Vitaminlər bizə kömək edir, yoxsa təhlükə yaradır?

Vitaminlər bizə kömək edir, yoxsa təhlükə yaradır?

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

İnsan orqanizminin normal fəaliyyəti üçün orqanizmə daim müxtəlif maddələr - zülallar, yağlar, karbohidratlar, müxtəlif makro və mikroelementlər, vitaminlər və s. daxil olmalıdır.

Orqanizm üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edən vitaminlər müxtəlif proseslərdə aktiv iştirak edirlər. Orqanizmin vitaminlərə olan gündəlik tələbatı isə çox da böyük deyil. Lakin hər hansı bir vitaminin çatışmazlığı müxtəlif pozulmalara səbəb ola bilər.

Həkim-konsultant Yazgül Abdiyeva Trend-ə bildirib ki, vitaminlərin orqanizmə daxil olması pozulduqda hipovitaminoz, vitaminlərin daxil olması tam kəsildikdə isə avitaminoz inkişaf edir. Hər ikisinin insanın sağlamlığı üçün ziyanlı olduğunu deyən həkim deyib ki, orqanizm vitaminlərin əksəriyyətini sintez edə bilmir. Bu isə o deməkdir ki, vitaminlər orqanizmə daim xaricdən daxil olmalıdır.

Y.Abdiyevanın sözlərinə görə, insan sağlamdırsa və normal qidalanırsa, bu, onun vitaminlərlə tam təmin olunmasına kifayət edir. Lakin bəzi xəstəliklər zamanı (mədə-bağırsaq sistemi xəstəlikləri, mübadilə proseslərin pozulmaları və s.), xəstəlikdən sonra bərpa dövründə, uşaqlarda aktiv inkişaf dövrlərində, hamiləlik zamanı və s. vitaminlərin orqanizmə daxil olması kifayət etməyə bilər. Bu halda həkim vitamin-mineral komplekslərin birini təyin edə bilər. Belə kompleksləri yalnız həkimin məsləhəti ilə qəbul etmək olar. Belə ki, artıq miqdarlarda orqanizmə daxil olan vitaminlər orqanizmə ziyan gətirə bilər:

"Elmdə 50-yə yaxın vitamin tanınır. Bu vitaminlərin orqanizmdə funksiyası öyrənilib. Vitaminlərin bir hissəsi suda, digərləri ilə yağda həll olunur. Suda həll olunan vitaminlər B qrupu, C, H, PP-dir. Yağda həll olunan vitaminlər isə A, D, F, E, K-dır. Bunları bilmək çox vacibdir, çünki bunu bilən insan vitaminlərin normal mənimsənilməsini təmin edə bilər. Bildiyimiz kimi, bir çox sarı, qırmızı, yaşıl tərəvəzlərdə A vitamini var. Bu vitaminin normal mənimsənilməsi üçün yağ lazımdır. Məsələn, tərəvəz salatlarına mütləq bitki yağı əlavə etmək lazımdır. Suda həll olunan vitaminlər orqanizmdən tez xaric olunur və burada yığılmır. Bu səbəbdən bu vitaminlər orqanizmə hətta lazım olandan artıq miqdarlarda daxil olduqda bu əksər hallarda hipervitaminozun inkişafına səbəb olmur. Yağda həll olunan vitaminlər isə orqanizmdən daha gec xaric olunur və artıq miqdarda daxil olduqda orqanizmdə, xüsusilə qaraciyərdə və piy toxumasında yığılır. Bu isə sağlamlıq üçün təhlükəli sayılır. Lakin onu da bilmək lazımdır ki, normal adi qidalanma hipervitaminozun inkişafına səbəb olmur. Hipervitaminoz vitamin-mineral komplekslərinin nəzarətsiz olaraq qəbulunun nəticəsində inkişaf edə bilər".

Hipervitaminozların 2 növünün olduğunu deyən Y.Abdiyeva qeyd edib ki, 1-ci növə aid olan hipervitaminoz kəskin, bir dəfəyə vitamin və ya vitaminlərin yüksək dozada qəbulu nəticəsində yaranır, zəhərlənmə simptomlarına bənzəyir. Hipervitaminozların 2-ci növü vitaminlərin miqdarı normal dozadan bir qədər artıq olmaqla uzun müddət qəbul etdikdə yaranır.

