Cinayət məsuliyyətindən hansı hallarda azad olmaq mümkündür?

Cinayət məsuliyyətindən hansı hallarda azad olmaq mümkündür?

Azərbaycan, Bakı,11 mart /Trend,müxbir İ.İzzət/

Bəzən elə hallar olur ki,şəxsin bu və ya digər hərəkəti cinayətə bənzəsə də əslində, onda heç bir cinayət tərkibi olmur. Bu hərəkətlər vətəndaşların şəxsi və ictimai mənafelərinin, hüquqlarının cinayətkar qəsdlərdən müdafiəsinə yönəldiyindən qanun tərəfindən müdafiə edilir.

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsində göstərilir ki,hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ var. Cəmiyyətimizdə baş verən kriminal əməllərdən,qəsdlərdən qorunmaq müvafiq dövlət orqanlarının (məsələn, polis orqanlarının) vəzifəsidir. Bəzi hallarda hər hansı vətəndaş cəmiyyətin, kollektiv və ya şəxsi maraqların bu tip əməllərdən qorunması istiqamətində müəyyən tədbirlər görür, cinayət xarakterli təhlükənin qarşısının alınması üçün vətəndaşlıq borcunu yerinə yetirir. Bu zaman cinayət qanunvericiliyi ilə qorunan ictimai münasibətlərə və ya hər hansı şəxsə ziyan yetirilməsi mümkün hesab edilir. Qeyd edilməlidir ki, kriminal xarakterli qəsdlərdən qorunmaq vətəndaşların hüququdur, vəzifəsi deyil.

Azərbaycan Hüquq İslahatları Mərkəzi (AHİM) İctimai Birliyinin üzvü, vəkil Vasif Həsənov Trend-ə bildirib ki, qüvvədə olan Cinayət Məcəlləsində "əməlin cinayət olmasını aradan qaldıran hallar" sadalanıb.

Onun sözlərinə görə, ilk baxışda qeyd edilən təbdirlər cinayət xarakterli olsa da, əslində bu tip hərəkətlərə zəruri müdafiə, son zərurət, cinayət törətmiş şəxsin tutulması zamanı yol verildiyindən belə əməllər cinayət hesab edilmir.

Vəkil qeyd edib ki, zəruri müdafiə dedikdə özünü müdafiə edənin və ya başqa şəxsin həyatını, sağlamlığını və hüquqlarını, dövlətin və cəmiyyətin mənafelərini qəsd edənə zərər vurmaq yolu ilə ictimai təhlükəli qəsddən qoruyarkən törədilmiş hərəkət başa düşülür. Qısası, kriminal qəsddən qorunmaq üçün şəxsin qəsd edənə zərər vurmaq yolu ilə qanuni olaraq mühafizə olunması zəruri müdafiə deməkdir. Bu növ hərəkətlərin cinayət sayılmaması üçün vacib amil zəruri müdafiə həddinin aşılmamasıdır. Yəni, zəruri müdafiə vəziyyətində edilmiş hərəkətlər qarşısı alınan qəsdin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə uyğun gəlmədikdə, bu zəruri müdafiə həddini aşmaq hesab edilir. Məsələn, bağından meyvə oğurlandığını görən bağ sahibinin oğurluq edən şəxsi odlu silahla atəş açaraq öldürməsi.

