Vilayət Hacıyev: Avropa mifini özümüz yaratmışıq, özümüz də dağıtmalıyıq

Vilayət Hacıyev: Avropa mifini özümüz yaratmışıq, özümüz də dağıtmalıyıq

Bakı. Trend:

Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədr müavini Vilayət Hacıyevin müsahibəsini təqdim edir:

– Əvvəlcə Fransanın Strasburq şəhərində çap olunan Azərbaycan ədəbiyyatı antologiyasının qazandığı uğurlar münasibəti ilə sizi təbrik edirik. Antologiya ideyası necə yarandı? Niyə məhz fransız dili, niyə məhz Strasburq?

– Təşəkkür edirəm, bu, hamımızın uğurudur, ədəbiyyatımızın uğurudur. Onu da deyim ki, ideya təzə deyil. Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzinin fəaliyyətindəki prioritet vəzifələrdən biri, bəlkə də birincisi – dünya ədəbiyyatının Azərbaycan dilinə keyfiyyətli tərcüməsi və nəşri ilə bərabər, milli ədəbiyyatımızın beynəlxalq aləmdə tanıdılması və təbliğidir. Mərkəz dörd il ərzində bu istiqamətdə xeyli işlər görüb. Ədəbiyyatımız müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq, Rusiya, Türkiyə, Almaniya, Böyük Britaniya, Bolqarıstan, Gürcüstan, Misir, Ukrayna, Belarus kimi ölkələrdə nəşr edilib, geniş təqdimat mərasimləri keçirilib, kitablar ölkələrin mərkəzi kitabxanalarıına və universitetlərinə yerləşdirilib. Fransada işıq üzü görən bu antologiya da həmin genişmiqyaslı beynəlxalq nəşr layihələrinin davamıdır və bu iş, şübhəsiz ki, gələcəkdə də prioritet olaraq, davam etdiriləcək. O ki, qaldı onun niyə məhz fransız dilində çap olunmasına, özünüz də bilirsiniz ki, ingilis, alman, fransız və ispan dilləri dünyanın aparıcı dilləri hesab olunur və dediyim kimi, bu layihə artıq ingilis və alman dillərində həyata keçirilib, bir ispan dili qalıb ki, o da yaxın zamanlarda reallaşacaq.

– Əsərlərin seçimi hansı prinsiplərlə aparılır?

– Seçim Mərkəzin Elmi Şurasının qərarına əsasən aparılır və burada heç bir subyektivlikdən söhbət gedə bilməz. Çalışırıq ki, ədəbiyyatımızın klassik dövründən bu günə kimi əsas spektrlər əhatə olunsun. Ancaq özünüz də bilirsiniz ki, bu spektrləri müxtəlif nəsillərin bədii təxəyyül süzgəcindən keçdiyi səbəbindən rəngarəngdir və hamısını 400–500 səhifəlik kitaba yerləşdirmək mümkün deyil. Odur ki, hamının, müxtəlif dillərdə çap olunan bütün antologiyalarda yer almaması təbii qarşılanmalıdır. Burada təqdim olunan əsərlərin, necə deyərlər, tərcüməyə “gəlib-gəlməməsi”, tərcümənin uğurlu olub-olmaması, kitabın çap olunduğu ölkənin oxucusunda maraq yaradıb-yaratmaması və ən əsası, xarici naşirin əsər seçimi böyük rol oynayır. Unutmaq olmaz ki, nəşriyyatlar, xüsusilə də xarici nəşriyyatlar öz nüfuzuna daha çox önəm verir və belə olan halda bu işi zorla kiminsə boynuna qoymaq olmur. Məsələn, dəfələrlə olub ki, tərcüməsini göndərdiyimiz hekayələr nəşriyyat tərəfindən çox nəzakətlə: “ölkə oxucusu üçün maraq kəsb etməyəcək” bildirişi ilə mündəricatdan çıxarılıb. Ancaq bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, biz çalışırıq ki, antologiyalarda bütün nəsillər təmsil olunsun.

– Tərcümə işini necə təşkil etdiniz? Bizdə fransız dilinə çevirməyi bacaran yaxşı tərcüməçilər var demək.

