Qlobal fəlakət artıq "Birigün" baş verəcək - Trend Capital-ın icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 01 iyul/ Trend , müxbir E.Tariverdiyeva/ Bir vaxtlar "Birigün"məşhur Amerika filmində baş verənlər  adama fantastika kimi görünürdüsə, indi Sakit Okeanın Qolfstrim axını şimal qitələrinin sahillərinə cənubdan isti suları gətirir və səmtini dəyişir. Nəzərə çarpmayan bu dəyişikliklər ona gətirib çıxaracaq ki, Avropa və ABŞ tam şəkildə soyuq axınların təsiri altına düşəcək və bu da əfsanəvi "Birigün" -ün gəlişi deməkdir. İqlim dəyişkənlikləri və yarana biləcək iqtisadi problemlərə təhlükə olan qlobal istiləşmə artıq başlayıb.

Dünyanı və insanlığı planet miqyasında iqtisadi fəlakət gözləyir. Bu , düşündüyümüzdən daha tez olacaq; hesablamalar  artıq onilliklər səviyyəsində gedir. Britaniya okeanoloqlarının məyusedici proqnozlarına görə, qısa müddətdə Qolfstrim tamamilə yox ola bilər və Avropada havanın temperaturu təxminən 10 dərəcə düşə bilər. "İsti okean axını son 12 ildə üç dəfə zəifəyib. Buna Sibir çayları və Arktika buzları səbəb olub", - məşhur Britaniya qəzeti The Guardian yazır.

Qlobal istiləşmənin nəticələri qarşısıalınmaz ola bilər: Bu nəticələr məhsuldarlığın olmaması və balıq ehtiyatlarının tükənməsindən başlayaraq, tufana, daşqınlara və ya enerji daşıyıcıları neft və qaz uğrunda mübarizəyədək ola bilər. İqlim dəyişikliyi ilə bağlı yaranacaq təhlükələrin siyahısı sonsuzdur. Təhlükələr birbaşa münaqişələrə səbəb ola bilər və ya mövcud gərgin vəziyyətləri müharibəyə gətirib çıxara bilər.

Dünya okeanı səviyyəsinin artması, buzların əriməsi və ya fırtınaların güclənməsi  yeni hərbi əməliyyatlara, əhalinin çox hissəsinin yoxsulluq və səfalət içində yaşadığı Afrikanın, Asiyanın və Cənubi Amerikanın çox hissəsində sosial partlayışlara gətirib çıxaracaq.

İqlim dəyişikliyi ilə bağlı miqrasiya artıq bu gün adı çəkilən ölkələrdə qanlı toqquşmalara gətirib çıxarır; may ayının əvvəlində Sudan və Çad sərhədində baş verən toqquşmanı xatırlayaq. Əgər qazın qiyməti iki dəfə aşağı düşməsə, artıq bir neçə onillikdən sonra bu,  yüz milyonlarla insanın genişmiqyaslı mühacirətinə rəvac verəcək

Hazırda enerji daşıyıcılarının və ərzaq malları qiymətlərinin sürətlə artması dünyada inflyasiyanın artmasına və bəzi ölkələrdə qeyri-stabitliyə zəmin yaradır. Istehsal olunan bioyanacağın həcmi artırılmaqla bərabər, qiymətlərin də artması davam edir ki, bu da dünya maliyyə sisteminin dağılmasına təhlükə yaradır, - bazar iştirakçıları qeyd edirlər. "İqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə ərzaq mallarının qiymətlərinin artması ilə nəticələnəcək. Bununla mübarizə aparmaq mümkün deyil. İnsanlar yüksək qiymətlərə adət etməli olacaqlar", - iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Cozef Stiqlis hesab edir.

Qlobal istiləşmə, istər Avropada, istərsə də Asiyada , yrtişdirilən məhsulu məhv edəcək, quraqlıqlar baş verəcək və bu, qiymətlərin artmasına səbəb olacaq. Eləcə də, istiləşmə nəticəsində becərilməyə yararsız torpaqlar əmələ gələcək. 1970-ci ildən başlayaraq, becərilməyə yararsız torpaqların sayı iki dəfə artıb. Şirkətlər təmizləyici qurğulara və ya başqa zonalara suyun çatdırılmasına böyük xərc çəkirlər ki, bu da son nəticədə öz təsirini istehlakçılarda göstərir.

