İran və Rusiya arasında enerji müqaviləsinin perspektivi yoxdur - ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 14 iyul /Trend, müxbir D.Xatınoğlu/

İran və Rusiya enerji sahəsində "Yol xəritəsi" adlı 30 illik əməkdaşlıq müqaviləsi bağlasalar da, ekspertlər bu əməkdaşlığın reallıqda nəticə verməsinə şübhə ilə yanaşırlar.

Cənubi Kaliforniya Universitetinin neft-kimya üzrə professoru Məhəmməd Səhiminin fikrincə, beynəlxalq təcriddən qurtulmaq üçün İranın neft nazirinin Rusiya səfərinin hansısa siyasi nəticəsi olmayacaq. Səhimi Trend-ə elektron poçtla bildirib ki, iki ölkə arasında müqavilə imzalana bilər, lakin onun reallıqda həyata keçirilməsinə inanmıram.

İranın neft naziri Məsud Mirkazımi çərşənbə günü Rusiyaya səfərində RF-nin energetika naziri Sergey Şmatko ilə ikitərəfli enerji müqaviləsi bağlayıb. RİA Novosti-nin məlumatına görə, Şmatko bidlirib ki, Rusiya iqtisadi mənafeyi təmin olacağı təqdirdə, İrana neft məhsulları satmağa hazırdır.

Lakin Rusiyanın LUKoyl şirkəti hələ keçən il İrana benzin satışını dayandırıb. İndiyədək ona yaxın böyük neft şirkətləri İranla əməkdaşlığını, xüsusilə də neft məhsullarının satışını, o cümlədən Royal Dutch Shell, Reliance Industries, Shell, British Petroleum, Trafigura, Glencore və Ingersoll Rand ABŞ-ın İrana qarşı birbaşa sanksiyalarına görə, bu ölkəyə benzin satışını dayandırıblar.

Hazırda İranın daxili benzin tələbatının 40 faizi (təxminən sutkada 20 milyon litr) digər ölkələrin idxalı sayəsində ödənilir.

Glazqo Universitetinin İran əsilli professoru Rza Təqizadə (Reza Taghizadeh) Trend-ə bildirib ki, İran və Rusiya arasında enerji üzrə əməkdaşlıq imkanları geniş olsa da, müxtəlif səbəblərə görə bunun effektiv nəticəsi olmayacaq. "İki qonşu arasında 30 illik "Yol xəritəsi" müqaviləsi çərçivəsində heç bir əhəmiyyəti və spesifik perspektiv proqnozlaşdırmaq mümkun deyil", - enerji təhlükəsizliyi üzrə britaniyalı ekspert Təqizadə bildirib.

Səhiminin fikrincə, son vaxtlar Rusiyanın İrana qarşı kəskin çıxışları yer alıb. "Moskva BMT Təhlükəsizlik Şurasının İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalara tərəfdar çıxıb və Qərbin, xüsusilə də ABŞ-ın bəyənməsi üçün ələ düşən hər imkandan istifadə edərək İran əleyhinə istiqamətlənən mövqe tutur. Əlbəttə, İran və Rusiya əməkdaşlıq müqavilələri bağlaya bilər, lakin müqavilənin bağlanması ilə onun həyata keçirilməsi eyni deyil. Məsələn, Rusiya İranla C300 raket əleyhinə müdafiə (RƏM) sistemlərinin təchizi barədə müqavilə bağlayıb, lakin öz öhdəliklərini yerinə yetirməyib. Bundan başqa, RF Buşəhr nüvə stansiyasının tikilişini ləngidir", - Səhimi hesab edir.

Rusiya və İran arasında 2005-ci il C300 müdafiə raketləri sisteminin təchizi ilə bağlı 800 milyon dollar məbləğində müqavilə bağlanıb. Rusiya bir neçə il bundan əvvəl C300 RƏM-in təchizini yubadıb, lakin BMT TŞ-nin 1929 saylı qətnaməsindən sonra bu müqaviləni ümumiyyətlə dondurub.

İranlı politoloq Həsən Behiştipur isə belə qənaətdədir ki, İran və Rusiya enerji istehsalı üzrə böyük ölkələrdən olmaqla, bu sahədə əməkdaşlıqlarını genişləndirə bilərlər.

Onub sözlərinə görə, BMT TŞ-nin sonuncu qətnaməsində (1929 saylı) enerji sahəsində əməkdaşlığı qadağan edən heç bir maddə yoxdur.

