İnvestisiya fəallığının artırılması böhranla mübarizədə ən effektiv yoldur

İnvestisiya fəallığının artırılması böhranla mübarizədə ən effektiv yoldur

Bakı. Trend:

İnvestisiya fəallığının artırılması böhranla mübarizədə ən effektiv yoldur.

Bu barədə məlumat verən Azərbaycan Respublikası İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlı Trend-ə bildirib ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı qlobal şoklar, pandemiya və aşağı neft qiymətləri dövrünün başlaması ilə yeni tarazlıq vəziyyətinə keçəcək:

"Ötən il cari əməliyyatlar balansında 4,4 milyard dollar, kapitalın və maliyyənin hərəkəti balansında isə 0,1 milyard dollar profisit yaranması, həmçinin ehtiyat aktivlərinin 5,1 milyard dollar artması neftin hər barel üçün orta hesabla 64 dollar qiyməti şəraitində baş tutmuşdur. Bu il isə 60 faiz ucuzlaşan neftin qiyməti, kəskin azalan tələbin, bazarlar uğrunda mübarizənin və “ağzına qədər dolan” anbarların diktəsi ilə hələ uzun müddət aşağı intervalda olacaq. Üstəlik Azərbaycanda neft hasilatının ilbəil azalması və maya dəyərinin artması da nəzərə alınmalıdır. Belə şəraitdə iqtisadiyyatın “güzgüsü” sayılan tədiyyə balansının tarazlaşdırılması və davamlı inkişafın təmin edilməsi üçün əsas mənbə sərmayə qoyuluşunun artırılmasıdır. Cənab Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il 19 mart tarixli Sərəncamı ilə hazırlanan ortamüddətli iqtisadi proqram və strategiyada əsas məqsədlərdən biri də budur.

İqtisadi tsiklə uyğun olaraq Azərbaycan iqtisadiyyatı 2015-2016-cı illərdə resessiya və 2017-2018-ci illərdə bərpa dövrünü keçərək, 2019-2020-ci ilin martına qədərki müddətdə inkişaf fazasına qədəm qoymuşdu. Lakin pandemiya və qlobal şoklar Azərbaycanda 2015-2020-ci illərdə olan iqtisadi tsikli qapadır, bundan sonra yeni tsikl yaranır. Bu həm də qlobal iqtisadi inkişaf tsikli ilə sinxronlaşdırılma olacaq.
İnvestisiya qoyuluşunun artması üçün real faiz dərəcələrinin aşağı düşməsi və ucuz maliyyəyə asan çıxış imkanlarının olması vacibdir. Hiks-Hansen yanaşmasına görə, investisiyanın artımı ÜDM-in artımına və yenidən yığımın çoxalmasına gətirə bilər və bu yolla əmtəə və xidmətlər bazarında tarazlığı qorumaq mümkündür. Hazırda strateji ehtiyatlarımız imkan verir ki, dövlət xərcləmələrini artırmaq, vergi yükünü azaltmaq və özəl investisiyanı stimullaşdırmaqla məcmu təklifi dəstəkləyək. Lakin bu halda manata daha çox tələb yaranacaq və əgər pul kütləsinin həcmini dəyişməsək, onda bank faizləri bahalaşa bilər. Hazırkı dönəmdə prioritet investisiya fəallığının artırılması olduğundan, pul bazarında tarazlığı saxlamaq üçün pul kütləsi artmalıdır ki, faizlər qalxmasın. Onsuz dason depozit hərraclarında manat Mərkəzi Bankın tələb etdiyindən az cəlb olunub, üstəlik də manatla əqdlərin faizi yüksəlir. Çünki bu ilin təkcə mart ayında Dövlət Neft Fondu tərəfindən bazardan 3,3 milyard manata yaxın milli valyuta alınıb və bu, orta aylıq normadan 4 dəfəyə qədər çox olub. Beləliklə, dövriyyədə manat azlığı hiss olunur. İnvestisiya fəallığı və manat qıtlığı bir araya sığmadığından əmtəə və pul bazarları arasında yeni tarazlıq nöqtəsi tapılacaq.Çünki dövlət həm fiskal, həm də pul-kredit siyasəti ilə iqtisadiyyatı stimullaşdırır. Bu da buraxılış kəsiri yaranan zaman adekvat addımdı.

