Koronavirus həyatımızda nələri dəyişəcək?

Koronavirus həyatımızda nələri dəyişəcək?

Bakı. İlhamə İsabalayeva – Trend:

Pandemiya və xüsusi karantin dövrü iş, təhsil, səyahət və s. vərdişlərimizi dəyişərək həyatımıza yeni forma və məzmun gətirdi. Bu prosesin meydana çıxardığı mövcud vəziyyət həyatın bütün sahələrində yenilikləri zərur edir.

Risk fenomeninin davamlılığı

Türkiyənin Üsküdar Universitetinin Sosiologiya kafedrasının müdiri, sosiologiya elmləri doktoru, professor Əbülfəz Süleymanlı Trend-ə deyib ki, yoluxma ehtimalı davam etdikcə insanlar arasında fərdi və sosial risk faktorunun daha çox özünü büruzə verəcəyini proqnozlaşdırmaq olar. Belə ki, insanlar xəstə olmasalar belə, özlərini əvvəlki dövrlərə görə daha çox risk altında olmuş kimi hiss edəcəklər və sosial münasibətlər sistemini də buna uyğun olaraq tənzimləyəcəklər. Bu hiss cəmiyyətdə, insanlar arasında bir-birinə etimadsızlığın artmasına səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, cəmiyyətin ümumi sosiallaşma formalarından fərqlənən yeni sosial həmrəylik formalarının ortaya çıxmasının mümkünlüyünü də proqnozlaşdırmaq olar.

Ara məsafə mədəniyyətinə uyğunlaşmaq

Sosioloq bildirib ki, ara məsafə və gigiyena qaydalarına əməl etməyin təsiri bu dövrdən sonra da hiss olunmaqda davam edəcək:

“Əlbəttə, bizim kimi daha yaxın sosial ünsiyyət vərdişlərinə sahib olan cəmiyyətlər üçün bu vəziyyətin davamlılığına alışmaq bir o qədər də asan olmayacaq. Ancaq müəyyən bir müddətdən sonra həm fərdi, həm də ətrafımızdakı insanların sağlamlığının qorunması üçün bir-birimiz arasında məsafənin saxlanılması mədəniyyəti həyatımızın normasına çevriləcək. Bununla əlaqədar olaraq, böyük şəhərlərdə insanların asudə vaxtlarını keçirmələri üçün yaxın təmas və infeksiyaya yoluxma ehtimalının az olduğu park kimi açıq hava məkanlarının sayının çoxalacağını təxmin edə bilərik. Bundan başqa, “ağıllı şəhər” layihəsi çərçivəsində insanlarda yoluxma ehtimalını azaldan texnoloji yeniliklərin tətbiqinin şahidi olacağıq”.

Yeni istehlak vərdişləri

Mütəxəssisin sözlərinə görə, pandemiya dövründə insanların düşüncə və davranışlarındakı dəyişiklik onların istehlak vərdişlərinə də təsir etdiyi müşahidə olundu. Müxtəlif ölkələrdə aparılan araşdırmalar fərdlərin gündəlik yaşayış vərdişlərini karantin şəraitinin yaratdığı məhdudiyyətlərə və yeni şəraitə görə dəyişdiklərindən, insanların karantin dövründə yeni qərarlar verməyə başladığından xəbər verir: "Bu qərarlar arasında xüsusilə Qərb ölkələrində insanların istehlak vərdişlərini yenidən nəzərdən keçirdikləri, bahalı istehlak mallarından imtina etdiklərinə dair faktlar mövcuddur. Lakin buradan yola çıxaraq insanların bundan sonrakı dövrdə lüzumsuz istehlak vərdişlərindən tamamilə imtina edərək daha minimalist (sadə) həyat tərzinə üstünlük verəcəyini iddia etmək də çox optimist bir yanaşma olardı. Sosial-iqtisadi sistemdə yaşayırıq və bunun qısa zamanda dəyişməsi mümkün deyil. Lakin yenə də əvvəlki dövrə görə fərdlər daha sadə və təmkinli istehlak davranışı nümayiş etdirəcəklər”.