"Zəruri müdafiə zamanı əsas şərtlər ondan ibarətdir ki, cinayət törətmiş şəxsin qəsdi ictimai təhlükəli xarakter kəsb etməli, real, mövcud və həqiqi olmalıdır. Bu növ qəsdlərin qarşısını alan hərəkətlər isə ictimai-təhlükəli əmələ qarşı, qəsd edənə zərər vurmaq yolu ilə həyata keçirilməli və qəsdin xarakterinə, təhlükəlilik dərəcəsinə uyğun olmalıdır. Məsələn, iki polis əməkdaşı inkasator avtomaşını ilə yola düşür, yolda müəyyən ərzaq məhsulları almaq üçün avtomaşını hər hansı mağaza qarşısında saxlayır, polis əməkdaşlarından biri mağazaya daxil olur, digəri isə avtomaşında gözləyir, bu zaman avtomaşının yaxınlığından keçən sərxoş bir neçə gənc xuliqanlıq məqsədi ilə avtomaşına daxil olaraq polis əməkdaşına xəsarət yetirmək və oğurluq etmək istəyirlər, polis əməkdaşı da avtomaşından düşərək üzərindəki odlu tabel silahı ilə havaya xəbərdarlıq atəşi açır, sərxoş gənclər bundan qorxaraq qaçırlar, bu zaman ətrafdan keçən digər bir şəxs kömək məqsədi ilə polis əməkdaşına yaxınlaşır, mağazada olan polis əməkdaşı isə silah səsini eşidərək bayıra çıxır və kömək göstərmək üçün yaxınlaşan şəxsin digər polis əməkdaşına hücum etdiyini zənn edərək həmin şəxsə odlu tabel silahı ilə atəş açır. Qeyd edilən nümunədə ictimai təhlükəli qəsd mövcud olmayıb, sadəcə şəxs qəsdin olmasını xəyal edib (xəyali müdafiə). Bu zaman edilmiş hər hansı hərəkət zəruri müdafiə kimi qiymətləndirilməməlidir", Həsənov vurğulayıb.

Son zərurət dedikdə şəxsin özünün və ya başqa şəxslərin həyatını, sağlamlığını və hüquqlarını, dövlətin və cəmiyyətin mənafelərini bilavasitə qorxu altına alan təhlükəni aradan qaldırmaq üçün qanunvericiliklə qorunan obyektlərə zərər vurmaq yolu ilə müəyyən hərəkət etməsi və həmin vəziyyətdə bu təhlükəni başqa vasitə ilə aradan qaldırmaq mümkün olmaması anlaşılır. Yəni, hər hansı şəxs qeyd olunan mənafeləri bilavasitə qorxu altına alan təhlükəni aradan qaldırmaq üçün qanunla qorunan obyektlərə zərər vura bilər, lakin belə zərər də mütləq qarşısı alınan zərərdən az olmalıdır. Qeyd edilməlidir ki, son zərurət vəziyyətini doğuran təhlükə mövcud olmalı,həqiqi və real olmalıdır. Belə təhlükələr müxtəlif ola bilər. Məsələn, təbii fəlakətlər, ictimai fəlakətlər (yanğın, partlayış). Son zərurət vəziyyətində müəyyən hərəkətlərin edilməsi üçün şəxsin, dövlətin, cəmiyyətin mənafeyini qorxu altına salan təhlükə baş verməli və davam etməlidir. Belə təhlükəni aradan qaldıran hərəkətlər isə şəxsin, dövlətin, cəmiyyətin mənafeyinin müdafiəsinə yönəlməli, zərər təhlükə mənbəyinə deyil, üçüncü şəxslərə vurulmalı və təhlükə başa çatanadək, vaxtında onu aradan qaldırmağa yönələn hərəkətlər edilməlidir.

"Məsələn, sürücü sərnişin avtobusunu sürətli şosse yolda idarə edərkən avtomaşında qəflətən baş verən nasazlıq nəticəsində idarəetməni itirmək təhlükəsi yaranır, bu zaman avtobusun dərəyə aşmasının və insanların həlak olmasının qarşısını almaq məqsədi ilə sürücü avtomaşını yolun digər tərəfində olan kafeyə tərəf sürür, bu zaman kafeyə ciddi maddi ziyan dəyir və kafedə çalışan əməkdaşlardan biri həlak olur. Digər misal, böyük ticarət mərkəzinə hücum etmiş terrorçular çoxlu sayda insanı girov götürərək onların azad edilməsi üçün külli miqdarda pul tələb edirlər, sonradan tələb etdikləri pulu almalarına baxmayaraq, insanları girovluqdan azad etmirlər, insanların azad olunması zamanı keçirilmiş əməliyyat gedişində terrorçular tərk-silah olunur, bu zaman girov götürülmüş şəxslərdən ikisi həlak olur. Bu misallarda qeyd edilən hərəkərtlər son zərurət zamanı edilən hərəkət kimi qiymətləndirilməlidir", - vəkil qeyd edib.