BMT Təhlükəsizlik Şurası (TŞ) iyunun 9-da İranın nüvə proqramını dayandırmaq məqsədi ilə yeni qətnamə qəbul edib. 1929 saylı bu qətnamənin BMT TŞ üzvlərinin 12-si lehinə, 2-si (Türkiyə və Braziliya) əleyhinə səs verib. Livan isə bitərəf qalıb.

Bu, Təhlükəsizlik Şurasının Tehranın nüvə proqramı üzrə beynəlxalq tələbləri yerinə yetirməmək istəyi ilə bağlı qəbul etdiyi sayca dördüncü qətnamədir.

Behiştipurdan fərqli olaraq, Təqizadə düşünür ki, Rusiyanın enerji şirkətlərinin Qərb ilə daha geniş və daha sərfəli əməkdaşlıqları var və buna görə də onlar öz mənafelərini İrana görə qurban verməzlər. Onun sözlərinə görə, İran Rusiyanın neft və qaz sahələrində sərmayə yatırmağa qadirdir.

Təqizadə onu da qeyd edib ki, İran zəif və dövlət nəzarətində olan bir iqtisadiyyatla ölkə xaricində hansısa layihəni öhdəsinə götürmək, yaxud investisiyasını təmin etmək gücünə malik deyil. Onun sözlərinə görə, İranın Neft Nazirliyi kiçikmiqyaslı neft və qaz layihələrini belə müstəqil şəkildə həyata keçirə bilmir.

"İranın Neft Nazirliyi kifayət qədər maliyyələşmir. İran öz daxili enerji layihələrini investisiya ilə təmin edə bilmədiyi bir halda, xarici layihələrdə iştirak ümumiyyətlə əlçatmaz görünür", - Təqizadə qeyd edib.

Son ildə İranda neft hasilatı 20 faiz azalıb (sutkada 4,2 milyon bareldən 3,6 milyona çatıb). Eyni vəziyyət İranın qaz sahəsində də müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, bu, ölkənin neft layihələri üçün avadanlığın alınmasına vəsait çatışmazlığı ilə bağlıdır.

"Oxşar vəziyyət İranın qaz sahəsində də müşahidə edilir. Ölkənin ən böyük qaz layihəsi "Əsəluyə"nin (Asalouyeh) bir neçə il bundan əvvəllə müqayisədə inkişafı dayandırılıb və buna səbəb sərmayə və texnika çatışmazlığıdır", - Təqizadə hesab edir.

Onun sözlərinə görə, İran üçün "Yol xəritəsi" balanslaşdırılmış Rusiya-İran əməkdaşlığının olmasını nümayiş etdirməyə bir imkandır. Təqizadə hesab edir ki, Mirkazıminin Rusiyaya səfərinin əsas hədəfi ölkə daxilində İnqilab Keşikçiləri Korpusuna məxsus olan enerji şirkətlərinin texniki ehtiyaclarının təminini müzakirə etməkdir.

ABŞ və digər Qərb ölkələri İranı sülh nüvəsi proqramı adı altında nüvə silahı istehsal etməkdə günahlandırırlar. Tehran bütün iradları rədd edərək bəyan edir ki, nüvə proqramı ölkənin elektrik enerjisinə olan tələbatlarının ödənilməsinə yönəlib.

Materialın hazırlanmasında T.Cəfərov və T.Konyaeva iştirak ediblər.