Miqdar qanununa görə, pul kütləsinin artımı inflyasiyanı sürətləndirə bilər. Lakin 1975, 1982, 1991 və 2009-cu illərdə qlobal resessiya və neft qiymətlərinin düşməsi qlobal inflyasiyanı aşağı salıb. Hazırkı koronaböhran da qlobal inflyasiyanı azaldır ki, bu faktın da qeyri-neft sektoru üzrə 9,5 milyard dollar idxalı olan Azərbaycanda qiymətlərə azaldıcı təsiri olacaq. Üstəlik ölkəmizdə faktiki ÜDM potensial ÜDM-dən aşağı düşdüyündən, başqa sözlə, buraxılış kəsiri – output gap yarandığından inflyasiya sürətlənə bilməz. Belədə Azərbaycanda Fişer effekti də tam işləməyəcək, başqa sözlə, monetar genişlənmə səbəbindən inflyasiya çox sürətlənməyəcəyinə görə onun nominal faizlərə də təsiri minimum olacaq.

Pul siyasətinin lövbəri tədriclə pul bazasından qısamüddətli faizlərin üzərinə keçirilməlidir. Çünki qısamüddətli faizlər nə qədər aşağı olsa, investisiya da bir o qədər çox olacaq. Azərbaycanda verilmiş kreditlər üzrə real faiz dərəcəsi inflyasiya da nəzərə alınmaqla 11,1 faizdir. İndiki halda mövcud biznes kreditlərinin yükünün 10 faizinin dövlətin subsidiyalaşdırması, yeni kreditlərin isə faizlərinin yarısının və zəmanətinin 60 faizinin dövlətin öz üzərinə götürməsi, əslində real faizin biznes üçün əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salınmasıdır. Bu iki proqram çərçivəsində veriləcək 1,5 milyard manatlıq dövlət dəstəyi biznes kreditləri formasında iqtisadiyyata qoyulacaq sərmayədir.

Üstəlik pul multiplikatorunu da nəzərə alsaq, 1.5 milyard manat dəstək daha da böyüyə bilər. Dünya üzrə özəl sektora verilən kreditlər ÜDM-in 129,7 faizini təşkil etdiyi halda, Azərbaycanda bu göstərici 20,8 faiz olub (2018-ci il üçün). Beləliklə, özəl sektorun kreditləşməsi üçün daha böyük potensial var. Biznes kreditlərinin dövlət tərəfindən subsidiyalaşdırılması və zəmanət verilməsi kommersiya banklarının risklərlə bağlı ənənəvi arqumentlərini aradan qaldırır. Dövlətin dəstək proqramı bank sektorunu da xilas edir. Bunun əvəzində bank sektoru ona uzadılmış kömək əlini qiymətləndirməlidir və özəl sektorun maliyyələşdirilməsində daha fəal iştirak etməlidir.

Dövlətin büdcə və pul-kredit siyasətinin iqtisadiyyata stimullaşdırıcı təsiri qısamüddətlidir. Tələbi qısamüddətli stimullaşdırmaq asandı, əsas təklifin davamlı artımına nail olmaqdır. İndi verilən dəstək proqramının ortamüddətli dönəmdə təsirini davam etmək üçün institutsional islahatlar, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı islahatlar, insan kapitalının inkişafıvə xarici bazarlara daha geniş miqyasda çıxış istiqamətində fəaliyyətlər davam etməlidir. Dövlət investisiyalarının qidalandırdığı iqtisadi modelin, məhsuldarlığa və əlverişli biznes mühitinə əsaslanan modellə əvəzlənməsi prosesi daha da sürətlənməlidir. Bunun üçün kapital və əmlak amnistiyası, “İnvestisiya fəaliyyəti haqqında” yeni qanun və “Rəqabət Məcəlləsi”nin qəbulu, dövlət müəssisələrində korporativ standartların tətbiqinin genişləndirilməsi, “kölgə iqtisadiyyatı” ilə mübarizə, uğurlu biznes islahatlarının, o cümlədən, məhkəmə-hüquq islahatlarının daha da dərinləşdirilməsi əhəmiyyətli rol oynayacaq. Sərmayələrin Azərbaycan iqtisadiyyatının artım nöqtələrinə - kənd təsərrüfatı, ərzaq sənayesi, tikinti, turizm, ticarət, tranzit, logistika, dağ-mədən sənayesi və neft-kimya sənayesinə yönləndirilməsi zəruridir.

