RF Federasiya Şurasının komitə sədri hesab edir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsini mərhələlərlə həll etmək lazımdır

RF Federasiya Şurasının komitə sədri hesab edir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsini mərhələlərlə həll etmək lazımdır

Trend in RF Federal Məclisi Federasiya Şurasının Müstəqil Dövlətlər Birliyi məsələləri üzrə Komitəsinin sədri Vadim Anatolyeviç Qustovla eksklüziv müsahibəsi

- MDB -nin artıq 15 yaşı tamam olur. Siz bu təşkilatda Azərbaycanın rolunu necə qiymətləndirirsiniz?

- Bir vaxt var idi ki, SSRİ-nin bütün dövlətləri (Rusiyadan başqa) Moskvadan aralanmaq yolunu seçmişdilər. Bu təsadüfi deyildi, belə ki, Qərb və ya Amerika ideologiyası SSRİ daxilində inteqrasiya proseslərini dağıtmaq üçün əlindən gələni edirdi. Başlıca məqsəd hər bir ölkənin öz problemləri ilə baş-başa qalması idi və onlar buna nail oldular.

Lakin müəyyən vaxt keçdi. Bu vaxt ərzində Avropa Birliyi Baltikyanı ölkələri qəbul edərək, öz tərkibini 15 üzvdən 25 üzvə qədər genişləndirdi. 1 yanvar 2007-ci ildən etibarən isə Şərqi Avropa ölkələri olan Rumıniya, Bolqarıstan, Macarıstan, Çexiya, Slovakiya və başqalarını qəbul etməyə hazırlaşır. Gündəliyə belə bir məsələ çıxarılıb - yaxın gələcək üçün Avropa və Asiyanın inkişaf strategiyası necədir? Məsələ aydın idi - xammal ehtiyatlarına malik ölkələri inkişaf etmiş Avropa və ya Amerika iqtisadiyyatına uyğunlaşdırmaq. Və MDB ölkələrinə güclü hücumun başlanması təsadüfi deyildi. Məsələn, Çin SES tikintisi üçün Tacikistana çox böyük həcmdə vəsait ayırıb və nəticədə elektrik enerjisini özü üçün almaq niyyətindədir. Azərbaycanda boru kəmərləri ilə də eyni vəziyyətdir. Prinsip etibarilə, Xəzərdə yaxşı enerji ehtiyatlarının olduğu təsdiqlənən kimi, ABŞ siyasəti dərhal xammal ehtiyatları olan ölkələri, məsələn, Azərbaycan, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Küveyt və b. Amerika maraqlarının təsir zonasına götürməyi öz qarşısına məqsəd qoyub. Məsələn, ABŞ-ın heç vaxt Liviya ilə normal münasibətləri olmayıb. İndi isə üç milyondan artıq ehtiyatın olduğu təsdiq olunduqdan sonra amerikalılar dərhal ora gəldilər, hətta onların səfiri də mehmanxanada yaşayır və onlar artıq hər şeyi əllərinə alırlar.

GUAM haqqında fikir söyləmək istərdim. 2 ay bundan əvvəl GUAM-ın sülhməramlı qüvvələrinin yaradılması haqqında qərar qəbul olunub və biz sizdən soruşuruq - bu, sizə - Azərbaycana lazımdırmı? Axı məhz Azərbaycan həmin sülhməramlı qüvvələri maliyyələşdirməli olacaq, bu isə olduqca böyük pullar deməkdir. Gürcüstandan heç nə gözləmək olmaz, Moldovadan isə indi nə əldə etmək olar - onun ordusu cəmi 10 min nəfərdən ibarətdir, ölkənin özünün isə inkişafla bağlı çətinlikləri var. Ukraynada çətin siyasi böhrandır. Onlar Azərbaycanın maliyyələşdirəcəyini güman edirlər? Bütün bu suallara cavab vermək lazımdır. Və prinsip etibarilə, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin çox yaxşı inkişaf etməsinə baxmayaraq, siyasətdə bəzi məsələlər var ki, mənim fikrimcə, bizim ikitərəfli münasibətlərimizdə yer tutmamalıdır.

