Hikmət Çətin: Azərbaycan, Türkiyə, ABŞ, Rusiya və Aİ bir araya gəlib Qarabağ problemini həll etməlidir (MÜSAHİBƏ)

Hikmət Çətin: Azərbaycan, Türkiyə, ABŞ, Rusiya və Aİ bir araya gəlib Qarabağ problemini həll etməlidir (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 28 may /Trend, müxbirlər Ü.Heydərova, İ.İzzət/

Türkiyənin keçmiş xarici işlər naziri, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) sabiq sədri, NATO-nun Əfqanıstan üzrə keçmiş baş mülki nümayəndəsi və Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvü. O, Beynəlxalq forumlarda Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı obyektivliyini açıq şəkildə göstərən türk siyasətçilərindəndir. Bu tanınmış şəxslə görüşüb onun münaqişənin həlli yolları haqqında fikirlərini öyrəndik.

Trend Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi ilə birgə həyata keçirilən layihə əsasında Türkiyənin tanınmış siyasətçisi Hikmət Çətinlə müsahibəni təqdim edir.

"Qloballaşmanın içində olub, ondan faydalanmaq lazımdır"

- Hikmət bəy, dünya qloballaşsa da, hələ də münaqişələr də daxil olmaqla bir çox məsələlər lokal səviyyədə baş verir. Sizcə, dünya bununla qloballaşa bilərmi?

- Dünyanın qloballaşması problemləri həll etmir. Yəni ölkələrin qarşı-qarşıya qoyduğu məsələləri yoluna qoymur. Düzdür, bəzi məsələlər dünyada qlobal hal alıb. Yəni, ölkələrin özəl problemləri olmaqdan çıxıb. Məsələn, insan haqları, hüquq, demokratiya - bunlar artıq ayrı-ayrı ölkələri yox, bütün dünyanı narahat edən qlobal məsələlərə çevrilib. Qeyd edim ki, qloballaşmanın həm zərərli və həm də faydalı tərəfləri var. Amma zərərləri var deyə ondan bezmək, qorxmaq yox, əksinə, ondan faydalanmaq lazımdır.

- Məsələn, necə faydalanmaq olar?

- Yəni, onun parçası olmaq lazımdır. Qloballaşmanın xaricində qala bilmərik. Ona görə də onu tənqid etmək, ondan uzaq dayanmaq əvəzinə onun içində olub, yararlanmaq lazımdır.

"Azərbaycan, Türkiyə, ABŞ, Rusiya, Avropa İttifaqı bir araya gəlib Qarabağ probleminin həllinə dair birgə addım atmalıdırlar"

- Sizin istər bu il II Qlobal Müştərək Cəmiyyətlər Forumunda, istərsə də ötən il "Dəyişən dünyada Cənubi Qafqaz" Forumunda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi barədə çıxışlarınız olub. Hətta ötənilki forumda bildirmisiz ki, məsələnin həllinə dair ATƏT-in Minsk qrupuna yeni ideyalar lazımdır. Maraqlıdır, Minsk qrupuna nə kimi ideyalar verərdiniz?

- Minsk qrupunun yaranmasından 22 il ötüb. Onların bu 22 illik fəaliyyəti çərçivəsində təəssüf ki, önəmli hadisələr baş verməyib. Necə başlayıbsa, eləcə də dayanıb. Bircə ona sevinmək olur ki, atəşkəs elan edilməklə qan tökülməyin qarşısı müəyyən qədər alınıb. Amma qanın tökülməməsi hələ məsələləri tam aradan qaldırmır. Odur ki, prosesi yenidən canlandırmaq, bir addım atmaq lazımdır. Bu, Minsk qrupu daxilində də ola bilər, onun xaricində də. Mənim məsləhətim budur ki, Azərbaycan, Türkiyə, ABŞ, Rusiya, Avropa İttifaqı bir araya gəlib Qarabağ probleminin həllinə dair birgə addım atmalıdırlar. Minsk qrupunu bu istiqamətdə canlandırmaq olar.

