Şokoladın tərkibi, sağlamlığa fayda və zərərləri

Şokoladın tərkibi, sağlamlığa fayda və zərərləri

Bakı. Trend:

Qida məhsulları içərisində əksər insanların, xüsusilə uşaqların xoşladığı şokolad və şokoladlı məhsullar dünyanın ən populyar desertlərindən biri hesab edilir.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizlik İnistitutundan Trend-ə verilən məlumata görə, hər il istehlakçılar bu qida məhsullarına 7 milyard dollara qədər vəsait xərcləyir. Müxtəlif növləri olan şokoladların tərkibi təbii və qarışıq olur. Təbii şokolad yalnız kakao çəyirdəyi (yağı) və şəkərdən alınır, qarışıq şokoladın istehsalında isə bu iki əsas inqrediyentdən əlavə süd, qəhvə, qoz və digər qida məhsullarından istifadə edilir.

Şokoladın bir neçə əsas növü vardır. Acı şokolad kakao yağı, toz şəklinə salınmış kakao, lesitin, vanil və şəkər kirşanından istehsal edilir. Şokoladın bu növü ən zərərsiz hesab edilir, belə ki minimum şəkər miqdarına malikdir və tərkibində süd və ya qaymaq yoxdur. Ən çox istehlak edilən südlü şokolad acı şokoladla müqayisədə daha şirindir və yüksək kaloriliyə malikdir. Südlü şokoladın əsas inqrediyentlərinə xırdalanmış kakao (acı şokoladla müqayisədə daha az miqdarda), şəkər, kakao yağı, lesitin, vanil, süd yağları və quru süd aiddir. Bəzi istehsalçılar şokolad istehsalında soyadan da istifadə edir ki, bu da məhsulun dadına və keyfiyyətinə təsir göstərir.

Digər şokolad növünə ağ şokolad aiddir. Bu şokolad növünün südlü şokoladdan fərqi ondan ibarətdir ki, tərkibində xırdalanmış kakao və şokolad likörü (şokolad likörünün tərkibində spirt olmur) yoxdur. Tərkibində şəkərin yüksək miqdarı və qida qatqı maddələri çox olduğundan bu növ şokolad faydalı qida məhsulu hesab edilmir. Həmçinin qeyd etmək lazımdır ki, tərkibində 99% şokolad liköru təşkil edən sərt və şirin olmayan, kəmşirin, tünd südlü şokolad və digər növləri də mövcuddur. Şokoladın növü tərkibindəki inqrediyentlər, kakaonun faiz miqdarından asılıdır. Keyfiyyətli şokolad dağılmamalı, dişlərə yapışmamalı və əldə əriməməlidir.

Kakao və şokolad məhsulları sağlamlığa olan faydalarına görə əsrlər boyu bir çox mədəniyyətlərdə dərman kimi istifadə edilmişdir. Şokoladın tərkibində olan flavonoid maddələri qan təzyiqini aşağı salmaq və orqanizmdəki müəyyən hormonları balanslaşdırmaq kimi bir sıra faydalara malikdir. Flavonoidlərə meyvələrdə, tərəvəzlərdə, taxıllarda, çay, şərab, eləcə də şokoladda rast gəlinir. Flavonoidlər artıq bir sıra qidalanma, əczaçılıq, dərman və kosmetika sənayesində əvəzolunmaz bir komponent hesab olunur. Bu da onun antioksidant, iltihab-əleyhinə, anti-mutagen və anti-kanserogen xüsusiyyətlərə malik olması ilə əlaqədardır. Flavonoidlər, həmçinin xərçəng, altsheymer xəstəliyi (AX), ateroskleroz və s. kimi müxtəlif xəstəliklərlə əlaqəli çeşidli biokimyəvi və antioksidant təsirə malikdir. Şokolad antioksidantların (flavonoidlərin) əhəmiyyətli dərəcədə toplandığı mənbələrdəndir və tünd şokolad bu baxımdan süd və ya ağ şokoladdan daha zəngindir.

