Rusiyanın "Sülh" layihəsində iştirakdan imtinası Moskvanın Tehrandan uzaqlaşmasına daha bir sübutdur– ekspertlər

Rusiyanın "Sülh" layihəsində iştirakdan imtinası Moskvanın Tehrandan uzaqlaşmasına daha bir sübutdur– ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 21 oktyabr /Trend, müxbir T.Konyayeva/

Rusiyanın İranla birgə qaz layihəsində iştirakdan imtina etməsi, bəzi ekspertlərin fikrincə, Moskvanın Tehranla bağlı dəyişkən siyasətindən, digərlərinin fikrincə, Rusiyanın onun üçün daha sərfəli layihələrə istiqamətini yönəltməsindən xəbər verir.

"[Rusiyanın] İranla əməkdaşlığı daha çox İranın xeyrinə meyillənmiş formada gedirdi", - Yaxın Şərqin Öyrənilməsi İnstitutunun prezidenti Yevgeni Satanovski elektron-poçtla Trend-ə bildirib. - "Tehran bunu unutmalı olacaq - Rusiyanın tərəfdaşlarının siyahısı İİR-dən daha böyükdür və Moskva daha sərfəli layihələri seçə bilər. 90-cı illərdə olduğu kimi, onların hamısını birdən qamarlamaz ".

Ötən həftənin sonlarında Rusiyanın "Sülh" adı ilə tanınan İran-Pakistan-Hindistan qaz kəmərinin tikintisi kimi irimiqyaslı geosiyasi layihədə iştirakdan imtina etdiyi məlum olub. Rusiyanın Pakistandakı səfiri Andrey Budnik bəyan edib ki, "Heç bir Rusiya şirkəti Pakistanla İran arasında qaz layihəsinin həyata keçirilməsində maraqlı deyil".

Satanovskinin fikrincə, "Sülh" qaz kəməri layihəsi son dərəcə risklidir və onun iqtisadi sərfəliliyi kəmərdəki terror hədələrindən fərqli olaraq çox böyük suallar doğurur.

"Pakistanda, eləcə də İranla sərhəddə qeyri-sabitlik artır", -o bildirib. - "Bəluc separatizmi, Pəncab taliblərinin fəallaşması, Əfqanıstanda koalisiyanın açıq-aşkar məğlubiyyətə düçar olması boru kəmərinin tikintisində iştirakdan imtina edilməsinin başlıca səbəblərindəndir".

Satanovski hesab edir ki, bu layihəyə qarşı dəlillərdən daha biri Hindistanın hələ öz ərazisində boru kəmərini qəbul etməsini təsdiqləməməsidir və onun bu layihədə iştirak etməməsidir.
"Hindistan həmişə böyük layihələdə iqtisadi riskləri nəzərə alır", - o deyib. - "Əgər Dehli enerjidaşıyıcılarına ehtiyacı olduğu halda, layihədən kənarda qalırsa, deməli, layihə ilə bağlı nəsə var".

Dəyəri 7,6 milyard dollar olan "Sülh" qaz kəməri layihəsi İran qazının Pakistana nəqlini nəzərdə tutur. Qaz yerli "Cənubi Pars" yatağından tədarük olunacaq. Qaz kəmərinin ilkin buraxılış qabiliyyəti ildə 22 milyard kubmetr təbii qaz təşkil edəcək, sonradan onun 55 milyard kubmetrədək artırılacağı gözlənilir.

Göstərilən boru kəmərinin uzunluğu 2 700 kilometr təşkil edir, onun 1 000 kilometri Pakistanın, 600 kilometri isə Hindistanın payına düşür. Borunun diametri 1 400 millimetr təşkil edir. Lakin Hindistan layihədə iştirakdan imtina edərsə, onun diametri 1 050 millimetr təşkil edəcək. Tikinti sazişə uyğun olaraq 2010-cu ilin ortalarında başlanmalı idi və təxminən, beş il davam etməlidir.

İranda artıq qaz kəmərinin Asalue qaz emalı kompleksindən İranşəhrədək 900 kilometri inşa edilib.

2008-ci ildə Hindistan layihədən çıxdığını elan edib və qaz layihəsində tam iştirak üçün Pakistanla qaz tranzitinin qiyməti haqqında məsələni nizamlamaq zərurətini səbəb kimi göstərib.

