Azərbaycan Mərkəzi Bankının qabaqlayıcı tədbirlərinin müsbət və mənfi cəhətləri – Trend-in icmalçısı

Azərbaycan Mərkəzi Bankının qabaqlayıcı tədbirlərinin müsbət və mənfi cəhətləri – Trend-in icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 1 noyabr /Trend/

Trend -ın direktor müavini

Bu gündən etibarən Azərbaycanda qabaqlayıcı tədbirlər qüvvəyə minib. Bu tədbirlər çərçivəsində Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini üç faizədək qaldırıb.

Daxili bazardakı vəziyyəti nəzərə alsaq, uçot dərəcəsini qaldırmaq lazım idi. 2010-cu ilin yanvar-sentyabrında Azərbaycanın ÜDM-i ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 4,1 faiz və ya bir milyard manat artaraq, 29,3 milyard manat təşkil edib. Bu artım templəri son dörd ayda tam maksimum sayılır. Düzdür, yerli iqtisadiyyatın ən yüksək artım tempi 2010-cu ilin yanvarında 9,2 faiz səviyyəsində müşahidə olunub.

Yenidən maliyyələşdirmə dərəcəsi Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına verilən borclar üzrə tutduğu faizdir. Yenidən maliyyələşdirmə dərəcəsi pul-kredit tənzimlənməsinin alətidir. Onun köməyi ilə Mərkəzi Bank banklararası bazarın faiz dərəcələrinə, eləcə də kredit təşkilatlarının fiziki və hüquqi şəxslərə verdikləri kredit və depozitlər üzrə faiz dərəcələrinə təsir edə bilir. Uçot dərəcəsinin artırılması bankların verdikləri borclar və depozitlər üzrə faizlərin bu banklarda yerləşdirilən müvafiq faiz artımına aparır. Uçot dərəcəsini adətən inflyasya ilə mübarizə aparmaq üçün artırırlar, iqtisadi artımı stimullaşdırmaq məqsədilə azaldırlar.

Dövlət Statistika Komitəsinin proqnozlarına əsasən, istehlak qiymətlərinin indeksi bu ilin yekunlarına görə 5,5 - 5,6 faiz səviyyəsinə çata bilər. Hətta uçot dərəcəsini qaldırmaqla dünyada neft, şəkər və taxılın artan qiymətlərinə təsir edə bilmərik. Uçot dərəcəsinin artırılması bazar iştirakçılarının psixologiyasına təsir alətidir. Dərəcənin dondurulması gözlənilən inflyasiyanın qarşısını almaq üçün effektiv vasitədir.

9 ay ərzində inflyasiya illik hesablamalarda 5,2 faiz artıb. Uçot dərəcəsinin artırılması manatla olan investisiyalara marağı artırmalı və iqtisadiyyatı daha çox stabilləşdirməlidir.

Uçot dərəcəsinin artırılması banklararası bazarda qısamüddətli dərəcələrin səviyyəsinin artırılması və banklararası kreditləşmənin həcminin azaldılması üçün alət ola bilər.

Mərkəzi Bank tərəfindən bu gün görülən qabaqlayıcı tədbirlər bir daha böhranın baş çatması faktını təsdiq edir.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının böhran dövründə siyasətinin əsas məqsədlərinə maliyyə sistemini likvidliklə təmin etmək, məcmu tələbata dəstək vermək, maliyyə sisteminin sabitliyinin saxlanılması daxil olub. Bunun üçün geniş tədbirlərdən istifadə olunub. 2008-ci ilin sonundan etibarən Mərkəzi Bank yenidən maliyyələşdirmə dərəcəsini və açıq bazarda əməliyyatlar üzrə sərhəd dəhlizini 6 dəfə azalma tərəfinə dəyişib. Nəticədə yenidən maliyyələşdirmə dərəcəsi 2008-ci ilin oktyabrında 15 faizdən indiki 2 faizədək, dəhlizin yuxarı sərhədi müvafiq olaraq 20 faizdən 7 faizədək azaldılıb, AMB-nin banklara olan balans tələbi ötən ilin əvvəlindən indiyədək 20 dəfə artıb. Daxili mənbələr üzrə vəsaitlərin cəlb edilməsinin icbari ehtiyat normaları 12 faizdən 0,5 faizədək azaldılıb, xarici mənbələr üzrə cəlbetmə ümumiyyətlə ləğv edilib. Bununla yanaşı, icbari ehtiyatların saxlanma yükünün azaldılması məqsədilə hesabat dövründə icbari ehtiyatlar üzrə ortalama 15 gündən bir ayadək uzadılıb.

