Bakı. Trend:
Mədəniyyət Nazirliyi və Əqli Mülkiyyət Agentliyi Azərbaycan bəstəkarı Bəhram Nəsibovun “Qarabağ” adlı əsərinin musiqisinin qanunsuz mənimsənilməsi və müəlliflik hüququnun digər şəkildə pozulması ilə bağlı birgə bəyanat verib.
Trend xəbər verir ki, bəyanatda deyilir:
Azərbaycana məxsus müəllif əsərlərinin və folklorun ermənilər tərəfindən oğurlanaraq mənimsənilməsi halları davam etməkdədir. Növbəti belə hal sözləri və musiqisi tanınmış Azərbaycan bəstəkarı Bəhram Nəsibova məxsus olan “Qarabağ” (“Anadır arzulara hər zaman Qarabağ”) adlı əsərin Gor Yepremyan tərəfindən sözləri dəyişdirilməklə ifa edilərək “Sirun jan” adı altında, videonun təsvirində “Armenian Folk”, yəni “erməni xalq mahnısı” qeydi ilə “Youtube” platformasında yerləşdirilməsidir. Üzeyir Hacıbəyovun əsərlərinin ermənilər tərəfindən mənimsənilməsi ilə əlaqədar olduğu kimi, bu plagiat da haqlı olaraq Azərbaycan cəmiyyətində geniş rezonans doğurmuşdur və Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyi 9 iyul 2024-cü il tarixində buna dair geniş şərh vermişdir.
Qeyd edilənlərlə bağlı Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyi aşağıdakıları bəyan edir:
1. Sözləri və musiqisi Azərbaycan bəstəkarı Bəhram Nəsibova
məxsus olan “Qarabağ” əsəri (“Əsər”) 20-ci əsrdə yaradılmış və ilk
dəfə Azərbaycanın xalq artisti Arif Babayev tərəfindən 1972-ci ildə
ifa edilmişdir.
2. Əsər 2 iyun 1972-ci il tarixində SSRİ qanunvericiliyinə uyğun
olaraq Əqli Mülkiyyət Agentliyinin hüquqi sələfi olan Ümumittifaq
Müəllif Hüquqları Agentliyinin Azərbaycan Şöbəsində qeydə
alınmışdır. 1998-ci ildə dünyasını dəyişmiş Bəhram Nəsibovun
vərəsələri onun mahnı janrında yazılmış bir çox əsərlərini, o
cümlədən Əsəri 14 iyul 2004-cü il tarixində Azərbaycan
Respublikasının Müəllif Hüquqları Agentliyində (Əqli Mülkiyyət
Agentliyinin hüquqi sələfi) dövlət qeydiyyatından keçirmiş, onlara
Agentlik tərəfindən Əsərin qeydiyyatı haqqında 662 nömrəli
şəhadətnamə verilmişdir.
3. Əsər Bəhram Nəsibovun ən məşhur mahnılarından biridir, dəfələrlə
Azərbaycan, Türkiyə, Özbəkistan və digər ölkələrdə kütləvi ifa
edilmiş, həmin kütləvi ifaların çoxlu sayda video və audio yazıları
mövcuddur.
4. Əsərin Azərbaycanda dövlət qeydiyyatı sənədləri, müxtəlif
daşıyıcılarda olan nüsxələri və kütləvi ifaları zamanı Bəhram
Nəsibovun müəllifliyinə aid əsər kimi tanınması Bəhram Nəsibovun
Əsərin yeganə müəllifi olmasının sübutudur.
5. Əsərdən istifadə Bəhram Nəsibovun vərəsələrinin razılığı ilə və
həmin razılıqda qeyd edilən həcmdə, onun müəllifliyi qeyd edilməklə
mümkündür. “Sirun jan” adlı “Youtube” videosunun təsviri
hissəsindən və məzmunundan göründüyü kimi, Bəhram Nəsibov müəllif
kimi qeyd edilməyib, əksinə, qanunsuz ifa edilmiş Əsər “erməni xalq
mahnısı” olaraq “Youtube” platformasına yerləşdirilmişdir.
6. Əsərin qeydiyyat sənədlərindən və kütləvi ifa tarixçəsindən
çıxış edərək, Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və
Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyi bu halı
birmənalı olaraq Əsərin tərkib hissəsi olan musiqinin plagiatı kimi
qiymətləndirir.
7. Plagiatın əlavə sübutu olaraq həm Əsər (bir neçə fərqli ifada),
həm “Sirun jan” videosu oxşarlığın müəyyən edilməsi məqsədilə Əqli
Mülkiyyət Agentliyinin ekspertlərinə təqdim edilmişdir. Ekspert
qismində Azərbaycan Respublikasının xalq artistləri, bəstəkarlar
Faiq Sücəddinov və Eldar Mansurov çıxış etmiş və apardıqları
araşdırmanın nəticəsi olaraq müəyyən etmişlər ki, erməni ifaçının
səsləndirdiyi “Sirun jan” adlı mahnının musiqisi Bəhram Nəsibovun
muğamın çahargah ladında yazdığı “Qarabağ” əsərinin musiqisi ilə
tam üst-üstə düşür, eynidir. Bundan əlavə, əsərin orijinal
“Qarabağ” adı “Sirun jan” adına, “Anadır arzulara hər zaman
Qarabağ” cümlələri də daxil olan Azərbaycan dilindəki mətni isə
erməni dilində yeni mətnə dəyişdirilərək, Əsər təhrif
edilmişdir.
8. Beləliklə, Əsər təhrif edilməyə məruz qalmış, Əsərin tərkib
hissəsi olan musiqi barəsində plagiatçılıq törədilmişdir. Bununla
da, ifaçı Gor Yepremyan və Əsərin qanunsuz ifasında, həmin ifanın
lentə alınıb İnternetdə yerləşdiirlməsində iştirak etmiş şəxslər
Bəhram Nəsibovun şəxsi müəlliflik hüquqlarını və onun varislərinin
əmlak hüquqlarını pozmuşdur. Müəlliflik hüququnun qeyd edilən
pozulması halı ilk növbədə pozuntunu törətmiş Gor Yepremyanın və
digər şəxslərin hüquqi məsuliyyətini yaratmışdır.
9. Qeyd edilən pozuntu faktını araşdırmadıqda və aradan
qaldırmadıqda, Ermənistan Respublikasının üzvü olduğu “Ədəbi və
bədii əsərlərin qorunması haqqında” Bern konvensiyasının 5-ci
maddəsində təsbit edilmiş təməl prinsiplərindən biri olan “milli
rejim” prinsipini və tərəf olduğu digər beynəlxalq müqavilələrin, o
cümlədən Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatını (ÜƏMT) təsis edən
Konvensiyanın, ÜƏMT-nin Müəlliflik Hüququna dair Müqaviləsinin və
İfalar və Fonoqramlara dair Müqaviləsinin müddəalarını pozmuş
olacağını bildiririk.
Bununla əlaqədar, Ermənistan Respublikasından Azərbaycan bəstəkarı Bəhram Nəsibovun “Qarabağ” əsərinin Gor Yepremyan tərəfindən sözləri dəyişdirilməklə “Sirun jan” adı altında erməni xalq mahnısı kimi kütləvi ifa və təqdim edilməsi və plagiatçılıq hallarının aradan qaldırılmasını, Bəhram Nəsibovun müəlliflik hüquqlarının bərpa edilməsini, beynəlxalq hüquqa və milli qanunvericiliyinə uyğun olaraq pozuntunu törətmiş şəxsləri məsuliyyətə cəlb etməyi və görülmüş tədbirlər barədə məlumat verməyi tələb edirik.