Azərbaycana 3D-çap yenilikçi texnologiyası lazımdırmı?

Azərbaycana 3D-çap yenilikçi texnologiyası lazımdırmı?

Ekspert Fərhad Əmirbəyov

Azərbaycanın keçirdiyi sənayeləşdirmə göstərir ki,biz ümumi dünya trendindəyik. İnkişaf edən dünya istehlakın iqtisadi modelindən istehsalat modelinə, yeni texnoloji bazasında istehsalata gedir.

Mənim firkimcə, biz qloballaşma böhranının və digər dünyanın, reqionlaşma dünyasının şahidləriyik. Yaranan şərait Azərbaycana yeni texnoloji bazasında sənaye yaratmaq kimi unikal şans verir. Məhsulları kiçik seriyalarla istehsal edə biləcək və bununla belə yüksək gəlirlilik əldə edə bilən sənayeni. Bu zaman yüksək əmək istehsalı olan, işçisi az olan və ya işçisi olmayan müəssisələrin yaradılması ümumi trend olur.

Azərbaycanın daxili bazarının kiçik tutumunu nəzərə alaraq, müəssisələr ilk əvvəl öz məhsullarının eksportuna istiqamətlənməlidirlər. Beləliklə, onlar xarici bazarda sərt rəqabətdən qaça bilməzlər. Belə qabaqcıl istehsalatların yaradılması mühüm kapital investisiyalar tələb edəcək, buna da beynəlxalq kapital bazarına çıxışı olan nəhəng korporasiyaların gücü çatır.

Additiv texnologiyalar minlərlə az pul vəsaiti olan yeni istehsalçılara bazara çıxmağa imkan verir.Bu texnologiyalar hətta bir, unikal məhsulun ( tibb, zərgərlik məmulatları, elmi və mühəndis prototip və modelləri, ehtiyat hissələri) istehsalını gəlirli edirlər.Bəzi hallarda həm unikal əşyanın, həm xırda seriyaların istehsalına sifarişi yerinə yetirə biləcək mühəndis bürolarını yatarmağın mənası var. Bununla belə,sifarişdə hər vahidin öz fərdi keyfiyyətləri və xüsusiyyətləri ola bilər. Additiv texnologiyalardan istifadə edərək, siz çox tez məhsul və xidmətlərin yeni taxça bazarlarını (!) yarada, sonra isə sata və ya ləğv edə bilərsiniz..Bu bürolar istehsalatın həm yeni vasitələrini (3D printerlər, 3D skanerlər), həm ənənəvi ( məsələn, detalların bərkidilməsi, qalvanizləmə və s.) vasitələrini bir dam altında birləşdirməyə imkan verəcəklər.

Additiv texnologiyalar beynəlxalq rəqabətdən qaçmağa imkan verirlər, çünki gəlirin əldə edilməsi üçün istehsalatı artırmaq və deməli, böyük satış bazarlarını axtarmaq zəruriyyəti yoxdur. Deməli, kütləvi istehsalatın bəlası- yenidən istehsal və layihələrin gəlirliyinin tez aşağı düşməsi mövcud deyil.

Additiv texnologiyalardan geniş istifadə edən istehsalçılarının maddi və qeyri-maddi aktivlərinin cəm bazar qiyməti əsas texnoloji səlahiyyətləri olan əməkdaşların cəm bazar dəyərləri ilə müqayisədə çox aşağı və ya saymazyana kiçik olur. Əməyin təşkili, əmək bölgüsü və insani və peşəkar keyfiyyətlərinin birləşməsi köhnə sənayedə, robotlaşmış əhalisiz sənayedə və yeni müstəgil istehsalçılarda qəbul edilənlərdən tamamilə fərqlənir. Burada mən additiv texnologiyaları istifadə edən sahibkarları gəlir əldə edilməsinin əsasını keçmiş dövrlərin texnologiyaları və monopolizm təşkil edən bundan əvvəlki nəsl sahibkalarından fərqləndirmək üçün özüm kəşf etdiyim yeni termindən istifadə edirəm.

Yeri gəlmişkən, bizim banklar kreditləşmənin çox maraqlı obyekti kimi yeni yaranan müstəgil istehsalçılar sinifini nəzərə almalıdılrlar. Beləliklə, başlıqda verilən suala cavab vermək vaxtı çatdı. Bəli, Azərbaycan additiv texnologiyaları mənimsəməli və tətbiq etməlidir. Öz nöqteyi-nəzərimi əsaslandırmağa çalışaram.

