Amerika, Rusiya və dünya: 2009-cu ilin sərt reallığı - The Heritage Foundation-nin analitiki Ariyel Koen

TheHeritageFoundation-nin (ABŞ) Baş elmi əməkdaşı, politoloq Ariyel Koen xüsusi olaraq TrendNews üçün

2008-ci il Azərbaycan üçün çox məhsuldar olsa da, Rusiyanın tankları Gürcüstana daxil olarkən, ümumilikdə Qafqaz şok yaşayıb. Bu hadisə Avrasiya və Yaxın Şərqdə təhlükəsizliyin pisləşməsi əlamətlərindən biri idi. Qaz qarşıdurması və Qəzzədəki müharibədən sonra, insanlar bərk həyəcanla, daha nəyin baş verə biləcəyini gözləyirlər.

1980-ci illərin əvvəlindən dünya iqtisadiyyatında güclü resessiya müşahidə olunur. "Soyuq müharibə"də keçmiş rəqiblər - ABŞ və Rusiya Yuri Andropovun 1983-cü ildə Kremldə vəfat etdiyi vaxtdan öz münasibətlərində ən aşağı nöqtəyə çatıblar. Buna baxmayaraq, 2008-ci ilin iflasla başa çatdığını hesab edirdinizsə, sadəcə 2009-cu ildə hadisələrin necə cərəyan edəcəyinə baxın.

Dünya ölkələri iqtisadi böhrandan çıxış yollarının axtarışı ilə məşğul olacaq. Bəzi kütləvi informasiya vasitələrində yanvarın 20-də Barak Obamanın inaqurasiyası Amerika və Avropa üçün ümid əlaməti kimi nəzərdən keçirilə bilər, lakin qısa müddətdə.

Rusiya, Çin və Yaxın Şərqdə Amerikanın yeni prezidentinə ümidlər ABŞ-da olduğu kimi o qədər də böyük deyil. Bu ölkələrin hökumətləri insanları işlə təmin edən zavodlar bağlanarkən genişmiqyaslı sosial həyəcanlardan qaçmağa ümid edirlər. Bundan başqa, neft istehsalçıları, öz boşalmış xəzinələrini doldurmaq üçün neftin qiymətinin ən azı 70-75 dollaradək artacağına ümid edirlər.

Barak Obama üçün iqtisadiyyat əsas prioritet olacaq. Onun iqtisadiyyatdakı hazırki tənəzzüllə mübarizədə uğurunu xeyli dərəcədə 2010-cu ildə ABŞ Konqresinə seçkilərin nəticəsi və 2012-ci ildə yenidən seçilmək üçün onun şəxsi imkanları müəyyən edəcək.

İndiyədək ABŞ-ın iqtisadi göstəriciləri təəssüf doğurur və xüsusilə də Amerika iqtisadiyyatının iki sektorunda - avtomobil sənayesi və mənzil tikintisində. Detroyt defolt astanasındadır. ABŞ-da avtomobil istehsalı 30 faizdən çox azalıb (Yaponiyada tənəzzüllə müqayisə oluna bilər).

Orta hesabla, ABŞ-da istehlakçılar ildə yarısı Amerika istehsalı olan təxminən 12 mln. avtomobil alırdılar. Avtomobil bazarının 30 faiz azalması daxili bazarda satışların altı milyondan dörd milyon ədədədək azalması deməkdir. Öz növbəsində bu ehtiyat hissələri, plastmass, elektronika və polad istehsalı kimi qarışıq sahələrdə qəfil tənəzzülə gətirib.

Nəticədə bu sahə işçilərinin yeni ev, maşın, texnika, səfərlər və hətta tibbi sığorta üçün məhdud vəsaitləri olacaq. Kredit işçiləri və daşınmaz əmlakın satışı üzrə vasitəçilərin çox hissəsi öz iş yerlərini itirəcəklər. Kapital  çatışmazlığı kiçik şirkətlərin müflisləşməsinə səbəb olacaq. Böhranın reallıqları belədir.