Onun sözlərnə görə, son zərurət həddini aşma qəsdən zərər vurulduqda cinayət məsuliyyəti yaradır. Son zərurət həddini aşma dedikdə baş vermiş təhlükənin xarakterinə və dərəcəsinə, habelə həmin təhlükənin aradan qaldırılması şəraitinə aşkar surətdə uyğun olmayan zərər vurulması və vurulmuş zərərin qarşısı alınmış zərərə bərabər və ya ondan artıq olması başa düşülür. Məsələn, sürücü avtomaşınla yolda hərəkət edərkən yolu keçən bir nəfər piyadanı vurmamaq üçün avtomaşını yolun kənarındakı dayanacağa tərəf sürür, bu zaman piyadanı nəqliyyat vasitəsi ilə vurmasa da, avtomaşınla dayanacaqda olan üç nəfər şəxsə xəsarət yetirir, onlardan ikisi həlak olur, birinin isə sağlamlığına ağır xəsarət yetirilir. Bu zaman vurulmuş zərər qarşısı alınmış zərərdən artıq olduğundan son zərurət həddini aşma sayılır.

"Ümumiyyətlə, zəruri müdafiə və son zərurəti fərqləndirən başlıca cəhətlər bunlardır. Birincisi, zəruri müdafiə vəziyyətində yaranan təhlükə həmişə insanın ictimai təhlükəli əməli ilə bağlıdır, son zərurətdə isə təhlükənin dairəsi genişdir. İkincisi, zəruri müdafiədə hücum və ya qəsd edənə ziyan vurmaqla təhlükə aradan qaldırılır, son zərurətdə isə ziyan hadisəyə aidiyyatı olmayanlara vurulmaqla da aradan qaldırıla bilər. Üçüncüsü, zəruri müdafiədə vurulan zərər, qəsd nəticəsini ala bilən zərərdən az, ona bərabər, bəzi hallarda isə ondan çox ola bilər, son zərurətdə isə vurulan zərər qarşısı alınan zərərdən az olmalıdır. Dördüncüsü, zəruri müdafiədə qəsd başqa vasitələrlə də aradan qaldırıla bilər, son zərurətdə isə edilən hərəkət yeganə çıxış yolu olmalıdır. Sonuncu fərq isə odur ki, zəruri müdafiədə qəsd edənə yetirilən zərərə görə mülki hüquq məsuliyyəti yaranmır, son zərurət vəziyyətində üçüncü şəxsə yetirilən ziyan ödənilir", mərkəzin üzvü bildirib.

Həsənov təəssüf edir ki, zəruri müdafiə və ya son zərurət vəziyyətində edilmiş cinayətlərin, eləcə də zəruri müdafiə və ya son zərurət həddinin aşmaqla törədilmiş cinayətlərin baxılmasına bu günkü məhkəmə praktikasında az hallarda rast gəlinir.

Mövzu ilə bağlı Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Aparat rəhbəri Müzəffər Ağazadə Trend-ə bildirib ki, son zərurət vəziyyətində edilmiş cinayətlərlə bağlı hallara demək olar ki, çox nadir hallarda rast gəlinir.

"Bu nəzəriyyədə var, amma praktikada demək olar ki, yoxdur. Hər halda şəxsən mənə, ümumiyyətlə rast gəlməyib. Amma zəruri müdafiə və son zərurət həddini aşmaqla bağlı törədilmiş cinayət halları var. Burada həddi müəyyən etmək çox çətin və mürəkkəb məsələdir. Bu, hər bir konkret iş üzrə yanaşmadan asılıdır. Belə hallarda çox təcrübəli hakimlər lazımdır", aparat rəhbəri qeyd edib.

