İran əlavə sentrifuqların uran filizi ilə təmin edilməsi problemi ilə üzləşə bilər – ekspertlər

İran əlavə sentrifuqların uran filizi ilə təmin edilməsi problemi ilə üzləşə bilər – ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 13 aprel / Trend , müxbir D.İbrahimova /

Ekspertlər hesab edirlər ki, İran malik olduğu uran filizinin miqdarını artıra bilər, ola bilsin ölkənin yeni sentrifuqların işinin təmin edilməsi üçün kifayət qədər daxili uran ehtiyatları yoxdur. Bununla əlaqədar digər ölkələrdən xammal idxalına zərurət yaranır.

"İran əvvəllər öz ehtiyatlarının həcmini və nüvə işləmələri sahəsində nailiyyətlərini dəfələrlə şişirdib", - deyə Trend -a hərbi məsələlər üzrə Amerika eksperti Ted Qalen Karpenter (Ted Galen Carpenter) bildirib.

Aprelin 9-da İranda Milli nüvə texnologiyaları bayramı qeyd olunan zaman, İranın rəsmi şəxsləri təkcə fəaliyyətdə olan "Buşer" stansiyasını deyil, həm də altı yeni AES-i yanacaq ilə təmin etmək niyyətində olduqlarını bildiriblər.

Tehranın bəyanatına baxmayaraq, ekspertlər ölkənin uran ehtiyatlarının altı yeni atom stasiyasının təmin edilməsi üçün kifayət edəcəyinə şübhə ilə yanaşırlar.

ABŞ-ın Kato Universitetinin müdafiə və xarici siyasətin öyrənilməsi (Vice President, Defense and Foreign Policy Studies, Cato Institute) üzrə vitse-prezidenti Karpenter elektron poçt ilə Trend -a bildirib ki, İranın son bəyanatları ölkənin nailiyyətləri şişirdilən zaman edilən bəyanatlar kimi ola bilər

Buna misal olaraq, İranın bu yaxınlaradək onun sərəncamında altı min sentrifuqun olması barədə verdiyi bəyanatı göstərmək olar. MAQATE (Atom enerjisi üzrə beynəlxalq agentlik) mütəxəssisləri isə belə bir nəticəyə gəliblər ki, sentrifuqların hamısı işlək vəziyyətdə deyil.

Bununla yanaşı, İngiltərənin "Times" qəzeti bir neçə ay öncə İranın uran ehtiyatlarının yaxın gələcəkdə tükənəcəyi barədə məqalə dərc etmişdi. 

İranın rəsmi şəxsləri həm ölkə daxilində, həm də xaricində bu fərziyyələrə dərhal reaksiya göstərdilər. İran XİN-in nümayəndəsi Həsən Qaşqavi uranın çatışmaması barədə informasiyanı təkzib edib.

İranın MAQATE-dəki daimi nümayəndəsi Əli Əskər Sultaniye bildirib ki, İsfahandakı uran emalı zavodu problemsiz öz fəaliyyətini davam etdirir. ISNA agentliyinin verdiyi xəbərə görə, İranın "sari kek" mənbələri, onun sözlərinə görə, uğurla istismar olunur və lazım olduğu zaman onlardan istifadə olunacaq.

Lakin İranın rəsmi şəxslərinin verdiyi bəynatlara baxmayaraq, ölkənin həm daxil, həm də xarici ekspertləri hesab edirlər ki, İranın uran ehtiyatları azdır. "İranın hazırda malik olduğu uran ehtiyatları 20-ci əsrin 70-ci illərində işlənib və o vaxtdan uran filizi yataqları fəal şəkildə istismar olunmur", - deyə Trend -a telefonla Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən nüvə məsələləri üzrə iranlı ekspert  Rza Tağızadə (Reza Taghizadeh) bildirib.