Rəqəmsal texnologiya və virtuallaşma daha da güclənəcək

Professor əlavə edib ki, pandemiyadan sonra rəqəmsal texnologiya və virtuallaşma daha da artacaq. İş və təhsil həyatının, alış-verişin, mədəniyyət və incəsənət fəaliyyətlərinin sürətlə virtuallaşdığı bu dövrdən sonra yeni iş formaları ilə fəaliyyət göstərmə zərurət halını alacaq.

Bu mənada rəqəmsal texnologiyaların daha geniş yayılacağını qeyd edən Ə.Süleymanlı qeyd edib ki, rəqəmsallaşma pandemiya elan olunmadan əvvəl də həyatımızda əhəmiyyətli yer tuturdu. Bununla yanaşı, pandemiya dövründə virtual iş formalarının və evdən elektron ticarətin təşkilinin əhəmiyyətinin dərk olunması bu prosesi daha da sürətləndirdi: “Pandemiya zamanı vərdiş halına gələn virtual iş və istehlak davranışları, pandemiyadan sonra bir çox iş sahəsində və təhsildə əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməkdə davam edəcək. Qətiyyətlə deyə bilərik ki, postkoronavirus dövründə infrastrukturasını rəqəmsal dəyişikliyə daha tez uyğunlaşdıran ölkələr bu prosesdən daha qalib formada çıxacaqlar.

Bu mənada, məcburi karantin dövrü bizə elə təcrübələr qazandırdı ki, daha əvvəl, hətta təxmin etmədiyimiz şeylərin həyata keçməsinin əslində çox sadə olduğunu gördük. Misal üçün, böyük şəhərlərdə tıxacda və yaxud hava limanının gözləmə salonunda keçirdiyimiz vaxtın onlayn telekonfrans vasitəsilə necə səmərəli istifadə edə biləcəyimizi təcrübədən keçirdik. Bu təcrübələr artıq qalıcı olacaq. Lakin sosial bir varlıq olan insanın canlı ünsiyyət kimi tələbatını ödəmək üçün iş yerinə gedib-gəlmək, dostları ilə görüşmək, müəllimləri və tələbə yoldaşları ilə bir araya gəlmək, mağazalarda alış-veriş etmək kimi ehtiyacı da var. Bu mənada, bir balans təsis olunacaq və üz-üzə canlı ünsiyyəti də ehtiva edən hibrid iş və təhsil sistemi tətbiq olunacaq.

Dünyanın qloballaşma tempi və sürəti pandemiyadan sonra ləngiyəcək?

Ə.Süleymanlı bildirib ki, yeni növ koronavirusun sürətlə pandemiyaya keçməsinin əsas səbəblərindən biri kimi insanların çox sıx və intensiv səyahət etmələri göstərilir. Onun sözlərinə görə, hər il dünyada təxminən 4,3 milyard insan təyyarə ilə səyahətə çıxır, 1,3 milyard insan isə müxtəlif vasitələrlə turistik səyahət edir. Mütəxəssislər tərəfindən ekoloji təhlükəsizlik baxımından texnoloji yeniliklərlə sürəti bir qədər də artmış qloballaşan dünyanın tempinin yavaşıdılması haqqında davamlı xəbərdarlıq edilirdi: “Pandemiya dövründə məcburi izolyasiyaya görə şəhərlər və ölkələr arasında səyahətlərin edilməsi bir anda kəsildi və ən yaxşı halda məhdudlaşdırıldı. Bu hal qlobal istiləşmənin və ekologiyanın çirklənməsinin qarşısının alınmasına müsbət təsir göstərdi. Risk faktorunun davam etdiyi müddətdə, bundan sonrakı dövrdə də insanların səyahətlərə, xüsusilə ölkələrarası səyahhətlərə mümkün olduğu qədər daha az çıxacaqlarını ehtimal edilir. Bu mənada dünyanın qloballaşma tempinin yavaşlayacağını təxmin edə bilərik”.