– Ədəbiyyatımızın beynəlxalq aləmdə təbliği və yayılması işində ən yaralı yerimizə toxundunuz. Düzdür, xarici dillərdən ana dilimizə çevirən peşəkar tərcüməçilərimiz, az da olsa, var, ancaq təəssüf ki, Azərbaycan dilindən xarici dillərə tərcümə edənlər barədə bu sözləri hələ ki, demək olmur. Əslində, bədii tərcüməni dil daşıyıcısı, üstəlik mütləq bədii mətnlə işləmək səriştəsi olan mütəxəssis öz ana dilinə tərcümə etməlidir. Çünki burada söhbət, hər hansı dili bilməkdən, həmin dildə danışmaqdan deyil, dili, ədəbi mətni hansı səviyyədə duymaqdan gedir. Lakin oturub gözləmək də olmaz ki, nə vaxtsa bədii təxəyyülə sahib olan hansı əcnəbisə ədəbiyyatımızı öz dilinə çevirəcək. İndiki halda biz nəşriyyat vasitəsilə Fransada yaşayan azərbaycanlıların köməyindən istifadə etdik. Onlar da fransız redaktorla bu işin öhdəsindən gəldilər. Onu da deyim ki, tərcümə mətnləri hazır olandan sonra onları, dil daşıyıcıları da daxil olmaqla, bir neçə ekspertə göndərdik, müsbət rəy aldıqdan sonra kitabın çapına icazə verdik. Mərkəzin, beynəlxalq nəşr layihələri istiqamətində iş prinsipi budur.

– Kitabın təqdimat mərasiminin təşkili necə həyata keçirildi?

– Təqdimat mərasimini nəşriyyatla bir yerdə keçirdik. Bu işdə Azərbaycanın Avropa Şurası yanında daimi nümayəndəsi olan Fəxrəddin İsmayılovun köməyini xüsusi qeyd etmək istərdim. Şuranın rəsmi saytında təqdimat haqqında məlumat da yerləşdirilmişdi, nəşriyyat da öz tərəfindən böyük işlər görmüşdü. Təqdimatın Strasburqun mərkəzində, “Kleber” kitab evində keçirilməsi də çox şey demək idi. “Kleber” elə bir məkandır ki, dünyanın ən tanınmış yazıçı və şairlərinin, o cümlədən Nobel mükafatçılarının kitablarının təqdimatı, oxucularla görüşü burada keçirilir.

– Bu cür mütərəqqi ideyaların reallaşması üçün çoxmu vəsait tələb olunur?

– Əlbəttə. Bilirsiniz ki, tərcümə, ələlxüsus da bədii tərcümə nə qədər bahalı bir fəaliyyət sahəsidir. Avropada, eləcə də digər ölkələrdə bədii tərcümənin bir səhifəsi 30 ABŞ dollarından başlayaraq artır. Bu gün bu layihələrin yüksək səviyyədə həyata keçirilməsinin arxasında sözsüz ki, Azərbaycan dövləti, onun bu işə diqqət və qayğısı dayanır.

– Sizcə, niyə indiyədək, müstəqilliyin bu 25 ilində belə hadisə olmadı? Burda o qədər də çətin bir iş yoxmuş demək.

– Mən deməzdim ki, asandır. Ancaq bununla belə, istək lazımdır. İstək güclü, niyyət saf olanda hər şey etmək mümkündür. Bütün hallarda maddi vəsait heç də hər şeyi həll etmir.

– Bəzən Avropanı əlahiddə, əlçatmaz bir zona elan edənlər olur. Strasburq Universitetinin filologiya fakültəsinin dekanının kitab haqqında, kitabda gedən konkret hekayələr haqqında yüksək fikirlər söyləməsi bu mifi dağıda bildimi?

