İmmun sisteminin gücləndirilməsi ilə bağlı AQTA-dan zəruri tövsiyələr

İmmun sisteminin gücləndirilməsi ilə bağlı AQTA-dan zəruri tövsiyələr

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) “AQTA maarifləndirir” rubrikası davam edir. Rubrika çərçivəsində AQTA və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan maarifləndirici materaillar, sağlam qidalanma ilə bağlı tövsiyələr, yaxud gündəlik istifadə etdiyimiz qidalarla bağlı məsləhətlər oxucuların diqqətinə çatdırılır.

AQTA-dan Trend-ə verilən məlumata əsasən, bu dəfəki maarifləndirici mövzumuz isə orqanizmin bakteriya və viruslara, eləcə də COVID-19 xəstəliyinə qarşı davamlı olması üçün immun sisteminin gücləndirilməsi haqqındadır.

Orqanizmin bakteriya və viruslara, eləcə də COVID-19 xəstəliyinə qarşı davamlı olması üçün immun sisteminin güclü olması olduqca vacibdir. Güclü immun sistemi hüceyrələri, orqanizmə daxil olan mikroorqanizmləri asanlıqla fərqləndirir və dərhal müvafiq cavab reaksiyası formalaşdıraraq onları məhv edir. Araşdırmalar göstərir ki, immunitet sisteminin güclü olması əhəmiyyətli dərəcədə qida rasionundakı makro və mikro elementlərin normasından, eləcə də bağırsaq florasının funksiyasından asılıdır. Belə ki, qidadan alınan zülallar, karbohidratlar və yağlar qan, limfa düyünləri və mədə-bağırsaq sisteminin immun hüceyrələrinə təsir göstərir.

Mikro elementlər dedikdə isə vitamin və minerallar nəzərdə tutulur və onların qida rasionunda azlığı orqanizmdə müəyyən infeksiyalara yol açır. Mikro elementlərlə zəngin qidalar aşağıdakılardır və günlük qida rasionunu bu məhsullarla zəngin etməklə immun sistemini gücləndirmiş olarıq:

  • C Vitamini: Sitrus meyvələri, yaşıl və qırmızı bibər, qara qarağat, kivi, çiyələk, brokkoli, cəfəri, ananas, Brüssel kələmi, gül kələm, manqo,noxud, pomidor
  • D Vitamini: Tuna və qızıl balıq kimi yağlı balıqlar, mal qaraciyəri, pendir, yumurta sarısı, bəzi göbələklər
  • A Vitamini: Treska balığı qaraciyər yağı, yumurta, sarı və narıncı meyvə və tərəvəzlər, brokoli, ispanaq, tünd yaşıl və lifli tərəvəzlər
  • E Vitamin: Bitki yağları (buğda toxumu, günəbaxan, zəfəran, qarğıdalı və soya yağları), gərzəkli meyvələr (badam, fıstıq), günəbaxan toxumları, ispanaq və brokoli kimi yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər
  • B6 Vitamini: Tuna balığı, qızıl balıq, banan, paxlalılar, mal əti, gərzəkli meyvələr, quş əti, tam taxıl, noxud
  • B12 Vitamini: Qaraciyər, az yağlı süd, toyuğun döş əti, yumurta, mal əti, tuna balığı, qızıl balıq, ala balıq
  • Fol turşusu: Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, qurudulmuş lobya və noxud, sitrus meyvə və şirələri
  • Sink: Heyvan mənşəli proteinlər sinklə zəngindir. Mal və quzu əti, balıqla müqayisədə daha çox sink ehtiva edir. Gərzəkli meyvələr, tam taxıl, paxlalılar və maya göbələkləri də sinklə zəngindir.
  • Dəmir: Qurudulmuş lobya, quru meyvələr, yumurta (xüsusilə sarısı), yulaf, qaraciyər, qabıqlı dəniz məhsulları, quş və mal əti, qızıl balıq, tuna balığı, tam taxıllı bitkilər
  • Mis: Qabıqlı dəniz məhsulları, taxıllı bitkilər, lobya, gərzəkli meyvələr (badam, fıstıq, qoz), kartof, heyvan içalatı (qaraciyər, böyrək), göyərtilər, qurudulmuş meyvələr (gavalı, qaysı), kakao, qara bibər, maya
  • Selen: Bitki mənşəli məhsullar, balıq, qabıqlı dəniz məhsulları, qırmızı ət, yumurta, taxıl, toyuq əti, qaraciyər, sarımsaq