Ekoloji mövzular prioritet olacaq

Ə.Süleymanlı deyib ki, ekologiya və ətraf mühitin çirklənməsi ilə bağlı problemlər daha çox gündəmimizdə yer alacaq. Xüsusilə, ekoloji yenilikləri özündə cəmləşdirəcək sahələr bu dövrdən sonra əhəmiyyətini artıracaq. Bərpa olunan enerji mənbələrinə daha çox üstünlük veriləcək.

Şəhərlərdən kəndlərə miqrasiyanın sürətlənməsi

Sosioloqun fikrincə, ara məsafəyə riayət olunmanın çətin olduğu böyük meqapolislərdən kənd və qəsəbələrə miqrasiya prosesi vüsət alacaq. Kənd tipli yaşayış məntəqələrində isə texnologiya infrastrukturu böyük şəhərlərlə eyni səviyyəyə çatdırılacaq. Fərdlər, şirkətlər və dövlətlər bu yeniliklərə nə qədər tez uyğunlaşsa və inkişaf strategiyalarını yeni dövrün tələblərinə uyğun tərzdə qursalar, bu prosesdən daha qalib formada çıxacaqlar.

Səhiyyə sahəsinə investisiya qoyuluşu artacaq

Ə.Süleymanlı qeyd edib ki, pandemiya dövründə insan sağlamlığının və dövlətlərin səhiyyə infrastrukturunun nə dərəcədə əhəmiyyəti olduğu çox açıq formada özünü büruzə verdi. Bundan sonrakı dövrdə artıq dövlətlərin təhlükəsizliyi və inkişaf səviyyəsi iqtisadi sfera və hərbi sahəylə yanaşı, səhiyyə sisteminin dayanıqlılığı ilə də ölçüləcək. Bu mənada, xüsusilə səhiyyə sektorunda investisiya qoyuluşunun artması ilə yanaşı, antivirus avadanlığı və uzaqdan idarəetmə sistemləri kimi süni intellekt yönümlü iş sahələrinə tələbatın artacağını da proqnozlaşdırmaq olar.