“Fitch” SOCAR-ın uzunmüddətli reytinqini «BB +» səviyyəsində təsdiqləyib (ƏLAVƏ OLUNUB)
“Fitch” SOCAR-ın uzunmüddətli reytinqini «BB +» səviyyəsində təsdiqləyib (ƏLAVƏ OLUNUB)
Kanada XİN-dən "Dostluq" yatağı ilə bağlı açıqlama
Kanada XİN-dən "Dostluq" yatağı ilə bağlı açıqlama
Yunanıstan-Bolqarıstan interkonnektorunun işə salınması ilə TAP-ın Avropa üçün əhəmiyyəti artacaq
Yunanıstan-Bolqarıstan interkonnektorunun işə salınması ilə TAP-ın Avropa üçün əhəmiyyəti artacaq
Loading Bars
Xəbər lenti
“Yaşıl Marafon” çərçivəsində Şəmkirdə ağac tingləri paylanılıb (FOTO)
Yevlaxda toy edənlər cərimələndi
Lənkəranda toy mərasimləri keçirilən 3 obyekt aşkarlanıb
Göyçayda 3 toy mərasiminin qarşısı alınıb (FOTO)
Siyasi partiyalar arasında dialoq istiqamətində real addımlar yeni siyasi mühitin formalaşmasına səbəb oldu - Tamam Cəfərova
Bakıda daha bir toy mərasimi aşkarlandı (VİDEO)
Aprelin 12-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Balakəndə nişan mərasimi keçirənlər məsuliyyətə cəlb edilib (FOTO)
Bakıda istirahət mərkəzində yanğın olub
Samuxda toy mərasimlərinin keçirilməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 136 milyonu ötdü
Böyük Britaniya Şimali İrlandiyaya xüsusi təyinatlı qüvvələr göndərib
Haitidə katolik kilsənin bir qrup xidmətçisi qaçırılıb
Praqada yaşayış binasında baş verən yanğın nəticəsində 6 uşaq yaralanıb
Sent-Visent və Qrenadin ərazisində vulkan püskürməsinə görə işıqlar kütləvi şəkildə sönür
Bakıda azyaşlı qapı arxasında qalıb
Entoni Hopkins BAFTA mükafatına layiq görülub
"Atalanta" futbol klubu İtaliya çempionatı oyununda "Fiorentina"yı məğlub etdi
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 30 194 nəfər sağalıb
Ağcabədi rayonunda tikili yanıb
Qərbdə Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritələrini verməkdən imtina etməsi ilə bağlı məsələ qaldırılmalıdır - ukraynalı ekspert
Qırğızıstanın yeni konstitusiyasına dair referendum baş tutub
Türkiyədə zəlzələ qeydə olunub
Trend BİA və Qırğızıstanın "Kabar" agentliyinin rəhbərləri birgə layihələrin həyata keçirilməsini müzakirə ediblər
İngiltərə Premyer Liqası: "Mançester Yunayted" klubu "Tottenhem"i məğlub edib
Pakistan azad edilmiş ərazilərin bərpasında Azərbaycanı dəstəkləyir
Dünyada ötən sutka koronavirusa 646 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Ağsuda yas mərasimi keçirənlər inzibati məsuliyyətə cəlb edilib
Beynəlxalq cəmiyyət Azərbaycanın azad edilmiş torpaqlarının bərpası prosesində fəal iştirak etməlidir - Ekspert
Qırğızıstanda referendum və yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər başa çatıb
İran nüvə obyektindəki qəzanının terakt nəticəsində baş verdiyini bildirib
Ceyhun Bayramov “Cənubi Qafqaz üçün yeni baxış - müharibə sonrası inkişaf və əməkdaşlıq” mövzusunda təşkil olunan dəyirmi masada iştirak edib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Goranboyda toy mərasimlərinin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Azərbaycanda 2 414 nəfər COVID-19-a yoluxub, 36 nəfər vəfat edib
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 103 min nəfərə çatır
Bakıda restoranda toy edən 40 nəfər cərimələnib (VİDEO)
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində yenidən sülhün hökm sürməsi sevindirici haldır - Macarıtanın dövlət katibi
Ermənistanda Gəncəyə raket zərbələri endirməsi əmirini verənlər müharibə cinayətlərinə görə məsuliyyət daşıyırlar - Hikmət Hacıyev
Azərbaycan müharibə dövründə çox böyük bir qəhrəmanlıq sərgilədi - Fahrettin Altun (ÖZƏL) (VİDEO)
“Yaşat” Fondu dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlərə dəstək verilməsi üçün effektiv və əlçatan platformadır - Pərvin Kərimzadə
Gürcüstanda koronavirusa daha 707 nəfər yoluxub, 8 nəfər ölüb
Azərbaycanın Ağdam şəhəri urbisidin açıq nümunəsidir - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyətinin Gəncəyə səfəri başlayıb (FOTO)
Türkiyədə ilin əvvəlindən 40 terror aktının qarşısı alınıb - Nazir
Bu səfər təşkil olundu ki, Türk Şurasının nümayəndə heyəti bu vəhşiliklə yerindəcə tanış olsun - Hikmət Hacıyev
