Qarabağın dark turizm potensialı: erməni barbarlığını dünya daha yaxından görəcək

Qarabağın dark turizm potensialı: erməni barbarlığını dünya daha yaxından görəcək

Bakı. Çingiz Səfərli - Trend:

Tarixi qələbəmizlə başa çatan 44 günlük Vətən müharibəsindən artıq bir il ötür. Münaqişə geridə qalıb və indi qarşıda duran əsas vəzifə düşmənin 30 ilə yaxın bir müddətdə viran qoyduğu ərazilərimizi yenidən qurmaq, qayıdış üçün əlverişli zəmin formalaşdırmaqdır. Artıq xeyli yol qət edilib, rabitə-kommunikasiya xətləri çəkilib, kilometrlərlə yeni yollar salınıb, dağıdılan binaların, tarixi-mədəni abidələrin bir hissəsi bərpa olunub. Bir tərəfdən Qarabağın tarixi görkəmi özünə qaytarılır, digər tərəfdən yaşayış üçün ən müasir infrastruktur qurulur.

Həm coğrafi yerləşmə baxımından, həm tarixi-mədəni, nadir təbii-iqlim xüsusiyyətlərinə, həm də zəngin flora və faunasına görə Qarabağ regionu ölkənin turizm sənayesinin inkişafı üçün də yeni qapılar açır.

Bu barədə Trend-ə açıqlama verən millət vəkili, iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov Qarabağın turizm potensialının yüksək qiymətləndirildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, işğaldan azad edilən ərazilərimizdə elə şəhər və rayonlarımız var ki, onlar Cənubi Qafqazda turizm baxımından rəqibsizdir: “Məsələn, Şuşanın, Kəlbəcərin adını çəkmək olar. Burada yay-qış fəsillərində turizm xidmətləri göstərmək mümkündür. Nəqliyyat və logistika müasir standartlarla qurulub. Həmçinin, Füzulidə beynəlxalq aeroport tikilib. Bu, turistlərin daha rahat şəkildə ərazilərimizə səfər etməsinə imkan yaradır. Statistikaya nəzər salsaq, görərik ki, pandemiyadan əvvəl, 2019-cu ildə Azərbaycana 3,2 milyon turist gəlib. Bu, ondan xəbər verir ki, Azərbaycanın böyük daxili turizm potensialı var və işğaldan azad olunan ərazilərimiz də buna öz töhfəsini verəcək”.

Digər tərəfdən, bölgədə son 30 ildə iki müharibənin baş verməsi, ermənilərin işğal boyunca yaşayış sahələrini, abidələri vəhşicəsinə dağıtması, xalqımızın başına gətirilən müsibətlər Qarabağda eyni zamanda dark turizmi inkişaf etdirməyə də imkan verir.

Trend-ə açıqlamasında Dövlət Turizm Agentliyinin sədri Fuad Nağıyev də bildirmişdi ki, Ağdamda dağıdılmış binaların bəzilərini olduğu kimi saxlamaq fikrindədirlər: “Şəhərin müəyyən hissəsində dağıdılmış binalardan bir kvartal saxlayacağıq. Bu, həm xarici turistlərin marağını cəlb edər, həm də gələcək nəsillər üçün bir xatırlatma olar. Tariximizi unutmamalı, keçmişimizdən dərs çıxarmalıyıq”.

Bəs dark turizm nədir?

Bu termin ilk dəfə 1996-cı ildə Böyük Britaniyanın Qloskov Kaledonian Universitetinin alimləri Con Lennon və Malkolm Foley tərəfindən irəli sürülüb. Dark turizm adından da göründüyü kimi qaranlıq, hüzn turizmidir. Bu turizmə maraq göstərənlər isə dark (qara) turist adlandırılır. Son illər turizm sektorunda baş verən dəyişikliklər alternativ turizm növlərinə olan marağı artırır. Dark turizm də gün keçdikcə populyarlığı artan alternativ növlərdəndir. Turizmin təbiətinə xas olaraq istirahət etmək, əylənmək və yaxşı vaxt keçirməkdən çox fərqli olan dark turizm tarixi mənada ölüm və tragediyalarla bağlı yerlərə edilən səyahət növüdür. Tarixdə yaşanmış faciələr, baş vermiş müharibələrin yaratdığı çətinliklər, fəlakətlər dark turizmin konseptini təşkil edir.