AFFA kəndlərdə idmanın inkişafına dəstək verir (FOTO)
AFFA kəndlərdə idmanın inkişafına dəstək verir (FOTO)
“Barselona”nın futbolçusu koronavirusa yoluxub
“Barselona”nın futbolçusu koronavirusa yoluxub
"Şaxtyor" və "Sevilya" Avropa Liqasının yarımfinalına yüksəliblər
"Şaxtyor" və "Sevilya" Avropa Liqasının yarımfinalına yüksəliblər
Loading Bars
Xəbər lenti
Çində bağlamalar üzərində koronavirus aşkarlanıb
Mingəçevir Dövlət Universiteti “Əsgərə Məktub!” layihəsinə qoşulub (VİDEO)
OPEC Azərbaycanda neft hasilatı ilə bağlı proqnozları açıqlayıb
DSMF-nin büdcəsinə edilən dəyişiklik təsdiqləndi
Hazırda paytaxtın bəzi küçə və prospektlərdə sıxlıq var (FOTO)
Norveç 5 ölkə üçün 10 günlük karantin rejimini tətbiq edir
Cəmil Həsənli xalqı aşağıladı - AXCP və "Milli Şura"nın qeybətxana şousu davam edir (VİDEO)
Dünya gəncləri “Daha yaxşı dünya üçün” devizi altında birləşdi (FOTO)
Ailəniz üçün əlavə kart alın, birlikdə daha çox millər qazanın!
Baş Prokurorluq Bərdədə ölümlə nəticələnən dava barədə məlumat yaydı
İranla sərhəddə 200 kiloqramdan artıq heroin aşkar edildi (FOTO/VİDEO)
İmişlidəki göllərdən Baş Muğan kanalına 3,5 milyon kubmetr su vurulub - suvarma problemi həll olunur (FOTO)
Suraxanıda su borusunun partlaması nəticəsində küçəni su basıb (VİDEO)
Dövlət büdcəsi haqqında qanuna dəyişiklik təsdiqləndi
Şura və Agentlik qalib QHT-lərlə onlayn görüş keçirib (FOTO)
AFFA kəndlərdə idmanın inkişafına dəstək verir (FOTO)
AQTA 78 müəssisədə qayda pozuntusu aşkarladı
Bakıya gətirilən yeni "London taksi"ləri yanacaq əvəzinə elektriklə işləyir (FOTO)
Azərbaycanda insanlar seroloji testlərdən keçəcəklər
Abşeronda təbliğat işləri gündəlik həyata keçirilir (FOTO)
Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun İdarə Heyətinə yeni sədr təyin edilib
Avqustun 13-də dolların manata qarşı məzənnəsi
İsveçrədə koronavirusa yoluxma göstəriciləri kəskin artır
Vüqar Rəhimzadə: Ümidverici rəqəmlər fonunda səhlənkarlığa imkan verməməliyik
YAP İdarə Heyətinin videokonfrans formatında iclası keçirilib
Peşə təhsili üzrə kadr hazırlığının təşkili ilə bağlı yeni memorandum imzalandı
Azərbaycanda 93 nəfər koronavirusa yoluxdu, 202 nəfər sağaldı
Qabiliyyət tələb edən ixtisaslara qəbul olmaq istəyən subbakalavrların qeydiyyatına başlanılıb
PAŞA Bank ailəsinə qoşulun!
Ağdaşda ictimai nəqliyyatda tibbi maska taxmayan sürücü və sərnişinlər cərimələnib (FOTO)
Hindistanda avtobus yandı - Ölənlər var
İcra hakimiyyəti Nərimanovda inşa edilən futbol meydançasının tikintisini dayandırıb (FOTO)
Karantin qaydalarını pozaraq Qubaya gələn 7 nəfər məsuliyyətə cəlb olundu
"Ziraat Bank Azərbaycan"ın ödənişləri artıq eManat terminallarında!
Pərvin Kərimzadə: “Qarabağ” dayaq blokunun istifadəyə verilməsi mühüm hadisədir
Kürdəmirdə "Mercedes" traktora çırpılıb, ölən var
Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin Müşahidə Şurasının tərkibi təsdiq edildi - SƏRƏNCAM
Çindən gələn nümayəndə heyəti videokonfrans keçirdi (FOTO)
Şotlandiyada qatar relsdən çıxaraq yanıb (FOTO)
Xəzərin mühafizəsi ilə bağlı növbəti aksiya keçirildi (FOTO)
Neftçalada karantin qaydalarını pozaraq yas mərasimi keçirənlər cərimələnib (FOTO)
ÜST: Rusiyadakı peyvəndlə bağlı aparılan sınaqların təfərrüatı nəzərdən keçiriləcək
Təhsil Nazirliyi: Məktəblərə tədrisin təşkili ilə bağlı heç bir təlimat verilməyib
Baş Prokurorluq on altı yaşına çatmayan şəxsə zor tətbiq edilməsi ilə bağlı məlumat yaydı
Məktəblərdə bir dərs 35 dəqiqə, tənəffüs müddəti isə 10 dəqiqə olsun - TƏKLİF
Prezident İlham Əliyev Bakıya gətirilmiş “LEVC TX” modelli yeni “London taksi”ləri ilə tanış olub (FOTO) (YENİLƏNİB)