– Əslində, bu mifi özümüz yaratmışıq. Mərkəzin İdarə Heyətinin sədri A.Məsud bunu çıxışında da qeyd etdi ki, insanlar müxtəlif dildə danışsalar da, müxtəlif dinlərə və təriqətlərə mənsub olsalar da, müxtəlif mədəniyyətləri təmsil etsələr də, bəşəri dəyərlər baxımından ağrı-acıları, nifrətləri, sevgiləri, arzu və istəkləri eynidir və həmin bu bəşəri eyniliyi, ağrı və ruh doğmalığını məhz ədəbiyyat üzə çıxarır, xalqları bir-birinə tanıdır, tolerant yanaşmaya, dözümlülüyə zəmin yaradır. Kitaba daxil edilən hekayələrimiz barədə – Mir Cəlalın “Dissertasiya”, İsi Məlikzadənin “Duz” və Afaq Məsudun “Dovşanın ölümü” haqqında danışan fransalı alimlər də, yazıçılar da məhz bunu ön plana çəkdilər. Deməli, özümüzün yaratmış olduğu mifi öz ədəbiyyatımızla özümüz də dağıtmalıyıq.

– Bu və digər səbəblərdən Strasburqda yaşayan azərbaycanlılar da tədbir haqqında yüksək sözlər yazdılar, sevindiklərini, qürur duyduqlarını söyləyənlər oldu.

– Sevindirici haldır ki, təqdimat mərasimində fransalı alimlərlə, yazıçılar və tənqidçilərlə bərabər, dediyiniz kimi, Strasburqda yaşayan azərbaycanlılar da iştirak edirdilər. Hiss olunurdu ki, onlar vətəndən uzaqda yaşasalar da, qəlbləri bizimlə döyünür və ədəbiyyatımız haqqında deyilən fikirləri eşidərkən sevinmələri, qürur duymaları çox təbii idi.

– Orada həmvətənlərimizin təsisçiliyi ilə fəaliyyət göstərən “Kəpəz” nəşriyyatı ilə əməkdaşlığınız davam edəcəkmi?

– Şübhəsiz… Yeri gəlmişkən, fransızlarla birlikdə “Kəpəz” nəşriyyatının təsisçisi olan həmvətənlərimiz, doğrudan da böyük işlər görürlər. Mərkəz də bu istiqamətdə layihələri onlarla əməkdaşlıq çərçivəsində davam etdirəcək. Fransa ictimaiyyətinin bədii ədəbiyyata marağı, oxucu zövqü nəzərə alınaraq, seçilən əsərləri “Kapaz” nəşriyyatında nəşr etdirib bütün Fransaya yaymağı planlaşdırırıq.

– Bəlkə, ayrı-ayrı müəlliflərin yığcam kitablarını , nisbətən həcmi balaca olan maraqlı romanlarını çap eləmək bundan da artıq effekt verər, necə düşünürsünüz?

– Əlbəttə, ayrı-ayrı romanların tərcüməsi və nəşri daha effektlidir. Ancaq bizə belə gəlir ki, ilkin olaraq, əcnəbi oxucularda ədəbiyyatımızın ümumi mənzərəsi haqqında müəyyən təsəvvür yaradılmalıdır ki, bundan sonra tək-tək yazıçıların əsərlərini ön plana çıxara bilək. Düşünürük ki, dünya oxucusu ilk növbədə xalqın özünü, yəni ümumi ədəbiyyatını tanımalıdır, bu funksiyanı məhz antologiya həyata keçirir. Ayrı-ayrı romanlara gəlincə, Mərkəz ötən il Elçinin “Baş” romanını ərəb dilində Misirdə nəşr etdirdi, Yusif Səmədoğlunun Norveç dilinə tərcümə olunmuş “Qətl günü” romanı yaxın aylarda Norveç nəşriyyatlarından birində işıq üzü görəcək. Bu sayaq layihələr gələcəkdə digər dillərdə və ölkələrdə həyata keçiriləcək.

– Ümumən Tərcümə Mərkəzi neçə kitab çap edib bu illər ərzində?