Özbəkistan Qarabağda bir məktəbin tikintisini təmənnasız edəcək - Asadjon Xocayev (VİDEO)
Türk Şurası şirkətlərin Qarabağda bərpa işlərində iştirakı ilə bağlı biznes forum keçirəcək
Azərbaycanın qələbəsi türk dünyasının qələbəsi oldu - Türk Şurasının baş katibi
İranda ötən sutkada 258 nəfər koronavirusdan ölüb
İsmayıllıda çayxanada şənlik təşkil edənlər cərimələnib (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti Ağdam Dram teatrının qalıqlarına baxıblar (FOTO)
Ağdamda gördüklərimiz bənzəri olmayan bir barbarlıqdır - Fahrettin Altun (VİDEO)
ADA Universitetində “Cənubi Qafqaz üçün yeni baxış. Münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq” adlı konfrans keçirilir (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti Ağdam şəhər Cümə məscidində olublar - Trend TV-nin REPORTAJI
Hindistanda ötən sutka koronavirusa 150 mindən çox yoluxma halı qeydə alınıb
Prezident İlham Əliyev Türk Şurasında vacib birləşdirici rol oynayır - Bağdad Amreyev (ÖZƏL) (VİDEO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti ermənilərin viran qoyduğu Ağdamın "İmarət"ində - Trend TV-nin REPORTAJI
Naftalanda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb (VİDEO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Mingəçevirdə ictimai yerdə hərəkətdə olan koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Siyəzəndə nişan mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Türk Şurasının nümayəndə heyətinin Ağdama səfəri başlayıb (FOTO)
Şəmkirdə yol polisi reyd keçirib (FOTO)
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
İranın nüvə obyektində naməlum hadisə baş verib
Yevlaxda toy məclisi aşkar edilib (FOTO)
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 135 milyon nəfəri ötüb
Füzuli rayonunun Aşağı Rəfədinli kəndi (VİDEO)
Qırğızıstanda referendum və yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər keçirilir
Samuxda mərasimlərin keçirilməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
Rumıniyada koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyon nəfəri ötüb
Çin Azərbaycana dəmir yolu vasitəsilə 50 konteyner ixrac malı göndərəcək
Türkiyə xüsusi təyinatlıları Suriyada terrorçuları zərərsizləşdirib
Qazaxıstanda son sutkada koronavirusa 2 842 nəfər yoluxub
Fransada silah satışı ilə məşğul olan cinayətkar dəstə saxlanılıb
Avstriya 1 milyon doza Sputnik vaksini almaq niyyətindədir
Çində kömür mədənini su basıb, onlarla fəhlə təhlükədə qalıb
Fransada koronavirusa yoluxma hallarının sayı 5 milyonu ötüb
Yunanıstan sahillərində zəlzələ qeydə baş verib
Hindistanda avtobus dərəyə düşüb, azı 10 nəfər ölüb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 32 539 nəfər sağalıb
Futbol üzrə İspaniya çempionatı: "Real" "Barselona"ya qalib gəldi
Türkiyə və Ukraynanın müdafiə nazirlərinin görüşü baş tutub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 134 milyonu ötüb - ÜST
Ağdamda ev yanıb (FOTO)
Türk Şurasının beynəlxalq nüfuzu artır - Azərbaycan türk dünyasının birləşdiricisi kimi...
Mingəçevir Dövlət Universitetində “Tələbə Vətənpərvərlik İnkişafı Mərkəzi” yaradılıb
“Yaşıl Marafon” çərçivəsində Bakı və Tərtərdə daha 1 225 ədəd müxtəlif cinsli ağac əkilib (FOTO)
İtaliyada son sutka ərzində koronavirusdan 344 nəfər ölüb
Myanmada toqquşmalarda ölənlərin sayı 701 nəfərə çatıb
Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini verməməsi beynəlxalq hüququn növbəti pozuntusudur - Səfir
Bərdədə ağır avtomobil qəzası, xəsarət alanlar var
Latviya təhsil sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır
Şəhid ailələrinə və vətən müharibəsi iştirakçılarına dövlət qayğısı bundan sonra da davam edəcək - Deputat
Şahzadə Filipin dəfn mərasiminin tarixi elan edilib
Goranboyda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Azercell-in “Kabinetim” mobil tətbiqi 1 mln yüklənməni aşdı
Azərbaycan COVID-19 pandemiyasına qarşı qlobal səyləri səfərbər edən ilk ölkələrdəndir - Tamam Cəfərova
Kürün aşağı axımında suyun duzluluğunun artması səbəbləri araşdırılır
Bütün xəbərlər