Şokoladın bütün sirri onun tərkibindəki kakao yağındadır. Əsl kakao çəyirdəklərindən hazırlanan şokolad faydalı vitaminlər (B1, B2, B3, B5, B8 və E), alkaloidlər, bol minerallar (maqnezium, sink, dəmir, manqan, kalsium, mis, kükürd, kalium) və antioksidantlarla zəngindir. Bu məqsədlə kakao çəyirdəyi təmizləyib qovrulduqdan sonra narın üyüdülür. Üyüdülmüş kakaonun bir hissəsinin sıxılaraq yağı ayrılır. Kakao yağından hazırlanan məhsullara "şokolad", bitki tərkibli yağlar və kakao tozundan hazırlanan məhsullara isə “yalançı şokolad” deyilir. “Yalançı şokolad”larda kakao yağı əvəzinə bitki yağları, palma, soya, pambıq, qoz, fındıq, Hindistan cevizi, manqo toxumu yağlarından istifadə edilir. Ümumiyyətlə, şokoladların tərkibində 35-37% yağ olur. Kakao yağı şokoladın üçdə bir hissəsini təşkil edir, otaqda və ya ətraf mühit temperaturunda şokoladın sərtliyinə, kövrəkliyinə, əriməsinə, şokoladın parlaqlığına və rəf ömrünə cavabdehdir.

Bəzən şokoladların istehsalında bitki yağlarının hidrogenləşməsindən əldə edilən sintetik yağlar da istifadə olunur. Bu cür şokoladların tərkibində trans yağlarla yanaşı, çox miqdarda şəkər, kimyəvi əlavələr olan boyalar və qatqı maddələri də mövcud olur. Belə şokoladların gündəlik istehlakı zamanı insan orqanizmi kimyəvi maddələrlə yanaşı, trans yağların istehlakı ilə də üzləşir ki, bu da öz növbəsində ürək xəstəlikləri riskini artırır, immun sistemini zəiflədir, mədəaltı vəzin fəaliyyətini pozur, xərçəng xəstəliyi riskini artırır və piylənməyə səbəb olur, həmçinin reproduktiv sistemə mənfi təsir göstərir.

Şokoladdakı flavonollar dərini günəşin zərərli təsirlərindən qoruyur, o cümlədən dəriyə qan axınını yaxşılaşdırır, dəri nəmliliyini artırır. Flavanollarla zəngin şokoladın müntəzəm istehlak edilməsi dərinin əhəmiyyətli dərəcədə foto-qorunmasını təmin edir və beləliklə, insan dərisini zərərli ultrabənövşəyi şüaların təsirindən qorumaqda effektiv xarakter daşıyır. Adi şokoladın isə belə bir təsiri yoxdur.

Sağlam könüllülərin iştirakı ilə aparılan bir araşdırma, beş gün ərzində flavanolla zəngin kakao və ya tünd şokolad qəbulunun beyinə qan axınını artırdığını göstərmişdir. Bu maddələr, həmçinin zehni əngəlli yaşlı insanlarda da beyinin funksiyasını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıb.

Kakao və şokolad məhsullarının istehlakı bəzi insanlarda həzm problemlərinə, dəri reaksiyalarına, qəbizliyə və miqrenə səbəb ola bilir. Şokoladın narahatlığın artması, yuxusuzluq, daha sürətli ürək döyüntüsü və sidik ifrazatının artması da daxil olmaqla, kofein ilə əlaqəli digər yan təsirləri də vardır.
Hamiləlik dövründə yüksək miqdarda şokolad qəbulu tərkibindəki kofeinlə əlaqədar olaraq, doğulacaq körpənin çəkisinin azalmasına, eləcə də erkən doğuşa səbəb ola bilir. Lakin digər bir araşdırma onun aşağı dozalı qəbulunun ana və körpənin əhval-ruhiyyəsinə, hətta müsbət təsir göstərdiyini aşkar edib.

