Cəbhə xətti: "Biz su istəyirik…!" (FOTO)

Cəbhə xətti: "Biz su istəyirik…!" (FOTO)

Cihangir Yılmaz

Azərbaycanın ermənilər ilə tarix boyunca yaşadığı imtahanı yalnız itirilmiş torpaqlardan ibarət deyil. Ermənilər tərəfindən illərdir zəbt edilən torpaqlar ilə yanaşı, minlərlə günahsız vətəndaş beynəlxalq müharibə meyarlarına zidd şəkildə qətl edildi. Bir milyondan çox Azərbaycan xalqı öz yurdundan köç etmək məcburiyyətində qaldı. Bütün bu mənfi xüsusiyyətlərə baxmayaraq, ermənilərin soyqırım zehniyyəti bitmədi, strategiya dəyişdirdi!

10 dekabr - "Beynəlxalq İnsan Hüquqları" günü münasibətilə Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyası (AVCİYA), "İnsan Hüquqları XXI əsr" - Azərbaycan Fondu və İnsan Hüquqlarına dair Beynəlxalq Standartların Təsbiti üzrə birgə işçi qrupu "Sərsəng harayı" layihəsi çərçivəsində "Sərsəngə yürüş" adlı aksiya təşkil etdilər. Aksiya çərçivəsində İran, Sudan, İordaniyanın Azərbaycandakı səfirliklərinin nümayəndələri və jurnalistlərlə birlikdə cəbhə xəttinə 50 kilometr məsafədə yerləşən Tərtər rayonuna getdik.

Bölgəyə çatdıqda tarix səhifələrində soyqırımçı olaraq anılan ermənilərin Tərtər və ətrafdakı xalqa qarşı soyqırım zehniyyətinin bitmədiyinin yenidən şahidi olduq. Müharibə və soyqırım anlayışının silahsız, gülləsiz, çirkin üzü ilə strategiya dəyişdirərək davam etdirildiyinə şahid olduq. "Yavuz oğru"nun ev sahibi qarşısında həyata keçirdiyi hiyləgərliyə şahid olduq. Erməni işğalçılarının bir qaşıq suda boğmaq istədiyi günahsız vətəndaşları su ilə imtahana çəkdiyinə şahid olduq. İşğalçıların beynəlxalq bəyannamələri görməzdən gəlib, su kimi həyati ehtiyac arqumentini, insan haqq və hüquqlarını heçə sayaraq, cəbhə bölgəsində ağır şərtlər altında həyat mübarizəsi aparan yerli əhalini canlı-canlı yox etmək əməllərini davam etdirdiyinə şahid olduq.

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş torpaqlara və qətlə yetirilmiş yüzlərlə azərbaycanlının olmasına baxmayaraq, "Biz sülh istəyirik" - deyə, üsyan edən Tərtər sakininin fəryadının altındakı mesajı oxumağa çalışdıq. Bu kəlmənin dərhal arxasındakı həyati istəyə söykənən o mesaj tökülürdü bölgə xalqının dilindən - "Biz su istəyirik". Bu fəryadı doğru anlamaq üçün Tərtərin sosial yaşam çarəsizliyini görmək və orada yaşadılan haqsızlıqları iliklərə qədər hiss etmək lazımdır.

"Biz sülh istəyirik", "Biz su istəyirik" - bir-birinə çox yaxın iki deyimdir. Hər iki deyimdə ermənilər tərəfindən sudan məhrum edilmiş bölgə xalqının çarəsizliyini ortaya qoyarkən, dinləyəni də iliklərinə qədər çarəsiz buraxır. Xalq "Biz sülh istəyirik" dedikdə, "Bizim varlıq səbəbimiz torpağımızdır. Torpağımız bizə nə verirsə, bizim varlıq səbəbimiz məna qazanır" - deyir. "Biz su istəyirik"- deyərkən isə "Bizim yaşamağımız üçün torpağımıza, torpağın verdiyi nemətlərə qovuşa bilməyimiz üçün də suya ehtiyacımız var" - deyir.