Nəticədə 2008-ci ilin oktyabrından iqtisadiyyatda likvidlik "inyeksiyalarının" xalis həcmi 2 milyard dollara yaxın təşkil edirdi. Bu məbləğdən təkcə icbari ehtiyatların hesabına banklar 730 milyon dollardan artıq vəsait aldılar. Mərkəzi Bankın diskond pəncərəsinin aktivləşməsi əsasən sistem yaradan müəssisələrin (məsələn, Dövlət Neft Şirkəti, "Azəralüminium" SC) və bankların (əsasən xarici borcların vaxtında qaytarılması üçün) likvidliyinin qorunub saxlanmasına yönəldildi.

Mərkəzi Bank uçot dərəcələrinin dəyişdirilməsi ilə yanaşı, 2010-cu il noyabrın 1-dən xarici mənbələr üzrə 0,5 faiz həcmində məcburi ehtiyat saxlama normaları tətbiq etdi. Bu, 2008-ci ilin oktyabrına qədər 5 faiz təşkil edirdi. Azərbaycanın bank sisteminin xarici borclarının artması ilə dünya maliyyə bazarlarındakı risklərə həssaslıq artır. Odur ki, bununla əlaqədar Mərkəzi Bank bu prosesləri nəzarət altında saxlayır.

Mərkəzi Bank vaxtında yerli bankların xarici borclar cəlb etməsini məhdudlaşdırmağa başlayıb və məcburi ehtiyat normalarını, cəlb olunan borcların həcmi üzrə müəyyən normativləri tətbiq etməyə başlayıb. Əgər dünya maliyyə böhranının əvvəlində Azərbaycan banklarının xarici borcları onların ümumi öhdəliklərinin 20-22 faizini təşkil edirdisə, onlar il ərzində təxminən 900 milyon dollar, iki il ərzində isə iki milyard dollar borc ödəyiblər.

Dünya maliyyə bazarlarında vəziyyətin bərpa olunması ilə Azərbaycan bankları cəlbetmənin həcmlərini artırmağa başladılar. Banklar tərəfindən 2010-cu ilin birinci yarısı ərzində ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 4,6 dəfə artımla 955,8 milyon dollar həcmində borc alınıb.

Hətta xarici və daxili bazarlarda vəziyyətin sabitləşməsindən sonra belə, xarici borclar üzrə icbari ehtiyat normativlərinin artırılması üzrə effekt məlum olmayacaq, çünki xarici bazar borcların dəyəri baxımından cəlbedici olaraq qalır. Bir tərəfdən, xarici borc maliyyələşdirməsindən həddən artıq asılılıq fərdi maliyyə sistemlərinin inkişafına stimul vermir və onun xarici şoklara həssaslığını artırır. Çünki bank sistemindəki istənilən böhran bu və ya digər dərəcədə xarici borclarla bağlıdır və onlara məhdudiyyət ölçülərinin tətbiqi arzuolunandır. Digər tərəfdən, xarici borcları daxili borclardan daha az səmərəli edən mexanizmlər yaratmaq daha məqsədəuyğun olardı. Bütün variantların öz müsbət və mənfi cəhətləri var, çünki AMB-nin qabaqlayıcı tədbirləri banklar üçün potensial itkilərdən dəyən ziyanın ödənilməsinə qadir olan kapital adekvatlılığının yüksək səviyyəsini təmin edir.

Banklar həmçinin yüksək likvidliyə malikdirlər ki, bu da öz növbəsində, öhdəliklərin, eləcə də xarici borcların vaxtında ödənilməsini təmin edir.

2010-cu il iyulun 1-nə olan vəziyyətə görə, bank sistemi üzrə kapitalın adekvatlıq göstəricisi 17,2 faiz təşkil edir, cari likvidlik göstəricisi isə Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi normativləri iki-üç dəfə üstələyir.

"Fitch Ratings" beynəlxalq reytinq agentliyinin qiymətləndirmələrinə görə, hazırda Azərbaycan banklarında likvidlik və yenidən maliyyələşdirmə riski ikinci plana keçib, çünki bankların xarici borclarının xeyli hissəsi ödənilib, aktivlərin "likvidlik balışı" isə iqtisadiyyatda kreditlərə tələbin azalması, eləcə də böhran şəraitində kreditlərin verilməsinə münasibətdə bankların nəzarəti sərtləşdirməsi üzündən genişlənib. Bu barədə Trend-ə "Fitch Ratings"in Moskva ofisinin bank analitik qrupunun direktoru Vladimir Markelov bildirib.

Agentliyin ekspertləri təsdiqləyirlər ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı banklara maliyyə dəstəyi göstərmək və vaxtında antiböhran tədbirləri qəbul etməklə bank sektorunda vəziyyətin sabitləşməsinə fəal kömək edib.