Ali Məhkəmədən isə məsələ ilə bağlı Trend-ə bildiriblər ki, son zərurət vəziyyətində edilmiş cinayətlər xarakterinə görə çox nadir hadisədir və təcrübədə çox az hallarda rast gəlinir. Bu sahə üzrə məhkəmə təcrübəsi də yaxşı inkişaf etmədiyindən ola bilər ki, bu səbəbdən müəyyən nöqsanlar və məhkəmə səhvləri də olsun. Ümumiyyətlə, bu mövzu populyar olmadığına görə məhkəmə təcrübəsində çətinliklər yaradır və bəzən müəyyən səvhlərə yol verilir. Ona görə də bununla bağlı SSRİ dövründən bəzi olan işləri tapıb çıxarmaq, SSRİ-nin Ali Məhkəməsinin, Azərbaycanın Ali Məhkəməsinin, eləcə də başqa respublikaların təcrübələrində olan işləri öyrənmək lazımdır.

“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
Karantin rejimini pozan Rəşad Dağlı məsuliyyətə cəlb edildi
Karantin rejimini pozan Rəşad Dağlı məsuliyyətə cəlb edildi
Beynəlxalq humanitar hüquq mövzusunda seminar keçirilib (FOTO/VİDEO)
Beynəlxalq humanitar hüquq mövzusunda seminar keçirilib (FOTO/VİDEO)
Loading Bars
Xəbər lenti
İngilitərə Premyer Liqası: "Çelsi" "Brayton"la heç-heçə etdi
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 55 592 nəfər sağalıb
Bakıda kirayə mənzillər ucuzlaşıb
Bakıda yaşayış binasında yanğın olub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 141,7 milyonu ötüb - ÜST
Tovuzda birmərtəbəli ev yanıb
Samuxda yas mərasimi keçirmək istəyən şəxslər saxlanılıb
Əli Əsədov ilə Rusiya Hökumətinin sədri Mixail Mişustin arasında telefon danışığı olub
Avropa çempionatında güləşçimiz Turan Bayramov gümüş medal qazanıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan xalqı 101 il bundan əvvəl bizim əlimizdən alınmış Zəngəzura qayıdacaq
Prezident İlham Əliyev: Qarabağ zonasında da sənaye parkları olacaq
Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımalı və revanşist düşüncələrdən əl çəkməlidir - Deputat
Prezident İlham Əliyev: Qaçaqmalçılıqla Rusiyadan Ermənistana külli miqdarda silahlar göndərilmişdir
Azərbaycan "Şərq tərəfdaşlığı" ölkələri arasında vahid rouminq məkanının yaradılması təşəbbüsünə qoşulub
Prezident İlham Əliyev: Biz Zəngəzur dəhlizini icra edəcəyik, Ermənistan bunu istəsə də, istəməsə də
Prezident İlham Əliyev: Erməni faşizmi bütün ölkələrdə olmuş faşizmlərin ən eybəcəridir
Prezident İlham Əliyev: Yaxın gələcəkdə Zəngilan rayonunda yeni hava limanının tikintisinə start veriləcək
SOCAR-ın Türkiyədəki neft-kimya kompleksinin satışlarının artımı proqnozlaşdırılır
Prezident İlham Əliyev: May ayının sonuna qədər Ağdamın baş planının ilkin versiyası təqdim olunacaq
Prezident İlham Əliyev: Bizim planlarımız Ermənistanı beynəlxalq məhkəmələrə verməkdir
Prezident İlham Əliyev: Tövsiyə etmişəm ki, Qarabağda buna oxşar təsərrüfatlar yaradılsın
Azərbaycan Prezidenti: Azad edilmiş ərazilərin elektrik təchizatı bu ilin sonuna qədər başa çatacaq
Prezident İlham Əliyev: Əlliyə yaxın aqroparkın yaradılması nəzərdə tutulur
Azərbaycan Prezidenti: Böyük aqroparkların yaradılmasının əsas məqsədi ərzaq təhlükəsizliyini təmin etməkdir