İqtisadiyyatın miqyas effekti sübut edir ki, hər bir milli iqtisadiyyat (xüsusən də kiçik) yalnız o halda uğurla inkişaf edə bilər ki, kifayət qədər həcmi olan xarici bazarlara çıxışı olsun. Post-korona dövründə Azərbaycan yeni xarici iqtisadi fəaliyyət istiqamətlərinin konturlarını müəyyənləşdirərək, xüsusilə, xarici bazarlara çıxış imkanlarını yenidən qiymətləndirə bilər. Bu mənada qlobal dəyər zəncirlərinə qoşulma və klasterlərin yaradılması, həmçinin effektivlik, strateji obyektlər və bazarlar axtaran xarici birbaşa sərmayələrin cəlbi məqsədəuyğundur".

Bütün qanunsuz sənədlərin ləğvi qarşımızda duran ən vacib tapşırıqdır, Şuşa isə xüsusi mövzudur - Azərbaycanın Fransadakı səfiri
Bütün qanunsuz sənədlərin ləğvi qarşımızda duran ən vacib tapşırıqdır, Şuşa isə xüsusi mövzudur - Azərbaycanın Fransadakı səfiri
Yanğınsöndürmə maşınına Azərbaycan tərəfdən atəş açılması yalandır - MN
Yanğınsöndürmə maşınına Azərbaycan tərəfdən atəş açılması yalandır - MN
Ermənistanın Azərbaycan ərazisinə silah ötürməsi üçtərəfli bəyanatın kobud şəkildə pozulmasıdır - Amerikalı ekspert
Ermənistanın Azərbaycan ərazisinə silah ötürməsi üçtərəfli bəyanatın kobud şəkildə pozulmasıdır - Amerikalı ekspert
Loading Bars
Xəbər lenti
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 19 oktyabr
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 240 milyonu keçib
İsrail Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpası günü ilə bağlı "Twitter" səhifəsində paylaşım edib
Türkiyə Prezidenti Azərbaycanı müstəqilliyinin bərpası günü münasibətilə təbrik edib
Ceyhun Bayramovun NATO-nun Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi ilə görüşüb (FOTO)
"Apple" şirkəti yenilənmiş MacBook Pro noutbukunu təqdim edib
Almaniyada koronavirusla bağlı məhdudiyyətlər ləğv oluna bilər
Türkiyə Ali Məhkəməsinin Baş prokuroru Azərbaycan Baş Prokurorluğunun nümayəndə heyətini qəbul edib
Təhsil müəssisələrində tədrisin kredit sistemi ilə təşkili hansı faydalar verəcək?
Azərbaycanın neft ixracı azalıb
Azərbaycana 65 minə yaxın avtomobil idxal olunub
Milli Məclisin sədri NATO nümayəndə heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 25 faizə yaxın artıb
Ermənistanın çaylarımızı çirkləndirməsi məsələsini müxtəlif səviyyələrdə gündəmdə saxlayırıq - Nazir müavini
Gürcüstanda teleqüllə Azərbaycan bayrağının rəngləri ilə işıqlandırılıb (FOTO)
Balın tərkibini və keyfiyyətini necə müəyyənləşdirmək olar?
Tərtərdəki güllələnmə hadisəsi ilə bağlı cinayət işi açıldı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Ukrayna Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində infrastrukturun bərpası üçün bütün imkanlara malikdir - Ali Radanın deputatı
Xətaidə ağacların qurumasının səbəbi araşdırılır
Ceyhun Bayramov BQXK-ın vitse-prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Əhali ticarət şəbəkələrində nə qədər pul xərcləyib?
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 245 nəfər COVID-19-a yoluxub, 13 nəfər vəfat edib