Bölgədə olan 7 rayonun xalqı, əsasən, heyvandarlıq və kənd təsərrüfatı yolu ilə dolanır. Taxılçılıq və heyvandarlıq üçün ən vacib ehtiyac sudur. Buna baxmayaraq, bölgənin su ehtiyacının qarşılandığı Sərsəng su anbarı 1992-ci ildən etibarən ermənilərin nəzarətində qalıb. Ermənilər bölgənin ehtiyacını qarşılayan Sərsəng su anbarından gələn suyu xalqın əraziləri əkib-biçdiyi, suya ən çox ehtiyacı olan yaz və yay aylarında kəsir. Qismən az ehtiyac duyulan qış aylarında isə suyun birdən buraxılması təsərrüfatı daha da iflic vəziyyətə salır. 400 mindən çox insan ekoloji terrorun qurbanı olur. Ermənilərin sistematik zülmü qarşısında bölgə xalqı yaz və yay aylarında 30 min hektar torpağını sulaya bilmək üçün quyular qazır, lakin qazılan quyulardan əldə edilən su ehtiyacı qarşılamır, tam əksinə, torpağa mənfi təsir göstərir.

Digər vacib nöqtə isə bölgə xalqının sağlamlıq problemidir. Tərtər rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Müstəqim Məmmədovun təşkil etdiyi mətbuat konfransında iştirak edən tibb işçisi son illərdə şəkər xəstəliyi başda olmaqla, müxtəlif xəstəliklərin geniş şəkildə artmağa başladığını qeyd etdi. 5-10 yaş arası uşaqlarda şəkər xəstəliyinin aşkar olduğunu, qüsurlu doğulan və ana bətnində məhv olan uşaq sayının hər keçən gün artdığını ifadə etdi. Tibb işçisinin ifadəsi tükürpədicidir. Bu ifadədən sonra M.Məmmədova Sərsəng su anbarından gələn suyun analiz edilməli olduğunu bildirdim. Ümid edirəm, Sərsəng su anbarından gələn suyun analizi tez-tez edilər və bölgə xalqı üçün qarşıdakı müddətdə dəhşətli nəticələr doğurmaz.

Toplantıda iştirak edən, bölgənin ağsaqqalı kimi tanınan 80 yaşlardakı şəxsin dedikləri qanımızı dondurdu. İllərdir yaşanılan problemlərin şahidi olan kənd sakininin dediklərinə görə, qayda-qanun bilməyən soyqırımçı və işğalçı ermənilər etdiyi zülmlə birlikdə "Sərsəng su anbarını partladacağıq, hamınız su altında qalacaqsınız" - deyərək, bölgə xalqını təhdid edirmiş.

Dünyada tarix boyunca müharibələrə, müharibədən sonrakı mənzərəyə baxdıqda, savaşlar savaşı çıxaran və döyüşən tərəflərdən daha çox qarşıdurmanın ortasında qalmış vətəndaşlara təsir edib. Müharibənin doğurduğu zərərin bədəlini canları ilə, malları ilə daha çox vətəndaşlar ödəyib. Cəbhə xətti yaxınlarında yaşayan Tərtər xalqı tarix boyunca ödənən bədəli olduğu kimi, burada da suya, torpağa və dolayısilə ətə, sümüyə sirayət edən bədəli ödəyir.

Bölgə xalqı yaşadıqları bu zülmün bitməsi üçün səlahiyyətlilərə 5 mindən çox şikayət məktubu yazıb. Edilən müraciətlərdə, minlərlə hayqırışlarda tək mesaj var: "Biz yaşamaq istəyirik, yaşamaq üçün qazanmaq istəyirik, qazanmaq üçün məhsul istəyirik, məhsul üçün su istəyirik. Biz zərər çəkənik, pis vəziyyətdəyik".

Azərbaycan ilə Ermənistan arasındakı müharibə vəziyyəti aktiv olaraq davam etməsə də, ortada rəsmiyyət qazandırılmış sülh, ya da razılaşma yoxdur. İki ölkə tərəfindən beynəlxalq hakim nəzarətində, zəmanət altına alınmış razılıq olmadığı üçün beynəlxalq diplomatiya anlayışına görə, müharibə vəziyyəti davam edir. Bu halda, hər 2 tərəfin pozuntuları Birləşmiş Millətlər Təşkilatının bəyannamələri, Lahey qanunları, Cenevrə Müqaviləsi, Beynəlxalq Cəza Hüququ, Beynəlxalq Cəza Məhkəmələri qanunları çərçivəsində dəyərləndirildiyində beynəlxalq razılaşmalara görə hökmlülüyü vardır. Yəni Azərbaycan, ya da Ermənistan - müharibə qaydalarının xaricində həyata keçirdiyi kehfinə görə davranış və pozuntular həyata keçirən tərəfi beynəlxalq sahədə məsul edər.