I, V, IX siniflər üçün həftədə üç, X və XI siniflər üçün dərslər tam onlayn qaydada keçirilsin - TƏKLİF
190 manat almaq üçün 278 min şəxsin siyahısı aidiyyəti banklara göndərilib - Nazirlik
Paris marafonu koronavirusa görə ləğv olunub
Pandemiyadan zərər çəkmiş bu şəxslərə təkrarən yardımların verilməsinə başlanıldı
DANX: Sərnişindaşımanın bərpası yalnız Operativ Qərargahın qərarından sonra bəlli olacaq
Azərbaycanda qızıl və gümüş kəskin ucuzlaşdı
Bu sərəncam sadəcə hərb tariximizə deyil, həm də ümumbəşəri dəyərlərə verilən ən yüksək qiymətdir - Cəlil Xəlilov
Balakəndə yaşadığı ünvanı tərk edən koronavirus xəstəsi saxlanıldı (VİDEO)
Hikmət Hacıyev: Ermənistanın Milli Təhlükəsizlik Strategiyası sanki saxta tarix dərsliyidir
İranda sutka ərzində koronavirusdan 188 nəfər ölüb
Mədəniyyət nazirinin yeni müşaviri təyin edilib
“Barselona”nın futbolçusu koronavirusa yoluxub
8027 obyektdə sanitar-epidemioloji tələblər pozulub
Ötən gün yol qəzalarında 5 nəfər ölüb, 4 nəfər xəsarət alıb
Sabah Bakıda 32, rayonlarda 35 dərəcə isti olacaq
Avstraliyada koronavirusdan gündəlik ölüm sayı rekord həddə çatıb
Avtobus sürücüsü ehtiyatsızlıqdan iş yoldaşını vurub öldürdü
"Gələcəyimiz gənclərdir" festivalı baş tutub (FOTO)
Salyanda narkotik bitki əkib-becərən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Biləsuvarda sanitar-karantin qaydalarını pozan 35 nəfər cərimə edilib
DİM imtahan verəcək abituriyentlərə müraciət etdi
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 900 min nəfəri keçdi
“Twitter”də yeni funksiya işə düşüb
Ceyhun Bayramov: Biz münaqişənin siyasi yolla, danışıqlarla həll edilməsi tərəfdarıyıq
Bu il sosial ödənişlər 707 milyon manat artıb
Azərbaycan neftinin qiymətləri dəyişib
Ceyhun Bayramov: Türkiyə-Azərbaycan əməkdaşlığı regionun inkişafına da xidmət edir
Türkiyə Milli Müdafiə naziri və Baş Qərargah rəisi Azərbaycana gəlir
Salyanda sanitar-karantin qaydalarını pozan 12 nəfər cərimə edilib (FOTO/VİDEO)
Zaqatalada evdə nişan mərasimləri keçirənlər cərimələnib (VİDEO)
MİDA-nın keçirdiyi mənzillərin elektron satışı şəffaflığın təmin edilməsi baxımdan vacibdir - Ekspert
Buraxılış imtahanında iştirak etməyənlərin qəbul imtahanında iştirakına icazə verildi
Ceyhun Bayramov "CNN Türk"ə Ermənistanın Tovuz istiqamətində törətdiyi təxribat barəsində danışıb
9 hakimin fəaliyyətinə xitam verilib (VİDEO)
Ermənistanda fövqəladə vəziyyət daha bir ay uzadıldı
24 subartezian quyusunun qazılmasına 756 min manat ayrılıb - SƏRƏNCAM
Baş Prokurorluq sosial şəbəkələrdə yayılan işgəncə fotoları ilə bağlı məlumat yayıb
Azərbaycan və Türkiyə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq müzakirə olunub (FOTO)
Sabah 19197 abituriyent qəbul imtahanı verəcək
Pekin aeroportlarında 600-dək reys təxirə salınıb
Ermənistanda 201 yeni yoluxma qeydə alınıb
Narkotik becərən şəxs “iş başında” saxlanıldı (FOTO)
Türkiyədə baş verən zəlzələ Naxçıvanda hiss edilib
Mədəniyyət Nazirliyinin şöbə müdiri işindən ayrılıb (FOTO)
Ceyhun Bayramov Türkiyə televiziyasına müsahibə verib
Monqolustanda bubon taunundan ikinci ölüm qeydə alınıb
Pirşağı qəsəbəsinin bütün küçələri təmir edilir (FOTO)
Bu gün Gürcüstandan daha 74 Azərbaycan vətəndaşı ölkəyə gətiriləcək
Dünya bazarlarında ən çox bahalaşan məhsullar açıqlanıb
Cəlilabadda karantini pozan kafe aşkarlandı
İmişlidə bıçaqlanma olub: 1 ölü, 1 yaralı
Azərbaycanda kəhrizlərin 332-si erməni işğalı altındadır - İnstitut direktoru
Cənubi Koreyada güclü yağışlar 33 nəfərin ölümünə səbəb olub
BNA: Hazırda gün ərzində 1.600.000-dən artıq sərnişin səfər sayı qeydə alınır
Bütün xəbərlər