Probiotiklərin və prebiotiklərin insanın qidalanma rasionuna daxil edilməsi bağırsaq florası üçün əhəmiyyətlidir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qida və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tərifinə görə probiotiklər “lazımi miqdarda qəbul edildikdə orqanizmin sağlamlığına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərən canlı mikroorqanizmlərdir”. Prebiotiklər isə bağırsaqda mövcud olan bir və ya bir neçə bakteriya növlərinin böyüməsini və ya fəaliyyətini seçici şəkildə stimullaşdıran qida maddələridir. Bunlar çiy tərəvəz və meyvə (pomidor, qulançar, giləmeyvə, sarımsaq, soğan, yaşıl tərəvəzlər, paxlalılar, həmçinin yulaf, kətan toxumu, buğda) turşu, süd və süd məhsulları (qatıq, kefir və s.) şəklində istehlak edilə bilər. Bitki mənşəli bir çox lifli məhsullar (alma, banan, portağal, çiyələk, moruq, yerkökü, kartof, çuğundur və brokkoli) həzm olunmadan yoğun bağırsağa keçir və bağırsaqda yaşayan mikroorqanizmlər tərəfindən həzm edilir ki, bu da dolayı yolla immun sisteminin güclənməsinə gətirib çıxarır.

Yunanıstanda kəskin hava şəraitinə görə məktəb və idarələr bağlanıb
Yunanıstanda kəskin hava şəraitinə görə məktəb və idarələr bağlanıb
Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanda eyni anda işıqlar sönüb
Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanda eyni anda işıqlar sönüb
İtaliyada prezident seçkilərinin birinci turu nəticəsiz qalıb
İtaliyada prezident seçkilərinin birinci turu nəticəsiz qalıb
Loading Bars
Xəbər lenti
“Qarabağ”ın oyunu təxirə salındı
Bakıda müəllimi döyən şəxs saxlanıldı - RƏSMİ
Bakıda polislər özünü dənizə atan şəxsi xilas edib
Bu gün Astarada körpünün inşası ilə bağlı icra işləri görüləcək
Bu dəyərlərin yetişən gənc nəsil arasında təbliği olduqca vacibdir - Şahin İsmayılov
Yanvarın 27-dən hava şaraiti dəyişəcək - Umayra Tağıyeva
Ağalı kəndində ilk "Ağıllı kənd"in inşası ilə bağlı işlər başa çatmaq üzrədir - Nazir müavini
Prezident İlham Əliyev Fatma Səttarovaya “İstiqlal” ordenini təqdim edib
Xalq Bank Visa tərəfindənmükafata layiq görüldü
Hazırda Bakıdan İstanbula iki reysin uçuşu gecikir - AZAL
Özəl sektorun Qarabağda quruculuq prosesinə cəlb edilməsi işlərin sürətli həyata keçirilməsinə zəmin yaradır - Nazir müavini
Əli Əsədovla Belarusun Baş naziri arasında telefon danışığı olub
Azərbaycan yaxın zamanlarda Qarabağı ən gözəl regiona çevirəcək - Şahin Mustafayev
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev İranın yol və şəhərsalma nazirini videoformatda qəbul edib (FOTO)
İşğaldan azad olunan ərazilərin bərpasına öz töhfəmizi verəcəyik - İranın şəhərsalma naziri
Azad edilmiş ərazilərdə aqrar emal müəssisələrinin yaradılması nəzərdə tutulur - Nazir müavini
Azad olunmuş rayonlarda qoşunların fasiləsiz hərəkəti təmin edilir (VİDEO)
Sabunçuda 43 yaşlı kişini döyüb öldürən şəxs həbs edildi