– Mərkəz yeni statusla fəaliyyətə başladığından bu günə qədər 120-dən çox kitab nəşr edib. Bunların sırasında, beynəlxalq nəşr layihələri ilə, dünya ədəbiyyatından tərcümələrlə bərabər, Əhməd Ağaoğlunun, Ə.Topçubaşovun, eləcə də igid qəhrəman Mehdi Hüseynzadənin həyat və fəaliyyətini işıqlandıran maarifçi nəşrlər, lüğət və sözlüklər, uşaq ədəbiyyatı və s. bu kimi müxtəlif formatlı nəşrlər də var.

– Qərbdəki nüfuzlu nəşriyyatlar vasitəsi ilə Avropanın nüfuzlu ədəbiyyat mükafatlarına namizədlər vermək haqda düşünmürsünüz ki?

– Sözün düzü, hələ bu barədə düşünmürük. Bu, necə deyərlər, gələcəyin işidir və fəaliyyətimizin hansı səviyyədə davam edəcəyindən asılıdır. Mərkəz hələ ki, dediyiniz həmin beynəlxalq mükafatlara aparan körpüləri qurur. İndi yalnız onu deyə bilərik ki, “Kəpəz” nəşriyyatı bizim antologiyanı müxtəlif nominasiyalar üzrə mükafatlara təqdim etməyə hazırlaşır. Onlara bu işdə uğurlar diləyirik.

– Mərkəzin fəaliyyətində başqa hansı yeniliklər olacaq?

– Bildiyiniz kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Fərmanı ilə bu il Azərbaycanda “Nəsimi ili” elan olunub. Mərkəz də buna uyğun olaraq, tematik planında müəyyən dəyişikliklər edib. Yaxın zamanlarda Mərkəzin dəstəyi ilə Misirdə Nəsiminin şeirləri, qəzəlləri toplanmış kitabı ilk dəfə ərəb dilində işıq üzü görəcək. Nəsimi ili ilə bağlı digər layihələrimiz də var. Ümumiyyətlə Mərkəzin, müasir ədəbiyyatla yanaşı, klassik ədəbiyyatımızın da beynəlxalq aləmdə tanıdılması və təbliği ilə bağlı planları çoxdur.