Azərbaycan və Ermənistanın üzvü olduğu Birləşmiş Millətlər Təşkilatının da tərəf olduğu Beynəlxalq Cəza Hüququ müharibə günahı və qanunlarını təsvir edərkən, cizgiləri çox dəqiq şəkildə təyin edib. Beynəlxalq Cəza Məhkəməsinin vəzifə sahəsinə girən, Lahey qanunlarında və Cenevrə Müqavilələrinin qanunlarının protokolunda, beynəlxalq hüquq əsasına görə, vətəndaşlara təsir edən müharibə pozuntuları müəyyən edilib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı müharibə və sonrakı müddətdə meydana gələcək cinayətləri bu ifadələrlə müəyyən edir.

Müharibə cinayəti: hərbi, ya da sivil, insan, ya da insanların müharibə qanunları pozuntuları üçün beynəlxalq cəza hüququ çərçivəsində cəzalandırıla biləcəyi cinayətdir. Dövlətlərarası qarşıdurmalarda müharibə qanunlarının hər pozuntusu bir müharibə cinayəti sayılmaqdadır. Müharibə əsirlərinə və sivillərə qarşı pis davranmaq da müharibə cinayəti təşkil edən davranışlar arasında yer alır. Müharibə cinayətləri, kütləvi qətliam və soyqırım hadisələrinin bir parçası olmasına baxmayaraq, bu tip cinayətlər ümumi olaraq beynəlxalq insan hüququ çərçivəsində insanlığa qarşı cinayətlər əhatəsinə daxil olur.

Beynəlxalq qanunlar doğru həyata keçirildiyi halda, vətəndaşlara qarşı ən kiçik laqeydliyi gözardı etmir. Azərbaycanın dövlət səlahiyyətliləri cəhdləri ilə Tərtər və ətraf rayonlarda yaşanılan bu problemin laqeydlik və pozuntularını təyin edərək, beynəlxalq miqyasa daşımalıdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nəznində diplomatik işlər görülməli, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı üzvü ölkələrə, bölgə xalqının var olan müraciətləri ilə yaradılacaq sübutlarla ziyanın ölçüsü izah edilməlidir. Lazım gələrsə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nəzarətində bölgədə araşdırmalar aparılmaq üzrə komissiya qurulması təklif edilməli və yaşanılan problemlərə insanlıq adına təcili həll yolu tapılmalıdır.

İnsanlar və cəmiyyətlər həyati haqlarından və ehtiyaclarından məhrum edilə bilməz.

