Bakı.Trend:
Azərbaycan bərpa olunan enerji sahəsinin inkişafını sürətləndirir və ənənəvi neft-qaz modelindən daha şaxələndirilmiş enerji sisteminə tədricən keçid edir. Son illərdə ölkədə günəş və külək enerjisi güclərinin genişləndirilməsi üçün ciddi baza formalaşdırılır, eyni zamanda elektrik enerjisinin beynəlxalq bazarlara ixracı üçün imkanlar yaradılır.
Mövcud planlara əsasən, 2030-cu ilədək Azərbaycanda bərpa olunan enerji mənbələri üzrə təxminən 6 giqavat gücün istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulur. 2032-ci ilədək bu göstəricinin 8 giqavata çatdırılması ehtimal olunur. Bu yanaşma yalnız daxili tələbatın ödənilməsini deyil, həm də ixrac üçün artıq enerji potensialının yaradılmasını hədəfləyir.
Sahəyə investisiya axını da sürətlənir. 2027-ci ilədək “yaşıl” energetika sahəsinə birbaşa xarici investisiyaların həcminin təxminən 2 milyard dollara çatacağı gözlənilir. Bu sektor artıq ölkənin enerji iqtisadiyyatında ən dinamik istiqamətlərdən birinə çevrilir. Beləliklə, ümumi dəyəri təxminən 2,7 milyard dollar olan on günəş və külək elektrik stansiyasının tikintisi üzrə layihələr icra mərhələsindədir.
Külək enerjisi xüsusilə sürətli inkişaf nümayiş etdirir. 2026-cı ilin əvvəlində külək elektrik stansiyalarında istehsal olunan enerji əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 50 dəfədən çox artıb. Bu artım yeni güclərin istismara verilməsi və elektrik şəbəkəsinə qoşulma infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi ilə izah olunur.
Əsas layihələr sırasında 240 MVt gücündə Xızı–Abşeron külək elektrik stansiyası, 230 MVt gücündə Qaradağ günəş elektrik stansiyası, eləcə də Qarabağ İqtisadi Zonasında həyata keçirilən yeni günəş və hidroenerji layihələri yer alır. Qarabağ artıq “yaşıl enerji zonası” kimi inkişaf etdirilir və burada bərpa olunan enerji infrastrukturunun sıfırdan qurulması regionun yenidənqurma prosesinin mühüm hissəsinə çevrilib.
Enerji istehsalı ilə yanaşı, ötürmə və ixrac infrastrukturunun inkişafına da xüsusi diqqət yetirilir. Türkiyə üzərindən Avropaya çıxış daxil olmaqla, transsərhəd enerji bağlantılarının genişləndirilməsi və Cənubi Qafqaz ölkələrinin enerji sistemlərinin inteqrasiyası istiqamətində layihələr nəzərdən keçirilir. Bu təşəbbüslər elektrik enerjisi ticarətinin daha dayanıqlı və geniş miqyaslı olmasına imkan yaradır.
Bu prosesdə beynəlxalq tərəfdaşların rolu da əhəmiyyətlidir. Dünya Bankı ilə əməkdaşlıq “yaşıl” enerji layihələrinin və infrastrukturun inkişafına dəstək verir. Həmçinin, Masdar və TotalEnergies kimi iri enerji şirkətləri günəş və külək layihələri vasitəsilə ölkədə fəaliyyətlərini genişləndirirlər.
Bununla yanaşı, Azərbaycan neft-qaz sektorundan imtina etmir, mövcud strategiya paralel inkişaf modelinə əsaslanır, karbohidrogen gəlirləri qorunur, eyni zamanda bərpa olunan enerji üzrə yeni ixrac istiqamətləri formalaşdırılır.
Neft və qaz gəlirlərinin gələcəkdə azalacağı proqnozları fonunda bu yanaşma uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Coğrafi mövqeyi, təbii resursları və artan investisiya axınını birləşdirən Azərbaycan enerji sektorunda yeni model formalaşdıraraq Xəzər regionu ilə Avropa arasında enerji körpüsü rolunu gücləndirir.