Texnologiyanın özündən, onun imkanlarından digər məruzəçilər daha ətraflı danışarlar. Mən isə bu texnologiyanın bizim cəmiyyətə nə verəcəyinin üstündə dayanmaq istərdim.

İlk baxışdan bu paradoksal görsənə bilər, lakin SSRİ dağılandan sonra keçmiş sənaye çəmiyyəti zərərlə işləyən sahələrdə sosial dünyaya nail olmaq üçün iş yerlərini saxlamaq istəyi və milli iqtisadiyyatın rəqabət bacarığının artırılması zəruriyyəti arasında olan mürəkkəb dilemadan azad etdi.

3D printerlərin köməyi ilə istehsal etməyə başlamaq üçün bahalı sexləri, ambarları və s.tikmək , çox sayda işçi tutmaq lazım deyil. Additiv texnologiyalar- Azərbaycan üçün yeni müxtəlif məhsulların minlərlə müstəgil istehsalçının peyda olunması deməkdir. Azərbaycan hakimiyyətinin texnoparkların yaradılması və sənayenin əsas sahələrinin ( metallurgiya, kimya, aqrar sektor və s.) inkişafı yeni müstəgil istehsalçı sinifinin meydana çıxması üçün lazımi mühit yaradır. Azərbaycanda əsas sənaye sahələrinin əmələ gəlməsi additiv texnologiyaların köməyi ilə malların istehsalı üçün lazım olan material və xammalın daxili bazarını yaradacaq.
2011-ci ildə additiv istehsal bazarının təxminən 25 % son məhsulun istehsalı təşkil edirdi. Bazarın bu seqmenti dünyada hər il 60 % artır. Additiv texnologiyaların istifadəsi artıq əyləncə deyil. Nəhəng korporasiyalar onları fəal tətbiq edirlər. Məsələn, Boinq 3D printerlərini on müxtəlif növ təyyarələr üçün 200-dən çox detalların istehsalı üçün istifadə edir, Siemens 2014-cü ildən 3D printerlərini enerji hasil edən turbinlərə qolların istehsalı üçün istifadə etmək qərarına gəldi.

3D printerlərində sifarişlə ehtiyat hissələrini istehsal etmək bacarığı satışdan sonrakı təmir xidmətinin iqtisadiyyatını və sənayenin strukturunu dəyişə bilər. Additiv istehsal bazası olan nisbətən kiçik müəssisələr böyük anbarları əvəz edə bilərlər, xidmət üçün detalların çatdırılması üçün kənarda olan müəssisəslər cəlb oluna bilərlər: məsələn, hava limanlarında, xəstəxanalarda və ya böyük istehsal meydançalarında yerləşən kiçik emalatxanalar (fablablar) avadanlıq üçün bilavasitə onun yığımı yerində ehtiyat hissələrini istehsal edə bilərlər. Pərakəndə satıcılar həmçinin fablabların istifadəsindən faydalana bilərdilər- məsələn, sifarişçilər onların tələblərinə uyğun məhsulları özləri yarada bilməkləri üçün.

Beləliklə, texnologiya bir çox sahələrdə kifayət qədər işlənilib və ölkə onları özündə tətbiq etməyə tam hazırdır.

Mətn " 3D-çap və skanlaşmanın qabaqcıl texnologiyaları" konfrasında edilmiş "Azərbaycana 3D-çap yenilikçi texnologiyası lazımdırmı?" məruzəsi əsasında tərtib edilib.