Azərbaycan OPEC+ sazişini necə icra edir? - Beynəlxalq Agentlikdən qiymətləndirmə
Azərbaycan OPEC+ sazişini necə icra edir? - Beynəlxalq Agentlikdən qiymətləndirmə
Qarabağda enerji infrastrukturunun formalaşdırılması əsas vəzifə kimi müəyyənləşdirilib
Qarabağda enerji infrastrukturunun formalaşdırılması əsas vəzifə kimi müəyyənləşdirilib
Bu il Ceyhan terminalından yola salınan AÇG neftinin həcmi 76 milyon barelə çatır
Bu il Ceyhan terminalından yola salınan AÇG neftinin həcmi 76 milyon barelə çatır
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycan xarici ticarətdə müsbət saldoya nail olub
İspaniya La Liqası: "Barselona" ​​çempion olmaq şansını itirib
Qəzza zolağından mayın 10-dan İsrail istiqamətində 2 968 raket atılıb
Ağcabədidə ağır yol qəzası baş verib: 2 ölü, 3 yaralı var (ƏLAVƏ OLUNUB)
Rusiya prezidenti Azərbaycanın mədəniyyət xadimlərini mükafatlandırıb
Kürdəmir rayonunda "VAZ" yanıb
Şuşa yenidən dirçəlir və qayıdışa hazırlanır - Deputat
Azərbaycanın Türkiyədən kimyəvi məhsul idxalı 30 faiz artıb
Qaradağda “Shacman” aşaraq yanıb
Azərbaycanın əsas ixrac-idxal tərəfdaşları açıqlanıb
Azərbaycandakı tolerantlıq mühitinin Vətən müharibəsində böyük töhfəsini gördük - Deputat
FHN Lənkərandakı qəza ilə bağlı məlumat yayıb
Təlimlərdə döyüş aviasiya vasitələrinin yerdəyişməsi həyata keçirilir (VİDEO)
Azərbaycan OPEC+ sazişini necə icra edir? - Beynəlxalq Agentlikdən qiymətləndirmə
NATO PA-nın yaz sessiyası başlayıb
Ermənistanda partiyalar prezident və baş naziri vəzifədən uzaqlaşdırmağa çağırıb
Soydaşımız cüdo üzrə Amerika çempionu olub (FOTO)
Azərbaycanda iqtisadiyyatın kreditləşməsi artıb - Dünya Bankı
Avtomobildə qadına fiziki zorakılıq edən şəxsin kimliyi məlum olub
Xaçmaz RİH başçısı Aşağıoba və Aslanoba kəndlərində şəhidlərin məzarını ziyarət edib (FOTO)
Təlimə cəlb edilən tank bölmələri tapşırıqları yerinə yetirir (VİDEO)
Səttar Möhbalıyev: “Xarıbülbül” festivalı milli-mənəvi dəyərlərimizin bərpası istiqamətində atılmış ən mühüm addımlardan biri oldu
Manatın məzənnəsi sabit qalır - Dünya Bankı
İranda kiçik təyyarələrin uçuşları dayandırılıb
Qarabağ Müharibəsi Cinayətlərini Araşdırma Komissiyasının ilk iclası keçirilib (FOTO)
Azərbaycanda İİV-ə yoluxanların sayı açıqlanıb
Türkiyədə ticarət mərkəzləri açılır
Narkomanlıqla bağlı 2 mindən çox cinayət faktı aşkarlanıb
Qarabağda enerji infrastrukturunun formalaşdırılması əsas vəzifə kimi müəyyənləşdirilib
Mayın 17-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Raket və artilleriya bölmələri təyin edilmiş marşrutlarla hərəkət edir (VİDEO)
300-ə yaxın jurnalist peyvənd olunub (FOTO)
Ermənistanın sabiq prezidenti müharibədəki məğlubiyyətin səbəblərini açıqladı
Milli Məclisin yaz sessiyasının növbəti plenar iclasının vaxtı müəyyənləşib
Azərbaycanda bu il istehsal olunan ÜDM-in həcmi açıqlanıb
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 472 nəfər koronavirusa yoluxub, 11 nəfər vəfat edib
Biz həmişə Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Udi xalqına olan diqqətini hiss edirik - Alban-Udi Xristian icmasının sədri
Məşhur şirkətin satış təmsilçisinə mənimsəməyə görə cinayət işi açıldı
2867 şəhidin ailə üzvlərinə sosial ödəniş təyinatı aparılıb
Təlimlərə cəlb edilən şəxsi heyət və hərbi texnika təlim bölgəsinə yola düşüb (FOTO)
Bu il Ceyhan terminalından yola salınan AÇG neftinin həcmi 76 milyon barelə çatır
Apreldə 6 minə yaxın qaz abonenti qeydiyyata alınıb
"SOCAR Energy Ukraine" premium yanacağın satışını dayandırıb
Daha 7 marşrut üzrə avtobuslar kart sisteminə keçəcək (SİYAHI)
Yayda ağaclara necə qulluq etmək lazımdır?