Əslində, ölkəmizdə fərqində belə olmadan hər birimizin getdiyi bir nöqtə var - Şəhidlər Xiyabanı. Bakımızın ən gözəl yerlərindən birində yerləşir və dark turizm obyekti sayılır. Həmçinin, Qubadakı toplu məzarlığı da bura aid etmək olar. Dark turizm digər tərəfdən təbliğat vasitəsidir. Burada həm ümumbəşəri, həm də sırf bir millətin maraqları qoruna bilər.

Turizm eksperti Əhməd Qurbanovun Trend-ə verdiyi açıqlamaya görə, Qarabağda dark turizm üçün kifayət qədər resurs var: "Dark turizm dünya praktikasında önəmli yer tutur. Biz beynəlxalq təcrübəni Qarabağda da tətbiq edə bilərik. İnfrastruktur layihələri bitdikdən sonra orada dağıdılmış binaların bir hissəsini bərpa etmədən saxlayıb, düşmənin törətdiyi barbarlığı gələn turistlərə göstərmək olar. Həmçinin, dağılmış vəziyyətdə qalan müxtəlif hərbi texnikaları olduğu yerdə şüşə vitrin altında sərgiləmək mümkündür. Yəni, turistlər görsün ki, burada tarixin hansı səhifələri yazılıb və müzəffər ordumuz hansı yollardan keçərək ərazilərimizi işğaldan azad edib. Bundan başqa, döyüşdə iştirak etmiş şəxslərin videolarını da həmin ərazidə muzey yaradıb nümayiş etdirmək olar. Düşünürəm ki, bu, müharibənin bütün incəliklərini dünyaya çatdırmaq baxımından yaxşı vasitə olar. Eyni zamanda, turizm baxımından da potensiallı bir növdür. Azərbaycanda hazırda bu turizm növü o qədər də inkişaf etməyib".

Məsələ ilə bağlı Trend-ə danışan turizm eksperti Ceyhun Aşurovun da Qarabağda dark turizmin inkişafının bütövlükdə ölkə turizminin inkişafına böyük təkan verə biləcəyini qeyd edib: "Qarabağda qanlı döyüşlər gedib. Şəhidlər verərək bu əraziləri geri qaytarmışıq. Mediadan əldə etdiyimiz məlumatlara görə, məhz müəyyən həlledici döyüşlərin olduğu yerlərdə açıq hava muzeylərinin yaradılması nəzərdə tutulub. Həmçinin, dağıntıların nümunə kimi saxlanması da planlaşdırılır. Hesab edirəm ki, bu, həm yerli, həm də xarici turistlər üçün maraqlı olar”.

Məlumat üçün qeyd edək ki, Avstraliyanın "1cover.com.au" adlı tanınmış turizm portalında da ötən il Ağdamın dark turizm potensialından bəhs olunub. Məlumatda qeyd olunub ki, 1993-cü ildə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ağdam Ermənistan tərəfindən işğal olunub və təxminən 100 min insan buranı tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Bu gün üfüqə qədər uzanan xarabalıqları ilə Ağdam dünyanın ən böyük dark turizm destinasiyalarından biri olmağa davam edir.

Təkcə Ağdamda yox, Qarabağın hər yerində erməni vəhşiliyinin nümunələrinə rast gəlmək olar. Bu gün Şuşada tarixi şəxsiyyətlərimizin bərpa olunan heykəllərinin yanında gülləbaran edilmiş əvvəlki abidələri də qoyulur. Bu da bir növ tarixi-mədəni turizm daxilində dark turizm məhsulu ola bilər.

Sonda dünyada ən çox ziyarət edilən dark turizm destinasiyasılarından bəzilərini təqdim edirik:

Auşvitz həbs düşərgəsi(Polşa)
İkinci Dünya Müharibəsi zamanı faşitlərin Avropa yəhudilərini topladığı ən böyük düşərgələrdən biri olan "Auşvitz" düşərgəsində 1 milyondan çox insan qətlə yetirilib. Qapısında alman dilində təzad yaradan "Çalışmaq gözəldir" yazısı olan destinasiya turistlərin ən çox maraq göstərdiyi yerlərdəndir. Statistikaya görə, 2019-cu ildə Auşvitzi 3,3 milyon turist ziyarət edib. Bu rəqəm 2018-ci illə müqayisədə 170 min nəfər çox olub.