Barak Obama iqtisadiyyata çoxmilyardlı yardımlar göstərməli olacaq. Corc Buş kimi Obama da deyir ki, vergiləri azaltmağı planlaşdırır. Bununla yanaşı, Obamaya bu vergilərin ixtisarını maliyyələşdirmək lazım gələcək. O ya büdcə xərclərini azaltmalı, ya da Amerika xəzinədarlıq istiqrazlarının satışı vasitəsilə Çin və digər dövlətlərdən böyük məbləğdə pullar almalıdır. Kəsirin və borcun artması problemin yaxşı həlli deyil. Yeni prezidentin fəlakəti aradan qaldırmaq üçün çox məhdud imkanları var.

Bu il Amerikanın xarici siyasəti üçün daha çətin olacaq. 2009-cu ildə Vaşinqtonun gündəliyinə qoşunların İraqdan çıxarılması, Əfqanıstanda "Əl-Qaidə" və "Taliban" hərəkatının ləğvi cəhdi daxildir. ABŞ  Hindistan və Pakistan arasında müharibənin qarşısını almağa, eləcə də Tehranın nüvə silahı əldə etmək cəhdlərini dayandırmağa səy göstərəcək. Birləşmiş Ştatlar əvvəlki kimi israillilər və fələstinlilər arasında sülhün bərqərar olmasına can atacaq.

Ağ Ev  Kremllə ümumi dil tapmağa və müddəti 2009-cu il dekabrın 5-də başa çatan Strateji Hücum Silahlarının Məhdudlaşdırılması haqqında Müqavilənin (SHS-1) əvəzinə tərk-silah haqqında yeni müqavilənin imzalanması barədə danışıqlar aparmağa cəhd göstərəcək.  Eyni zamanda, bütün dünyada terrorçulardan gələn təhlükəsizliyə yeni təhdidlərin yaranması təhlükəsi kifayət qədər realdır.

Bu arada Çin (Rusiya yox) Afrika, Latın Amerikası, Cənub-Şərqi Asiya, Qazaxıstan və Türkmənistan kimi regionlarda öz təsirini genişləndirə bilər.

Eyni zamanda Çinin çox sayda daxili problemi var. İki yüz milyon çinli orta sinfə aiddir - onların avtomobili, kompüteri, soyuducusu, ola bilsin mənzili var. Əhalinin 25-30 faizi orta səviyyədən aşağı, qalan 70 faizi isə tam yoxsulluqda yaşayır. Əvvələr Çinin sahilyanı şəhərlərində sənayesinin fəal inkişafı insanları çox sayda iş yeri ilə cəlb edirdisə, indi iqtisadi artım templərinin aşağı düşməsi işçi yerləri, pasportların yoxluğu deməkdir və insanları ac kəndlərə qayıtmağa məcbur edir.

Səma imperiyasının daha "fəhlə sinfi, kəndlilər, əsgər və vətənpərvər iş adamlarının" maraqlarını təmsil etməyən kommunist nomenklaturası məyus olmuş mühacirlər arasında mümkün həyəcanlardna ehtiyat edir.

Bəs Rusiya? Neftin yüksək qiymətləri sayəsində Moskva öz qlobal ambissiyalarının reallaşması üçün xeyli valyuta ehtiyatları toplayıb. 2008-ci ilin əvvəlində Kreml, "çoxqütblü" dünya reallıqlarının əks etdirilməsi üçün qlobal geosiyasi və iqtisadi arxitekturaya yenidən baxmağa çağırıb. Bu dəyişikliklərdə əsas üstünlüklərə malik olacaq Çin, sakit şəkildə bu kursu dəstəkləyirdi.

Buna baxmayaraq, qlobal maliyyə böhranı Rusiyanın neft sərvətini tükəndirməyə başlayıb. Çoxları Barak Obamanın inaqurasiyasından sonra Kreml və Ağ Evin öz münasibətlərində yeni səhifə açacağına ümid edirdilər. Bundan başqa, iqtisadi böhran iki ölkəyə ümumi maraqları tapmaqda kömək edə bilərdi: nə Moskva, nə də Vaşinqton yeni "Soyuq müharibə"yə xərc çəkməyi özlərinə icazə verə bilməzlər. Qarşıdurmanın qiyməti çox yüksəkdir. Eyni zamanda Kreml "asimmetrik cavaba" hazırlaşır. 2008-ci ilin dekabrında Moskva ilk dəfə olaraq, OPEK istiqamətində addım ataraq, neftin hasilatı və ixracının azaldılmasına hazır olduğunu bəyan edib.