Məsələnin həll edilməməsi isə Cənubi Qafqazda çox böyük problemlərə səbəb olur. Bundan ən böyük zərəri Ermənistan çəkir. Çünki ölkə iqtisadiyyat, sosial baxımdan geriyə gedir. Buna görə də erməni gənclər ölkələrini tərk edir. Halbuki sülh olsaydı, bir çox şeylər dəyişə bilərdi. Dünya bunu görməlidir. Amma ortada müəyyən həqiqətlər var: birincisi, Qarabağ Azərbaycanın bir parçasıdır; ikincisi, Azərbaycan torpaqlarının 20 faizi işğal altındadır. Dünyada başqa məsələlər də var, amma torpağı işğal altında olan ölkələrin problemləri çox olur. Bu da Azərbaycanın önəmli mövzusudur; üçüncüsü, bir milyon insan doğulub böyüdüyü, yaşadığı evi tərk edib və onlar 20 ildən çoxdur ki, məcburi köçkündürlər. Ona görə də bu həqiqətləri göz önünə alıb, həll yolunu tapmaq lazımdır.

Mən bunun mərhələli şəkildə həyata keçə biləcəyini düşünürəm. Yəni hamısı birdən baş verməyə də bilər. Amma Ermənistan ilk addım olaraq öz əsgərlərini beş rayondan çıxarmalıdır. Yəni işğalı aradan qaldırmalıdır. Kəlbəcər və Laçından daha sonra da əl çəkə bilər. Amma ilkin mərhələdə beş rayonu boşaltmalıdır. İşğalın aradan qalxması ilə önəmli addım atmış ola bilər. Bu, həm Azərbaycan-Ermənistan, həm də Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin də yaxşılığa getməsi yolunu aça bilər.

"Prezident seçkilərində Ərdoğanın namizəd kimi önəmli üstünlüyü var"

- Hikmət bəy, hazırda Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini necə dəyərləndirirsiz?

- Azərbaycan və Türkiyə özəl münasibətləri olan iki ölkədir. Rəhmətlik Heydər Əliyevin söylədiyi kimi biz bir millət, iki dövlətik. Biz bu ifadəni həmişə söyləyirik, təkrar edirik, çünki həqiqətən də ondan daha yaxşı cümlə yoxdur. Münasibətlər son dərəcə yaxşıdır. Hər sahədə çox mühüm irəliləyişlər var. Məsələn, II Qlobal Müştərək Cəmiyyətlər Forumu kimi toplantılar münasibətləri daha da irəli aparır. Bölgənin çox önəmli iqtisadi, infrastruktur layihələri birlikdə həyata keçirilir. Yadımdadır, Bakı-Tbilisi- Ceyhan boru xətti məsələsində bir çoxları bunun imkansız olduğunu söyləyirdilər. Xarici neft şirkətləri də buna qarşı çıxırdılar. Bu məsələdə Heydər Əliyev çox israr etdi və buna nail oldu. Xatırlayıram, o, məhz bu şəkildə də söylədi: "Ya bu Türkiyənin üzərindən olacaq, ya olmayacaq. Mənə başqa təklif, başqa variant gətirməyin!"

İndi Transanadolu qaz boru kəməri çəkilir. "Şahdəniz II" yatağında 16 milyard kubmetr qaz çıxarılacaq. Bunun 6 milyard kubmetrini Türkiyə istifadə edəcək, 10 milyard kubmetri isə Türkiyədən Avropaya ixrac olunacaq. Bundan başqa, Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xətti də artıq bitmək üzrədir. Bu, böyük layihədir. Bu dəmir yolu vasitəsi ilə Londondan Türkiyə və Azərbaycan da daxil olmaqla Çinə qədər getmək imkanı yaranacaq. Həmçinin, Azərbaycanın Türkiyədə neft, turizm və digər sektorlarda çox böyük yatırımları var. İki qardaş ölkəyik. Atatürk deyişkən, Azərbaycanın acısı acımız, sevinci sevincimizdir.