Həkim əlavə edib ki, mütəxəssislər qış-yaz mövsümündə hipovitaminozun profilaktikası məqsədilə il ərzində 2-3 kursla 1-2 ay müddətində vitamin komplekslərinin qəbulunu məsləhət görürlər. Əgər bu komplekslərin tərkibində yüksək miqdarda yağda həll olan vitaminlər varsa, belə kursun müddətini 3 həftəyə kimi məhdudlaşdırmaq məsləhətdir.

Hansı vitaminlər təhlükəlidir?

Y.Abdiyeva deyib ki, yağda həll olan vitaminlərin artıqlığı insan orqanizminə daha ciddi neqativ effekt göstərir. Onun sözlərinə görə, hipervitaminozun müalicəsi qeyd edilən vitaminlərin orqanizmdə uzun müddət ərzində toplanması xüsusiyyətinə görə çətinləşir. Bu nöqteyi-nəzərdən ən təhlükəli vitaminlər A, D, E, K hesab edilir: "Suda həll olan vitaminlərin artıqlığı elə də təhlükəli deyil. Belə ki, onlar orqanizmdən sidiklə xaric olunur. Ona görə ürək bulanması, övrə, diareya kimi əlavə təsirlərin yaranması bu vitaminlərin həddindən artıq dozada qəbulu ilə əlaqədar ola bilər. Bu simptomlar hipervitaminozu yaradan preparatların dayandırılması ilə keçir".

Y.Abdiyeva deyib ki, A vitamininin hipervitaminozu zamanı böyüklərdə dəridə səpki, dərinin qabıqlanması, çatların əmələ gəlməsi, saçların tökülməsi, süstlük və yuxuculluq, baş ağrısı və başgicəllənmə, iştahanın pisləşməsi, bədən çəkisinin itirilməsi kimi əlamətlər müşahidə edilir. Qeyd edilən vitaminin artıqlığı xolesterinin artmasına səbəb olur, sidik-cinsiyyət sisteminin və böyrəklərin funksional fəaliyyətini pozur.

Uşaqlarda isə kəskin A hipervitaminozu zamanı kəllədaxili təzyiqin artması, əmgəyin qabarması, bədən temperaturunun yüksəlməsi, ürək bulanması, yuxuculluq, xronik A hipervitaminozu zamanı iştahanın zəifləməsi, dəridə dəyişikliklər, seboreyanın yaranması, saçların tökülməsi, damaqda qan axmalara səbəb olur.

A hipervitaminozunun müalicəsi zamanı tərkibində retinol olan preparatların qəbulunun dayandırılması, eyni zamanda tərkibində yüksək miqdarda A vitamini olan qidaların (süd məhsulları, dəniz heyvanları və balıqlar) məhdudlaşdırılması lazımdır.

D vitamininin hipervitaminozu iştahanın zəifləməsi, ürək bulanması və qusma, baş ağrısı və oynaqlarda ağrı, damarların spazmı, həzm sisteminin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb olur. Uzun müddət hipervitaminoz osteoporoza səbəb olur, həmçinin damar divarlarında, böyrəklərdə, ürəkdə və ağciyərlərdə Ca toplanmasına gətirib çıxarır: "Bu, uşaqlar üçün xüsusilə təhlükəlidir. Yüksək dozada vitamin D-nin qəbulu ilə bağlı orqanizmin intoksikasiyası xronik pielonefrit, xronik böyrək çatışmazlığının yaranmasına səbəb ola bilər. Hipervitaminoz D-nin müalicəsinə tərkibində bu vitamin olan preparatların qəbulunun dayandırılması və insolyasiya, A, E vitaminlərinin təyini, venadaxili sidikqovucu preparatlarla maye köçürülməsi daxildir. Ağır hallarda prednizolonla qısa kurs müalicə də aparılır".

Böyrəklərdə daş yarada bilən vitamin

Tədqiqatlar göstərir ki, E vitaminin artıq dozada qəbulu A, D, K kimi yağda həll olan vitaminlərin mənimsənilməsini pozur.

