)
Bolqarıstan 3 halqa və 2 cüt gürzlə hərəkətlərdə Dünya Kubokunun qalibi olub
“Suraxanı” gəmi muzeyi 10 may tarixindən vətəndaşların istifadəsinə veriləcək
Ombudsman beynəlxalq təşkilatlara çağırış edib
Bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun üçüncü günündə maraqlı anlar (FOTO)
Bolqarıstan gimnastı Dünya Kubokunda lentlə hərəkətlərdə birinci olub
Faşizm üzərində qazanılan Qələbənin 76-cı ildönümü Beyləqanda qeyd edilib (FOTO)
Zəngilanda əkilən palıd toxumları cücərməyə başlayıb - Nazirlik (FOTO)
İsrail gimnastı Linoy Aşram Dünya Kubokunda daha bir qızıl medal qazandı
Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun qalibləri mükafatlandırılıb (FOTO)
Azərbaycan komandası 5 topla hərəkətlərdə Dünya Kubokunun bürünc medalını qazanıb
Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Böyük Vətən müharibəsində həlak olanların xatirəsini yad edib (FOTO)
Azərbaycanın Ermənistanla sərhədində daha bir hərbi hissə fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
İtaliyalı gimnast Dünya Kubokunda topla hərəkətlərdə qalib gəlib
Şuşa şəhərində Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 76-cı ildönümü qeyd olunub
İsrail gimnastı Linoy Aşram Dünya Kubokunda halqa ilə hərəkətlərdə qızıl medal qazanıb
İsveçrə nəşri Azərbaycan Prezidentinin Şuşanı mədəniyyət paytaxtı elan etməsindən yazır
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Həzi Aslanovun məzarını ziyarət ediblər (FOTO/VİDEO)
Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun üçüncü günü başlayıb (FOTO)
96 yaşlı müharibə veteranı: Ulu öndər Heydər Əliyevdən gördüyümüz diqqət və qayğını indi Prezident İlham Əliyevdən görürük (VİDEO)
Azərbaycan xalqı Heydər Əliyev kimi dühanı yetişdirdiyi üçün xoşbəxtdir - Əflatun Amaşov
Azərbaycan aprel ayında “OPEC plus” üzrə öhdəliyini yerinə yetirib
FHN küləkli hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə müraciət edib
Moskvada hərbi parad keçirilir
Mingəçevir Dövlət Universitetində 9 May - Qələbə Gününə həsr olunan konfrans keçirilib
Mingəçevir Dövlət Universitetinin bir qrup əməkdaşı ailələrində ziyarət edilib (FOTO)
Böyük Vətən müharibəsi veteranları ilə görüş keçirilib (FOTO)
Azərbaycan Sənaye Korporasiyası ağacəkmə aksiyası keçirib (FOTO)
Göygöl Milli Parkının ərazisinə balıq körpələri buraxılıb (FOTO)
Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatına avtomobil hədiyyə edilib (FOTO)
Türkiyə səfiri Azərbaycan xalqını təbrik edib
100-dən çox diaspor könüllüsü və gənci “Heydər Əliyev və Azərbaycan diasporu” mövzusunda keçirilən konfransa qatılıb
Azərbaycan XİN 9 May Qələbə Günü ilə bağlı bəyanat yayıb
Əfqanıstanda silahlı qarşıdurmada yeddi polis öldürülüb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi "İnstagram" hesabında faşizm üzərində Qələbə Günü münasibətilə paylaşım edib (FOTO)
Bu gün sonuncu Qədr gecəsidir
Los-Ancelesdə Azərbaycanın faşizm üzərində qələbəsindəki roluna dair film hazırlanıb (VİDEO)
Papua-Yeni Qvineyada torpaq sürüşməsi nəticəsində 15 nəfər ölüb
Şirvan şəhərində "Opel" yanıb
Malayziyada ölkə daxilində səyahət etmək və əksər sosial tədbirlər qadağan ediləcək
Kolumbiyada etiraz aksiyaları zamanı 550-ya yaxın insan itkin düşdü
Yunan-Roma güləşçimiz Rafiq Hüseynov "Tokio-2020" Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazanıb
Nyu-Yorkun Tayms-skver meydanında atışma baş verib
Dünyada ötən sutka koronavirusa 817 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun iştirakçıları üçün hər cür şərait yaradılıb - amerikalı idmançı
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 28 896 nəfər sağalıb
"Bavariya" ardıcıl 9-cu dəfə futbol üzrə Almaniya çempionu oldu
Daşkəsən polisi şəhid ailələrinə bayram sovqatları paylayıb
Əfqanıstanda məktəbin qarşısında partlayışlar olub, çoxlu sayda ölən var
Mingəçevir Dövlət Universitetində “Dahi Azərbaycanlı” sənədli filmi nümayiş etdirilib (FOTO)
Azərbaycanda 9 May - faşizm üzərində Qələbə Günü qeyd olunur
Azərbaycanda bayram tətili başlayıb
Mayın 16-dək Azərbaycanda ictimai nəqliyyat işləməyəcək
Bakıda bağlı qapı arxasında qalan iki azyaşlı xilas edilib
Milli Gimnastika Arenasının zalı heyrətamiz dərəcədə gözəldir - rusiyalı idmançı
Mingəçevir Dövlət Universitetində “İşğaldan azad olunmuş Azərbaycan ərazilərinin ekoloji vəziyyəti” mövzusunda nəzəri-praktiki seminar keçirilib (FOTO)
Bütün xəbərlər