- Qarşıdan Türkiyədə prezident seçkiləri gəlir. Bildiyimiz kimi, iqtidarda olan Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) bələdiyyə seçkilərində yüksək səs faizi ilə qalib gəldi. Necə hesab edirsiniz, hazırkı Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan avqust ayında keçiriləcək seçkilərdə də qalib gələ biləcəkmi?

- Prezident seçkilərində Ərdoğanın namizəd kimi önəmli üstünlüyü var. Amma bu, o demək deyil ki, o, mütləq qalib gələcək. Nəticələr sandıqlar açılandan sonra bəlli olacaq. Çünki hələ ki, heç namizədlər də bəlli deyil. Əgər müxalifət yalnız bir namizəd üzərində dayansa, vəziyyət dəyişə bilər. Təbii ki, Ərdoğanın üstünlüyü göz önündədir və nəzərə alınmalıdır.

- Siz həm də Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvüsünüz. Yeri gəlmişkən, Nizami Gəncəvinin yaradıcılığı ilə tanışsınızmı?

- Əlbəttə, Nizami yalnız Azərbaycanın deyil, dünyanın önəmli şairlərindən biridir. Poeziyasını zövqlə oxuyuram. Mənim dostlarımdan biri Nizami Gəncəvinin bütün əsərlərini mənə hədiyyə edib. Onları təkrar oxumaq fikrim var.

Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı Qarabağı Azərbaycana qırılmaz şəkildə bağlayacaq - Yalçın Topçu
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı Qarabağı Azərbaycana qırılmaz şəkildə bağlayacaq - Yalçın Topçu
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Azərbaycana rəsmi səfəri başa çatıb (FOTO)
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Azərbaycana rəsmi səfəri başa çatıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Əminəm ki, bundan sonra da Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi bir yerdə irəli gedəcək
Prezident İlham Əliyev: Əminəm ki, bundan sonra da Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi bir yerdə irəli gedəcək
Loading Bars
Xəbər lenti
Bəhreyn 3-11 yaşlı uşaqlar üçün Sinopharm vaksinini təsdiqləyib
ABŞ prezidenti çinli həmkarı ilə görüşü vacib hesab edir
İran və Pakistan XİN rəhbərləri Əfaqanıstandakı vəziyyəti müzakirə ediblər
ABŞ rəsmi Pxenyanı düşmən niyyətlərinin olmadığına əmin edib
Belçika COVİD-19-a qarşı tədbirləri sərtləşdirib
Avropa İttifaqının energetika nazirləri enerji daşıyıcılarının qiymət artımını müzakirə ediblər
Facebook səhmləri 4%-dək ucuzlaşıb
İŞİD-in hücumu nəticəsində İraqın şimalında azı 12 nəfər həlak olub
Angela Merkel rəsmi olaraq Almaniya kansleri vəzifəsini tərk etdi
ABŞ mütəxəssisləri uşaqların peyvənd edilməsinə icazə verməyə çağırıblar
Gürcüstan sularında Çin bayrağı altında üzən gəmi cərimələnib
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı Qarabağı Azərbaycana qırılmaz şəkildə bağlayacaq - Yalçın Topçu
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 27 oktyabr
Çində 4 milyonluq şəhər karantinə alındı
Evlərin təmiri zamanı dələduzlardan necə qorunmaq olar?
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Azərbaycana rəsmi səfəri başa çatıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Əminəm ki, bundan sonra da Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi bir yerdə irəli gedəcək
Həkəri və Bərgüşad çayları strateji əhəmiyyətə malikdir - AÇIQLAMA
Azərbaycandakı sürüşmə zonalarında mövcud vəziyyət açıqlanıb
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: İşğaldan azad edilən bölgələrin qısa müddətdə sürətlə inkişaf etdirilməsi hər siyasətçinin işi deyil
Türkiyə bundan sonra da Azərbaycana dəstək verməyə davam edəcək - Rəcəb Tayyib Ərdoğan
Ermənilər ərazilərin onlara məxsus olmadığını bildikləri üçün şəhərlərimizi xarabalığa çeviriblər - Deputat
Prezident İlham Əliyev Türkiyə Prezidentinin Azərbaycana növbəti səfərini əsl qardaşlıq nümunəsi adlandırıb
Prezident İlham Əliyev: İki həftə sonra Şuşanın azad olunmasını böyük Zəfər bayramı kimi qeyd edəcəyik
Ermənistan Azərbaycanla münasibətlərində səmimi iradə ortaya qoyarsa, Türkiyə ilə də münasibətlərin normallaşması üçün əngəl qalmayacaq - Ərdoğan
Prezident İlham Əliyev: Bizim birgə addımlarımız tarixdə əbədi qalacaq
Qarabağ balı Fransaya ixrac olunacaq
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi hər zaman bir-birinin yanındadır
Ərdoğan Zəngəzur dəhlizinin təməlqoyma mərasimində: Ermənistan sərhədinə qədər gedirsiniz, elədirmi? Daha irəli gedəcəksiniz
Prezident İlham Əliyev: Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrini rəsmən müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırmışdır
Sumqayıtda marşrutların kart sistemində niyə problem yaranıb? - AÇIQLAMA
Sosial siyasətin uğurlu istiqamətlərindən biri şəhid ailələrinə daimi qayğıdır - Deputat
Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri mətbuata birgə bəyanatlarla çıxış ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Rusiyalı media eksperti Teleradio Akademiyasında olub (FOTO)
Azərbaycan və Xorvatiya arasında birgə komissiyanın növbəti iclası keçirilib
ABŞ-ın Azərbaycana qarşı “907-ci düzəliş” ədalətsizliyi aradan qaldırılacaq? - AÇIQLAMA
Bolqarıstandan olan nümayəndə heyəti Ağdam və Tərtərdə dağıdılmış obyektlərə baxış keçirib
Təlim toplanışında iştirak edəcək hərbi vəzifəlilər hərbi hissəyə qəbul olunub (FOTO/VİDEO)
"Lukoyl"un "Şahdəniz" layihəsində payının artırılması prosesində məsləhətçi şirkətin adı açıqlanıb
Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin təkbətək görüşü olub (FOTO/VİDEO)
Baş nazir Əli Əsədov BP-nin nümayəndə heyəti ilə görüşüb
Bərgüşad və Həkəri çayları üzərində su anbarları inşa ediləcək - Nazir müavini
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə üzərində “Xarıbülbül” təsviri olan saatlar hədiyyə edib (FOTO/VİDEO)