Azərbaycan xurması Slovakiya və Çexiyaya ixrac ediləcək
Azərbaycan xurması Slovakiya və Çexiyaya ixrac ediləcək
Türkiyədən Azərbaycana kimyəvi məhsul ixracı artıb
Türkiyədən Azərbaycana kimyəvi məhsul ixracı artıb
Türkiyədən Azərbaycana dənli və paxlalı bitki ixracı artıb
Türkiyədən Azərbaycana dənli və paxlalı bitki ixracı artıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycanda COVID-19-a 4 170 yeni yoluxma qeydə alınıb, 1 985 nəfər sağalıb, 38 nəfər vəfat edib
Yaponiya məlumatları yüksək sürətlə ötürmək üçün peyk buraxıb
Birinci Qarabağ müharibəsinin məğlub müxalifət qalıqları tarixi Qələbəni həzm edə bilmir - ŞƏRH
Rusiyada sutka ərzində 26 mindən çox insan koronavirusa yoluxub
Ağdam rayonunun Şahbulaq kəndi (FOTO/VİDEO)
Sabah Azərbaycanda yağış, qar yağacaq
Birinci Qarabağ müharibəsinin təcrübəsi göstərir ki, Azərbaycan dövləti şəhidlərimizin xatirəsini həmişə uca tutur - Politoloq
Gürcüstanda daha 4 426 nəfər koronavirusa yoluxub
Gələn ilin əvvəlindən övladlığa götürülən hər uşaq üçün müavinət təyin olunacaq
Şabranda yaşadığı ünvanı tərk edən “COVİD-19” xəstələri müəyyən edilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetinin Tələbə Elmi Cəmiyyətinin elmi-praktiki konfransı keçirilib (FOTO)
Qarabağ xalçalarının salnaməsi (FOTO)
Əfqanıstanda partlayış nəticəsində 21 nəfər həlak olub
İşğaldan azad olunmuş Kəlbəcər rayonunun kəndləri(FOTO/VİDEO)
Mayk Tayson və Roy Conson arasındakı döyüş heç-heçə ilə nəticələndi
Azərbaycandan Türkiyəyə təbii qaz ixracı azalıb
İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə təhsil infrastrukturunun qurulması ilə bağlı TƏKLİFLƏR
Abşeronda "Volkswagen" yanıb
Britaniyada bir gündə koronavirusa 15 871 yoluxma qeydə alınıb
Hemilton "Formula-1" üzrə Bəhreyn Qran Prisinin təsnifat mərhələsinin qalibi oldu
Qazaxıstanda koronavirusa daha 826 nəfər yoluxub
Nigeriyada onlarla "Boko Haram" silahlısı öldürülüb
BƏƏ-də ABŞ hərbçisi həlak olub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 62 milyon nəfəri ötüb
Fransada koronavirusa yoluxanların sayı 2,2 milyonu ötüb
Londonda polis 150-dən çox nümayişçini saxlayıb
Türkiyə XİN-i iranlı nüvə alimi Möhsün Fəxrizadənin öldürülməsini pisləyib
Futbol üzrə İspaniya çempionatında "Real" "Alaves"ə məğlub oldu
Tovuzda minik avtomobili yanıb
Parisdə keçirilən etiraz aksiyasında 46 min nəfər iştirak edib
Şirvanda mənzildə qadın meyiti aşkarlanıb
Hikmət Hacıyev Tərtər və Ağdama səfərindən foto və videogörüntülər paylaşdı
Moskvada koronavirusdan daha 72 nəfər ölüb
"Qarabağ" qaçqın və məcburi köçkünlər arasında sürgündə olan yeganə futbol klubu idi - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Azərbaycanda əmtəə qazının hasilatı artıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 396 mini keçib
Mustafa Şentop: Azərbaycanın öz torpaqlarını azad etməsi Tarixi İpək Yolunu canlandıracaq
“YARAT” “Öz adanı kəşf et” adlı sərgi layihəsini təqdim edir
Fransada etiraz aksiyalarında 37 polis xəsarət alıb
Dünyada koronavirusa rekord sayda yoluxma halı qeydə alınıb - ÜST
İƏT Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü ilə bağlı qətnamələr qəbul edilib
“Associated Press” Ermənistanın Gəncəyə raket hücumunun ağır nəticələri ilə bağlı reportaj yayıb (FOTO/VİDEO)
Beynəlxalq ictimaiyyət terrorizmin qarşısında dayanmalıdır - Zərif
ANAMA Füzulidə 4 mülki şəxsin minaya düşərək həlak olması ilə bağlı məlumat yaydı
Ağdam 27 il işğal altında qaldıqdan sonra (VİDEO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində turizm mövzusuna həsr olunan birgə layihənin üçüncü modul təlimi keçirilib (FOTO)
Azərbaycan komandası bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatında bürünc medal qazanıb
Bəzən onu “Qafqazın Xirosiması” adlandırırlar - "France-24"in Ağdamdan reportajı
Azərbaycanın bədii gimnastika üzrə gənclər komandasının Avropa çempionatındakı çıxışının nəticələri məlum olub