Uranın işlənməsi, onun sözlərinə görə, uran filizinin dərində yerləşməsi səbəbindən çətinləşir; İranın ən iri yataqlarından birində uran filizi 350-360 metr dərinlikdə yerləşir.

İşlənmə ilə bağlı yaranan problemlə yanaşı, İranın altı yeni elektrik stansiyasını təmin edə biləcək yataqları da o qədər çox deyil.

İran ərazisində istismar olunan 10 uran filizi yatağı var və onlar beş və ya altı min sentrifuqun fəaliyyətini təmin edə bilər, lakin sentrifuqların sayı artırılarsa, Tehran "sari kek" və uran idxal etmək məcburiyyətində qalacaq. Lakin İranın Atom Agentliyinin bəyanatına görə, ölkədə 400 uran filizi yatağı var.

Uran filizi təmizlənir və "sarı kek" adı altında məşhur olan möhkəm məhsula çevrilir. O, təqribən 64 Çelsi dərəcəsinədək qızdırılaraq qaza konversiya olunur. Qaz izotoplara ayrılan sentrifuqlardan çıxarılır. Proses uran zənginləşdirilənədək təkrar olunur. Aşağı zənginləşdirilmiş uran nüvə yanacağı qismində istifadə olunur. Yüksək zənginləşdirilmiş uran isə nüvə başlıqlarına tətbiq oluna bilər.

Ekspertlər hesab edirlər ki, uran filizi almaq məcburiyyətində qaldığı zaman İranın, onun nüvə silahı yarada biləcəyindən ehtiyatlanan Böyük Britaniya, Fransa və digər dövlətlərin əks fəaliyyəti ilə qarşılaşa biləcyini unutmaq olmaz.

Karpenter hesab edir ki, İranın bəyanatlarında öz nailiyyətlərini şişirtməsinə ramən, ölkənin nüvə işləmələri sahəsində tərəqqisini danmaq olmaz.

Son bir neçə ayda İran ölkə daxilində istehsal olunan peykini səmaya buraxdı və Buşer atom stansiyasiyasını test şəklində işə saldı. Bununla yanaşı, aprelin 9-da Milli nüvə texnologiyaları günənə həsr olumuş uran yanacaq həbləri istehsalı üzrə zavodun açılış mərasimi oldu.

Məqalənin hazırlanmasında T.Cəfərov da iştirak edib.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı - [email protected]

