Bakı. Trend:
22 aprel tarixində baş tutan Latviya Prezidentinin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçdiyini göstərən mühüm siyasi və iqtisadi hadisə kimi yadda qaldı. Prezident İlham Əliyev və Prezident Edqars Rinkeviçs arasında keçirilən görüşlər, imzalanan sənədlər, verilən bəyanatlar və təşkil olunan biznes-forum göstərdi ki, Bakı və Riqa münasibətləri təkcə diplomatik çərçivədə deyil, həm də praktiki əməkdaşlıq müstəvisində dərinləşdirmək niyyətindədir.
Bunu Trend-ə politoloq Azər Qarayev deyib.
"Bu səfər, əslində, uzun illər ərzində formalaşmış münasibətlərin məntiqi davamı idi. Azərbaycan və Latviya arasında 2017-ci ildə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə artıq bu əlaqələrə möhkəm hüquqi baza yaradıb. Son görüşlər isə bu sənədin sadəcə formal çərçivə olmadığını, real layihələr və konkret təşəbbüslərlə doldurulduğunu bir daha nümayiş etdirdi", - o bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan və Latviya arasında siyasi münasibətlər uzun müddətdir ki, sabit və qarşılıqlı hörmət üzərində qurulub.
"Hər iki ölkə müxtəlif beynəlxalq platformalarda əməkdaşlıq edir, regional təhlükəsizlik məsələlərində bir-birinin mövqeyini anlayışla qarşılayır. Bu kontekstdə dövlət başçılarının görüşündə təkcə ikitərəfli əlaqələr deyil, həm də daha geniş geosiyasi məsələlər müzakirə olundu. Avropa və Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr, regional təhlükəsizlik, enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat dəhlizləri kimi mövzular tərəflərin gündəliyində xüsusi yer tutdu. Prezident İlham Əliyev bu məsələlərə toxunaraq bildirdi: "Biz regionumuzda siyasi hadisələri geniş şəkildə müzakirə etdik və həmin müzakirəni cənab Prezidentlə davam etdirəcəyik". Bu, Azərbaycanın artıq yalnız regional deyil, daha geniş geosiyasi müstəvidə aktiv aktor olduğunu göstərir. Latviya isə Avropa İttifaqının üzvü kimi bu dialoqda mühüm körpü rolunu oynayır", - o bildirib.
A.Qarayev qeyd edib ki, səfərin ən diqqətçəkən tərəflərindən biri iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərinin ön plana çıxması oldu. Hər iki tərəf açıq şəkildə etiraf etdi ki, mövcud ticarət dövriyyəsi potensiala uyğun deyil və artırılmalıdır.
"Latviya Prezidenti bu məsələyə toxunaraq qeyd etdi ki, mövcud iqtisadi əlaqələr "çox mülayimdir və artırılmalıdır". Bu, açıq və realist yanaşmadır və eyni zamanda gələcək əməkdaşlıq üçün ciddi siyasi iradənin olduğunu göstərir. Azərbaycan isə son illərdə iqtisadi şaxələndirmə sahəsində əldə etdiyi uğurlarla bu əməkdaşlıq üçün əlverişli zəmin yaradıb. Neft və qaz sektorundan asılılığın azaldılması, qeyri-neft sektorunun inkişafı və investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması ölkəni xarici investorlar üçün daha cəlbedici edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi bir fikir bu transformasiyanı aydın şəkildə əks etdirir: "İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi artıq reallıqdır". Bu reallıq isə Latviya kimi Avropa ölkələri üçün yeni əməkdaşlıq imkanları açır", - o bildirib.
Politoloq vurğulayıb ki, enerji sahəsi Azərbaycan-Latviya əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biri kimi qalır.