Şokolad alarkən diqqət edilməli əsas məqam etiket məlumatları ilə tanışlıqdır. Şokoladın qablaşdırılmasında aşağıdakı etiket məlumatları yer almalıdır; adı, tərkibi, miqdarı (kütlə, həcm), istehsal tarixi, son istifadə tarixi, saxlama şərtləri, istehsalçının adı və ünvanı, istifadəyə dair tövsiyələr və ya məhdudiyyətlər, qida dəyəri göstəriciləri. Etiketdə şokoladın hansı növə aid olduğu da qeyd edilməlidir. Əgər şəkər qismən və ya tamamilə dadlandırıcı ilə əvəz edilibsə, etiket məlumatında mütləq dadlandırıcının miqdarı göstərilməlidir. Şokoladın tərkibində kakao yağı ilə bərabər digər bitki yağları da varsa, bu barədə etiketdə məlumat verilməlidir. Kakaonun miqdarı (ağ şokolad istisna olmaqla) mütləq qeyd edilməlidir.

Həmçinin şokoladın saxlanma şəraitinə də diqqət edilməlidir. Şokoladın saxlanması üçün optimal temperatur 18±3°С, rütubət isə 75% hesab edilir. Şokoladı günəşin birbaşa düşən şüalarından qorumaq lazımdır. Şokoladı sərin yerdə saxlamaq məqsədəuyğundur. Belə ki, şokoladın soyuducuda saxlanılması onun səthinin rənginin dəyişməsinə və ağ rəngli örtüyün əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bu ağ örtük nəmliyin çox olması ilə əlaqədar olaraq, şokoladın tərkibindəki şəkərin onun səthinə yığılması nəticəsində əmələ gəlir. Bu hal şokoladın dadına təsir etməsə də, görünüşünü korlayır. Düzgün saxlanma şəraitində acı şokolad iki il müddətində öz keyfiyyətini qoruyur.
Qablaşdırılmış şokolad soyuducuda, istənilən temperatur və rütubət şəraitində bir neçə ay ərzində saxlanıla bilər. Bu zaman şokoladın dad və ətri dəyişməz qalır. Məhsul açıldıqda isə hermetik konteynerə yerləşdirilməlidir ki, hava ilə təmasa yol verilməsin və kənar qoxuların hopmasının qarşısı alınsın.

