Azərbaycan, Bakı, 2 iyun /Trend, müxbir T.Cəfərov/
Trend-in "Bank Melli İran"ın Bakıda səfərdə olan Rəyasət Heyətinin sədri Mahmud Rza Xavəri ilə müsahibəsi
- Azərbaycana səfərinizin başlıca məqsədi nədir və səfər zamanı aparılan danışıqların mahiyyəti nədən ibarətdir?
- Səfərin başlıca məqsədi Azərbaycanın hazırkı potensialının qiymətləndirilməsi və ölkələrimiz arasında əlaqələrin inkişafı üçün şəraitin yaradılmasıdır. "Bank Melli İran"ın Azərbaycandakı fəaliyyəti müzakirə olundu. Məlum olduğu kimi, "Bank Melli İran" islam dünyasında yeganə bankdır ki, onun filialları təkcə İranda deyil, həm də müxtəlif ölkələrdə mövcuddur. Bank İranın bütün bank aktivlərinin 30 faizinə sahibdir.
Düşünürəm, bankın potensialı Azərbaycanda da işləməlidir. Biz çox şadıq ki, ölkələrimiz arasında əlaqələr inkişaf edir. Azərbaycanla İran arasında mal dövriyyəsinin ildə 10 milyard dollaradək çatdırılacağı gözlənilir. Bu məqsədlərə çatmaq üçün yaxşı imkanları olan bankların və müəssisələrin yaradılması vacibdir. Bunun üçün biz Azərbaycanda müstəqil bankın təsis edilməsini istəyirik.
Səfər zamanı biz Azərbaycanda iranlı sahibkarlarla, eləcə də İranda azərbaycanlı sahibkarlarla görüşlər keçirdik. Mən onların əmək şəraitinə baxdım və onlarla tanış oldum. Bundan başqa, mən Azərbaycanın rəsmi şəxsləri ilə, o cümlədən, Mərkəzi Bankın rəhbəri Elman Rüstəmovla görüşdüm və İranın Azərbaycandakı səfiri Məhəmməd Bağır Bəhrami ilə birgə Azərbaycanda müstəqil bankın yaradılması təklifi ilə çıxış etdik. Mərkəzi Bankın rəhbəri bizim təklifimizi alqışladı.
Bank Bakıda və Azərbaycanın iri şəhərlərində, sərhədyanı şəhərlərində filiallar açmağı planlaşdırır. Bu bankın yaradılması iki ölkə arasında pul və bank mübadiləsini asanlaşdıracaq. İran və Azərbaycan ümumi dilə, dini, tarixi və mədəni köklərə malikdir. Məhz buna görə də bu bankın Azərbaycanda yaradılması vacibdir.
Hazırda Bakıda "Bank Melli İran"ın filialı fəaliyyət göstərir, lakin biz müstəqil bankın yaradılmasını istəyirik və o, zəruri kapitalla təmin olunacaq. O, 50 milyon dollar səviyyəsində ilkin kapitalla qeydiyyata alınacaq.
Yeni bankın təsis olunması Azərbaycanda iranlı investorların sərmayələrinin artırılması üçün şərait yaradacaq. Yeni bank bütün bank xidmətləri spektri üzrə fəaliyyət göstərəcək. O, ölkələr arasında kapital qoyuluşlarının, ixrac və idxalın, Azərbaycanda bank işinin inkişafına xidmət edəcək, eləcə də makro və mikromaliyyələşdirmənin, ticarət və sənaye sahələrinin investisiyalaşdırılmasında iştirak edəcək.
Biz mümkün qədər bankda yerli vətəndaşları işlə təmin etməyə çalışacağıq. Ola bilsin, hələlik aparıcı mövqelərdə İran vətəndaşları çalışsınlar. Və bu onun fəaliyyətini İran bankları ilə uyğunlaşdırmaq məqsədi daşıyır, lakin üstünlük, əsasən, yerli kadrlara veriləcək.