"Azərbaycan artıq uzun illərdir ki, Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Hazırda ölkə 10 Avropa İttifaqı üzvü daxil olmaqla 16 ölkəyə qaz ixrac edir. Lakin diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, əməkdaşlıq təkcə ənənəvi enerji ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan bərpaolunan enerji sahəsində də böyük planlar həyata keçirir. Günəş və külək enerjisi layihələri, yaşıl enerji ixracı perspektivləri Avropa üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Latviya bu sahədə həm texnoloji təcrübə, həm də institusional bilik baxımından faydalı tərəfdaş ola bilər. Xüsusilə meşəçilik və ekoloji idarəetmə sahəsində Latviyanın təcrübəsi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa layihələri üçün maraqlıdır", - A.Qarayev bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ölkəni Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm tranzit mərkəzinə çevirib.
"Trans-Xəzər nəqliyyat dəhlizi və digər beynəlxalq marşrutlar artıq aktiv şəkildə istifadə olunur. Latviya isə Şimali və Mərkəzi Avropa üçün giriş qapısı rolunu oynayır. Bu baxımdan iki ölkənin logistika imkanları bir-birini tamamlayır. Bu əməkdaşlıq yalnız yük daşımaları ilə məhdudlaşmır. Rəqəmsallaşma, logistika texnologiyaları və süni zəka tətbiqləri də bu sahədə yeni istiqamətlər açır. Müasir dövrdə nəqliyyat artıq sadəcə fiziki infrastruktur deyil, həm də texnoloji ekosistemdir", - o bildirib.
Politoloq qeyd edib ki, səfər zamanı diqqət çəkən istiqamətlərdən biri də müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri oldu.
"Hər iki ölkə bu sahədə inkişaf edən potensiala malikdir. Azərbaycan artıq müdafiə sənayesi məhsullarını bir çox ölkəyə ixrac edir. Latviya isə dronlar və müdafiə texnologiyaları sahəsində sürətlə inkişaf edir. Bu sahədə əməkdaşlıq yalnız hərbi deyil, həm də texnoloji innovasiyalar baxımından əhəmiyyətlidir. Süni zəka, təhlükəsizlik sistemləri və yeni nəsil texnologiyalar iki ölkə arasında əməkdaşlığı daha da dərinləşdirə bilər", - politoloq bildirib.
A.Qarayev vurğulayıb ki, kənd təsərrüfatı sahəsi də əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biridir.
"Azərbaycan əhalisinin böyük hissəsi regionlarda yaşayır və bu sahə sosial-iqtisadi baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Latviya bu sahədə, xüsusilə meşəçilik və ekoloji idarəetmə sahəsində zəngin təcrübəyə malikdir. Qarabağda həyata keçirilən yenidənqurma işləri çərçivəsində bu təcrübənin tətbiqi mümkündür. Bu əməkdaşlıq həm də təhsil və kadr hazırlığı sahələrini əhatə edə bilər. Müasir kənd təsərrüfatı artıq texnologiya, innovasiya və davamlı inkişaf prinsiplərinə əsaslanır. Bununla da bağlı olaraq səfər çərçivəsində “Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə Latviya Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi arasında kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında Niyyət Bəyannaməsi" də imzalandı", - o bildirib.
Onun sözlərinə görə, Latviya Prezidentinin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin sadəcə davamı deyil, yeni mərhələsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
"Siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji, logistika, müdafiə sənayesi və humanitar sahələrdə geniş imkanlar mövcuddur. Ən vacibi isə odur ki, hər iki tərəf bu imkanları reallaşdırmaq üçün siyasi iradə nümayiş etdirir. Bu isə istənilən tərəfdaşlığın uğuru üçün əsas şərtdir. Qarşıdakı illərdə bu əməkdaşlığın konkret layihələr, artan ticarət dövriyyəsi və güclənən əlaqələrlə özünü daha aydın göstərəcəyi gözlənilir. Bakı və Riqa arasında qurulan bu körpü yalnız iki ölkəni deyil, daha geniş regionları birləşdirən strateji xəttə çevrilmək potensialına malikdir", - politoloq əlavə edib.