Bakı. Trend:
Sentyabrın 7-də Bakıda müşahidə olunan güclü leysan paytaxtın infrastrukturunu yenidən sınağa çəkdi. Qısa müddətdə intensiv yağıntının düşməsinə baxmayaraq, əvvəlki güclü yağışlarla müqayisədə şəhərdə ciddi və genişmiqyaslı fəsadlar qeydə alınmadı. Əsas magistral yollar, körpülər və nəqliyyat qovşaqlarında hərəkət davam etdi, daha əvvəl yağış zamanı suyun toplanması ilə gündəmə gələn bir sıra ərazilərdə isə bu dəfə eyni mənzərə müşahidə olunmadı.
Şəhərin ayrı-ayrı nöqtələrində lokal su yığılmaları və digər çətinliklər qeydə alınsa da, bunlar ümumi nəqliyyat sisteminin fəaliyyətinə ciddi təsir göstərmədi. Müvafiq xidmətlər problem yaranan ərazilərdə operativ tədbirlər həyata keçirdi.
Sentyabrın 7-dəki leysan bir daha göstərdi ki, ekstremal hava hadisələri böyük şəhərlər üçün ciddi sınaq olaraq qalır. Bununla belə, əsas məsələ belə hadisələrin tamamilə qarşısının alınmasından daha çox, şəhər infrastrukturunun onlara nə dərəcədə hazır olması və yaranan problemlərin nə qədər sürətlə aradan qaldırılmasıdır.
Əvvəllər problem yaşanan ərazilərdə vəziyyət necə oldu?
Bakıda intensiv yağışlar zamanı əsas problemlərdən biri ayrı-ayrı küçə və prospektlərdə suyun toplanması olub. Xüsusilə relyef baxımından aşağıda yerləşən ərazilər, tunellər və bəzi yol qovşaqları güclü yağıntılar zamanı daha çox risk altında qalır.
Sentyabrın 7-də müşahidə edilən mənzərə isə əvvəlki hallardan əhəmiyyətli dərəcədə fərqləndi. Güclü yağışa baxmayaraq, mərkəzi küçə və prospektlərdə nəqliyyatın hərəkətini uzun müddət dayandıracaq geniş su yığılmaları yaranmadı. Körpülərdə və əsas nəqliyyat arteriyalarında da hərəkət normal şəkildə davam etdi.
Şəhərdən çəkilmiş fotolarda da əsas yolların açıq olduğu, avtomobillərin maneəsiz hərəkət etdiyi və yağışdan sonra şəhərin gündəlik ritminin davam etdiyi görünür.
Bu mənzərə xüsusilə əvvəlki güclü yağışlardan sonra Bakının yağış və drenaj infrastrukturu ətrafında aparılan müzakirələr fonunda diqqət çəkir. Lokal problemlərin qalması belə sistemlərin təkmilləşdirilməsinə ehtiyacın bitdiyi anlamına gəlmir. Lakin intensiv yağıntının bu dəfə şəhər həyatında genişmiqyaslı iflic yaratmaması müsbət göstərici kimi qiymətləndirilə bilər.
Lokal problemlər niyə tamamilə istisna edilmir?
Müasir şəhərlərdə güclü leysan zamanı bütün küçələrdə su yığılmasının sıfıra endirilməsi praktik baxımdan olduqca çətindir. Kanalizasiya və yağış sularının ötürülməsi sistemlərinin müəyyən layihə tutumu var. Qısa zaman ərzində həmin göstəricidən daha çox yağıntı düşdükdə lokal su yığılmaları yarana bilər.
Bakının relyefi də burada mühüm rol oynayır. Şəhərin bəzi hissələrində yüksəklik fərqləri yağış sularının aşağı nöqtələrə sürətlə axmasına səbəb olur. Buna görə intensiv leysan zamanı ayrı-ayrı küçələrdə müvəqqəti problemlərin yaranması mümkündür.
Əsas göstərici problemin miqyası, nəqliyyat və digər şəhər xidmətlərinə təsiri, eləcə də onun aradan qaldırılmasına sərf olunan vaxtdır.
Ötən günki vəziyyətə də bu kontekstdə yanaşmaq lazımdır. Ayrı-ayrı lokal hallar ümumi mənzərəni dəyişməyib: şəhərin əsas nəqliyyat infrastrukturu işlək vəziyyətdə qalıb.
Leysan yalnız Bakının problemi deyil
Güclü yağışların şəhər infrastrukturu üçün problem yaratması yalnız Bakıya məxsus hadisə deyil. Dünyanın müxtəlif böyük şəhərlərində intensiv və qısamüddətli yağıntılar yolların su altında qalmasına, metro və tunellərdə problemlərə, nəqliyyatın ləngiməsinə və bəzən daha ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilir.