Bu addım, Rusiyanın hərəkətə gətirdiyi "qaz OPEK"ilə birlikdə Qərblə toqquşmalar doğuracaq. Belə ki, getdikcə daha çox enerji istehlakçısı məsələn Rusiya və Ukrayna arasındakı cari mübahisə kimi tədarük üzrə mübahisələrin girovu olmaq təhlükəsinə düşür. Avropa, Rusiya qazının daxil ola bilməyəcəyindən hərfi mənada əsir. 2009-cu il kimi belə çətin ildə, Rusiya və ABŞ, Çin və Avropa, ərəblər və israillilər, sünnilər və şiələr bir-birlərinə qarşı düşmən münasibəti azaltmalı və əməkdaşlığa can atmalıdırlar. Buna baxmayaraq, dar maraqlar və məhdudiyyət üstünlük təşkil edir və bu 2009-cu ili "Soyuq müharibə"nin başa çatdığı vaxtlardan ən təhlükəli illərdən biri edir.

Müəllifin rəyi Trend İnformasiya Agentliyinin rəyi ilə üst-üstə düşməyə bilər

Bakı Beynəlxalq Enerji Xartiyası Forumu öz işinə başlayıb (FOTO)
Bakı Beynəlxalq Enerji Xartiyası Forumu öz işinə başlayıb (FOTO)
Azərbaycan atmosferə zərərli tullantıların azaldılması üçün mühüm addımlar atır - Nazir
Azərbaycan atmosferə zərərli tullantıların azaldılması üçün mühüm addımlar atır - Nazir
SOCAR AQS-yə yeni baş direktor təyin edilib
SOCAR AQS-yə yeni baş direktor təyin edilib
Loading Bars
Xəbər lenti
Düşmən bilməlidir ki, heç bir təxribat zəfər yolumuza mane ola bilməz - Anar Eyvazov
Pakistan Milli Assambleyası Ermənistan təcavüzünü pisləyən qətnamə qəbul edib
Ceyhun Bayramov ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə telefonla danışıb (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Bu cür vəhşicəsinə hücumlar onu göstərir ki, ermənilərin qəddarlığının həddi yoxdur (FOTO)
Bölmələrimiz şəhər və rayonlarımıza atəş açan düşməni məhv edib (VİDEO)
Türkiyədə general Polad Həşimov adına park açılıb (FOTO)
Ədliyyə Nazirliyi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər ünvanlayıb
Ceyhun Bayramov və ABŞ Dövlət katibinin müavini arasında telefon danışığı olub
Dövlət Komitəsi Azərbaycan diasporuna və dost xalqların diaspor nümayəndələrinə müraciət edib
İşğal etdiyi ərazilərdən çıxmamaq üçün hər yola əl atan Ermənistan rəhbərliyi ağıl və vicdanını itirmiş bir şəkildə hərəkət edir - Türkiyə XİN
Ermənistan Azərbaycanın dinc sakinlərinin ölümünə görə məsuliyyət daşıyır - Türkiyə Prezident Administrasiyası
Fransa prezidenti Emmanuel Makronun erməni kökləri - Elxan Ələsgərovun araşdırması
İran Azərbaycana hərtərəfli şəkildə dəstək verməlidir - İranlı deputat
Ombudsmanın MPQ üzvləri tərəfindən Gəncə şəhər Uşaq Evinə başçəkmə həyata keçirilib (FOTO)
İşğal altında olan meşələrimiz barədə məlumatlar yox dərəcəsindədir - Botanika İnstitutu
Bakı Beynəlxalq Enerji Xartiyası Forumu başa çatıb (FOTO)
Düşmən belə məhv edilir - Azərbaycan Ordusu tarix yazmağa davam edir (VİDEO)
KOBİA-nın tərəfdaşlığı ilə Sosial Sahibkarların Beynəlxalq Forumu keçirilib
Pakistan səfiri ermənilərin Bərdədə törətdiyi terror əməlini pislədi
Tanınmış alimlər Dillər Universitetinə yazırlar: Dualarımız sizinlədir, Qarabağ Azərbaycandır
Ermənistanın vəhşi əməlləri barədə susmaq cinayətkarları növbəti vəhşiliklərə təhrik etməyə bərabərdir - XİN-in bəyanatı