Azad edilmiş ərazilərdə biznesin qurulmasına maraq göstərənlər arasında qadın sahibkarlarımız da var - Orxan Məmmədov
KOB İnkişaf Mərkəzləri tərəfindən 2021-ci il ərzində keçirilən təlimlərdən 9000-ə yaxın qadın yararlanıb
Bakıda narkotik qəbul edən taksi sürücüsü saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Fatma Səttarovanı 100 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib (FOTO)
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda qadın sahibkarlığın inkişafına nail olunmalıdır - Bahar Muradova
Sumqayıtda Qadın Resurs Mərkəzi açılacaq
Yunanıstanda kəskin hava şəraitinə görə məktəb və idarələr bağlanıb
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Azad edilmiş ərazilərdə yeni idarəetmə formasının yaradılması ilə bağlı addımlar atılır - Tahir Budaqov
Dəfələrlə məhkum olunmuş "falçı" qadın saxlanılıb - 4800 manatlıq qızıl oğurlayıb
Könüllü vergi ödənişlərinin xüsusi çəkisi 90 faizə yaxınlaşıb - Nazir
Zakir Həsənovun İrana səfəri başlayıb
İşğaldan azad olunan ərazilərdə üç gömrük postu istifadəyə verilib
Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanda eyni anda işıqlar sönüb
Azərbaycanda ərəblərin növbəti "ov macəraları" araşdırılır - AÇIQLAMA
ADU-nun rektoru Mərakeş səfiri ilə görüşüb (FOTO)
Bakıda qanunsuz parklanmaya görə 35-ə yaxın nəzarətçi saxlanıldı, 1000 nəfər cərimələndi
“ADY Konteyner” Assaka-Bakı marşrutu üzrə ilk konteyner blok qatarının çatdırılmasını həyata keçirib
Vətəndaşların müvəqqəti qeydiyyatı niyə ləğv edilib?
Bakıda avtomobildən 11 min manat oğurlandı
Borca görə müəllimi qətlə yetirən şəxsə hökm oxundu
Şirvanda oğurluq edən iki nəfər saxlanılıb (FOTO)
Bakı Ali Neft Məktəbində ITACA Təlim və Tədqiqat Mərkəzi açılıb (FOTO)
Visa ABB-ni mükafatlandırıb
Evini tərk edən daha bir koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlanıb
Ötən il İcbari Tibbi Sığorta Agentliyinə daxil olan müraciətlərin yarısı koronavirusla bağlı olub
Bu şəxslər də karantində 7 gün qalacaq - Yeni qərar
Kürdəmirdə yeni nov kanallar quraşdırılıb (FOTO)
İlk dəfə Cəbrayılın Mahmudlu stansiyasına qədər işçi qatarlar hərəkət edir (FOTO)
Buraxılış imtahanlarında keçirilməyən mövzulardan suallar salınmayacaq - DİM
Bakıda telefon mağazasındakı ölümlə bağlı cinayət işi başlandı
Dənizdə külək enerjisindən istifadə üzrə Yol Xəritəsinin ilkin layihəsi müzakirə olunub (FOTO)
Toyda karantin qaydalarını pozan şəxs həbs edildi
Balakəndə qanunsuz ov edən qonşular saxlanılıb (FOTO)
Bakıda ikimərtəbəli ev yanıb
Şəmkir sakinində silah və narkotik aşkar edilib (FOTO/VİDEO)
İtaliyada prezident seçkilərinin birinci turu nəticəsiz qalıb
Prezident İlham Əliyevin 2022-ci ili Azərbaycanda “Şuşa ili” elan etməsi bütün dünya azərbaycanlıları üçün böyük bayramdır - Xalq artisti Fərhad Bədəlbəyli
Gəncədə avtomobillərdən oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