Azərbaycan MDB ölkələri Parlamentlərarası Assambleyasında iştirak edir, lakin heç bir digər inteqrasiya qurumunda iştirak etmir. Avropa-Asiya İqtisadi Cəmiyyətində isə o yoxdur, indi isə, bildiyiniz kimi, amerikalılar onu Rusiyanın təsir dairəsindən kənarlaşdırmaq üçün çox fəal surətdə Azərbaycandan Gürcüstana qaz vermək istəyirlər, halbuki Azərbaycanın özünə qaz çatmır. Ona görə də indi, amerikalılar Azərbaycan iqtisadiyyatına çox fəal surətdə təsir etdikləri zaman, mənə elə gəlir ki, bu, birtərəfli istiqamətdə inkişafa səbəb olur. Neft-qaz dividentləri, şübhəsiz, bu gün Azərbaycanın çiçəklənməsi üçün böyük imkanlar açır. Lakin bununla belə bütün bunlar - birtərəfli inkişafdır.

- Siz Azərbaycanın "holland xəstəliyi" təhlükəsi altında olduğunu düşünürsünüzmü?

- Hər şey işin necə gedəcəyindən asılıdır. Sizin digər ehtiyatlarınız da var, məsələn, alüminium. Qazın əmələ gəlməsini nəzərə alaraq, digər sahələri də inkişaf etdirmək olar. Hər şey hansı inkişaf modelinin seçiləcəyindən asılı olacaq.

İndi bizim münasibətlərimiz yaxşıdır, lakin bəzi həll olunmayan məsələlər var. Düşünürəm ki, 2008-2009-cu illər ikitərəfli münasibətlərin və inteqrasiya proseslərinin taleyində həlledici olacaq. Qarabağ münaqişəsi də münasibətlərdə öz izini qoyur. Bu, İlham Əliyevin siyasətində müəyyən mənada ləngidici amildir.

- MDB ilk növbədə, özündə dostluğu əks etdirən birlikdir. Lakin bu gün Gürcüstan və Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan arasında baş verənləri heç cür dostluq adlandırmaq olmaz. Bəlkə Azərbaycan şəxsi təhlükəsizliyini təmin etmək üçün çoxvektorlu siyasətdən istifadə edir? Axı MDB çərçivəsində heç bir ölkə Ermənistanı təcavüzkar kimi tanımayıb, heç bir müvafiq sənəd yoxdur. Səbəb nədədir?

- Nə üçün MDB-nin özündə inteqrasiya qurumları - Rusiya - Belarus ittifaqı, Avropa-Asiya İqtisadi Cəmiyyəti yaradılmağa başladı? Çünki bu törəmələrin daxilində istək var və dəqiq iqtisadi mexanizm formalaşır, MDB-nin özündə isə bunlar yoxdur. Ona görə də biz MDB çərçivəsində 1400 sənəd imzalamışıq, onların isə cəmi 10%-i həyata keçirilib. MDB-nin iqtisadi bazası yoxdur. Sadəcə olaraq, gəldilər, məsləhətləşdilər, problemi müzakirə etdilər, bəs sonra? Belarus ilə biz vahid iqtisadi zona, energetika, nəqliyyat və s. haqqında razılığa gəlirik. Bəs Azərbaycanla aramızda nə var? Bunların heç biri yoxdur. Məsələn, Özbəkistanın da daxil olduğu Avropa-Asiya İqtisadi Cəmiyyətində vahid iqtisadi siyasət kristallaşmağa başlayır. İnteqrasiya Avropa inteqrasiyasına oxşar olmalıdır: dövlətlərin özləri qalır, lakin onların arasındakı əngəllər aradan qaldırılır. Azərbaycanla isə bizim aramızda gömrük var. Siz özünüz də yaxşı başa düşürsünüz ki, orada nə baş verir. Bu, həm malların hərəkətinə, həm də sərnişin axınına aiddir.

Azərbaycan vahid iqtisadi məkana inteqrasiya etmək istəmir. O, özünün inkişaf yolunu seçib. Lakin bu gün Azərbaycanın yalnız ehtiyatları var. Bu yolla Norveçin inkişaf etdiyi kimi inkişaf etmək olar. Lakin o da indi Avropa Birliyinə getmək barədə qərar qəbul edir, belə ki, bizim dünyada ayrıca yaşamaq olmaz. Lakin Azərbaycan hələ bunu istəmir. Bəlkə o, Gürcüstanla inteqrasiya edəcək, deyə bilmərəm, lakin GUAM da var. Mənim fikrimcə, Azərbaycanın Moldova, Ukrayna və başqaları ilə heç bir ümumi marağı yoxdur. Əvəzində Amerika siyasəti var və o, bu gün Rusiyanı inandırmaq istəyir ki, bütün MDB ölkələri - Amerika maraqlarının zonasıdır.

- Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin nizamlanması perspektivlərinə dair nə fikirdəsiniz?

- Cəsarətli olmaq və ərazilərin bir hissəsini bu gün qaytarmaq lazımdır. Füzulini vermək lazımdır, mən orada olmuşam, insanları ora qaytarmaq lazımdır. Bu gün birinci mərhələdə stol arxasında əyləşmək və dəmir yolunu blokadadan azad etmək üçün ərazilərin bir hissəsinin qaytarılması haqqında məsələni müzakirə etmək lazımdır. Hazırda bu münaqişə dondurulub. Və bunun günahı Rusiyada deyil, Kosovo oyunu oynayan Avropadadır. Lakin biz hamımız 1975-ci ili xatırlayırıq, o zaman hətta mühafizəkar Brejnev də daha Avropada şəxsi sərhədləri olan hər hansı dövlətin yaradılmasına icazə verilməyən Helsinki aktını imzalayıb. Bu, hər zaman müharibədir. İndiki hərbi texnika ilə isə bu, qorxulu işdir. Və indi biz hamımız Azərbaycanın silahlandığını anlayırıq. Və prinsip etibarilə, əgər indi real, səmərəli tədbirlər görülməsə, o zaman biz onsuz da yenə münaqişəyə yaxınlaşacağıq.

Referendumlar Dnestryanı və Abxaziyada keçirildi, Cənubi Osetiya hazırlaşır. Bütün bunlar Avropanın "ikili standartlar" sistemini tirajladığına görə baş verməyə başladı. Nə üçün Avropaya olar, Rusiyaya isə yox? Əgər Kosovo variantı keçsə, o zaman mən heç cürə başa düşə bilməyəcəyəm ki, Abxaziya nə üçün və nəyə görə Kosovodan pisdir? Əgər tarixi sənədlərə baxsaq, o zaman onlar 30 ildən bir ya Gürcüstandadır, ya da Gürcüstanda deyil.

Dağlıq Qarabağa gəlincə isə, stol arxasında əyləşmək və problemi mərhələlərlə dəqiq şəkildə həll etmək lazımdır. Əgər rayonlar, məsələn, Füzuli qaytarılsa, orada həyat bərpa olunacaq. İnfrastrukturun bərpası məqsədilə artıq bu gün Beynəlxalq Fondun yaradılması haqqında düşünmək olar. Rayonları dəmir yolu boyu qaytarmaq lazımdır, yalnız o zaman danışıqlar prosesində tərpəniş olacaq.

- Ermənistan bu əraziləri Azərbaycana qaytarmalıdır. O, isə bunu etmir. Belə olan halda Azərbaycan nə etməlidir?

- Mən hadisələrin hansı ssenari üzrə inkişaf edəcəyini təxmini olaraq bilirəm, lakin bu haqda danışmaq istəmirəm.