Pompey (İtaliya)
Dark turistlərin ən çox üz tutduğu məkanlardan biri də İtaliyanın Kampaniya bölgəsində yerləşən antik Roma şəhəri Pompeydir. Təxminən 2000 min il öncə Vezuvi vulkanının püskürməsi nəticəsində lavalar altında qalan şəhər XVII əsrdən başlayan arxeoloji qazıntılarla üzə çıxarılıb. Bu gün İtaliyaya səfər edən turistlərin əksəriyyəti buranı ziyarət edir.

Çernobl (Ukrayna)
24 aprel 1986-cı ildə Ukraynanın Pripyat şəhərinin yaxınlığındakı Çernobl Atom Elektrik Stansiyasının dördüncü eraktorunda baş vermiş partlayış insanlıq tarixinin ən böyük faciələrindən biridir. On minlərlə insanın həyatını itirdiyi bu yerdə hələ də yaşayış mümkün deyil. Lakin bir neçə il bundan əvvəl bölgənin bəzi yerlərinə nüvə ilə bağlı məlumatlandırma məqsədilə turlar təşkil olunur.

"Costa Concardia" qəzası (İtaliya)
2012-ci ilin 13 yanvarında İtaliyanın Tiskana bölgəsində "Costa Concardia" adlı sərnişin gəmisi qayalara çırpılaraq batıb. Qəza artıq dəniz faciələrini tarixində ön sıralarda yer alır. Bu qəza dənizçilik sektoruna da böyük zərbə vurmuş, 32 sərnişin həyatını itirmiş, 64 nəfər isə yaralanmışdı.

Oradur-sür-Qlan qətliamı (Fransa)
Fransanın Cənub-Qərbində Limoj (Limuzen) şəhərindən 22 km şimal-qərbdə yerləşən bu yaşayış məntəqəsində, ikinci dünya müharibəsi vaxtı 10 iyun 1944-cü ildə SS "Reyx" diviziyasının dəstəsi sakinləri kütləvi surətdə vəhşicəsinə qətlə yetiriblər. Fürer alayının 3-cü rotası kəndə daxil olaraq bütün kişiləri güllələyib, qadın və uşaqları isə kilsəyə toplayaraq yandırıblar. Ümumilikdə, 642 nəfər öldürülüb, bütün evlər uçurulub və yandırılıb. Kəndin qalıqları insanlığa qarşı cinayət nümunəsi kimi qorunub. Köhnə kəndin dağıntıları yaxınlığında isə yeni kənd salınıb. Həmin hadisələr fransız rejissoru Robert Enrikonun 1975-ci ildə çəkdiyi "Köhnə tüfəng" filmi üçün əsas olub.

Bundan başqa, Nyu-Yorkda 9/11 Qoşa Qüllələr Memorial kompleksi, Hiroşima, Alkatraz həbsxanası, Paris katakombaları kimi məkanlar da məşhur dark turizm destinasiyalarıdır.