Mingəçevir Dövlət Universitetində Müstəqilliyin Bərpası Günü qeyd edilib (FOTO)
ADA Universitetində Tələbə Klublarının ilk sərgisi keçirilib (FOTO)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim keçirilir (VİDEO)
Fəxrəddin Altun Azərbaycanı təbrik edib (FOTO)
Rasim Quliyevin işi üzrə icra başçısı dindirilib
Xudafərin körpüsünün azad edilməsi tarixi əhəmiyyət daşıyır - Hərbi ekspert
AQTA “Nəlbəki” restoranında pozuntu aşkarlayıb
Toya gedən koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda əməliyyat: 23 nəfər saxlanıldı, 34 kiloqramdan artıq narkotik aşkarlandı
Ukrayna şirkətləri Ağdam şəhərinin bərpasında iştirak edə bilər - Ukraynalı deputat
Müstəqilliyin Bərpası Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Aİ bir milyard dozadan çox koronavirus vaksini ixrac edib
İsrail və Azərbaycan regionda ümumi maraqları olan yaxşı tərəfdaş və müttəfiqdir - Sabiq vitse-spiker
Azərbaycanda bu işçilərin maaşı artıb
Meyxanaçı Cavid Sumqayıtlının həbs səbəbi məlum oldu - RƏSMİ
Fransa səfiri Azərbaycan Müstəqilliyinin Bərpa Olunması Günü ilə bağlı bəyanat yayıb
Bitkoinin qiyməti 62 min dolları ötüb
BDU-da da koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb
Xəzərdə zəlzələ olub
Lökbatan qəsəbəsində şəhid Şaiq Kəlbiyevin anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Ombudsman Vətən müharibəsinə dair hesabatın təqdimatı ilə bağlı Türkiyəyə səfərə gedib
Azərbaycanla Qətər arasında Komissiya iclasının Protokolu imzalanıb
Cinsi təcavüzlə bağlı cinayət işi İstintaq idarəsinə həvalə edilib
18 Oktyabrın Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü adlandırılması tarixi ədalətə tam uyğundur - Deputat
Bərdədə törədilən qətlin istintaqı yekunlaşıb
ABŞ-ın sabiq dövlət katibi koronavirusdan vəfat edib
Tarixi Xudafərin körpüsündən FOTOREPORTAJ
Rusiya NATO-dakı nümayəndəliyinin işini dayandırır - Lavrov
Universitetdə Müstəqilliyin bərpası günü ilə əlaqədar elmi-praktik konfrans keçirilib (FOTO)
Avropa İttifaqının xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəlir
Sökülən evlərə və obyektlərə təzminat necə hesablanır?
ÄSTHETIK LAB saç tökülməsi problemindən qurtulmanıza kömək edəcək
İranda daha 181 nəfər koronavirusdan ölüb
Ermənistanın dirçəlməsi, inkişafı qonşuları, xüsusilə Azərbaycan ilə sülh şəraitində yaşamasından asılıdır - Deputat
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi Azərbaycanı təbrik edib
Nazirlikdən tikinti şirkətlərinə XƏBƏRDARLIQ
Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib (FOTO)
İsmayıllı meşəsində qanunsuz ağac kəsilib
Azərbaycan Dillər Universitetində “Çunyan” Çin bayramı qeyd olunub
Bölgədə sülhün təmin olunmasında dəstək göstərməyə hazırıq - NATO
“Startap” şəhadətnaməsi almış sahibkarların sayı 19-a çatıb
Texniki Universitetdə bir neçə qrup koronavirusa görə distant təhsilə keçib
Azərbaycan Avtomobil Federasiyası “Time Attack” yarışı təşkil edib (FOTO)