Sabah şimal rayonlarında leysan, dolu gözlənilir
Sabah şimal rayonlarında leysan, dolu gözlənilir
Anım günü ilə əlaqədar Bakıda avtobusların hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdiriləcək
Anım günü ilə əlaqədar Bakıda avtobusların hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdiriləcək
Moldovada “Nizami Gəncəvi 880” adlı tədbir keçirilib
Moldovada “Nizami Gəncəvi 880” adlı tədbir keçirilib
Loading Bars
Xəbər lenti
Fransa polisi nümayışçılərə qarşı gözyaşardıcı qaz istifadə edib
Naftalanda kafedə yanğın olub
Taliban beynəlxalq birlikdən möhlət istəyib
Bakıda mənzildə meyit tapılıb
Kanar adalarında vulkan səbəbindən hava limanı bağlanıb
Ceyhun Bayramov ÇAD və Venesuelalı həmkarları ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan və Serbiya XİN rəhbərləri görüş keçiriblər
Azərbaycanın XİN rəhbəri BQXK-nin rəhbəri ilə fikir mübadiləsi aparıb (FOTO)
“Səbail” “Zirə”-yə məğlub oldu
Sabah şimal rayonlarında leysan, dolu gözlənilir
Ağcabədidə ev yanıb
Anım günü ilə əlaqədar Bakıda avtobusların hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdiriləcək
Göyçayda minik avtomobili yanıb
Ceyhun Bayramov Qoşulmama Hərəkatı dövlətlərinin BMT-dəki nümayəndələri ilə görüşüb
Moldovada “Nizami Gəncəvi 880” adlı tədbir keçirilib
Cüdoçumuz Zaqrebdə keçirilən Qran-Pri turnirində qızıl medal qazanıb
THY uçuş şəbəkəsini genişləndirir
"Alaves" "Atletiko"ya qalib gəldi
“Şair Sabir” gəmisi yenidən xarici sulara yola salınıb
"Qarabağ" "Keşlə" oyunu heç-heçə başa çatıb
Qaxda polis əməkdaşları şəhid ailələrini ziyarət edib (FOTO)
Niderlandda iqtisadiyyat nazirinin müavini vəzifəsindən azad edildi
"Mançester Yunayted" "Aston Villa"ya məğlub oldu
Xaçmazda yaşıllıq aksiyasına start verilib (FOTO)
Anım günü Bakının mərkəzi küçə və prospektlərində hərəkət məhdudlaşdırılacaq
Bakıda 550 küçə dezinfeksiya olunub
Gəncədə gücləndirilmiş dezinfeksiya işləri həyata keçirilib (FOTO)
Şəhid Elvin Abasovun xatirəsi yad edilib (FOTO/VİDEO)
Ceyhun Bayramov ABŞ-ın yəhudi icmasının nümayəndələri ilə görüşüb
Azərbaycan və Qırğızıstan XİN başçıları arasında görüş olub (FOTO)
Azərbaycan BMT-nin ən böyük iqtisadi platformalarında fəal və nümunəvi ölkə kimi yer almaqdadır - Deputat
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 404 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 1 099 nəfər yoluxub
“Sarsılmaz qardaşlıq-2021” Azərbaycan-Türkiyə birgə döyüş atışlı taktiki təlimi davam edir (FOTO/VİDEO)
Gələn il can Azərbaycandan başlayaraq, "Teknofest"i bütün müttəfiq ölkələrdə keçirəcəyik - Ərdoğan
Vətən müharibəsində Zəfərin arxasında uğurlu siyasət dayanır - Deputat
Çində qayıq batıb, beş nəfər itkin düşüb
Prezident İlham Əliyev Qurbanqulu Berdiməhəmmədovu təbrik edib
FHN hava şəraiti ilə əlaqədar növbəti dəfə əhaliyə müraciət etdi
Ermənistan milli azlıqların kimliyini itirmək siyasəti yürüdür - Tarixçi
"Taliban" Tacikistanla sərhədə xüsusi təyinatlı qoşun toplayıb
Xaçmazda Anım Günü ərəfəsində şəhid məzarları ziyarət olunub (FOTO)
Azərbaycan Ordusunda çağırışçıların hərbi hissələr üzrə bölgüsü prosesi keçirilib
İƏT nümayəndə heyəti Azərbaycanda faktaraşdırıcı missiyanın nəticələri ilə bağlı bəyanat qəbul edib
UNESCO missiyasının azad edilmiş ərazilərə səfəri ilə bağlı danışıqlar aparılır - Nazir
İƏT Müstəqil Daimi İnsan Hüquqları Komissiyasının ekspertləri Gəncəyə səfər ediblər (FOTO)
Ermənistan bir ölkə kimi gələcəkdə yoxa çıxmağa məhkumdur - Rusiyalı tarixçi
Arvadını boğaraq öldürən şəxs 12 il azadlıqdan məhrum edildi
Azərbaycanın Vətən müharibəsində qələbəsini şərtləndirən əsas amil düzgün dövlət idarəçiliyidir - Sabiq nazir