Azərbaycan və Türkmənistan arasında fiber-optik xəttin çəkilməsi müzakirə olunub
Azərbaycan və Türkmənistan arasında fiber-optik xəttin çəkilməsi müzakirə olunub
Azərbaycanda kompüter istehsalında artım müşahidə olunub
Azərbaycanda kompüter istehsalında artım müşahidə olunub
NRYTN bayram günlərində gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərəcək
NRYTN bayram günlərində gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərəcək
Loading Bars
Xəbər lenti
ABŞ Konqresinin Azərbaycan üzrə İşçi Qrupunun üzvləri AXC-nin ildönümü ilə ilə bağlı bəyanatlar veriblər
Bakıda yaşayış binasında yanğın baş verib
Yaponiyanın şimal-şərqində 5.3 bal gücündə zəlzələ baş verib
Ağdamda şadlıq evində yanğın olub
Çikaqoda etirazlar zamanı 1 nəfər ölüb, 5 nəfər yaralanıb
Kürdəmirdə ev yanıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəsmi "İnstagram" səhifəsində Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə paylaşım edilib (FOTO)
Kolumbiyada baş verən partlayış nəticəsində iki nəfər yaralanıb
ÜST: Dünyada sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 117 mindən çox artıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 128 minə yaxınlaşır
İş yerini dəyişmək istəyən müəllimlər BU VACİB AMİLLƏRİ nəzərə alsınlar - Nazirlik müəllimlərə müraciət etdi
Zaha Hadid və onun əsəri - Heydər Əliyev Mərkəzi (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
Göyçayda kanalda 1 nəfər batıb
Corc Floydun ailə vəkili cinayətin qəsdən törədildiyini hesab edir (FOTO)
Azərbaycan könüllüləri pandemiya ilə mübarizəni davam etdirir (FOTO)
Azərbaycan pambıq məhsulunun ixracını artırmaq niyyətindədir
Elmar Məmmədyarovla əfqanıstanlı həmkarı arasında telefon söhbəti baş tutub
744 obyektdə sanitar qaydalar pozulub (FOTO)
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 31.05.2020 tarixli bölüm
Görkəmli aktrisa Leyla Bədirbəylinin 100 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb (FOTO)
Fənn olimpiadalarının final turunun keçirilmə tarixi dəyişdirildi
Şamaxı Rayon Ağsaqqalları Prezident İlham Əliyevə müraciət ediblər
Vüqar Rəhimzadə: Sosial şəbəkələr siyasi qarşıdurmalara çağırış, mənəvi terrora, təhqirə məruz qoyma platformasına çevrilib
Fındıqda aflatoksin təhlükəsi
Peşə dərslərinin iyunun 1-nə olan cədvəli açıqlanıb
"Dərs vaxtı" verilişinin sabahkı cədvəli müəyyənləşdirilib
Əli Əhmədov: Sosial şəbəkələr bir çox hallarda insan hüquqlarının pozulması, şəxsiyyətin mənəvi terrora məruz qalması, ləyaqətinin alçaldılması vasitəsinə çevrilib
İyunun 1-də dolların manata qarşı məzənnəsi
Umayra Tağıyeva may və iyun aylarının hava şəraitini şərh edib
Milli Məclisin 2020-ci ilin yaz sessiyası bağlı elan edilib
Azərbaycanda daha 248 nəfər koronavirusa yoluxdu, 101 nəfər sağaldı, 2 nəfər öldü
Müddətli həqiqi hərbi xidmətə növbəti çağırış başa çatdı
Ünvanlı sosial yardımın artıq ödənişini könüllü qaytarmayanlar məhkəməyə veriləcək
Ünvanlı sosial yardımın verilmə müddəti 1 ilə endirilir
Bu yolda hərəkət qısamüddətli məhdudlaşdırılır
Prokurorluq orqanlarının adından sui-istifadə edən şəxslər ifşa edildi
Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının ilk plenar iclasının vaxtı açıqlandı
Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Sağlam uşaq” adlı pediatrik müayinələr keçiriləcək
Milli Məclis maska taxmamağa görə cərimələri təsdiq etdi
Ziraat Bankdan Kənd Təsərrüfatına Dəstək Krediti!
Fəzail İbrahimli deputat həmkarlarına çağırış etdi: Məsuliyyətli olaq!
“Sədərək” və “Binə” ticarət mərkəzlərinin rəhbərləri ilə müzakirələr aparılıb
Roma Papası Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Milli Məclisin rəhbərliyi deputatı tənqid etdi
Xəzərin bu hissəsində çimərliklər açılır
AZAL aviabiletlərin ödənişsiz təxsis edilməsi müddətini yenidən uzadıb
Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında səfirlikər üçün torpaq sahəsi ilə bağlı saziş təsdiq edildi
Böyük Britaniya şahzadəsinin "Facebook"da gizli səhifəsi aşkar edilib
Elçin Mirzəbəyli: Donald Trampın qərarı insanların şəxsi həyatına olan təhdidlərə qarşı atılan addım kimi dəyərləndirilməlidir
İnsanların qaraciyərə ziyan vurmadan içə biləcəyi spirtli içkinin həcmi açıqlanıb
Azərbaycanda qapalı şəraitdə müxtəlif Olimpiya İdman Komplekslərində məşqlərə icazə verildi
OPEC+ nazirlərinin görüşü daha tez baş tuta bilər
Şəhla Mirzəzadə: Tütünçəkmədən imtinanın təbliği pandemiya dövründə də prioritet istiqamətlərdən biri olaraq icra edilməkdədir
Vətəndaşlar Prezidentə yazırlar: Cənab Prezident, Sizin yürütdüyünüz siyasəti ürəkdən bəyənir və dəstəkləyirik
“Azərkosmos” 2019-cu ili mənfəətlə başa vurub
Goranboyda karantin qaydalarını pozan çay evi aşkarlanıb
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 150 mini keçdi
İyunun 1-də 36 dərəcə isti olacaq
Mütəxəssislər elektron siqaretlərin orqanizmə ziyanı barədə
Müdafiə Nazirliyi: Silah gücü düşmənlə danışılacaq yeganə dildir
Naqif Həmzəyev: “Amnesty International”ın Azərbaycana qarşı qərəzli mövqeyi yenilik deyil
Bakıdan ayıya görə ezam olunan mütəxəssis heyəti Şəkidədir
Azərbaycanda bələdiyyə sədrinin qanunsuz əməlləri ifşa olundu
Ermənistan həbsxanasında Cənubi Koreya vətəndaşı intihar edib
Azərbaycana səfər edən Türkiyə vətəndaşlarından 90 günədək viza tələb olunmayacaq
29 il əvvəl törədilmiş dəhşətli cinayətin üstü açılıb
Qurcana çayı tullantılardan təmizlənib
Milli Məclisin deputatı xaricdə təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin ölkəyə gətirilməsini təklif edib
Özünü və millətini danan radikallar "demokratiya" axtarır - "Politşou" təqdim edir (Videolayihə)
Nizami Səfərov: Ramil Səfərov barəsində verilən əfv fərmanı beynəlxlaq hüquqi razılaşmadan irəli gəlir
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 400 min nəfəri keçib
Rabitəbank-ın reklam layihəsi beynəlxalq festivalda ölkəmizə ilk qızılı qazandırdı
Əli Hüseynli: Ölkə başçısı müasir Azərbaycan tarixi ilə bağlı vacib məsələləri açıqlamaqla tarixçilərə dərs keçdi
Qusarda faciə: Hasar 3 azyaşlının üstünə aşdı, biri öldü
Azərbaycanla Türkiyə arasında dörd sənəd təsdiq edildi
“Naxçıvan” gəmi-bərəsi əsaslı təmir olunub (FOTO)
Abşeronda yük maşını 16 yaşlı oğlanı vurub öldürdü
Şəkidəki ayı Altıağac milli parkına aparılacaq
Bakı Ali Neft Məktəbinin əməkdaşlarının COVID-19 analiz nümunələrinin nəticələri neqativ çıxdı
Sabahdan Azərbaycanın ən böyük ticarət mərkəzi fəaliyyətə başlayır
BU MÜƏLLİMLƏR yerdəyişmə müsabiqəsində iştirak edə bilməzlər
“AccessBank” kart çap avadanlığı - embosser alışı üzrə tender elan edir
İndianapolisdə etirazlar zamanı bir nəfər həlak olub
Beyləqanda kişi keçmiş arvadına kəsici alətlə hücum etdi
Maskasız olan şəxs xəstədirsə, minimum 60 nəfəri koronavirusa yoluxdura bilər - Deputat
Ermənistanda bir gündə 355 nəfər koronavirusa yoluxub
Bakıda 20 yaşlı gəlin kirayə qaldığı evdə ölü tapıldı
Ən çox və ən az vakant müəllim yerləri bu ərazilərdədir - ADLAR
Tovuzda yük avtomobili dərəyə aşıb
Şəbnəm Həsənova: Trampın sosial şəbəkələrlə bağlı qərarı düzgündür və dəstəklənməlidir
Tovuzda piyadanı öldürüb qaçan sürücü tutuldu
Bu məhsullar nikotin asılılığını azaltmağa kömək edir
Türkiyədəki azərbaycanlı gənclərin onlayn I Forumu təşkil edilib
“Həkimlərimizi tanıyın!”: Travmatoloq-ortoped, t.f.d. Ramin Rzayev
Həvəsləndirmə yerlərinin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
Qəbələdə bir uşaq və heyvan sürüsü bataqlıqda köməksiz vəziyyətdə qalıb
Çində ötən sutka ərzində cəmi 2 nəfərdə koronavirusun aktiv forması aşkarlanıb
Yalnız bu taksi sürücüləri şəhərlərarası sərnişin daşıya biləcəklər
Məktəblərdə daha çox hansı fənlər üzrə vakant müəllim yerlərinin olduğu açıqlanıb
Bütün xəbərlər