Avropanın 18 xeyriyyə və humanitar təşkilatı tərəfindən hazırlanan sənəddə vəziyyəti korlayan əsas səbəb kimi iqlim dəyişikliyi göstərilib. Məruzə müəlliflərindən biri olan Endryu Smis hesab edir ki, qlobal istiləşmə daha çox yoxsul ölkələrdə özünü biruzə verir. "Biz çoxlu insanların yaşadığı çaylara yaxın ərazilərdə və sahillərdə böyük daşqınların baş verməsinin şahidi oluruq. Bu, kənd təsərrüfatına ciddi ziyan vurur və nəticədə, aclıq çəkənlərin sayı artır", - mütəxəssis deyib. Smisin sözlərinə görə, "yalnız bu yayın iki ayı ərzində yoxsul ölkələr sırasında olan Banqladeşə vurulan ziyan ölkənin ümumdaxili məhsul həcminin beş faizinə çatıb.".

Riskli zonalar sırasında Rusiya və Avropanı da istisna etmək olmaz. Havanın temperaturu artmaqda davam edir və əkinə yararlı olan torpaq sahələri  azalır. Avropadakı yay quraqlıqları və sahilyanı zonalarda baş verən daşqınlar artıq böyük kənd təsərrüfatı ərazilərini məhv edir.

Ərazisinin 65%-ni donmuş torpaqlar olan Rusiya üçün də qlobal istiləşmə arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxara bilər;donmuş torpaqlar yumşalmağa başlayacaq və yaşayış və sənaye infrastrukturu dağılacaq. 2010-cu ilədək Şimali Rusiya ərazilərində illik orta temperatur 1,8-dən 4 dərəcəyədək yüksələ bilər.

Donmuş torpaqların yumşalması və qarın intensiv əriməsi baş verir.Təkcə Qərbi Sibir rayonlarında buzun qalınlığı hər il dörd sm azalır. İndi Rusiyanın bütün şimal ərazilərindəki infrastruktur obyektlərində dəyişikliklər baş verir və burada qəzaların beşdə bir hissəsi qlobal istiləşmə nəticəsində yaranan mexaniki təsirlə bağlıdır.

Vəziyyət bütün ölkələrin qlobal istiləşmə ilə mübarizə aparmaması ilə daha da gərginləşir. Məsələn, bu yaxınlarda ABŞ Konqresi istixana qaz tullantılarının həcmini məhdudlaşdıran qanun layihəsinin qəbul olunmasına mene olub. Senatorların əksəriyyəti qanun layihəsinə qarşı çıxmalarını enerji daşıyıcılarına sərf olunan xərclərin artmasına gətirib çıxaracağı ilə əsaslandırıblar. Baxmayaraq ki, ABŞ-ı iqlim dəyişikliyi daha  çox narahat etməlidir.

İstiləşmə nəticəsində yarancaq humanitar fəlakətləri, mühacirət artımını, ərzaq mallarının və suyun çatışmayacağını nəzərə alaraq, ABŞ qoşunlarının xaricə daşınması və təminatı xeyli dərəcədə bahalaşa bilər. Bu da onların hərbi hazırlıq vəziyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olacaq.

ABŞ güclü mühacir axınına hazır olmalıdır. Belə ki, dünya ölkələrinin dörddə bir hissəsinin ərazilərinin, buzlarının əriməsi səbəbindən, suyun altında qalacağı region Karib ərazisində yerləşir. Bundan başqa, yaxın illərdə sahilyanı ərazilərdə yerləşən Amerika hərbi bazaları ciddi təhlükəyə məruz qalacaq.

Bəşəriyyət əlbəttə, "Birigün" filminin qəhrəmanlarının dəhşətli aqibətindən qaçmağa çalışır.

Ötən uzun illər ərzində bu istiqamətdə çox az addım atılıb. Bizim hər birimizə qlobal istiləşmənin necə təsir etməsini görmək üçün alim və ya iqtisadçı olmaq lazım deyil. Amma bəzən elə təəssürat yaranır ki, bəşəriyyət artıq bu fəakətə qarşı mübarizədə məğlub olub.