İctimai işlər proqramı üzrə hazırda 56 min insan çalışır
Təmir etdiyi evdən 24 min manatlıq oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda bəzi sakinlər şəxsi evlərində kirayə qalırlar - Ekspert
Prezident İlham Əliyev bir daha beynəlxalq tribunadan xalqımızın haqq səsini öz qətiyyətli mövqeyi ilə ortaya qoydu - Deputat
Rusiyada 22 mindən çox yeni yoluxma qeydə alınıb
Sabah Bakıda yağış yağacaq, külək əsəcək
Tehran-Bakı münasibətlərində gərginlik yaratmaq düşmənlərin arzusudur – İranlı deputat
Deputat Nizami rayonunun sakinləri ilə görüşüb (FOTO)
Ötən gün ölkədə 60-a yaxın yanğın olub
“Dövlət qurumlarının sosial mediada səmərəli fəaliyyətinin təşkili” mövzusunda seminar keçirilib
Açıq havada reklam yerləşdirənlər hansı halda cərimələnə bilər?
Həmsədrlər Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşünü alqışlayır
Bakıda polisdən qaçıb, digər avtomobillərə ziyan vuran sürücü saxlanıldı (VİDEO)
Kapital Bank aztəminatlı ailələrdən olan tələbələri mükafatlandırıb
Beynəlxalq Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu ilə bağlı müzakirələr aparılıb (FOTO)
Sumqayıtda iki azyaşlı uşağın oğurlanması faktı yalandır - DİN
Hacıqabul sakinindən metamfetamin aşkarlanıb
Polislər vətəndaşın küçədə özünə xəsarət yetirməsinin qarşısını alır - DİN-dən AÇIQLAMA
İstanbulda iki yük gəmisi toqquşub
Sentyabr üzrə sosial yardımın ödənilməsi başa çatdırılıb
Ermənistan 30 ilə qədər Azərbaycan ərazilərini işğalda saxladığı üçün dalan ölkəyə çevrildi - Elşən Musayev
Azərbaycan neftinin qiyməti 79 dolları keçib
Türkiyədən Rusiyaya idxal olunan meyvə və pomidorda virus aşkar olunub
Quterreş Lavrovla Rusiya və BMT-nin əməkdaşlığını müzakirə edib
Ağcabədidə birmərtəbəli ev yanıb
Bakı küçələrində növbəti dezinfeksiya aparılır (FOTO)
Türkiyəyə səfər edən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı üç dəfə artıb
Vüqar Rəhimzadə: Beynəlxalq güclər Cənubi Qafqazda yaranmış yeni reallıqlarla hesablaşmalıdır
Qazaxıstanda koronavirusa daha 2 324 nəfər yoluxub
Pakistanın baş naziri Əfqanıstana yardım etməyə çağırdı
Kanada məhkəməsi "Huawei" şirkətinin maliyyə direktorunu azad edib
Haitili miqrantlar Texasdakı düşərgəni tərk ediblər
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi BMT-nin Cenevrə Ofisi ilə birgə toplantı keçirəcək
Bayden Hindistanı BMT Təhlükəsizlik Şurasına daimi üzv olmağa çağırıb
Avstraliya daha geniş səlahiyyətlərə malik güclü və müstəqil ÜST-nin yaradılmasını istəyir
Modi Baydeni Hindistana dəvət edib
ABŞ Konqresinin üzvü Baydenin istefasını tələb edib
Britaniyada koronavirusdan daha 180 nəfər ölüb
ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşü olub
Malidə anti-terror əməliyyatı zamanı fransalı hərbçi həlak olub
Argentinada təyyarə qəzaya uğrayıb, ölənlər var
"United Airlines" aviaşirkəti 1,9 milyon dollar cərimələnib
Ceyhun Bayramov Qoşulmama Hərəkatına 5 üzv dövlətin XİN rəhbərləri ilə ikitərəfli görüşlər keçirib (FOTO)
“Vüqar Həşimov” komandası klublararası Avropa kuboku yarışının bürünc medalını qazanıb (FOTO)
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 20 458 nəfər sağalıb
Hikmət Hacıyev İranın xarici işlər nazirinin müavini ilə ikitərəfli və regional məsələləri müzakirə edib
İsmayıllıda minik avtomobili dəmir maneəyə çırpılıb, ölən var
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin Baş katibi BMT Sivilizasiyalararası Alyansının Ali nümayəndəsi ilə VIII Qlobal Bakı Forumuna hazırlığı müzakirə edib
"Brent" markalı neftin qiyməti 78 dolları keçib
Türkiyənin yeni PUA-sı nümayiş etdirilib
Bakı Ali Neft Məktəbində "ASAN Könüllülərinin Diplomatiya Günləri" layihəsinə başlanılıb (FOTO)
Bütün xəbərlər