"Fitch Ratings" Azərbaycanda ÜDM-in artımını proqnozlaşdırır
"Fitch Ratings" Azərbaycanda ÜDM-in artımını proqnozlaşdırır
"Amazon" ilin sonuna qədər İngiltərədə 10 min yeni iş yeri yaradacaq
"Amazon" ilin sonuna qədər İngiltərədə 10 min yeni iş yeri yaradacaq
Rusiya Azərbaycanın daha 30 müəssisəsindən pomidor idxalına icazə verəcək
Rusiya Azərbaycanın daha 30 müəssisəsindən pomidor idxalına icazə verəcək
Loading Bars
Xəbər lenti
"Lester" ilk dəfə İngiltərə Kubokunun qalibi oldu
İctimai nəqliyyatın hərəkəti bərpa olundu
İsrail HƏMAS-ın siyasi bürosunun liderinin evinə raket zərbəsi endirib
Braziliyada koronavirusdan daha 2 087 nəfər ölüb
Netanyahu İsrailin atacağı addımlar barədə Baydeni məlumatlandırıb
HƏMAS Tel-Əviv və Aşdod istiqamətində onlarla raket buraxıb
Dünyada ötən sutka koronavirusa 677 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Dayanma-durma qaydalarını pozanlar məsuliyyətə cəlb olunub (FOTO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 4,9 milyonu ötüb
“Beşiktaş” 16-cı dəfə Türkiyə Superliqasında çempion olub
HƏMAS iki saatlıq Təl-Əvivin atəşə tutulmasını dayandırdı
Gəncədə yaşayış binasında daş parçası asılı vəziyyətdə qalıb, əraziyə FHN cəlb edilib
Qəzza zolağından İsrail ərazisinə 2,8 mindən artıq raket atılıb
Abbas Baydenlə Yaxın Şərqdəki son hadisələri müzakirə edib
Bakıda minik avtomobili yanıb
Bütün xarici aviaşirkətlər İsrailə uçuşları dayandırıb
HƏMAS İsrailin bir neçə şəhərinə zərbələr endirib
İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının təcili iclası keçiriləcək - Türkiyə XİN
İsrail ordusu Qəzza zolağında çoxmərtəbəli binaya zərbə endirdiyini təsdiqləyib
"Nordwind" aviaşirkəti mayın 18-dən Sankt-Peterburqdan Bakıya birbaşa uçuşlara başlayır
İranla sərhəddə atışma: İki sərhədçimiz şəhid olub
Gürcüstanda koronavirusa daha 1 576 nəfər yoluxub
Ceyhun Bayramovun tacikistanlı həmkarı ilə telefon danışığı baş tutub
2021-2022-ci illərdə Azərbaycan dövlət büdcəsinin kəsiri azalacaq - "Fitch Ratings"
Azərbaycanda pandemiya dövründə sərnişinlər əsasən bu nəqliyyat vasitəsindən istifadə edib
"Fitch" Azərbaycana birbaşa xarici investisiyaların artımını proqnozlaşdırır
ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri və USAID-in direktoru Milli Məclisin deputatı Sevil Mikayılova ilə görüşüblər
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanda bütün xalqlar bir ailə kimi yaşayır
Azərbaycanda indiyədək COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb
Azərbaycanda 377 nəfər koronavirusa yoluxub, 14 nəfər vəfat edib
Azərbaycanda pandemiya dövründə qeyri-neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı artıb
"Fitch Ratings" Azərbaycanda ÜDM-in artımını proqnozlaşdırır
Azərbaycanda tütün məmulatları istehsalı artıb
“Qarabağ” - “Neftçi” oyununun vaxtı müəyyənləşib
“Xarıbülbül” musiqi festivalı tarixi zəfərin nidası idi - Deputat
İranda daha 200 nəfər koronavirusdan ölüb
Göygöldə təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyən sürücülər məsuliyyətə cəlb edilib (FOTO)
Azərbaycan aviasiya vasitələri təlim-məşq uçuşlarına başlayıb (FOTO)
Azərbaycanın müasir tarixinin şanlı səhifələri yazılır
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Nic qəsəbəsində 1 saylı orta məktəbdə və Müqəddəs Yelisey adına Cotari kilsəsində olublar (FOTO) (YENİLƏNİB)
"Türk Hava Yolları" Gəncəyə uçuşları bərpa edib (FOTO)
Sabahdan ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti bərpa edilir
Azad olunmuş ərazilərdə yeni hərbi hissələrin açılışı olub (FOTO/VİDEO)
Piyada əleyhinə mina risklərinə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans təşkil edilib