"Mançester Siti" "Atalanta"nın futbolçusu Qosenslə maraqlanır
"Mançester Siti" "Atalanta"nın futbolçusu Qosenslə maraqlanır
"Liverpul" futbol klubu tarixində ilk dəfə ardıcıl beş ev oyununda məğlub oldu
"Liverpul" futbol klubu tarixində ilk dəfə ardıcıl beş ev oyununda məğlub oldu
Üzgüçülük üzrə Tokio yay olimpiya oyunlarında Azərbaycan idmançıları yüksək nəticə göstərib
Üzgüçülük üzrə Tokio yay olimpiya oyunlarında Azərbaycan idmançıları yüksək nəticə göstərib
Loading Bars
Xəbər lenti
"Mançester Siti" "Atalanta"nın futbolçusu Qosenslə maraqlanır
Planet roveri "Perseverance" Mars səthində ilk məsafələrini qət edib
İtaliyada 2020-ci ildə ölüm halları 21 faiz artıb
Misirdə mikroavtobus qəzaya uğrayıb, 18 nəfər ölüb
Belçika ölkəyə giriş-çıxış məhdudiyyətlərini uzadıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 7 711 nəfər sağalıb
"Muğan Bank"ın filialının binasında yanğın olub
Somalinin paytaxtında güclü partlayış olub
ÜST: Dünyada ötən sutka koronavirusa 425 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Yaponiya portalı Xocalı soyqırımının 29-cu ildönümü ilə bağlı məqalə yayıb
Qaxda məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı bina yanıb
Prezident İlham Əliyev: Müstəqillik bizim ən böyük sərvətimizdir, ən böyük dəyərimizdir
Prezident İlham Əliyev: Deyirlər ki, biz yeddi rayonu azad etmişik, elə deyil, daha çox ərazini azad etmişik
Tofiq Nağıyev “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
Prezident İlham Əliyev: İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycanda yaşayan bütün xalqların nümayəndələri qəhrəmanlıq göstəriblər
Prezident İlham Əliyev: Böyük Qayıdış proqramının icrasında ən ağır vəziyyətdə yaşayan köçkünlərə üstünlük verilməlidir
Prezident İlham Əliyev: Şəhid ailələrimizə qayğımız mənzillərin, yaxud da ki, avtomobillərin verilməsi ilə bitmir
Prezident İlham Əliyev: Bir neçə partiyanın Yeni Azərbaycan Partiyası ilə birləşməsi partiyamızı gücləndirəcək
Prezident İlham Əliyev: Yeni Azərbaycan Partiyası nəinki Azərbaycanın, Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi partiyasıdır
Beynəlxalq Qoşulmama Hərəkatı Modeli Simulyasiya Məşğələsi öz işini yekunlaşdırıb - XİN
Türkiyədən Azərbaycana daha çox sərmayəçi gələ bilər - Abdurrahman Uzun
Müttəfiq ölkə liderlərinin Prezident İlham Əliyev haqqında qiymətləndirmələri Azərbaycana verilən dəyərdir - Aydın Quliyev
Prezident İlham Əliyev: Bu il üç minə yaxın şəhid ailəsi və müharibə əlili yeni mənzillər alacaq
Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyev partiyanın yeni proqramının hazırlanması barədə tapşırıq verib
Prezident İlham Əliyev: Biz yeni dövrdə siyasi dialoqu daha da dərinləşdirməliyik
Ceyhun Bayramov Avropa Şurasının Bakı ofisinin rəhbəri Zoltan Hernyeş ilə görüşüb (FOTO)
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda zirehli döyüş maşınlarının heyətləri ilə döyüş atışlı məşğələlər keçirilir (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev: Bu gün biz Avropa İttifaqı ilə bərabərhüquqlu saziş üzərində işləyirik və sazişin 90 faizi razılaşdırılıb
TamKart sahibləri ƏDV faizlərini 30 gün gözləmir
Paytaxtın bu yollarında sıxlıq var, avtobuslar gecikir (FOTO)
YAP-ın İdarə Heyətinin yeni tərkibi məlum oldu (SİYAHI)
Xalqın bütün təbəqələri YAP-a inanır - Məlahət İbrahimqızı