Amerikalı ekspert Ted Karpenterin fikrincə, qaz kəmərinin tikintisində iştirakdan imtina haqqında qərar Rusiyanın İranla bağlı siyasətini dəyişməsinə sonuncu əlamətdir.

"Kreml Tehranın, xüsusilə onun nüvə proqramına münasibətdə hərəkətlərindən getdikcə daha artıq təşvişə düşür və müvafiq şəkildə reaksiya verməyə başlayır", - ABŞ-ın Katgo Universitetinin müdafiə və xarici siyasətin öyrənilməsi şöbəsinin (Defense and Foreign Policy Studies, Cato Institute) vitse-prezidenti Karpenter elektron-poçtla Trend-ə bildirib.

Onun sözlərinə görə, Moskva İranın etibarlı dostu və ticarət tərəfdaşından İİR-ə münasibətdə özünün daha ziddiyyətli mövqeyinədək yol qət edib.

"Rusiyanın BMT-nin daha sərt iqtisdai sanksiyalar qəbul etməsinə razılıq verməsi və S-300 sistemlərini satmaqdan açıq şəkildə imtina etməsi dəyişən münasibətlərin digər əlamətidir", - Karpenter deyib. - "İkitərəfli münasibətlər hələ şahın hakimiyyəti vaxtında olduğu kimi, qarşılıqlı düşmənçilik mərhələsinə keçməyib, lakin indi onlar son illər olduğundan daha az səmimidir".
Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedev sentyabrın 22-də İrana "S-300" raketəleyhinə müdafiə sistemi, hərbi təyyarələr, hərbi gəmilər və zirehli texnikaların verilməsinin qadağan edilməsi, İranın nüvə proqramının fəaliyyətində əlaqəsi olan bəzi şəxslərin Rusiyaya gəlməsinin qadağan olunması və sığorta şirkətlərinin İran ilə əməkdaşlığına limit qoyulması haqqında fərman imzalayıb. Bu, dövlət başçısının BMT TŞ-nın 2010-cu il 9 iyun tarixli 1929 saylı qətnaməsinin yerinə yetirilməsi tədbirləri haqqında imzaladığı sərəncamda nəzərdə tutulur. İrana "S-300" ZRK-nin beş divizionunun satışı haqda müqavilə 2007-ci ilin sonlarında imzalanıb. Sövdələşmənin məbləği 800 milyon dollar təşkil edir.

Professor Kamran Dadxah (Kamran Dadkhah) hesab edir ki, Rusiya ilə İran arasında mürəkkəb münasibətlər yaranır.

"Bir tərəfdən, Rusiya İranı nüvə silahına malik və güclü görmək istəmir, digər tərəfdən, Rusiya ABŞ-la İran arasında ziddiyyətləri özü üçün sərfəli hesab edir və gələcəkdə, hətta pərdəarxası olsa belə, onu təşviq edəcək", - ABŞ Şimal-Şərq Universitetinin professoru Dadxah elekton-poçt vasitəsilə Trend-ə bildirib.

Onun fikrincə, Rusiya İranla Birləşmiş Ştatlar arasındakı iqtisadi düşmənçilikdən qazanır. "Rusiya Xəzər dənizi məsələsində İranı praktik olaraq 1921 və 1940-cı illər sazişləri üzrə hüquqlarından məhrum edib", - Dadxah deyir. - "Bundan başqa, Rusiya ticarət həcmi etibarilə böyük olmasa da , İrana təyyarələr və hərbi texnika satır, eləcə də "Buşəhr" AES-in tikintisi üzrə üzərinə öhdəlik götürüb.

Onun sözlərinə görə, Rusiya beynəlxalq arenada layiqli yer tutmağa çalışan oyunçudur. Belə ki, o, Sovet İttifaqının süquta uğramasınadək olduğu iri dövlət deyil.

"Buna görə də Rusiya üçün İran kimi "təcrid olunmuş ölkə"yə dost münasibətdə ölkə kimi baxılmaması vacibdir", - Dadxah bildirir. - "ABŞ-la münasibətlər İranla ticarət tərəfdaşlığı münasibətlərindən son dərəcə daha vacibdir ".

O güman edir ki, Moskva ikibaşlı oyun aparacaq; o, Tehranla əlaqələri genişləndirmədən onları saxlayacaq və ABŞ-la münasibətlərdə İran kartını oynayacaq.

Digər tərəfdən, onun fikrincə, İrandakı hakim rejim üçün "xarici düşmən"in olması və öz mütləq hakimiyyətini möhkəmləndirməsi vacibdir, lakin bu praktika İran xalqının milli maraqlarına ziyan vurur.