Vilyam Hacıyevin səhhəti il bağlı yayılan məlumatlar həqiqətə uyğun deyil - Nazirlik
Bakıda şadlıq sarayının rəhbəri cəzalandırılıb
Azərbaycan qaz ixracını 30 faizdən çox artırıb
Xudafərin və ətraf ərazilər bir nəfər də itki vermədən azad edilib - Əməliyyat iştirakçıları (FOTO/VİDEO)
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 8 milyonu ötüb
ABŞ-ın altı şəhərində “Azərbaycan Günü” elan edilib
Zərərli proqrama yönləndirən məktub ala bilərsiniz - Kaspersky xəbərdarlıq edir
Məqsədimiz çox qısa müddətdə Azərbaycan və Türkiyə arasındakı ticarət əlaqələrini 15 milyard dollar səviyyəsinə çatdırmaqdır - Mahmut Asmalı (VİDEO)
Yaxın günlərdə maaş və pensiyaların artırılması ilə bağlı təkliflər Nazirlər Kabinetinə təqdim olunacaq - Nazir
Yunanıstanda Pekin Qış Olimpiya Oyunlarının məşəli yandırılıb
Balakəndə karantini pozan toy sahibi cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Bakıda 20 nömrəli məktəb distant tədrisə keçib - RƏSMİ
Kapital Bank 2021-ci ilin üçüncü rübünün nəticələrini elan edib
Xəzər rayonunda Vətən müharibəsi şəhidi Vüsal İsmayılzadənin doğum günü qeyd edilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Xudafərin körpüsü Azərbaycan xalqının istedadının sübutudur (VİDEO)
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Gününə həsr olunmuş ağacəkmə aksiyası keçirib (FOTO)
Azərbaycan rəsmi Yerevan barəsində təxirəsalınmaz tədbirlərin tətbiq olunmasına çağırıb
Azərbaycanda əmək müqaviləsi ilə çalışan Türkiyə vətəndaşlarının sayı 4 mindən çoxdur - Nazir
Sabah Bakıda yağış yağacaq
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Qoy Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, ölkəmizdəki sülh və əmin-amanlıq əbədi olsun! (FOTO)
Mövlud Çavuşoğlu Azərbaycanın Müstəqilliyinin Bərpası Günü ilə bağlı paylaşım edib
Azərbaycan və Türkiyənin sosial sahədə əməkdaşlıq əlaqələri genişlənəcək (FOTO)
Ermənistan tərəfindən əməli addımlar müşahidə etmirik - Nazir
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvü beynəlxalq tədbirdə iştirak edib
Prezident İlham Əliyev: Ulu Öndər hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra müstəqilliyin yenidən itirilməsi təhlükəsinin qarşısı alındı
Sosial təminat növləri üzrə ödəniş dörd faizə yaxın artıb
Oktyabrın 18-də xalqımızın müstəqil, azad yaşamaq arzusu reallaşıb - Səttar Möhbalıyev
PAŞA Bank “SIBOS 2021” Beynəlxalq Bankçılıq Forumunda iştirak edib
Rezidenturanın boş qalan yerlərinə qəbul elan edilib
Ermənistanın mina xəritələrini verməməsi bərpa işlərinə xüsusi əngəl törədir - Ceyhun Bayramov
Revanşist qüvvələrə tövsiyəmiz odur ki, yanlış yolla getməsinlər - Nazir
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan, Qubadlı, Kəlbəcər və Laçının baş planları hazırlanır, heç bir kredit götürmədən biz bu işləri görəcəyik
Prezident İlham Əliyev: Füzulidə kəndlərdə hər bir evin təqribən ən azı 12 sot torpağı olacaq
Prezident İlham Əliyev Türkiyənin əmək və sosial müdafiə nazirini qəbul edib
Bütün xəbərlər