Müvəkkil İsrailin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfirini qəbul edib (FOTO)
Oktyabrın 29-da manatın dollara qarşı məzənnəsi
Bərdədə ölən və yaralananlar arasında uşaqlar da var - Baş həkim
MDU rektoru "Əsgərə məktub" layihəsinə qoşulub (FOTO)
Giriş-çıxışın dayandırıldığı şəhər və rayonların sayı artırıldı
Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi uzadıldı
Ermənistan ordusu atəşkəs razılaşmalarını pozmaqla mülki şəxslərin soyqırımına davam edir - TMMN
İran Bərdəyə hücumu kəskin şəkildə pislədi
Bərdəyə hücum bir daha Ermənistanın terrorçu mahiyyətini təsdiq edir - Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi
26 iaşə obyektində koronavirusla bağlı qaydalara əməl olunmadığı aşkarlandı
Cinayətkar Ermənistan rəhbərliyi mülki əhalimizə qarşı terrorun cavabını ağır ödəyəcək - Deputat
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan, Füzuli, Cəbrayıl və Qubadlının bir neçə kəndi işğaldan azad edildi
TİKA Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş rayonlarında KOB sektorunun inkişafında və məşğulluğun artırılmasında maraqlıdır
Söz azadlığından danışan Fransada erməni lobbisinin bu azadlığı boğması qəbuledilməzdir - Politoloq
Prezident İlham Əliyev: Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq
Ermənilər Tərtəri yenidən qrad atəşinə tutub
Azərbaycanda son sutkada 988 nəfər COVID-19-a yoluxub, 340 nəfər sağalıb, 11 nəfər vəfat edib
Daxili Qoşunların hərbi qulluqçuları Bərdəyə göndərildi - DİN
“Həkimlərimizi tanıyın!” - həkim-dermatoveneroloq Dr. Sevinc Kərimova
Bərdədə ölənlər arasında FHN-in əməkdaşı da var
Bərdədə ölənlərin sayı 21 oldu, 70 yaralı var (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Düşmən Zəngilanda diversiyaya cəhd etdi, hamısı məhv edildi (VİDEO)
Astarada evini tərk edən COVİD-19 xəstəsi mağazada saxlanıldı
Bərdənin qisası alınır: Erməni hərbçiləri belə məhv edilir (VİDEO)
Mərkəzi Gömrük Hospitalında Patomorfoloji diaqnostika şöbəsi yaradılıb
Düşmən Tərtər rayonunun ərazisini yenidən atəşə tutub
Azərbaycan "Facebook" şirkətinə müraciət edib
Gəncədə koronavirusla bağlı qərargah maarifləndirmə tədbirlərini davam etdirir
Tibb işçilərini Dağlıq Qarabağda zorakılıqdan qorumaq vacibdir - ÜST
İranda sutka ərzində koronavirusdan 415 nəfər dünyasını dəyişib
Bərdədə ölənlərin hər biri günahsız insanlardır - Hikmət Hacıyev
Bərdədə erməni terroru törədilən ərazidə son vəziyyət - VİDEO
Bərdədə erməni terroru olan ərazidə xilasetmə işləri davam etdirilir - FHN
Düşmən dezinformasiya yaymaqla törətdiyi hərbi cinayətlərdən diqqəti yayındırmağa çalışır - Müdafiə Nazirliyi
Ermənistan mülki insanlarımıza hücumları davam etdirsə, lazımi tədbirlər görüləcək - Prezidentinin köməkçisi
Hikmət Hacıyev hərbi atteşeləri Bərdəyə səfər etməyə çağırıb
Ermənistan Dağlıq Qarabağda həlak olan hərbçilərinin sayını açıqlayıb
Bərdəyə kasetli bombadan hücum Azərbaycan xalqına qarşı növbəti soyqırımdır - Hikmət Hacıyev
Bakı Beynəlxalq Enerji Xartiyası Forumu öz işinə başlayıb (FOTO)
Goranboy və Tərtər rayonlarının ərazisi atəşə tutulur
Ermənistan Bərdəyə hücumla beynəlxalq humanitar hüququ kobudcasına pozur - Qazaxıstan səfiri