Prezident İlham Əliyev: Hacıqabul rayonunda həyata keçirdiyimiz işlərin nəticələrini görürük
Azərbaycan Türkiyədən təxminən 20 milyon dollarlıq avtomobil idxal edib
Bakıda torpaq qiymətləri bahalaşıb
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
Goranboyda mərasim iştirakçıları məsuliyyətə cəlb olunub
SOCAR-ın Kulevi terminalı vasitəsilə daşımaların həcmi açıqlanıb
Azərbaycanda ani buraxılış imkanı ilə rəqəmsal kartlar təqdim olunacaq
Karantin rejimini pozan Rəşad Dağlı məsuliyyətə cəlb edildi
Beynəlxalq humanitar hüquq mövzusunda seminar keçirilib (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyevin Hacıqabula səfəri regionların inkişafına olan diqqətin əyani təzahürüdür
Havada toz dumanı müşahidə olunur
BTC vasitəsilə Türkiyəyə neft nəqli azalıb
SOCAR İstiqrazlarının növbəti faiz ödənişi həyata keçirilib
AŞ PA Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün qurulması üçün dəstəyini təklif edə bilər
Maliyyə Nazirliyi “Sovetski” adlanan ərazidə yaşamış bir qrup sakinin iddialarına münasibət bildirib
İtkin düşən daha 2 hərbi qulluqçumuzun nəşi tapılaraq ailəsinə təhvil verilib
Vətən müharibəsində itkin düşən hərbçilərin sayı açıqlanıb
Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzində elmi-praktiki seminar keçirilib (FOTO/VİDEO)
İtkin düşmüş hərbi qulluqçuların axtarış işləri davam etdirilir - Hərbi Prokurorluq
Aprelin 21-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Bir sıra ölkələrdən Azərbaycana quş və quş ətinin gətirilməsi qadağan edildi
Ermənistan 10 noyabr bəyanatının iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin canlandırılması ilə bağlı bəndinə əməl etmir - "Azernews"
Kunio Mikuriya: Azərbaycan gömrük xidmətinin informasiya texnologiyalarının tətbiqi sahəsində atdığı addımları alqışlayırıq (FOTO)
Məhkəmə həbsdə olan generalın vəsatətini rədd etdi
Bu ilin ilk rübündə ƏƏSMN-in e-xidmətlərinə 3,5 milyon müraciət qeydə alınıb
Nardarandakı daş karxanasının fəaliyyəti dayandırılacaq
Xalq Bank ilin ilk rübünün yekunlarını açıqladı
“Enactus Azərbaycan Yaz Məktəbi” layihəsi baş tutub (FOTO)
Abşeron yarımadasındakı göllərin abadlaşdırılmasına iş adamları cəlb ediləcək
Milli Məclisin növbəti plenar iclasının gündəliyi məlum oldu
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Azərbaycanda 2 197 nəfər COVID-19-a yoluxub, 34 nəfər vəfat edib
Bu il çaylara 6,3 milyon balıq buraxılacaq - Nazirlik
Bakıdakı kanalizasiya şəbəkələrinin təxminən 50-55 faizi mərkəzləşdirilməyib - Agentlik sədri
Bakı Avro-2020-nin daha çox matçını qəbul edə bilər
ETSN Bakıda ağac kəsilməsi ilə bağlı prokurorluğa müraciət edəcək
Clarivate Analytics şirkəti müəllimlərimiz üçün növbəti vebinar keçirib
Özünüməşğulluq proqramına cəlb olunanların sayı bu il 2017-ci ilə nisbətən 13,6 dəfə artacaq
İsmayıllıda məclis keçirilməsinin qarşısı alınıb
Maştağada 9 obyektin su təchizatı şəbəkəsinə qanunsuz qoşulması aşkarlanıb