Twitter: @cingizsafarli

Dövlət Xidmətinin rəisi UNESCO-nun iclasında Ermənistanının təxribat xarakterli çıxışlarına cavab verib (FOTO)
Dövlət Xidmətinin rəisi UNESCO-nun iclasında Ermənistanının təxribat xarakterli çıxışlarına cavab verib (FOTO)
Kiber cinayətkarlar onlayn kinoteatr istifadəçilərini necə aldadır?
Kiber cinayətkarlar onlayn kinoteatr istifadəçilərini necə aldadır?
Çovdar qızıl mədəni ərazisində yeni arxeoloji abidə aşkar edilib (FOTO)
Çovdar qızıl mədəni ərazisində yeni arxeoloji abidə aşkar edilib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Dövlət Xidmətinin rəisi UNESCO-nun iclasında Ermənistanının təxribat xarakterli çıxışlarına cavab verib (FOTO)
Yeni Azərbaycan Partiyası Xətai rayon təşkilatının yeni ərazi partiya təşkilatı yaradıldı (FOTO)
Gələn ilin bayram günləri açıqlanıb
Ermənistanın İqtisadiyyat Nazirliyində araşdırmalar aparılır
Azərbaycan mədəni müxtəlifliyi ilə tanınır - Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti
DSX-nin şəhid zabiti Beyləqanda dəfn edilib (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Kiber cinayətkarlar onlayn kinoteatr istifadəçilərini necə aldadır?
Kamran Əliyev Ukraynada Beynəlxalq Antikorrupsiya Forumunda iştirak edib
Regionlarda şəhid ailələri və müharibə iştirakçılarının müraciətləri üzrə vahid əlaqələndirmə mərkəzləri işə başlayacaq
Biz sülhə təşviq edirik ki, mədəniyyət yenidən canlansın - Anar Kərimov
Binəqədidə qanunsuz heyvan kəsimi məntəqəsi aşkarlanıb (FOTO)
7 il əvvəl Bakıda adam öldürən şəxsin məhkəməsi başladı
Bitki yağını kərə yağı adı altında satan mağaza cərimələnib
Hazırda Azərbaycana 60-dan çox ölkənin vətəndaşları səfər edə bilər - Agentlik sədri
30 il ərzində gözləyirdik ki, UNESCO mədəni irsimizə qarşı törədilənlərə rəy bildirsin - Hikmət Hacıyev
Polşada dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin 880 illiyi qeyd edilib
Bakıda “Mədəniyyət naminə sülh” qlobal kampaniyasının Tərəfdaşlar Forumu keçirilir
Gələn il 45 milyona yaxın insan aclıqla üzləşə bilər - BMT
Dəmirağacları kəsən şəxs barəsində cinayət işi başlanılıb (FOTO)
Laçında 2500-ə yaxın ağac əkilib (FOTO)
Qubada tanışını döyüb öldürən şəxsin məhkəməsi başlayır
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Ali Təhsil Şurasının sədrini qəbul edib (FOTO)
Bakı Kitab Mərkəzində tanınmış ingilis yazıçısı Çarli Makizin Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş əsərinin təqdimatı keçirilib (FOTO)
Azərbaycanda pul bazası artıb
Toyda qayda pozan 4 nəfər cərimələndi
Heydər Əliyev Fondu Bakıdakı katolik kilsəsində bərpa işlərini başa çatdırıb (FOTO)
Nazir iki yüksək rütbəli polis məmurunu vəzifədən azad etdi
Hacıqabul sakinlərindən narkotik götürülüb (FOTO)
Ağcabədidə ev yanıb, biri polis olmaqla ailənin üç üzvü yanaraq ölüb (FOTO)
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Balakəndə meşələri məhv edən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Ötən gün axtarışda olan 57 nəfər saxlanılıb
Evini tərk edən iki koronavirus xəstəsi barədə cinayət işi başlandı
Azərbaycan UNESCO-nun komitəsinə üzv seçilib - XİN
Çin və ABŞ hərbi dialoqa hazırlaşırlar
Bakıda 41 küçəyə Vətən müharibəsi şəhidlərinin adı verilib (ÖZƏL)
Danimarkada "omikron" ştammına 7 yoluxma halı qeydə alınıb
BMT-nin baş katibi yeni səyahət məhdudiyyətlərini ədalətsiz adlandırıb
Tramp Baydenin hakimiyyətə gəlməsindən sonra ABŞ-ın nüfuzunun minimuma endiyini deyib
Ağ Ev ABŞ və Rusiya liderlərinin mümkün görüşünü şərh edib
Dünyada koronavirusa qarşı 8 milyarddan artıq peyvənd istifadə edilib
Çavuşoğlu və Blinken Azərbaycan və Ermənistanı müzakirə ediblər
Ərdoğan yeni xəzinədarlıq və maliyyə naziri təyin edib
Dünyada beynəlxalq miqrantların sayı 281 milyona çatıb
İtaliyada 5-11 yaşlı uşaqların koronavirusa qarşı peyvənd olunmasına icazə verilib
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" "Evertonu" darmadağın edib, "Çelsi" növbəti qələbəsini qazanıb