Somalinin paytaxtında partlayış olub, 6 nəfər ölüb
Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndi (VİDEO)
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 28.11.2020 tarixli bölüm
Daxili İşlər Nazirliyinin mətbu orqanı “Polis” qəzeti adı altında nəşr ediləcək
Bu gün Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edilib (FOTO)
Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyindən xəbərdarlıq
Azərbaycanda ödəmə kartları ilə dövriyyə əhəmiyyətli dərəcədə artıb
Azərbaycanda COVID-19-a 4 212 yeni yoluxma qeydə alınıb, 1 760 nəfər sağalıb, 32 nəfər vəfat edib
Avropa Müsəlman Forumunun prezidenti və İdarə Heyətinin üzvləri Prezident İlham Əliyevi təbrik ediblər
BQXK TƏBİB-ə 10 ədəd “Döyüş yaralıları üçün tibbi yardım dəsti” ianə edib (FOTO)
AXC-nin xəyanəti ilə işğal edilmiş torpaqlarımız Prezident İlham Əliyevin düzgün siyasəti nəticəsində azad edildi - Deputat
“AzerGold” QSC-nin “Çovdar” mədənində ağacəkmə aksiyası keçirilib (FOTO)
Füzulidə 4 mülki şəxs minaya düşərək həlak olub - Baş Prokurorluq
Prezidentə yazırlar: Sizin rəhbərliyiniz altında Azərbaycan qüdrətli dövlətə çevrildi
Mariya Pavlovna Hüseynova Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Poltavada Azərbaycanla Ukraynanın birgə investisiya layihələri müzakirə edilib (FOTO)
Hikmət Hacıyev, diplomatik nümayəndələr və "Qarabağ" klubu Ağdam məscidində (FOTO)
Koronavirusa yoluxan Astara sakinləri evi tərk edibər, istintaq aparılır (FOTO)
Azərbaycan xurması Slovakiya və Çexiyaya ixrac ediləcək
İqtisadi Şuranın növbəti iclası keçirilib (FOTO)
İranda 391 nəfər koronavirusdan ölüb
Azərbaycanda "Yerli icra hakimiyyətləri xidmətlərinin elektronlaşdırılması" layihəsi reallaşdırılacaq
AQTA yanında İctimai Şuraya üzvlər seçilib (FOTO)
Ötən günün yol qəzaları: 2 ölü, 2 yaralı
Baxımsız və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlarla bağlı sosial müdafiə və reabilitasiya sistemi təkmilləşəcək
Hikmət Hacıyev və diplomatik nümayəndələr Ağdama gəlib
Vətəndaşın təzyiqə məruz qalması barədə fikirlər həqiqəti əks etdirmir - DİN
Koronavirus diaqnozu qoyulan Füzuli sakini küçədə saxlanıldı
Mixail Qusmanın “Anatoli Dobrınin. Səfirin həyatından 24 il və 14 gün” filminin Azərbaycanda premyerası olub
Paytaxt sakinləri karantin qaydalarına necə əməl edir? (FOTO)
Yaşayış yerini qanunsuz tərk edən COVİD-19 daşıyıcıları barədə cinayət işi başlanıb (FOTO/VİDEO)
Yerevanda əsgər anaları növbəti aksiya keçirir
Ermənistan ordusunun Tərtərə atdığı “Smerç” raketi yerli muzeyə təhvil verilib - Hikmət Hacıyev (VİDEO)
Azərbaycanda "Ağıllı şəhər" layihəsinin yekun strategiyası hazırlanır
İngiltərədə Azərbaycanlı icması Derbi Şəhər Şurasına etiraz məktubu göndərib
Qarabağ və cəmiyyət üçün könüllülük; uğur düsturu - debat və müzakirələr
Sumqayıt şəhər polis idarəsinin rəisinin Gəncəyə təyinatı ilə bağlı məlumat yalandır - DİN
Rusiyada daha 510 nəfər koronavirusdan öldü
44 gündə Tərtərə 16 mindən çox mərmi atılıb - İcra başçısı
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Evi tərk edən daha 4 koronavirus xəstəsi saxlanıldı (FOTO)
Türkiyə Qarabağdan Suriyayadək İslam coğrafiyasını canı bahasına qorumaq məcburiyyətindədir - Ərdoğan
Ermənilər artıq həyəcan və qorxudan özlərinə atəş açırdılar - Şuşa əməliyyatının iştirakçısı (FOTO)
OPEC+ neft hasilatını daha iki-üç ay müddətinə azaltmaq niyyətindədir.
Bugünədək sahələrdən 6240 ton tütün yığılıb
Ağsu icra başçısı dəfn olundu
Ali Baş Komandan qələbə ruhunu qaytardı - Firdovsi Umudov (VİDEO)
Tovuzda evdən icazəsiz çıxan koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Hikmət Hacıyev və diplomatik nümayəndələr Tərtərdədir (FOTO)
"Bandotdel" Oğuzda xüsusi əməliyyat keçirdi (FOTO/VİDEO)
Şəkidə koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizə tədbirləri gücləndirilib (FOTO)
Bütün xəbərlər