E vitamininin artıq miqdarı orqanizmdən ödlə xaric olunur. Qeyd edilən vitaminin uzun müddət qəbulu hipertriqliseridemiyaya, təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur. Yapon alimləri hesab edirlər ki, E vitamininin artıqlığı osteoporoza səbəb olur.

Y.Abdiyeva qeyd edib ki, E vitamininin hipervitaminozu simptomlarına baş ağrısı, yorğunluq, görmədə ikiləşmə və diareya aiddir. E hipervitaminozun müalicəsi zamanı tərkibində bu vitamin olan preparatların qəbulunun dayandırılması, eyni zamanda tərkibində yüksək miqdarda E vitamini olan qidalar - yağ, qaraciyər, mal əti, süd məhsulları, yumurta, siyənək balığı, paxlalı və dənli bitkilər məhdudlaşdırılmalıdır.

Y.Abdiyeva qeyd edib ki, adətən C vitamininin artığı böyrəklərlə xaric olunur. Lakin normadan artıq miqdarda uzun müddət C vitaminin qəbulu dərinin qızarmasına, görmənin zəifləməsinə, baş ağrısı və başgicəllənmə, narahatlıq hissi, yuxusuzluq, qadınlarda aybaşı tsiklinin ləngiməsinə, böyrəklərdə daşların əmələ gəlməsinə, arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur: C hipervitaminozun müalicəsi həkimin nəzarəti altında simptomatikanın aradan qaldırılmasına yönəldilir.

B qrup vitaminlərin hipervitaminozu isə özünü daha çox B6, B5 və B9 vitaminlərinin artıq miqdarda qəbulu zamanı büruzə verir. Bu hipervitaminoz zamanı baş ağrısı, ürək bulanma, ürəkdöyünmə, yuxusuzluq və həyəcan, hərəkət koordinasiyasının pozulması, arterial təzyiqin yüksəlməsi, əllərdə keyləşmə, ayaqlarda arabir sancma kimi ümumi əlamətlər müşahidə edilir. Uşaqlarda isə allergik reaksiyalar yaranır. B qrup vitaminlərin hipervitaminozunun müalicəsi üçün tərkibində bu qrup vitaminlər olan preparatların qəbulunun dayandırılması lazımdır.

