Bakı. Trend:
Orta Dəhliz özəl investisiyaların cəlb edilməsi, iş yerlərinin yaradılması və iştirakçı ölkələrin iqtisadiyyatlarının şaxələndirilməsi potensialına malikdir.
Bu barədə Dünya Bankının “İnteqrasiya: Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizi boyunca qabaqcıl ticarət logistikası” hesabatında deyilir.
Hesabata görə, Orta Dəhliz iki qitəni birləşdirən və uzunluğu, mürəkkəbliyi və fraqmentləşməsi ilə seçilən inkişaf etməkdə olan beynəlxalq ticarət şəbəkəsidir. Qeyd olunur ki, onun marşrutları Mərkəzi və Şərqi Asiya, Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropanın digər ölkələrindən keçir və onların uzunluğu 10 min kilometrdən çox ola bilər.
“Marşrut dəmir yolu, avtomobil və qısa məsafəli dəniz daşımalarını, həmçinin dəniz və daxili limanlar arasında əlaqəni birləşdirən multimodal yükdaşıma şəbəkəsidir.
Daşımaların multimodal xarakteri bir nəqliyyat növündən istifadə ilə müqayisədə əməliyyat mürəkkəbliyini artırır. Marşrutdan asılı olaraq, yüklərin göndəricidən alıcıya çatdırılması zamanı 4-5 dövlət sərhədinin keçilməsi, dəmir yolu xəttinin iki dəfə dəyişdirilməsi, dəmir yolu və dəniz nəqliyyatı arasında dörd dəfəyə qədər yüklərin boşaldılıb-yüklənməsi, habelə gömrük tranziti rejiminə daxil olmaq və ya bu rejimdən çıxmaq üçün 10-dək prosedurun həyata keçirilməsi tələb olunur.
Dəhlizin fraqmentləşməsi ilə əlaqədar əlavə çətinliklər yaranır, çünki onun fəaliyyətində çoxsaylı dəmir yolu şirkətləri, gəmiçilik xətləri, liman və gömrük orqanları, eləcə də qərarların qəbulu və koordinasiyaya cavabdeh milli və fövqəlmilli strukturlar iştirak edir”, - deyə bank qeyd edir.
Hesabatda vurğulanır ki, belə bir sistemin səmərəli fəaliyyətinin təmin edilməsi qlobal logistikanın inkişafı sahəsində ən mürəkkəb vəzifələrdən biridir.
Bununla yanaşı, Dünya Bankının qiymətləndirməsinə görə, Orta Dəhlizin inkişafı onun keçdiyi ölkələr üçün əhəmiyyətli iqtisadi imkanlar yaradır.
“Mərkəzi Asiyanın beş ölkəsi üçün marşrut qlobal yükdaşıma bazarları ilə əlaqəni təmin edir və nəqliyyat və logistika sahələrindən kənarda müvafiq tədbirlərin həyata keçirilməsi şərtilə iqtisadiyyatın uzunmüddətli şaxələndirilməsinə töhfə verə bilər.
Türkiyə və Cənubi Qafqaz ölkələri üçün dəhliz Mərkəzi və Şərqi Asiya bazarları ilə birbaşa əlaqəni təmin edir, Şərqi Asiya və Avropa İttifaqı üçün isə tədarük zəncirlərinin dayanıqlığını artırmağa, regional inteqrasiyanı dərinləşdirməyə və logistika göstəricilərini yaxşılaşdırmağa imkan verən konteyner daşımaları üçün əlavə marşrut rolunu oynayır.
Bütün bu ölkələr üçün Orta Dəhliz iqtisadi fəallıq mənbəyi və özəl investisiyaların, iş yerlərinin yaradılmasının və transsərhəd əməkdaşlığın potensial katalizatorudur”, - deyə hesabatda qeyd olunur.
Dünya Bankının qiymətləndirməsinə görə, uzunmüddətli perspektivdə Orta Dəhliz əsas nəqliyyat qovşaqları və ticarət axınlarının yaxınlığında yeni iqtisadi sahələrin formalaşmasına töhfə verə bilər.
Hesabata görə, söhbət xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsullarının emalından, mədən sənayesi və faydalı qazıntıların emalından, yüngül sənayedən və rəqəmsal logistikadan gedir.
Dünya Bankı qeyd edir ki, bunun sayəsində Orta Dəhliz nəqliyyat
marşrutundan yüksək səmərəli iqtisadi dəhlizə çevrilə
bilər.