"Ölkə nisbətən daha əlverişli tərəfdaşlarla ticarət və ya ən yaxşı alternativ seçim imkanından məhrumdur", - Dadxah bildirib. - "Nəticədə Çin, Rusiya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və indi, hətta Türkiyə və Hindistan kimi ölkələr vəziyyətdən istifadə edərək, iranlıların hesabına iqtisadi səmərə əldə edirlər".

Beynəlxalq məsələlər üzrə iranlı ekspert Həsən Behiştipur (Hasan Behishtipur) bu xəbərə şübhə ilə yanaşır və hesab edir ki, əgər Rusiyanın İranla bağlı siyasətində hansısa dəyişiklik baş verərsə, onda yeni kurs Rusiyanın Pakistandakı Səfirliyi səviyyəsində deyil, Rusiya rəhbərliyinin nümayəndələri tərəfindən açıqlanacaq.

"Rusiya Səfirliyində bilməmiş deyillər ki, 1929 saylı qətnamə İranın energetika sektoruna qarşı yönəlməyib", - Behiştipur telefonla Trend-ə bildirib. - "Baxmayaraq ki, ABŞ, Avropa, Kanada, Avstraliya və Yaponiya İrana qarşı enerji sanksiyaları tətbiq ediblər, lakin Rusiyanın siyasəti bu ölkələrin siyasətindən fərqlənir".

Sənəd İran gəmilərində yoxlamaların aparılması və ölkə gəmiçiliyinin məhdudlaşdırılması ilə yanaşı, İranın xaricdəki banklarının İranın nüvə və ya raket proqramına aidiyyəti olduğuna şübhə yarandıqda, onlara qarşı sanksiyaları da nəzərdə tutur. Qətnamədə İran banklarının, o cümlədən, Mərkəzi Bankın iştirakı ilə tranzaksiyaların keçirilməsi zamanı diqqətli olmağa və ölkələrə İranın maliyyə tranzaksiyalarını, o cümlədən, sığorta sahəsindəki tranzaksiyalarını blokadaya almağı tələb yox, çağırış səslənir.

Behiştipurun sözlərinə görə, əgər Rusiya ABŞ-la enerji sanksiyaları sahəsində də əməkdaşlıq edərsə, onda bu, Moskvanın yeni siyasi kursu olacaq.əsmi şəxsləri tərəfindən belə bəyanatların verilməsini gözləmək lazımdır, - o deyib. - Hesab edirəm ki, bu bəyanat kifayət qədər məlumata malik olmayan həmin səfirlik tərəfindən edilib. Lakin əgər Rusiya həqiqətən də yeni siyasət yürütmək niyyətindədirsə, belə bəyanatlar verməklə, о, mümüknü reaksiyanı qiymtələndirir".

Materialın hazırlanmasında T.Cəfərov iştirak edir.

Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 5 il ötür
Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 5 il ötür
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilib - Tural Gəncəliyev
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilib - Tural Gəncəliyev
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Ölkəmizdə pandemiya dövründə icra olunan sosial dəstək paketi və əmək bazarı islahatları barədə BVF-nin missiyasına məlumat verilib
Hüseynbala Mirələmovun partiyadan xaric olunması barədə yekdil qərar qəbul edilib - YAP
Ermənistan Azərbaycanla münasibətləri yaxşılaşdırmaq istəmir - Mühüm tədbirdən imtinanın SƏBƏBİ
"Əsas Məsələ"də qondarma erməni soyqırımı və bundan istifadə edən imperialist dövlətlər məsələsi müzakirə olunub
Rusiyada iki alpinist itkin düşüb
MDU-da “Davamlı və rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat: Milli Prioritetlər və strateji hədəflər” mövzusunda elmi seminar keçirilib (FOTO)
ADA Universiteti təhsil haqqına güzəşt əldə edən tələbələrin sayını açıqlayıb
Ağdamdakı erməni vəhşiliyi Fransa mətbuatında
Aİ Azərbaycanda yeni layihənin icrasına başlayır
Daha bir həkim rüşvətə görə həbs edildi
Lənkəran Dövlət Universitetinə rektor təyin edilib
Ombudsman “İctimai nəzarətin təmin olunması və qarşıda duran vəzifələr” mövzusunda onlayn konfransda çıxış edib
Jurnalistlərin növbəti qrupunun vaksinasiya olunacağı vaxt açıqlandı
Şimali Makedoniya Azərbaycan qazının əldə olunması ilə bağlı saziş imzalayacaq
Havada müşahidə olunan toz axşam saatlarından etibarən azalacaq
“Nar” məktəblilər üçün “Oxu Saatı” layihəsinə start verir
Bakıda Avropa-2020 üçün stadionda azarkeşlərin sayı 75 faizə çatdırıla bilər
İlham Həbibullayev: İlin sonuna müştərilərimiz filiallarımızda əhəmiyyətli dəyişikliklər görəcəklər
Azercell-in sürətli mobil interneti yerin üstünü də, altını da əhatə etməyə davam edir
Antisanitar şəraitdə fəaliyyət göstərən quş kəsimi məntəqəsi aşkarlanıb
Əmək münasibətləri və məşğulluq altsistemi yaxın vaxtlarda test rejimində fəaliyyətə başlayacaq (FOTO)
Dövlət başçısının bölgələrə səfəri regional iqtisadiyyatın dirçəldilməsi deməkdir - Deputat
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Azərbaycanda 1809 nəfər COVID-19-a yoluxub, 33 nəfər vəfat edib
Səhiyyə nazirinin səlahiyyətlərini Teymur Musayev icra edəcək
Səhiyyə nazirinin birinci müavini vəzifəsi təsis olunub
Oqtay Şirəliyev vəzifəsindən azad edildi
Azərbaycan və Türkiyə kapital bazarlarının inkişafı istiqamətində təcrübə mübadiləsi aparacaq
“Yaşıl Marafon” çərçivəsində bal verən ağaclar əkildi (FOTO)
Ötən il koronavirusla bağlı həkimlərin 2-3 min manat əlavə bonusları olub - Agentlik
Bakı Türk Anadolu Liseyində Müstəqillik və Uşaq bayramı qeyd edilib (FOTO)
Bu tibb işçilərinin əməkhaqlarına müddətli əlavənin verilməsi müddəti uzadılıb
Dövlət Turizm Agentliyi Palçıq Vulkanları Turizm Kompleksinə mediatur təşkil edib (FOTO)
Hüseynbala Mirələmov YAP-dan xaric edildi
Tahir Budaqov “Çernobıl Əlilləri İttifaqı” İctimai Birliyi İdarə Heyətinin bir qrup üzvü ilə görüşüb
DİM abituriyentlərə müraciət edib
“AccessBank” birinci rüb ərzində kredit portfelini 18 milyon artırıb
Vətəndaşlara peyvənd vuran həkimlərə əlavə əməkhaqqı hesablanmır - Agentlik
Biləsuvarda yas mərasimi təşkil edən şəxs cərimələndi
MSK üzvlüyünə namizədlərin siyahısı müəyyənləşib
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ASC-nin Müşahidə Şurasının iclası keçirilib
"YAŞAT" Fondu daha 3 qazinin əməliyyat xərclərini ödədi (FOTO)
FHN Şuşada yanğın təhlükəsizliyi barədə tədbir keçirdi
AzMİU “Times Higher Education Impact Rankings 2021” reytinq cədvəlində dünyanın ən yaxşı universitetləri arasında
"Twitter"in işində nasazlıq yaranıb
YAP İdarə Heyəti MSK üzvlüyünə namizədləri təsdiqlədi
Bakıda daha bir küçə təmir edilib (FOTO)