Bitkoinin qiyməti tarixi rekordu yenilədi
Bitkoinin qiyməti tarixi rekordu yenilədi
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
Rusiyada pandemiya ilə əlaqədar noyabrın əvvəli qeyri-iş həftəsi elan edilib
Rusiyada pandemiya ilə əlaqədar noyabrın əvvəli qeyri-iş həftəsi elan edilib
Loading Bars
Xəbər lenti
Mixeil Saakaşvili Gürcüstan sərhədini qanunsuz keçməkdə ittiham olunub
Ermənilər Xankəndidə yaşamaqdan imtina edir? - AÇIQLAMA
Daha 52 imtiyazlı şəxs sanatoriya-kurort, müalicə mərkəzlərinə yola salınıb
Prezident İlham Əliyev: Vejnəli qızıl yatağının qanunsuz istismarında iştirak edən xarici şirkətlərin məhkəməyə verilməsi prosesinə start verilib
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artıb
Prezident İlham Əliyev: Zəngilanda müasir logistika-nəqliyyat mərkəzi, bütün infrastruktur qurulacaq
Azərbaycan qida məhsullarının idxalını 15 faizdən çox azaldıb
Prezident İlham Əliyev: Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı son hadisələr göstərir ki, istədiyimizə nail oluruq
Prezident İlham Əliyev: Biz ordumuzu, iqtisadiyyatımızı, beynəlxalq mövqelərimizi genişləndirdik və istədiyimizə nail olduq
Azərbaycan əhalisi pullarını əsasən bu məhsullara xərcləyib
Prezident İlham Əliyev: Uzun fasilədən sonra - 27 il erməni işğalından sonra artıq Zəngilan Vətənə qayıtdı
Prezident İlham Əliyev: Bu, hamımızın qələbəsidir, Azərbaycan xalqının qələbəsidir
Prezident İlham Əliyev: Çalışacağıq ki, gələn ilin əvvəli, bəlkə də bu ilin sonu zəngilanlıları Zəngilana köçürməyə başlayaq
ABB-də kiçik sahibkarlar üçün Payız kampaniyası başlandı!
David Babayanın Rusiyaya səfəri şəxsi xarakter daşıyır - Səfirlik
Naxçıvanda hərbi hissələr qışa tam hazırdır (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan və Türkiyə gənclərinin iştirakı ilə növbəti “Beynəlxalq Zəfər düşərgəsi”nin açılışı olub (FOTO)
4 nəfərin ölümünə səbəb olan şirkət rəhbəri ittihamları rədd etdi
Vəzifəli şəxslərdən hədə-qorxu ilə pul tələb edən "baş redaktor"un əməlləri ifşa olunub
Azərbaycan-Xorvatiya biznes forumu keçirilib (FOTO)
Ali Hərbi Məktəbdə baş leytenant Rəşad Rəhimovun xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Bitkoinin qiyməti tarixi rekordu yenilədi
YAP-da gender bərabərliyi və qadın hüquqları ilə bağlı konfrans keçirilib (FOTO)
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğunun fəaliyyəti bərpa edilir - SƏRƏNCAM
Nərmin Quliyevanın ölümü ilə bağlı ifadələr məhkəmədə ziddiyyət yaratdı
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
Zəngilan şəhərinin Baş planının hazırlanması ilə bağlı vəsait ayrıldı - SƏRƏNCAM
Ceyhun Bayramovla ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi arasında telefon danışığı olub
Qaxda ev əşyaları ilə birgə yanıb
Oktyabrın 21-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Rusiyada pandemiya ilə əlaqədar noyabrın əvvəli qeyri-iş həftəsi elan edilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışında iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Rəqəmsal Yarımstansiyasının təməlqoyma mərasimində iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva DSX-nin Zəngilandakı hərbi hissəsində yaradılan şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi ilə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilanda “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan rayonunda səfərdə olublar (VİDEO)
Abşeronda şəhid Rəşad Mehdiyevin xatirəsinə ucaldılan abidə-bulaq kompleksinin açılışı olub (FOTO)
"Rebuild Karabakh" sərgisi çərçivəsində KOBİA-nın stendində yerli və xarici iş adamlarının işgüzar görüşləri keçirilir (FOTO)
Bal yarmarkasına təqdim olunan 64 nümunə tələblərə cavab verməyib
Bakı-Sumqayıt istiqamətində qatarların sayı artırılır (FOTO)
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Bakıdakı bal yarmarkası noyabrın 7-dək davam edəcək (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