“AccessBank” “HPе 3PAR” avadanlığına illik dəstək üzrə tender elan edir
“AccessBank” “HPе 3PAR” avadanlığına illik dəstək üzrə tender elan edir
“AccessBank” QSC daşınmaz əmlakların qiymətləndirilməsinə dair tender elan edir
“AccessBank” QSC daşınmaz əmlakların qiymətləndirilməsinə dair tender elan edir
"Veliev" şirkəti “21-ci Avrasiya Qapı, Pəncərə və Şüşə 2020” beynəlxalq sərgisində iştirak edib (FOTO)
"Veliev" şirkəti “21-ci Avrasiya Qapı, Pəncərə və Şüşə 2020” beynəlxalq sərgisində iştirak edib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Moskvada koronavirusdan daha 76 nəfər ölüb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 377 mini keçib
ANAMA 31 ədəd mina və partlamamış hərbi sursatı zərərsizləşdirib (FOTO)
BMT Dağlıq Qarabağda minaların təmizlənməsi üzrə missiya yerləşdirəcək
Mətbuat Şurası “WarGonzo” layihəsinin müəllifi ilə bağlı Rusiyanın media ictimaiyyətinə müraciət edib
Fransız deputat: “Bu cür qətnamələr erməni icmasını xoşhal etməkdən o tərəfə keçməyəcək”
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 542 mindən çox artıb
Teymur Rəcəbov "Skilling Open" turnirində Levon Aronyana qalib gəlib
Kanadada 4,8 bal gücüdə zəlzələ olub
Bakıda yük avtomobili yanıb
Prezident İlham Əliyev Ağdamda Azərbaycan bayrağını qaldırdı (FOTO)
Lavrov İordaniyanın XİN rəhbəri ilə Dağlıq Qarabağı müzakirə edib
Qələbə münasibətilə Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubları gəlməkdə davam edir
“Neonatologiyada yeniliklər-2020” beynəlxalq konqresi keçirilib (FOTO)
Azərbaycan əhalisi pullarını hansı məhsullara xərcləyir?
Azərbaycanda mobil rabitə operatorlarının gəlirləri açıqlanıb
Ermənistanda daha bir nazir vəzifəsindən azad edilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva işğaldan azad edilmiş Ağdam şəhərində olublar (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda istehsal olunan minik avtomobillərinin sayı açıqlanıb
Ağdamın Gülablı kəndindəki keçmiş orta məktəbdə Azərbaycan bayrağı qaldırılıb (FOTO/VİDEO)
Füzuli şəhərinin yenidən qurulmasının, canlandırılmasının vaxtı gəlib çatıb - Əlcəzair səfiri (FOTO)
Azərbaycanın Rus İcması Prezident İlham Əliyevə müraciət edib
Seyran Ohanyana qarşı daha bir maddə ilə ittiham irəli sürülüb
Rusiyalı zabit Qarabağda mina partlaması nəticəsində yaralanıb
Paşinyanın istefasını tələb edən siyasətçi aclıq aksiyasına başlayıb
İctimai iaşə müəssisələrində karantin tələblərinin tətbiqi üzrə əlaqələndirici şəxs olacaq
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Azərbaycan bayrağına, Azərbaycan əsgərinə, Azərbaycan xalqına eşq olsun (VİDEO)
İşğaldan azad olunan ərazilərdə aparılan ilkin monitorinqin nəticələri UNESCO və ISESCO-ya təqdim olunub
İnformasiya əldə etmək hüququnun təmin edilməsi istiqamətində Ombudsmanın fəaliyyəti inkişaf etdirilib
Prezidentə yazırlar: Sizin müdrik rəhbərliyiniz sayəsində ölkəmiz öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəsmi "İnstagram" səhifəsində Ağdamdan görüntülər paylaşılıb (VİDEO)
Paytaxtın küçə və prospektlərində sıxlıq müşahidə edilir - BNA (FOTO)
Abşeronda COVID-19 infeksiyası ilə bağlı genişmiqyaslı reydlər bu gün də davam etdirilib (FOTO)
Fransada Nikolya Sarkozinin məhkəmə prosesi başlayıb
“Virtual təhsilə dəstək” layihəsinə start verilib
Azərbaycanda benzin istehsalı artıb
İran Qız Qalası su anbarından istifadəyə hazırlaşır
Noyabrın 24-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Bizə güclü ordu barədə nağıl danışırdılar - Erməni biznesmen (VİDEO)
Azərbaycan əhalisinin gəlirləri açıqlanıb
Dillər Universiteti Fransa səfirliyi ilə birgə keçirəcəyi konfransı təxirə salıb
Minsk qrupu uzunmüddətli və dayanıqlı həll üzrə danışıqlara kömək göstərməlidir - Almaniya səfiri (MÜSAHİBƏ)
Müharibə bitsə də, Ermənistan hərbçiləri acınacaqlı vəziyyətdədir (VİDEO)
"Azəriqaz" Vətən müharibəsində şəhid olan və yaralanan hərbçilərin qaz borcuna güzəşt edəcək
"Zəfər tariximiz" onlayn respublika intellektual yarışmasına start verilib