Zəngilandakı məscidin tövlə kimi istifadə edilməsi islam dünyası üçün təhqirdir - Anar Kərimov
Bərdəyə hücum bəşəriyyətə qarşı cinayətdir - XİN
Dağlıq Qarabağda tarixi abidələrin dağıdılması bu ərazilərdə azərbaycanlıların mədəni kimliyinin itirilməsi məqsədi güdür - Anar Kərimov
Ermənistanın Azərbaycanda yaşayış məntəqələrinə hücumu bəşəriyyətə qarşı atılan addımdır - Hikmət Hacıyev
Bu gün Bərdəyə atılan raketlərin qalıqları (FOTO)
Qarabağ Türkiyə üçün qırmızı xətdir və bu məsələdə heç kimə güzəşt etməyəcəyik - Ərdoğan
Koreyada erməni vandalizminə qarşı etiraz aksiyası keçirilib (FOTO)
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə ev verilib (FOTO)
Azərbaycan Avropa Məhkəməsinə müraciət edərək, Ermənistan barəsində təminat tədbirlərinin tətbiq olunmasını tələb edib - Fuad Ələsgərov
Düşmən Bərdə şəhərini yenidən raket hücumu edib (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO/VİDEO)
Ermənistanın müharibə cinayətləri şiddətlə qınanmalıdır - Hikmət Hacıyev - (ƏLAVƏ OLUNUB)
Rostovu qorxu altında saxlayan Melkumyanlar - Rusiya KİV
Azərbaycan Ordusu mülki əhalini heç vaxt hədəf almır - MN
Dünya uşaq qatili ermənilərin əməllərinə susmamalıdır - Pərvin Kərimzadə
Azərbaycan atmosferə zərərli tullantıların azaldılması üçün mühüm addımlar atır - Nazir
Ceyhun Bayramov İran Prezidentinin xüsusi elçisi ilə görüşüb (FOTO)
Sabah arabir yağış yağacaq, külək əsəcək
İlahiyyat İnstitutunun müəllimi Beynəlxalq Simpoziumda onlayn iştirak edib
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-Türkiyə birliyi və strateji müttəfiqliyi birgə səylərimizlə bu gün ən yüksək səviyyədədir
Ermənistan təkcə Azərbaycanın deyil, bütün regionun enerji təhlükəsizliyinə təhdiddir - Energetika naziri
Prezident İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təbrik edib
“Baktelecom” mətbuat işçilərinin yaşayış binasını optik şəbəkəyə keçirib (FOTO)
Bu gün yayılan videolardan da aydın görünür ki, Bərdədə törədilən qətliamın qisası layiqincə alınıb - Deputat (VİDEO)
Yeni Zelandiya ictimaiyyəti erməni təcavüzü barədə məlumatlandırılır (FOTO)
Türkiyə Azərbaycanın yanında olmaqda davam edəcək - Mustafa Şentop
Məktəblərdə işğaldan azad olunan ərazilər haqqında bülletenlər hazırlanacaq
Azərbaycanda yaşı 100-dən çox olanların sayı açıqlandı
Polis əhaliyə müraciət edib: Ehtiyatı əldən verməməli, ayıq-sayıq olmalıyıq
Edinburq şəhərində Gəncə terroru pislənib
Prezident İlham Əliyev Rusiyanın İnterfaks agentliyinə müsahibə verib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl bahalaşıb
Yeni Susay-Xınalıq avtomobil yolunda tikinti işləri aparılır (FOTO)
Müdafiə Nazirliyi rəsmi sosial şəbəkə hesablarını paylaşıb
Rusiyada bir gündə 346 nəfər koronavirusdan öldü
Bərdədə erməni terroru nəticəsində ölən 7 yaşlı Aysu dəfn olunub (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Paşinyan döyüş meydanında qalan hərbçilərinin meyitlərini götürməkdən qorxur - Ekspert
Bərdənin qisası alındı - Düşmənin xeyli sayda hərbi texnikası və canlı qüvvəsi məhv edilib (VİDEO)
ADU-nun Konfutsi İnstitutu Sumqayıtda onlayn tədbir keçirilib
Bütün xəbərlər