İran yerli şirkətlərinə Qarabağa qanunsuz yük daşımağı qadağan etdi
“Qələbə hünəri” Respublika Yaradıcılıq Sərgisi keçiriləcək
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 303 nəfər COVID-19-a yoluxub, 16 nəfər vəfat edib
Diaspor gəncləri Ermənistanın müharibə cinayətləri ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət ediblər
Binəqədidə mağazaları qarət edənlər kameraya düşdü - Anbaan görüntülər (FOTO/VİDEO)
Unibank biznes üçün onlayn məhsulları komissiyasız etdi
Dövlət Rəqs Ansamblı beynəlxalq festivalda birinci yeri tutub
Digər respirator xəstəliklər ötən illərlə müqayisədə azalıb - Təyyar Eyvazov
2022-ci ildən iqtisadi islahatların yeni mərhələsi başlayır - Vüsal Qasımlı
Koronavirusa yoluxmaların artacağı gözlənilir - İnfeksionist
Yoluxmalara görə məktəblər bağlana bilərmi? - İnfeksionist açıqladı
Şirvan sakini "patı" ilə yaxalandı
Peyvəndin yan təsirləri nə dərəcədə təhlükəlidir? - AÇIQLAMA
Koronavirusun simptomları dəyişib - İnfeksionist
Metro qatarında nasazlıq yarandı, intervalda gecikmə oldu
Azərbaycanın elektrik enerjisi istehsalı və ixracı artıb - Nazir
44 günlük Vətən müharibəsində Füzuli əməliyyatının önəmi
“Nar” ən böyük Azərbaycandilli səsli kitabxanaya dəstəyini davam etdirir
İranda daha 162 nəfər koronavirusdan ölüb
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə, gözdən əlilliyi olanlara 50 mənzil verildi (FOTO)
Gedik Holdinq Azərbaycanda (FOTO)
3 kiloqrama yaxın "patı" ilə tutulan şəxsə hökm oxundu
Hədəfimiz bərpa olunan enerji payını 30 faizə çatdırmaqdır - Nazir
Qarabağda bir sıra böyük layihələrin məhz xarici investisiya hesabına həyata keçirilməsi əsas prioritetlərimizdəndir - Pərviz Şahbazov
Zəngəzurun giriş qapısı Zəngilan (FOTO)
Daha bir universitetdə bir neçə qrup distant təhsilə keçib
Qusar xəstəxanasının direktoru rüşvət alarkən cinayət başında yaxalanıb
Gələn il “Böyükşor”da üzən günəş elektrik stansiyasının istismara verilməsi planlaşdırılır - Nazir
Bal yarmarkasında məhsulun qiyməti necə müəyyənləşdirilir?
Bakıda gəlnini qətlə yetirən qayınataya 18 il həbs cəzası verildi
Son bir ilə yaxın müddətdə “Azercell könüllüləri” minlərlə ailəni sevindirib
Pandemiya arıçılara mənfi təsir edib - Nazirlik rəsmisi
Gürcüstan Azərbaycan vətəndaşları üçün ölkəyə daxil olma qaydalarını asanlaşdırıb
Əsas planımız mikro və aqro-sahibkarlar seqmentində kredit portfelini artırmaqdır
Rusiyada koronavirusdan ölüm hallarında yeni rekord qeydə alınıb
Riteylerə kömək: kassa sistemi vasitəsilə gəliri necə artırmaq və milyonlara qənaət etmək olar
Ermənistan kommunikasiyaların açılması üçün əməli addımlar atmalıdır - Ceyhun Bayramov
Azərbaycan Xorvatiyanın strateji tərəfdaşıdır - XİN rəhbəri
Cənubi Koreya sahillərində Çinə məxsus qayıq batıb
Yol polisi Bakıda səkiləri zəbt edən sürücülərə qarşı tədbirlərə başladı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan Xorvatiyadan minaların təmizlənməsi üçün avadanlıqlar alır - Ceyhun Bayramov
Türkmənistan türkdilli ölkələrin xəbərlərini yayımlayan Türk Dünyası (Turkic.World) layihəsinə qoşuldu (FOTO)
Azərbaycanla Xorvatiya arasında 7 sənədin razılaşdırılması üzərində iş aparılır
Çıraq platformasında hasilat bərpa edilib
Xorvatiya şirkətlərinin Qarabağda bərpa işlərinə cəlb olunması müzakirə edilib
Azərbaycanla Xorvatiya arasında mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin keçirilməsi razılaşdırılıb - Ceyhun Bayramov
Vətən müharibəsində ƏƏSMN-in 101 əməkdaşı iştirak edib (VİDEO)
Sabah hava necə olacaq?
Mingəçevir Dövlət Universiteti mini-futbol üzrə şəhər turnirinin qalibi olub (FOTO)
FHN qanunsuz çalışan ocaqxanaların fəaliyyətini dayandırıb (FOTO/VİDEO)
Daha bir marşrut xəttində “BakuBus” avtobusları işləyəcək
Mövcud yoluxma hallarına görə bütün məktəblərin bağlanması effektiv deyil - Ekspert
“Xudafərin” və “Qız Qalası” SES-in inşasının 2024-cü ilədək tamamlanması planlaşdırılır - Nazir
Bütün xəbərlər