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ASC və “Deloitte & Touche” Məhdud Məsuliyyətli Auditor Cəmiyyəti arasında müqavilə imzalanıb
Mərkəzi Elmi Kitabxanaya yeni direktor təyin edildi
“Elektron ipoteka və kredit zəmanət” sistemi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilib
Azərbaycanda 2187 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 634 nəfər sağaldı, 29 nəfər vəfat etdi
Seyran Ohanyanla bağlı cinayət işi Hərbi Prokurorluqda istintaq edilir
Unibank hər kəs üçün 0% komissiyalı onlayn kredit kampaniyası keçirir
Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilib
Mədəniyyət Nazirliyi Fransanın mədəniyyət xadimlərini dürüst və qərəzsiz olmağa çağırıb
AQTA sahibkarlara və istehlakçılara müraciət etdi
İşğaldan azad edilən rayonlarda turizm necə təşkil olunacaq? - Agentlik açıqladı (ÖZƏL)
Azərbaycanlı alimlər dünyanın ən nüfuzlu elm adamları siyahısına daxil edilib
Yağıntılı hava pambıq yığımına ciddi təsir etməyib - Nazirlik
Səhiyyə işçilərinin əməyinin ödənilməsi Qaydasına dəyişiklik edilib
KOBİA-nın səlahiyyəti artırılıb
Yaşayış yerini tərk edən “COVİD-19” xəstəsi barədə araşdırma aparılır
Rusiya və Ukrayna vətəndaşları Azərbaycandan vətənlərinə qayıda biləcəklər
Avropa Şurasının Baş katibi atəşkəs razılaşmasını alqışladığını bəyan edib
Əmlakın siyahıya alınması qaydasında dəyişiklik edilib
Ötən həftə "Virtual məktəb" vasitəsilə 6 milyona yaxın dərs keçirilib
Paşinyan, niyə torpaqları dərhal qaytarmadın? - Erməni etirazçı
Ermənistan Müdafiə nazirinin müavini vəzifəsindən azad edildi
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 45 mini keçib
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə ev verilib
İlahiyyat İnstitutunda Birdəfəlik dissertasiya şurası yaradılıb
Paşinyan mühafizəçilərinin sayını 4 dəfə artırıb, görüşlərə gizlin gedir: bundan o tərəfi varmı? - Şərh
Mingəçevir Dövlət Universiteti və Almaniyanın Siegen Universiteti arasında birgə layihənin icrasına start verilib (FOTO)
Goranboyda yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstələri məsuliyyətə cəlb edilib
Ermənistanda itkin düşən əsgərlərin yaxınları etiraz edir (VİDEO)
“Elektron ipoteka və kredit zəmanət” sistemi haqqında əsasnamədə dəyişiklik edilib
Türkiyəyə səfər edən azərbaycanlıların sayı azalıb
Azərbaycan Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Seyran Ohanyan barəsində axtarış elan edib
8 kiloqrama yaxın heroin ələ keçirildi (FOTO/VİDEO)
Biz Qarabağı cənnətə çevirəcəyik - Azərbaycanın xalq artisti
Fars körfəzi dəmiryolu ilə Xəzərə birləşəcək
Qubada karantini pozan çayxana aşkar edilib (FOTO)
Ermənistandan tələb ediləcək kompensasiyanın məbləği kifayət qədər böyük olacaq - Deputat
Sabah hava yağmursuz keçəcək
Macarıstanda təhsil almaq istəyənlər üçün sənəd qəbuluna başlanıldı
Azad olunmuş ərazilərdə 2000-dək ağac əkilib, növbəti aksiya Qubadlı və Cəbrayılda keçiriləcək - Nazir müavini (ÖZƏL)
Çəltikçilikdə orta məhsuldarlıq göstəriciləri yüksəlib
İşğaldan azad olunmuş ərazilərin post-konflikt dövründə bərpa prosesi
Müəllim, şagird, valideynlər üçün onlayn “Psixoloq saatı" fəaliyyətə başlayıb
Bir çox əcnəbi məhkum karantinə əməl edilməklə ölkəsinə təhvil verilib
Ədliyyə strukturlarında koronavirusla bağlı preventiv işlər gücləndirilib - Nazir
Paytaxtda mövsümi ağacəkmələr aparılır (FOTO)
Qarabağ regional ədliyyə idarəsi təsis olunub - Fikrət Məmmədov
Beynəlxalq təşkilatlar ermənilərin əsirlərə qarşı vəhşiliklərinə susurlar - Deputat
Yuxularımda Ağdamı o qədər görmüşəm ki - Nəzakət Teymurova
Dövlət Yanğın Nəzarəti Xidməti azad olunmuş ərazilərdə fəaliyyətə başlayıb
Goranboyda polisə müqavimət göstərən şəxs saxlanıldı
Azad olunan ərazilərimizdəki dəhşətli mənzərə erməni vəhşiliyinin daha bir bariz nümunəsidir - Deputat
“AzerGold” istiqrazlarının ikinci tranşı üzrə hərrac keçiriləcək
Dövlətçilik tariximizin ən şərəfli səhifələri yazılır - Pərvin Kərimzadə
Netanyahu Səudiyyə Ərəbistanına gizli səfər edib
Azərbaycanda sahibkarlar banan yetişdirməyə başlayıb
Bütün xəbərlər