ABŞ-da atışma olub, ölənlər var
OPEC ölkələri yeni baş katib seçəcəklər
İsraildə Milli Antiterror Bölməsi yaradılacaq
ABŞ-da "omikron" ştammına ilk yoluxma halı aşkarlanıb
Ombudsman Səbinə Əliyeva İtaliyaya rəsmi səfər edib
İran-Əfqanıstan sərhədində silahlı toqquşmalar baş verib
23 ölkədə koronavirusun "omikron" ştammına yoluxma halları qeydə alınıb - ÜST
Bakıda ikimərtəbəli evdə partlayış olub
Ermənipərəst dairələrin maliyyələşdirdiyi "siyasi mühacirlər" "Qarabağ"ın matçına təxribatlar hazırlayır
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 24 113 nəfər sağalıb
"Petkim" xaricdə 350-dən çox müştəri portfelinə malikdir
Qazaxıstan səfiri helikopter qəzası ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib
Regionda yaranmış yeni geosiyasi vəziyyət Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün yol açır - Səfir
Azərbaycanın avtomobil idxalı 40 faizdən çox artıb
Oqtay Gülalıyev sağdır, səhhəti yaxşıdır - Oğlu
DGK büdcə öhdəliyinə 111 faizdən çox əməl edib
Bu gun razılaşdırılmayan aksiyada saxlanılanalar arasında qadın və azyaşlı yoxdur - DİN
Qazi Universiteti, AzTU və MDU üçtərəfli işbirliyi çərçivəsində elmi seminar keçirilib (FOTO)
UNEC İqtisadi Forumun birinci günü uğurla başa çatıb (FOTO)
Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 10 faizdən çox artıb
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 795 nəfər COVID-19-a yoluxub, 28 nəfər ölüb
Elektrik təchizatı şəbəkələrinə qoşulma üzrə İşçi qrupunun növbəti iclası keçirilib
ABB-də cəmi 13%-lə kredit fürsəti!
ABŞ səfiri Tərtərə səfər edib (FOTO)
Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər naziri İsveçdə görüşəcək
AzTV DSX-nin helikopterinin qəzaya uğraması ilə əlaqədar olaraq efir proqramında dəyişiklik edib
Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsini qəbul edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Dekabrın 2-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
FHN hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə müraciət edib
Helikopter qəzası ilə bağlı yayılan şayiələr - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (VİDEO)
Ölkədə ilk özəl kiber təhlükəsizlik R&D mərkəzinin açılışı oldu (FOTO)
Daha bir qrup qazi 4-cü nəsil elektron protezlə təmin edildi (FOTO)
ABŞ-ın MLI İnstitutu Azərbaycana daha 8 minaaxtaran it göndərib (FOTO)
Almaniyada İkinci Dünya müharibəsindən qalan bomba partlayıb, yaralılar var
Helikopter qəzasında yaralanan hərbçilər hadisə anından danışdı (FOTO/VİDEO)
Bakıdakı böyük xəstəxanaların tibb işçiləri həkim çatışmazlığı olan yerlərə təhkim ediləcək
Avrokomissiya Aİ ölkələrini səyahət məhdudiyyətlərinin tətbiqinə hazır olmağa çağırıb
Bakıda qanunsuz aksiya keçirilməsinin qarşısı alınıb - DİN
Yol polisi hava şəraiti ilə bağlı sürücülərə xəbərdarlıq edib
Bərdədə güclü külək binanın damını uçurub (FOTO)
Zəngəzur dəhlizinin tərkib hissəsi olan dəmir yolu xətti yenidən qurulur (FOTO)
Türkiyənin AFAD nümayəndə heyəti Azərbaycanda səfərdədir
UNEC İqtisadi Forumu 2021: Nobel mükafatı laureatı Aziz Sancar alimlərlə görüşüb (FOTO)
Bu il Azərbaycanda 654 nəfər QİÇS-ə yoluxub
İranda ötən sutkada 82 nəfər koronavirusdan ölüb
Azərbaycanda 2018-ci illə müqayisədə ötən il QİÇS-dən ölənlərin sayı 2 dəfədən çox azalıb
Mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərinin məhsul satışının genişləndirilməsinə dəstək Qaydası təsdiqləndi
Helikopter qəzasının səbəbini bilmədən müxtəlif versiyalar səsləndirmək ordunun imicinə zərbə vurmaqdır - Hərbi ekspert
Emin Hüseynov Qarabağ iqtisadi rayonuna daxil olan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə Prezidentin xüsusi nümayəndəsi təyin edilib
Ötən ay işğaldan azad olunan ərazilərdən 610 mina aşkarlanıb
Azərbaycanda QİÇS xəstələrinin sayı açıqlandı
Dekabr ayında havanın orta aylıq temperaturu iqlim normasına yaxın olacaq - AYLIQ PROQNOZ
Bütün xəbərlər