Miqrasiya Xidməti Azərbaycanda müvəqqəti yaşayanlara xəbərdarlıq edib
Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbələri “Enactus Azərbaycan Yaz Məktəbi” layihəsində qalib oldu
Universitetlər irəliyə getmək üçün müvafiq səlahiyyətlərə malik olmalıdır - Rektor
İranda ötən sutka 380 nəfər koronavirusdan ölüb
Milli Məclisin növbəti plenar iclasının vaxtı açıqlandı
Şəmkirdə toy yarımçıq dayandırılıb, 6 nəfər cərimələnib (FOTO)
Dini etiqad azadlığı sahəsində qanunvericilik təkmilləşdirilir
Ümid etmək istərdik ki, ABŞ administrasiyası tarixi səhvə yol verməyəcək - Hikmət Hacıyev
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
İtaliyada nəqliyyat işçiləri peyvənd tələb edir - 8 saatlıq tətil başlayıb
Azərbaycanda dövlət sosial sığorta şəhadətnaməsi ləğv edildi
Şərtləri Azərbaycan diqtə edir: Ermənistanın Zəngəzur dəhlizini açmaqdan başqa çarəsi yoxdur – Videolayihə
Qarabağda subartezian quyuları qazılacaq
Bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunda iştirak edəcək Azərbaycan milli komandasının heyəti açıqlanıb
Fransanın həmsədrliyi tərk etməsi daha yaxşı olardı - Senat üzvü
Almaniyanın Azərbaycana qarşı növbəti qərəzi - "Bu, ən böyük riyakarlıqdır" - ŞƏRH
25 subartezian quyusunun qazılması üçün 1,75 milyon manat ayrılıb - Sərəncam
İşə qəbul zamanı sosial sığorta şəhadətnaməsi tələbi ləğv edildi
Azərbaycanda müharibə veteranlarının vahid informasiya bazası yaradılacaq
Şəhidlər və ailə üzvləri barədə vahid informasiya bazası yaradılacaq - Dəyişiklik təsdiqləndi
Milli Məclis İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə üzrə Milli Koordinatorun hesabatını qəbul edib
Bu il 64 min hektara yaxın sahədə pambıq çiyidi səpilib
“Startap” şəhadətnaməsi üçün müraciətlərin qəbuluna başlanılıb
Abşeron yatağında son həftələr işin sürəti azalsa da, qrafikə uyğun gedir - Əməliyyat şirkəti
Sabah Bakıda 20, rayonlarda 27 dərəcəyədək isti olacaq
İyundan başlayaq turizm sektorunda canlanma gözlənilir - Şirkət rəhbəri
INTERACT Online ikinci mövsümü ilə qayıdır (VİDEO)
Məcburi dövlət sosial sığorta üzrə daxilolmalarda qeyri-büdcə təşkilatlarının payı artıb - Nazir
Polşa səfiri Rusiya XİN-ə çağırılıb
"YAŞAT" Fondu bu günə kimi 6 minə yaxın şəxsi öhdəliyə götürüb
İnsan alveri ilə məşğul olan 3 cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib - Nazir müavini
Ərazilərin bərpası və inkişafı ümummilli məsələdir və bu planlı şəkildə aparılır
Bu saytlara girməyin - Dələduzlarla bağlı xəbərdarlıq
I sinfə qəbulla bağlı Alternativ Qeydiyyat Mərkəzləri fəaliyyət göstərəcək
Unibank birinci rübü mənfəətlə başa vurub (FOTO)
YARAT möhtəşəm layihəyə başlayır - birinci Bakı Beynəlxalq küçə fotoqrafiyası festivalı
Uşaqlara siqaret satan 1568 şəxs məsuliyyətə cəlb olunub
Bakı sakinlərinə xəbərdarlıq - Geniş dezinfeksiya işləri olacaq
ABŞ qondarma "erməni" soyqırımını tanısa, Türkiyə ilə gələcək münasibətlərini təhdid altına alacaq - Politoloq
60-dan çox avtomobil hərraca çıxarılacaq
Beynəlxalq sərnişin və yük daşımaları ilə bağlı yeni qərar verilib
“Ucuzluq”larda işçilər qeyri-rəsmi əməyə cəlb edilib - Vergi Xidməti
İnsan alveri qurbanına çevrilmək riskləri artıb - Nazir müavini
ADU-nun Konfutsi İnstitutu "Sumqayıt - uzaq Şərqdə yaxın dost" adlı tədbir keçirib
Gələcəkdə növbəti dalğalar qaçılmazdır - TƏBİB rəsmisi (VİDEO)
Azərbaycanda dövlət strukturlarının informasiya sistemləri "Hökumət buludu"nda yerləşdirilib
Azər Türk Bank xidmət şəbəkəsini yeniləyir
Xaricdə təhsil almaq ilə maraqlanırsınız? (FOTO)
Milli Məclisin növbəti plenar iclası başladı
Azərbaycanda gender bərabərliyinin hüquqi əsasları daha da möhkəmləndirilir - Könül Nurullayeva (VİDEO)
Ötən gün ölkədə 16 yanğın olub, 3 azyaşlı xilas edilib
Hindistanın baş naziri iqlim və təmiz enerji üzrə Hindistan-ABŞ tərəfdaşlığını elan edib
Cəlilabadda müğənnini öldürüb kanala atan məmurlar həbs edildi
Bütün xəbərlər