İstanbulun Sabiha Gökçen hava limanında bütün əməliyyatlar dayandırılıb
Makron yaxın günlərdə Putin və Zelenski ilə telefonla danışacaq
Haitidə baş verən zəlzələ nəticəsində 50-dən çox insan xəsarət alıb
İstanbulda güclü qar səbəbindən dövlət qulluqçuları inzibati məzuniyyətə göndəriləcək
"F-35" qırıcısı təyyarə gəmisinə enməyə cəhd edərkən qəzaya uğrayıb
Afrika Millətlər Kubokunun oyunu zamanı izdiham baş verib, 6 nəfər yaralanıb
ABŞ-da 8500 hərbçi yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirilib
Meksika mətbuatında 20 Yanvar faciəsindən bəhs edilib (FOTO)
Balotelli 2018-ci ildən bəri ilk dəfə İtaliya milli futbol komandasına çağırılıb
Samuxda kafedə yanğın olub
Burkina Fasoda hərbçilər ölkədə hakimiyyəti ələ keçirdiklərini bildiriblər
Ukraynada hazırkı vəziyyət nəzarət altındadır - Vladimir Zelenski
Ukraynanın baş naziri milli iqtisadiyyatın fəaliyyətinə təhlükənin olmadığını açıqlayıb
Türkiyədə yük terminalının damı güclü qar səbəbindən uçub
Ermənistan Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmaq arzusundadır - Nikol Paşinyan
Ermənistan Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır - Paşinyan
Azərbaycanın qlobal məsələlərin həllində rolu artmaqdadır - TƏHLİL
Ağcabədidə intihar cəhdinin qarşısı alınıb
Güclü qar səbəbindən Bakı-İstanbul-Bakı axşam reysi ləğv edilib (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycanda tikinti materiallarının istehsal həcmi açıqlanıb
İstanbul-Bakı-İstanbul üzrə bir neçə aviareys təxirə salınıb
Serbiya baş nazirinin müavini Azərbaycana gələcək
ÜGT-nin Avropa Regionu üçün elektron ticarət üzrə onlayn seminarı başlayıb (FOTO)
“Nar” Azərbaycan çempionu tituluna sahib oldu (FOTO)
Avropada təbii qaz 20 faizə yaxın bahalaşıb
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Mariana Vasileva Üzgüçülük Federasiyasının rəhbərliyi ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycanda 757 nəfər COVID-19-a yoluxub, 9 nəfər vəfat edib
Şəhərdaxili hərəkət planının hazırlanması Qaydası təsdiqlənib
Sabunçuda ev yanıb, ölən var
Azərbaycan və İran nümayəndə heyətləri işğaldan azad edilmiş ərazilərə birgə səfər edib
Rusiyanın daha bir aviaşirkəti Bakıya birbaşa reyslərə başlayıb
Ötən il 206 milyon manatdan çox maddi ziyan ödətdirilib
Azərbaycanlılara qarşı cinayət törədən 297 erməni barəsində cinayət işi açılıb
Ermənistan prezidenti Armen Sarkisyanın istefasının səbəbləri - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
Ağdamda kafedə yanğın olub
Yasamalda ağacların kəsilməsi ilə bağlı araşdırma aparılır
Prezident İlham Əliyev Fatma Səttarovaya təbrik məktubu ünvanlayıb
Fatma Səttarova “İstiqlal” ordeni ilə təltif edildi - SƏRƏNCAM
Almaniyada məşhur universitetdə atışma, yaralılar var
Xorvatiya Azərbaycana üç nümayəndə heyəti göndərəcək
Yanvarın 25-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Bütün xəbərlər