Metroda sıxlığın aradan qaldırılması üçün yeni nəzarət qrupları yaradılıb
Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri Zəngilanda “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olublar (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Dövlət orqanlarında 30 vakant vəzifə üzrə daxili müsahibə keçiriləcək
Azərbaycanda ilk beynəlxalq peşəkar Kiber təhlükəsizlik birliyi yaradıldı
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilandan fotolar paylaşıb (FOTO)
BDU-nun baş müəllimi vəfat edib
Səfirlik tərəfindən mühəndislik məhsulları üzrə vebinar təşkil olundu (FOTO)
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının açılışı Azərbaycanın gücünə güc qatacaq - Sevil Mikayılova
Azad edilən ərazilərdə mühəndis işləri davam etdirilir (FOTO/VİDEO)
Oktyabrın 27-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Zəngilanın Ağalı kəndində rəsmi qarşılanma mərasimi olub (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
“Azərenerji” ASC Bakıda qanunsuz tikililərlə bağlı açıqlama yayıb (FOTO)
Xüsusi təhsil müəssisələrinə işə qəbul üzrə müsahibə mərhələsi keçirilib
Qoşqar Təhməzli UNİCEF-in Azərbaycana yeni təyin olunmuş nümayəndəsi ilə görüşüb (FOTO)
Albaniyada yüzlərlə insan içməli sudan zəhərlənib
Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri Zəngilan rayonunda “Dost Aqropark”ın təməlini qoyublar (FOTO/VİDEO)
Milli Gimnastika Arenası 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarına ev sahibliyi edəcək
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının açılışı Qarabağa investisiya qoyuluşunu və sosial inkişafı sürətləndirəcək - İsrailli ekspert
AQTA daha 5 müəssisədə pozuntular aşkarlayıb
Bakıda heroin alverçiləri yaxalandı (FOTO/VİDEO)
TAP Yunanıstanın təbii qaza olan tələbatının 17 faizini təmin edir
Yelo Bankın xalis mənfəəti 11 milyonu keçdi
20 dönərxananın sağlamlaşdırılması nəzərdə tutulur - AQTA
Çində 4 milyona yaxın əhalisi olan şəhər karantinə bağlandı
“AzerGold” ali məktəb tələbələri üçün Təqaüd proqramı elan edir
Azad edilmiş ərazilərdə şəhid adlarının əbədiləşdirilməsi çox mühüm addımdır - Deputat
Azərbaycanda yeni seysmik stansiya quraşdırılıb
Qəbələdə toy sahibləri cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Azər Türk Bank üçüncü rübü mənfəətlə başa vurdu
UNEC Qarabağ mövzusunu dünya kitabxanalarında araşdırır: Ən çox nəşrlər hansı ölkənindir?
Qubadlıda yeni yaradılan hərbi hissə sərhədlərimizin etibarlı qorunmasına şərait yaradır - Hərbi ekspert
Azərbaycanda 166 məktəbdə ənənəvi dərs jurnalları ləğv edilib
"Azəristiliktəchizat" ASC qış mövsümünə hazırlıq işlərini başa çatdırıb
Azərbaycan məhsulları Çində sərgi-yarmarkada maraqla qarşılanıb (FOTO)
Ərdoğanın iştirakı ilə Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi açılışının həyata keçirilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır - ŞƏRH
Milli Paralimpiya Komitəsində yeni təyinatlar olub
Qohumuna qarşı 13 min manatlıq dələduzluq edən qadının işi məhkəməyə göndərildi
Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri Zəngəzur Dəhlizinin təməlini qoyublar (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
İranda daha 156 nəfər koronavirusdan ölüb
Laçında qəbirüstü at fiqurları tapılıb (FOTO)
Bu il 1300-ə yaxın əlil şəxs özünüməşğulluq proqramına cəlb edilib (FOTO)
Britaniya kraliçası Azərbaycanı təbrik edib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2266 nəfər COVID-19-a yoluxub, 24 nəfər ölüb
Bakıda daha bir məktəb distant təhsilə keçdi
Dünya Bankı ilə azad edilmiş ərazilərin bərpası üzrə yeni layihələr müzakirə edilib - Mikayıl Cabbarov (FOTO)
Qubadlıda icra olunan layihələr infrastruktur işlərinin birinci sırada olduğunu göstərir - Deputat
Bu ərazilərə qar yağıb - Faktiki hava
Azərbaycanda restoranlara ulduzlar verilə bilərmi?
Ata Abdullayev dedi ki, 15 min manat ver, videonu silim - Zərərçəkmiş
Gənclərə örnək olan şəhid Milli Qəhrəman Şükür Həmidov
Prezident İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi açılışını ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
MDU-nun türkiyəli professoru magistrantlarla görüşüb (FOTO)
Türkiyə Milli Müdafiə Universitetinin rəhbər heyəti ilə görüş keçirilib (FOTO)
Sabah hava yağışsız keçəcək
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında ilk rəsmi qarşılanma (FOTO/VİDEO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 232 mini keçib
Bütün xəbərlər