Qazaxıstan, Astana, 19 iyun/ Trend , müxbir K.Konırova/ Trend -ın Astanadakı xüsusi müxbirinin KazEnergy Assosiasiyasının sədri Timur Kulibayevlə eksklüziv müsahibəsi
- Siz "Kaşağan" yatağının işlənilməsinin növbəti dəfə təxirə salınmasını necə şərh edərdiniz?
- Hazırda texniki xarakterli əlavə tədbir planlaşdırılıb. Bu, "Kaşağan"dan neft hasilatı müddətinin 2013-cü ilədək uzadılmasına səbəb olacaq. İndi yatağın mənimsənilməsi ilə bağlı kapital xərclərinin artırılması da müzakirə edilir; bu, obyektiv prosesdir - bu gün bütün mal və xidmətlər bahalaşıb. Qazaxıstan tərəfi də təsdiq edib ki, AGIP KCO Konsorsiumlarının təklif etdikləri texnoloji həllər əsaslıdır. Biz bu tarixi - 2013-cü ili qəbul edirik.
- Belə olan halda, Qazaxıstanın tələb edə biləcəyi kompensasiyanın məbləği nə qədər olacaq?
- Biz bu məsələni də müzakirə etmişik. Belə kompensasiya olmayacaq;podratçı tərəfindən pozuntu olmayıb. "Kaşağan" texnoloji baxımdan çətin və kapitaltutumlu layihədir.
- Qazaxıstanın Qafqaz istiqaməti üzrə planları barədə nə söyləyə bilrəsiniz?
- Respublikanın Bakı-Supsa neft kəmərinin gücündən istifadə etmək planları var; "KazMunayqaz" şirkəti Batumi neft terminalını alıb. Qazaxıstanda neft hasilatı artır. Bu gün biz 70 mln. ton istehsal edirik və 2015-ci ilə ildə 150 mln. tonadək neft hasil etmək niyyətindəyik. Bunun üçün bizə yeni infrastruktur və yeni ixrac marşrutları lazımdır.
Hazırda Çinə boru kəmərinin başa çatdırılması üzərində iş gedir. Növbəti ildə o, layihə gücünə- ildə 20 mln. tona çatdırılacaq. Bizim "Atırau-Samara" boru kəmərimiz var. KTK-nın 68 mln. tonadək genişləndirilməsi imkanları var və bu bizə ildə əlavə 28 mln. ton verəcək. Əlbəttə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəmərinə qoşulmaq və Azərbaycan və Gürcüstandan tranzitlə Qara dəniz istiqamətində neft göndərmək üçün Qazaxıstan Xəzər Nəqletmə Sistemindən (KKCT) istifadə etmək lazımdır.
Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev sonuncu dəfə Atırauya baş çəkərkən "Tengiz"dən Aktau limanınadək neft kəmərinin tikintisi layihəsihaqqında fikir səsləndərilib. Bu, TŞO-nun növbəti ildə hasil etməyi planlaşdırdığı əlavə neft həcmini nəql etməyə imkan verəcək. Paralel olaraq, Aktau limanın genişləndirilir. Hesab edirəm ki, işlər fəal aparılır və biz Azərbaycan və Gürcüstanla danışıqlar aparırıq. Düşünürəm ki danışıqlar uğurlu olacaq.
- Dünən yeni Vergi Məcəlləsi konsepsiyasının təqdimatı keçirilib. Layihələr işlənərkən sizin təklifləriniz nəzərə alınırmı?
- Biz hökumətin işçi qrupu ilə bütün cəhətləri müzakirə edirik: texnoloji məsələlərdən hesablama göstəricilərindək. Vəziyyət belədir ki, müxtəlif neft hasil edən müəssisələr müxtəlif yük daşıyırlar. Bəzi müəssisələr var ki, onlarda sabit vergi rejimi mövcuddur və bu ,müəyyən rəqabət üstünlükləri yaradır. Biz isə, bütün təbii sərvət istifadəçiləri üçün vahid vergi yanaşmasının olmasına çalışırıq.
Bəzi müəssisələrin vergi yükündən əlavə, daxili bazara tədarüklər üzrə öhdəlikləri var və bu, müxtəlif müəssisələrə qeyri-rəqabətli şərtlər yaradır. Hazırda hökumətlə yeni Vergi Məcəlləsinin intensiv və əyani müzakirəsi aparılır. Bizim başlıca vəzifəmiz istehsalın genişlənməsi üçün sahədə ehtiyatların qalması, neft hasil edən müəssisələrin, böyük vergi yüklərinə görə hasilat həcminin azaldığı Rusiyadakı vəziyyətin yaranmamasıdır.
- Məlumdur ki, hökumət məhsulun bölünməsi haqqında Sazişi ləğv edərək, TŞO və "Karaçaqanak" kimi nəhənglər üçün PSA-nı saxlayıb...
- Bəli, "Karaçaqanak" PSA-nın təsiri altındadır və növbəti ildən bu şirkətdən büdcəyə daxilolmalar hər il təqribən $5 mlrd. olacaq. PSA, ilk növbədə, podratçının xərclərinin ödənilməsini nəzərdə tutduğundan, bu xərclər artıq ödənilib və bununla əlaqədar gəlirlərin böyük hissəsi büdcəyə daxil olacaq. "Karaçaqanak" uğurlu nümunədir.
TŞO-ya gəldikdə isə, bu şirkət üçün vergi triqqerləri var. Onlar TŞO-nun gəlirliliyi artanda respublika büdcəsinə daxilolmaları artırmağa imkan verir.
Arayış: Qazaxıstan Neft-qaz və Enerji Kompleksi Müəssisəs i-- "KazEnergy" hüquqi şəxslərin Birliyi 2005-ci ilin noyabrında, neft-qaz və enerji sektoru şirkətlərinin dövlət orqanları və ictimaiyyətlə dialoqunun inkişafı məqsədilə yaradılıb. Assosiasiya neft hasil edən iri əcnəbi və qazax şirkətlərini özündə birləşdirir.