Ötən il KOBİA-nın təşəbbüsü ilə iki normativ-hüquqi akt təsdiq edilib
Ötən il KOBİA-nın təşəbbüsü ilə iki normativ-hüquqi akt təsdiq edilib
Azərbaycan məhsulları Dubayda "Gulfood 2021" sərgisində nümayiş etidirilir
Azərbaycan məhsulları Dubayda "Gulfood 2021" sərgisində nümayiş etidirilir
Türkiyədən Azərbaycana avtomobil ixracı azalıb
Türkiyədən Azərbaycana avtomobil ixracı azalıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Unibank daha çevik idaretmə modelinə keçib
Bakı-Quba yolunda ağır qəza - Ölən var (FOTO)
Xocalı soyqırımı ilə Sumqayıt hadisələrinin ermənilər tərəfindən eyniləşdirilməsi absurddur - Deputat
QHT-lərə Dövlət dəstəyi Şurasında yoxlamalar yekunlaşıb
İranda koronavirusdan gündəlik ölüm sayı artıb
Yelo Bankdan biznes sahiblərinə Novruz kampaniyası
Bakıda iki yük avtomobili toqquşdu - Sürücü sıxılaraq maşında qaldı
Sumqayıt Texnologiyalar Parkı kadr hazırlığı məqsədilə növbəti “STP Təcrübə Proqramı - 2021”layihəsinə başlayır!
Sumqayıt hadisələrinin əsas motivi "Böyük Ermənistan" yaratmaq idi - Tarixçi alim
STAR neft emalı zavodu xam neft idxalını artırıb
Dünya Azərbaycanı qalib ölkə olaraq qəbul etməyə məcburdur - Səttar Möhbalıyev
Xocalı soyqırımı XX əsrin faciəsidir - Monteneqro və Bosniya mediası (FOTO)
Ukrayna telekanalı Prezident İlham Əliyevin mətbuat konfransı və azad olunan ərazilər barədə reportaj hazırlayıb (FOTO)
Şirkət rəhbərinin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Yaz ağac əkininə Zəngilandan start verilir
Soyqırım günahkarları mühakimə edilənə qədər xocalıların yaraları sağalmaz - Estoniyalı yazıçı
Paşinyan geri addım atdı - "İskəndər"lə bağlı səhv məlumatlandırılmışam
İlahiyyat İnstitutunun tələbələri “İntihar problemi və onunla mübarizə yolları” mövzusunda vebinarda iştirak ediblər (FOTO)
Prezidentin mətbuat konfransı Azərbaycanın informasiya müharibəsində növbəti qələbəsi idi - Deputat
Yerevanda bir qrup etirazçı hökumət binasına daxil oldu (VİDEO)
SWAP layihəsi çərçivəsində birinci kəşfiyyat quyusunun qazılması üçün bütün icazələr alınıb - BP
Azərbaycan region ölkələrinə sülh mesajını verdi - Səfir
Respublika Veteranlar Təşkilatında bir qrup müharibə iştirakçısı ilə görüş keçirilib (FOTO)
Ankarada Azərbaycan-Türkiyə Mədəniyyət üzrə Birgə Komissiyanın iclası keçirilib (FOTO)
İran səfirliyi KİV-də yayılan məlumatı təkzib edib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “Suraxanı” tanker-muzeyinin açılışında iştirak ediblər (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi”nin yeni inzibati binasının açılışında iştirak edib (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “Ro-Pax” tipli “Akademik Zərifə Əliyeva” gəmi-bərəsinin suya salınması və eyni təyinatlı “Azərbaycan” gəmi-bərəsinin istismara verilməsi mərasimlərində iştirak ediblər (FOTO/VİDEO)
Sabah rayonlara qar yağacaq
“AccessBank” tender elan edir
Ermənistan prezidenti və baş qərargah rəisi Paşinyanın iclasına qatılmadı
Gürcü tarixçi: Allah işğalçı erməniləri cəzalandırdı - Trend TV
BTQ ilə Türkiyədən Çinə üçüncü ixrac qatarı yola salınıb
Qarabağdakı işğalın izləri silinir - "Yeni Şafak"
Daha bir Peşə Təhsil Mərkəzi publik hüquqi şəxs statusu alıb
Dövlət başçısı mətbuat konfransında regionun gələcəyi üçün mühüm mesajlar verdi - Deputat
Vaksinasiya xaricə getmək istəyənlər üçün də mühüm məsələyə çevrilib - Mütəxəssis
KOBİA sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə bazarına çıxışını genişləndirib
Azərbaycan İran üçün çox önəmli ölkədir - Nazir müavini
“InvestAZ”dan dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz
Şəhid ailələri və qazilərə qayğı dövlətin prioritet vəzifəsidir - Deputat
Sabunçuda silahlı narkotik alverçisi yaxalanıb (FOTO/VİDEO)
Yaxın günlərdə Yevlaxda KOB Evinin açılması planlaşdırılır
Qubadlıda postlar qurulub, təhlükəsizliyə nəzarət edilir - DİN (FOTO)