Tbilisi, Moskva və Avropanın müxtəlif şəhərlərində güclü leysanlardan sonra küçələrin su altında qalması ilə bağlı görüntülər zaman-zaman gündəmə gəlir. Hətta inkişaf etmiş drenaj və kommunal infrastruktura malik şəhərlər belə ekstremal intensivlikdə yağıntı qarşısında müəyyən müddət çətinliklərlə üzləşə bilir.
Bu müqayisənin məqsədi Bakıda yaranan problemləri kiçiltmək deyil. Əksinə, məsələni müasir şəhərlərin üzləşdiyi ümumi infrastruktur və iqlim çağırışı kontekstində qiymətləndirməkdir. Şəhərlərin böyüməsi, asfalt və beton səthlərin genişlənməsi, yağıntının intensivliyindəki dəyişikliklər yağış sularının idarə olunmasını dünyanın bir çox metropolisi üçün aktual məsələyə çevirib.
Məhz buna görə Bakı ilə yanaşı Tbilisi, Moskva və Avropa şəhərlərində leysanların yaratdığı vəziyyəti əks etdirən fotolar müqayisənin miqyasını daha aydın göstərir: ekstremal yağıntı qarşısında lokal problemlər coğrafiyadan asılı olmayaraq yarana bilər.
Əsas məsələ şəhərin nə qədər tez normal həyata qayıtmasıdır
Güclü yağışdan sonra şəhər infrastrukturunun dayanıqlığını yalnız küçələrdə suyun yığılıb-yığılmaması ilə ölçmək düzgün olmazdı. Nəqliyyatın davamlılığı, yolların açıq saxlanılması, kommunal xidmətlərin fəaliyyəti və problem yaranan nöqtələrə müdaxilə sürəti də əsas göstəricilər sırasındadır.
Sentyabrın 7-də Bakıda müşahidə olunan vəziyyət bu baxımdan
əvvəlki bəzi güclü yağışlardan fərqləndi. Paytaxtın mərkəzi
yollarında nəqliyyat hərəkəti davam etdi, əsas körpü və yol
qovşaqlarında genişmiqyaslı problemlər yaranmadı, lokal hallar isə
şəhərin ümumi fəaliyyətini pozacaq səviyyəyə çatmadı.
Bu, problemin tam həll olunduğunu söyləməyə əsas vermir. Bakı kimi sürətlə inkişaf edən böyük şəhərdə yağış sularının idarə olunması infrastrukturu daim yenilənməli, riskli nöqtələr müəyyənləşdirilməli və sistemin ötürücülük imkanları artırılmalıdır.
Ancaq sentyabrın 7-dəki leysan göstərdi ki, güclü yağış hər dəfə
şəhərin əsas yollarının su altında qalması və nəqliyyatın dayanması
ilə nəticələnməyə bilər. Əvvəllər problemli hesab olunan ərazilərin
bir hissəsində vəziyyətin yaxşılaşması və əsas yolların işlək
qalması görülən tədbirlərin praktiki nəticəsinin qiymətləndirilməsi
üçün də mühüm göstəricidir.
Bakı üçün növbəti mərhələ nə olmalıdır?
Bir güclü leysanın minimal fəsadlarla ötüşməsi yekun nəticə kimi deyil, şəhərin dayanıqlığının artırılması istiqamətində göstəricilərdən biri kimi qəbul edilməlidir. İqlim dəyişiklikləri fonunda şəhərlərin daha intensiv və qeyri-sabit hava hadisələrinə hazırlaşması getdikcə daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
Bakı üçün də əsas hədəf yağış sularının idarə olunması sisteminin mərhələli şəkildə modernləşdirilməsi, problemli nöqtələrin xəritələndirilməsi, kollektor və drenaj şəbəkəsinin imkanlarının artırılması, mövcud sistemlərin müntəzəm təmizlənməsi və yeni tikinti layihələrində yağış sularının idarə edilməsinə daha çox diqqət ayrılması olmalıdır.
Sentyabrın 7-dəki mənzərə isə bir məqamı ön plana çıxardı: intensiv leysan olsa da, Bakı bu dəfə əvvəlki bəzi yağışlarda müşahidə olunan genişmiqyaslı problemlərlə üzləşmədi. Mərkəzi yollar açıq qaldı, nəqliyyat hərəkəti davam etdi, əvvəl problem yaranan bir sıra ərazilərdə ciddi su yığılması müşahidə olunmadı.
Tbilisi, Moskva və Avropanın müxtəlif şəhərlərində güclü leysanların yaratdığı çətinliklər göstərir ki, ekstremal yağışın özü heç bir böyük şəhər üçün qeyri-adi sınaq deyil. Fərqi yaradan isə şəhərin həmin sınağa hazırlığı, infrastrukturun dayanıqlığı və normal həyata qayıtmaq qabiliyyətidir.