İlahiyyat İnstitutunda “Azərbaycanda İslam mədəniyyətinin təşəkkül tarixi” mövzusunda vebinar keçirilib (FOTO)
Sumqayıtda koronavirusa qarşı vaksinasiya davam edir (FOTO)
Şuşanın turizm potensialı ilk dəfə beynəlxalq sərgidə (FOTO)
Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında növbəti komanda-qərargah təlimi başlayır
Dövlət qulluğunda rəhbər vəzifələr üzrə imtahan keçirilib
Azərbaycanda bankların informasiya təhlükəsizliyi gücləndirilir
Türkiyə fələstinli dinc sakinlərin müdafiəsi üçün beynəlxalq qüvvələrin yaradılmasını təklif edir - Mövlud Çavuşoğlu
Qarabağın müasir standartlara uyğun bərpa edilməsi Azərbaycanın gücünün nümayişidir - Könül Nurullayeva
Türkiyəyə göndərilən daha 5 qazimiz sağalaraq Vətənə geri dönüb (FOTO)
Milli Məclisin nümayəndə heyəti İtaliyaya səfərə gedir
Rusiya aviaşirkəti Bakıya uçuş marşrutlarını artırır
9 ictimai-iaşə obyekti karantin qaydalarını kobud şəkildə pozub - SİYAHI
İranda daha 11 min nəfər koronavirusa yoluxub, 303 nəfər ölüb
Qeyri-iş günlərində paytaxtda 42 min kv.m sahədə təmir işləri aparılıb
Təlimlərə cəlb edilən qoşunlar əməliyyat təyinatı rayonlarına çıxarılır (VİDEO)
"Fitch Ratings" Azərbaycanın xarici dövlət borcu ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Azərbaycan daha bir beynəlxalq sənədi təsdiq edir
Bakı Ali Neft Məktəbi “Xanımlar mühəndislikdə: çağırışlar və imkanlar” mövzusunda vebinar təşkil etdi (FOTO)
Türkiyədə vaksinasiya olunmuş 65 yaşdan yuxarı şəxslər üçün karantin yumşaldılır
Sabah 35 dərəcə isti olacaq
Sərhəddə yaşanan gərginliyin səbəbi Ermənistanın işğalçılıq siyasətidir - Politoloq
Bayram günlərində milli parkları 7 minə yaxın turist ziyarət edib (FOTO)
İsrailin müdafiə naziri regiondakı vəziyyəti ABŞ rəsmisi ilə müzakirə edib
DSMF-nin sabiq şöbə müdirinin işi məhkəməyə göndərildi
Azərbaycanda çəltik sığortasının məbləği açıqlandı
Daha 12 nəfərin diaqnozunun və sağlamlıq durumunun əlilliyə əsas vermədiyi müəyyən edildi (FOTO)
IBA Tech Akademiyasında daha 50 peşəkar yetişdiriləcək!
Ötən 4 ayda əhaliyə keçən ilin eyni dövrünə nisbətən 6 faiz çox vəsait ödənilib
Nə zaman açıq havada maskasız gəzə bilərik? - Komitə sədrindən AÇIQLAMA
“AccessBank”da yeni təyinat: Ramin Hüseynov “AccessBank”a Maliyyə üzrə Baş Direktor təyin olunub
İranın super-kompüteri işə başlayıb
Bakıda cibgirlik edən bacıların görüntüləri yayıldı (FOTO/VİDEO)
Ağcabədidə narkotacir 3 kiloqramdan artıq marixuana ilə tutuldu (FOTO)
Goranboyda evdən 5 min manata yaxın oğurluq edən dəstə saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Ötən gün ölkədə 43 yanğın olub, 2 nəfər xilas edilib (VİDEO)
Bakıda dönərxananın fəaliyyəti dayandırılıb
Bulvarda hasarlanmış ərazidə Müslüm Maqomayevin heykəli qoyulacaq - ÖZƏL (FOTO)
Sərhədçilərimizi öldürən sərhəd pozucusu saxlanıldı
Bakı-Qazax yolunda orta yaşlı kişini maşın vurub öldürdü - FOTO
BP-dən UNEC-ə töhfə: beynəlxalq miqyasda tanınan dərsliklər (FOTO)
Vüqar Səfərlinin həbs müddəti 3 ay uzadıldı
Xocavənddə silah-sursat aşkarlandı
"Fitch Ratings" Azərbaycanda inflyasiya ilə bağlı proqnozları açıqlayıb
Azərbaycanda qızıl bahalaşıb
DİM növbəti imtahan keçirdi, nəticələr 6 gün sonra açıqlanacaq
Qazaxıstanda koronavirusa daha 2 459 nəfər yoluxub
Azərbaycan Ordusunda təlimlər başlayıb
Yaponiya sahillərində 6.1 bal gücündə zəlzələ olub
Mayın 16-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
BƏƏ-yə xarici investisiyalar 2020-ci ildə 44% artıb
Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərini pozan məhz Ermənistandır - Leyla Abdullayeva
Nyu-Yorkda atışma baş verib
Argentinada koronavirusdan ölənlərin sayı 70 mini ötüb
"Lester" ilk dəfə İngiltərə Kubokunun qalibi oldu
Bütün xəbərlər