- Siz Azərbaycanın bank sektorunun fəaliyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
- Azərbaycanda bankların sayı çoxdur. Lakin mən Azərbaycan banklarının fəaliyyətini yüksək qiymətləndirirəm. Əgər nəzərə alsaq ki, Azərbaycanda bank fəaliyyəti ölkənin müstəqillik əldə etməsindən sonra yaradılıb, bu dövr ərzində belə inkişafı mən çox yaxşı qiymətləndirirəm. Xüsusilə, Mərkəzi Bankda görüş zamanı mən həm rəhbərlik, həm də bu nəzarət orqanının personalı tərəfindən öz işinə çox peşəkarcasına yanaşma gördüm. Ümid edirəm, onlar daha böyük uğurlar əldə edəcəklər.
- Siz "Bank Melli İran"ın Bakı filialının fəaliyyətini necə qiymətləndiririsiniz?
- Bankımızın bu filialının fəaliyyəti qənaətbəxş sayılmır və biz onun fəaliyyətindən çox da razı deyilik. Biz bu məsələni müzakirə etdik və ümid edirəm, o, gələcəkdə daha yaxşı və geniş fəaliyyət göstərəcək.
- İranda, xüsusilə, "Bank Melli İran"da vaxtıkeçmiş kreditlərlə bağlı vəziyyət necədir? Banklara kredit borcları üzrə vaxtıkeçmiş kreditlərdə dövlət və özəl şirkətlərin payı necədir? Bu problemin hansı həlli yolları var?
- Biz "Bank Melli İran"ın bütün aktivlərində şəffaflığı təmin etmişik. Bunun nəticəsində bankın bütün borc götürənləri tərəfindən öhdəliklərin yerinə yetirildiyi aşkar olunub. Əsas vəzifə vaxtıkeçmiş kreditlər üzrə göstəricinin dəqiqləşdirilməsindən ibarətdir. Lakin aydın olub ki, bu vəziyyət ötən il ərzində 45 faiz yaxşılaşıb. Ümumilikdə, İranın bank sistemində bütün vaxtıkeçmiş kreditlər üzrə zərurət yarandıqda, borcları ödəməyə imkan verən belə zəmanətlər nəzərdə tutulub. Dünya iqtisadi böhranı da İranın iqtisadi fəaliyyətinə təsir edib. Və indiki vəziyyətdə narahatlığa səbəb yoxdur.
Hökumətin vaxtıötmüş borclarına gəldikdə, deməliyəm ki, iki həftə əvvəl İran Prezidenti ilə baş tutan görüşdə dövlət başçısı "Bank Melli İran"ın bütün borclarının ödənilməsi barədə göstəriş verdi. Və hökumət bu borcları qısa müddətdə ödəmək niyyətindədir. Bu borclar dövlətin pay səhm çeklərinin, istehsalata və sənaye-istehsal müəssisələrinə qoyulan sərmayələrin və Tehran birjasına yatırımların hesabına ödəniləcək. Dövlətin "Bank Melli İran"a borcu 4,8 milyard dollar təşkil edir ki, prezident onların tamamilə ödənilməsinə dair əmr verib.
- Siz ABŞ hökumətinin sanksiyalarının "Bank Melli İran"a təsirini necə qiymətləndirirsiniz?
- Sanksiyalar bizim fəaliyyətimizə heç bir təsir göstərməyib. Mən həmişə demişəm ki, "sanksiya" siyasi məsələ və həlldir; nə hüquqi, nə də bank nöqteyi-nəzərindən heç bir əsası yoxdur. Sanksiyalarla bağlı bizə indiyədək tələb irəli sürülməyib. Bu baxımdan, biz beynəlxalq hüquq və qaydalar çərçivəsində öz fəaliyyətimizi davam etdiririk və onları pozmuruq. "Bank Melli İran"ın balans hesabatı bizim aktivlərin artdığını təsdiq edir. Ötən il bu göstərici 15 faiz artıb. Bu göstərir ki, "Bank Melli İran" dünyada və İranda tam gücü ilə öz fəaliyyətini davam etdirir. Sanksiyalar, ola bilsin ki, bir qədər narahatlıq doğurur, lakin bu bizim fəaliyyətimizə o qədər də güclü təsir göstətrmir.