“Xarıbülbül” beynəlxalq musiqi festivalı Fransa mətbuatında (FOTO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələ Dəmir yolu Vağzalının və Ləki stansiyası-Qəbələ birxətli dəmir yolunun açılışında iştirak ediblər (FOTO) (YENİLƏNİB)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələnin Nic qəsəbəsindəki Müqəddəs Məryəm Ana Alban kilsəsində olublar (FOTO) (YENİLƏNİB)
Prezident İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələdə yeni körpü və avtomobil yolunun bərpadan sonra istifadəyə verilməsi tədbirində iştirak ediblər (FOTO) (YENİLƏNİB)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələ rayonuna səfərə gəliblər (FOTO/VİDEO)
“Xarıbülbül” musiqi festivalı: Şanlı Qələbəmizin musiqi paradı
Sabah 35 dərəcə isti olacaq
Adam oğurluğu səbəbindən axtarışda olan şəxslər saxlanıldı
Ermənistanda son sutkada 13 nəfər koronavirusdan ölüb
Gəncə sakinində “revolver” tipli tapança aşkarlanıb
İspaniyalı deputatların erməni təəssübkeşi qismində aksiya keçirmələri qəbuledilməzdir - Sevil Mikayılova
Balakəndə təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyən sürücülər cərimələnib (FOTO)
Azərbaycan neftinin qiyməti bahalaşıb
Bakıda keçiriləcək "JARA 2022" festivalının tarixləri açıqlandı
Qarabağda sülhməramlılara qarşı təxribat xarakterli hərəkətlər olmayıb - Rusiya Müdafiə Nazirliyi
Saatlıda parklanma qaydalarını pozan sürücülər məsuliyyətə cəlb olunub
“Xarıbülbül” festivalı Qarabağın tarixi simasının bərpasını təcəssüm etdirir – Deputat
Qazax sakinində narkotik aşkarlanıb
AVRO-2020: Biletlər bu gündən satışdadır
Salyanda transformator yanıb
Çernoqoriya turistlərə sərhədlərini açır
Cənubi Koreya Azərbaycanda yeni layihələr icra edəcək
Zidan mövsümün sonunda "Real"dan ayrılacaq
Millət vəkili Arzu Nağıyev Tovuz və Gədəbəydə şəhid, qazi ailələri və seçicilərlə görüşüb (FOTO)
Sakit okeanda zəlzələ baş verib
Çində yeddi nəfər qasırğanın qurbanı olub
Çinin kosmik aparatı uğurla Marsın səthinə enib
Qəzzada evin vurulması nəticəsində 8 fələstinli həlak olub
İraqda ağır yol qəzası, sərnişinlər avtobusda yanıb
Meksikada narkotacirlərin hücumu nəticəsiəndə iki əsgər ölüb
Rusiya bu ölkələrlə hava əlaqələrini bərpa edir
İnigltərə çempionatı: "Mançester Siti" "Nyukasl"a qalib gəldi
"WhatsApp" yeni qaydalarını qəbul etməyən istifadəçilərə məhdudiyyətlər tətbiq edir
Abşeronda restoranda yanğın baş verib
İraqın şimalında türk əsgəri şəhid olub
Azərbaycan Premyer Liqasında növbəti turun oyun cədvəli açıqlanıb
Qəzza və İordanın Qərb sahilində gün ərzində 26 fələstinli ölüb, 600 nəfərdən çox yaralanıb
Dünyada ötən sutka koronavirusa 717 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Suriyadan İsrailə üç raket buraxılıb
"Amazon" ilin sonuna qədər İngiltərədə 10 min yeni iş yeri yaradacaq
Ukraynanın Səhiyyə naziri istefa etdi
"Facebook" və "İnstagram"ın işində qüsurlar yaranıb
DİN itkin düşən qadınla bağlı əhaliyə müraciət edib (FOTO)
Balakəndə evdə yanğın olub
Ukrayna iqtisadiyyat və infrastruktur nazirləri istefa ediblər
Sahibə Qafarovanın Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Sədri ilə telefon danışığı olub
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi "İnstagram" hesabında Qarabağdan növbəti görüntülər paylaşıb (FOTO/VİDEO)
Füzulidə ev yanıb
Azərbaycanda ötən ay bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar bunlar olub
Bakıda restoranda qaz balonu partlayıb, 4 nəfər xəsarət alıb
"Xarıbülbül” festivalı ilə dünyaya bir sıra mesajlar vermiş olduq - Tural Gəncəliyev
Azərbaycan vasitəsilə 10 milyon tondan artıq yük daşınıb
Ceyhun Bayramov ilə Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin Baş katibi arasında telefon danışığı olub
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb​​​
Azərbaycanda 1 262 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 326 nəfər yoluxub
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
Bütün xəbərlər