Angela Merkel Qarabağdan danışdı
Çad prezidenti qiyamçılarla qarşıdurmada öldü
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Hər zaman partlamağa hazır bomba: Ermənistanın “Metsamor” təhdidi
KOBİA yanında İctimai Şuranın təşkilatçılığı ilə Azərbaycan-Türkiyə İş Adamları Forumu keçirilib (FOTO)
Zəngilanda Ermənistanla dövlət sərhə­dində yeni hərbi hissə fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
Pakistan Azərbaycanın haqlı mövqeyini daim dəstəkləyir - HDQ komandanı
Prezident İlham Əliyev Hacıqabulda “Azərsun Şamaxı Aqropark”ın açılışında iştirak edib (FOTO)(YENİLƏNİB)
Güclü külək əsəcək - Xəbərdarlıq
İsrailli jurnalistlər Füzulidə ermənilərin tövləyə çevirdiyi Karvansarayda olublar (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Hacıqabulda "Qarasu" yarımstansiyasının istismara verilməsi tədbirində iştirak edib (FOTO)(YENİLƏNİB)
UNEC ingilis dili müəllimləri üçün vakansiya elan edir
İranda sutka ərzində 395 nəfər koronavirusdan ölüb
Könül Nurullayeva Pakistanın nüfuzlu mətbu orqanında post-münaqişə dövrünün reallıqlarını əks etdirən məqalə ilə çıxış edib
Azərbaycanda qızıl ucuzlaşıb
Sabah 30 dərəcəyədək isti olacaq, külək əsəcək
Minaya düşüb gözlərini və ayağını itirən agentlik əməkdaşı: O ərazilərə icazəsiz getməyin - Trend TV-nin REPORTAJI
Türkiyə "erməni soyqırımı" ilə bağlı arxivlərin açılması məsələsini yenidən gündəmə gətirib
Azərbaycan vətəndaşlarının əsasən hansı ölkələrə səfər etdiyi açıqlanıb
“Azərkosmos” “Azconnexus” peyk internet platformasını istifadəyə verib
İqtisadiyyat Nazirliyi ilə Yaponiyanın NEXI şirkəti arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb (FOTO)
9 minə yaxın şəxs poliklinikada, 4 əlil isə evində peyvənd olunub - Şöbə müdiri
Əfqanıstanda qubernatorun iqamətgahında partlayış törədilib
C.Naxçıvanski adına hərbi liseydə ilk möhtəşəm yubiley tədbiri keçirilib (FOTO/VİDEO)
Bakı Ali Neft Məktəbində “Post-COVID dönəmində ali təhsil və tədqiqat” mövzusunda vebinar (FOTO)
BNA tanınmış reperə vəzifə verilməsi məsələsinə aydınlıq gətirdi
Bu il Azərbaycana gələnlərin sayı açıqlanıb
Paşinyan iki nazir müavinini vəzifədən azad edib
Bir sıra tibb müəssisələrində yoxlamalar başlanıldı (FOTO/VİDEO)
Məcburi köçkün məktəblərinin dislokasiyası tez-tez dəyişir - Təhsil Nazirliyi
Prezident İlham Əliyev Hacıqabulda "Aqro Dairy" MMC-nin aqroparkının təqdimatında iştirak edib (FOTO)(YENİLƏNİB)
Həftədə 500 qaziyə psixoloji yardım göstərilir - Səhiyyə Nazirliyi
Rumıniya və Azərbaycan ticarət münasibətlərinin inkişafı üçün böyük potensiala malikdir – XİN
Prezident İlham Əliyev Hacıqabulda fermer Elşən Xəlilovun pambıq tarlasında səpin prosesini izləyib (YENİLƏNİB) (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Hacıqabul-Muğan avtomobil yolunun yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilməsi tədbirində iştirak edib (FOTO) (YENİLƏNİB)
AFFA Super Liqanın yaradılmasına münasibət bildirdi
Bütün xəbərlər