Azad olunmuş ərazilərə keçməyə cəhd göstərən daha 4 nəfər saxlanılıb
İlin əvvəlindən Ceyhan terminalından 33 milyon bareldən çox AÇG nefti yola salınıb
Ağdaşda qardaşını öldürən qadının məhkəməsi başlayır
Ötən il KOBİA-nın təşəbbüsü ilə iki normativ-hüquqi akt təsdiq edilib
Baş infeksionist əhaliyə müraciət edib
AZƏRTAC-ın 101 yaşı tamam olur
Xocavənddə Ermənistan ordusunun atıb qaçdığı silah-sursat aşkarlandı
Azərbaycan diplomatiyasının növbəti qələbəsi
Avtomobillərini texniki baxışdan keçirməyən sürücülər cərimə ediləcək - DİN (FOTO/VİDEO)
Floridada "Xocalıya ədalət" tələbi ilə aksiyalar keçirilib (FOTO)
Estoniyada pandemiyaya görə yeni məhdudiyyətlər tətbiq olunub
“Rus ədəbiyyatı tarixi”nin birinci cildi işıq üzü görüb
"YAŞAT" Fondu daha 10 qazini Türkiyəyə müalicəyə göndərdi (FOTO)
Bakıda 20-dən artıq şəxsin pulunu bankomatdan oğurlayan şəxs yaxalandı (FOTO/VİDEO)
III, VI və VII sinif şagirdləri üçün milli qiymətləndirmə keçiriləcək
Şəhid ailələri və müharibə əlilləri üçün mənzil proqramı 5 dəfəyə yaxın genişlənəcək
Bank Respublika real sektora kreditləri 5% endirimlə təqdim edəcək
Azərbaycan ABŞ ilə əlaqələrin daha da genişlənəcəyini gözləyir - Sevil Mikayılova
Bugünə kimi 1000-dən çox şəxsə vaksin vurulub - Baş həkimin müavini
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Mədəniyyət naziri Türkiyədə səfərdədir (FOTO)
Sosial sahə üzrə builki prioritet istiqamətlər açıqlanıb
Vətən Müharibəsində orqanlarını itirən hərbçilərin hamısı bu il protezlərlə təmin olunacaq - Sahil Babayev
Prezident İlham Əliyev mətbuat konfransında təmkinlə ölkəmizin səmimi niyyətini açıqladı - Deputat
QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasında yoxlamalar aparılır - RƏSMİ
Azərbaycan daha gözəl gələcək qurmağa sadiqdir - Nazir
İstirahət günləri cinayət törədən 74 nəfər saxlanılıb
Ağdam rayonunun Güllücə kəndi (FOTO/VİDEO)
Bələdiyyə sədri qəbiristanlığa görə cərimələnib
Bu il Bakı, Sumqayıt və Abşerondakı bütün şəhid ailələri və müharibə əlilləri mənzillə təmin ediləcək - Nazir
Kapital Bank-ın dəstəyi ilə daha bir “YAŞA” mərkəzi fəaliyyətə başlayıb
Azərbaycanla əməkdaşlıq etmək istəyən ölkələrin sayı daha da artır - Deputat
5 il ərzində şəhid ailələri və müharibə əlillərinə 11 min mənzil veriləcək - Nazir
Cəlilabadda narkotik alan şəxsin evindən silah-sursat aşkarlandı (FOTO)
Tramp Baydeni ABŞ-ı müharibələrə cəlb etməkdə ittiham edib
Əfv Məsələləri Komissiyasının növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Bu gün xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Hindistanın baş naziri koronavirusa qarşı peyvənd olundu
Mingəçevirdə evdən kişi meyiti aşkarlanıb
Bakı-Sumqayıt yolunda tıxac yaranıb (FOTO/VİDEO)
Filippində koronavirusa qarşı vaksinasiya başlayıb
Braziliyada ötən sutka koronavirusdan 755 nəfər ölüb
Misir mətbuatı Prezident İlham Əliyevin keçirdiyi mətbuat konfransını geniş işıqlandırıb
Amsterdamda etiraz aksiyası keçirilib, bir neçə nəfər saxlanılıb
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı 775 min nəfərə çatır
“Mançester Yunayted” - “Çelsi” oyunu qolsuz başa çatıb
Fransada koronavirusa yoluxanların sayı 3,75 milyon nəfəri ötüb
Tramp yenidən prezidentliyə namizəd olacağını istisna etməyib
Gürcüstana uçan Azərbaycan vətəndaşları artıq karantindən keçməyəcəklər
Şirvanda minik avtomobili yanıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 6 511 nəfər sağalıb
Xocalıya qədər azərbaycanlılar elə düşünürdülər ki, bizimlə zarafat eləmək olar - Serj Sarkisyan
İspandilli KİV-lər Prezident İlham Əliyevin mətbuat konfransını geniş işıqlandırdı (FOTO)
ÜST: Dünyada ötən sutka koronavirusa 384 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Tramp ABŞ-da yeni partiya yaratmaq fikrində olmadığını bəyan edəcək
Prezident İlham Əliyevin mətbuat konfransı ispan mediasının diqqət mərkəzində
Bütün xəbərlər