Bakı. Trend:
Azərbaycanda son illər rəqəmsallaşma, süni intellekt və texnoloji transformasiya sahəsində həyata keçirilən islahatlar artıq ayrı-ayrı təşəbbüslərdən çıxaraq dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Bu yanaşma Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026 – 2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” ilə daha sistemli xarakter alıb. Sənəddə rəqəmsal dövlət quruculuğu, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı, kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsi və bu istiqamətlər üzrə yüksəkixtisaslı insan kapitalının hazırlanması dövlətin əsas prioritetləri kimi müəyyən edilir.
Əslində bu gün dünyada texnologiya yarışında üstünlük artıq yalnız resurslarla ölçülmür. Enerji, nəqliyyat və coğrafi üstünlüklər mühüm olaraq qalır, lakin əsas fərqi yaradan faktor insan kapitalıdır. Süni intellekt sistemlərini hazırlayan, məlumatların emalını və təhlilini həyata keçirən, kibertəhlükəsizlik infrastrukturunu qoruyan, proqram təminatı yaradan və rəqəmsal dövlət platformalarını inkişaf etdirən peşəkarlar olmadan ən iddialı strategiyaların belə uğur qazanması mümkün deyil.
Dövlətin prioriteti: rəqəmsallaşma və süni intellekt
Fəaliyyət Planında insan kapitalının inkişafı rəqəmsal transformasiyanın əsas istiqamətlərindən biri kimi əks olunub. Sənəddə ali təhsil proqramlarının əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırılması, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları, süni intellekt və informasiya təhlükəsizliyi üzrə müasir təhsil proqramlarının inkişaf etdirilməsi, sənaye ehtiyaclarına cavab verən beynəlxalq sertifikasiya proqramlarının tədris prosesinə inteqrasiyası və bu sahələr üzrə yüksəkixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması nəzərdə tutulur.
Eyni zamanda sənəddə dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması, süni intellekt həllərinin dövlət idarəçiliyində tətbiqi, kibertəhlükəsizlik potensialının gücləndirilməsi, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı və Azərbaycanın regional rəqəmsal mərkəz kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində konkret tədbirlər müəyyən edilib. Bu hədəflərə nail olmaq isə müasir texnoloji bilik və bacarıqlara malik insan kapitalının formalaşdırılmasını strateji zərurətə çevirir.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də rəqəmsal inkişafın ölkənin digər strateji istiqamətləri ilə paralel şəkildə planlaşdırılmasıdır. Fiber-optik infrastrukturun genişləndirilməsi, data mərkəzlərinin inkişafı, yaşıl enerji layihələri və süni intellekt ekosisteminin formalaşdırılması vahid yanaşmanın tərkib hissəsi kimi nəzərdə tutulur. Bu yanaşma Azərbaycanın yalnız texnologiyaların istehlakçısı deyil, həm də regional rəqəmsal xidmət və innovasiya mərkəzinə çevrilmək hədəfini ortaya qoyur.
AZSET: yeni nəsil mühəndislər üçün model
Lakin burada əsas sual yaranır: bu transformasiyanı həyata keçirəcək mütəxəssislər harada hazırlanacaq?
Son illər dövlət, universitetlər və sənaye arasında qurulan yeni əməkdaşlıq modelləri məhz bu ehtiyacın qarşılanmasına xidmət edir. Bu baxımdan diqqətçəkən təşəbbüslərdən biri də yeni təsis edilən AZCON Mühəndislik və Texnologiya Məktəbi – AZSET innovativ bakalavr proqramıdır.
AZSET faktiki olaraq dövlətin müəyyən etdiyi strateji prioritetlərin ali təhsil müstəvisində tətbiqinin nümunəsidir. Proqram AZCON Holding-in, Azərbaycan Texniki Universitetinin əməkdaşlığı və Münhen Texniki Universitetinin akademik dəstəyi əsasında yaradılıb. Məqsəd klassik təhsil modelindən fərqli olaraq beynəlxalq akademik standartları, sənaye təcrübəsini və praktiki bacarıqları vahid təhsil platformasında birləşdirməkdir.
AZSET-in fəaliyyətə kompüter elmləri ixtisası ilə başlaması da təsadüfi seçim deyil. Bu istiqamət ölkənin rəqəmsal inkişaf prioritetləri ilə uzlaşır və yüksək texnologiyalar sahəsi üçün tələb olunan müasir kadr potensialının formalaşdırılmasına xidmət edir. AZSET məhz bu məqsədlə əmək bazarının tələblərinə cavab verən, beynəlxalq standartlara uyğun mühəndis və İT mütəxəssislərinin hazırlanmasını hədəfləyir.
Beynəlxalq standartlar və sənaye inteqrasiyası
AZSET modelinin fərqi yalnız beynəlxalq akademik tərəfdaşlıqda deyil. Tələbələr burada təkcə nəzəri biliklər əldə etməyəcək, eyni zamanda sənaye ekosistemində praktiki təcrübə qazanacaq, real layihələr üzərində işləyəcəklər. Bu yanaşma uzun illər müzakirə olunan universitetlə əmək bazarı arasındakı uyğunsuzluğun aradan qaldırılmasına xidmət edir.
Digər mühüm məqam qəbul modelidir. Proqrama yalnız yüksək akademik göstəricilərə, güclü riyazi hazırlığa və ingilis dili biliklərinə malik tələbələr seçilir. Məqsəd kütləvi qəbul deyil, ölkənin texnoloji inkişafına töhfə verəcək yüksək potensiallı mühəndislərin hazırlanmasıdır.
Universitetlər yeni strateji mərkəzlər kimi
“Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026 – 2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” göstərir ki, ölkədə rəqəmsal transformasiya yalnız texniki modernləşmə deyil, dövlət idarəçiliyinin, iqtisadiyyatın və insan kapitalının kompleks inkişafı kimi qiymətləndirilir. Bu baxımdan universitetlər artıq sadəcə ali təhsil müəssisələri deyil, ölkənin rəqəmsal gələcəyini formalaşdıracaq strateji insan kapitalı mərkəzlərinə çevrilir.
AZSET kimi proqramlar isə bu strateji yanaşmanın praktik nümunəsi kimi çıxış edir. Əgər Azərbaycan uzun illər enerji və nəqliyyat layihələri ilə regionun aparıcı ölkələrindən birinə çevrilibsə, qarşıdakı dövrdə rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt və innovasiya sahəsində də regional liderliyini gücləndirməyi hədəfləyir. Bu məqsədə çatmağın əsas şərti isə müasir bilik və bacarıqlara malik insan kapitalının formalaşdırılmasıdır. Məhz buna görə də bu gün ali təhsilə və mühəndis hazırlığına qoyulan investisiyalar təkcə təhsil siyasətinin deyil, Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi inkişaf strategiyasının ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilir.