Qəbələdə avtomobil təmiri sexi və içərisindəki minik maşını yanıb
İsveçdə "vaksin pasportları" verilə bilər
Prezidentin açılış etdiyi gəmi-muzeydən REPORTAJ
Nəsir İmanquliyev yad edildi (FOTO)
Norveç şirkəti Azərbaycana 25 000 dollarlıq yatırım edib
Qazi və şəhid ailələrinin evinə qaz verilib
Baş Prokurorluğun əməkdaşları beynəlxalq seminarda iştirak ediblər
“Üzv Dövlətlərin Türk Akademiyasının Büdcəsinə Məcburi Ödənişlərinin Həcminə dair Protokol” təsdiqləndi
Martın 9-na olan USD/AZN rəsmi məzənnəsi açıqlanıb
Avropa koronavirusun üçüncü dalğası ilə üz-üzədir
Prezident İlham Əliyev: Ali Baş Komandan kimi mən bilirəm ki, bizim zəif yerlərimiz də haradadır
Prezident İlham Əliyev: İqtisadi sahədə dürüstlük, inhisarlara son dövrüdür
Prezident İlham Əliyev: “Demokratlar” indi niyə susurlar, niyə demirlər ki, Paşinyan bizə nümunə olmalıdır
Azərbaycan Beynəlxalq Bankından sərfəli kredit kampaniyası
Azərbaycan Prezidenti: Müharibə başlayanda kim deyə bilərdi ki, Azərbaycan haqsızdır?
QDİƏT ölkələri pandemiyanın turizmə təsirini müzakirə ediblər
Zaqatalada yeni fındıq emalı fabriki yaradılır
Prezident İlham Əliyev: Xalq Cəbhəsi-Müsavat bütün ölkələrlə münasibətləri yerə vurdu
Prezident İlham Əliyev: Bizim ölkə daxilində heç bir siyasi qurumla heç bir problemimiz yoxdur
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda növbəti iclas keçirilib (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistana indi xaricdən yardım olmasa, birdəfəlik batacaq
Yelo Bank-dan yeni və parlaq mobil əlavə
Prezident İlham Əliyev: Yol çəkirik, asfalt bizim, çınqıl bizim, niyə biz xarici kredit götürməliyik?
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan kimi heç vaxt gedib qapı-qapı gəzməmişik, özümüzü alçaltmamışıq
Balakəndə yas mərasimi keçirənlər cərimələnib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Döyüşdə iştirak edənlərin mütləq əksəriyyəti mən hakimiyyətə gələndə uşaq olan insanlardır
Prezident İlham Əliyev: İndi Ermənistan əməkdaşlıqdan boyun qaçırır, məcbur edəcəyik onları
Azərbaycan Prezidenti: Lüksemburq o qədər də böyük, yumşaq desək siyasi çəkiyə malik olan ölkə deyil ki, naziri bizə irad tutsun
Azərbaycan Prezidenti: Böyük ölkələrin nümayəndələri məni ittiham etdilər ki, İlham Əliyev sülh istəmir
KOBİA özünüməşğulluq proqramına dəstəyini davam etdirir
Ombudsman hərbi helikopterin qəzaya uğraması ilə bağlı Türkiyənin müxtəlif qurum rəhbərlərinə başsağlığı verib
Prezident İlham Əliyev 2003-2020-ci illəri münaqişənin həllinə hazırlıq dövrü kimi səciyyələndirib
Prezident İlham Əliyev: Xalq Cəbhəsi-Müsavat cütlüyünun əli Azərbaycan xalqının qanına batmışdır
Prezident İlham Əliyev: O vaxt milli maraqları hər şeydən üstün tutan “91-lər”in fəaliyyətini yüksək qiymətləndirirəm
AHİK sədri, millət vəkili Səttar Möhbalıyev Türkiyəli həmkarlarına başsağlığı ünvanayıb
YAP icra katibliyi ləğv edildi
DSX rəisi Nadim Razanın başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb
Rusiyada ikinci koronavirus vaksini ilə kütləvi peyvəndləmə başlayır
Prezident İlham Əliyev: Ölkəmizin gələcəyini elə planlaşdırmalıyıq ki, uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf təmin edilsin
Yoluxma sayında artım davam edərsə, karantin sərtləşdirilə bilər - Şöbə müdiri
Əfv Komissiyasının növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Rəsmi Yerevan sağlam məntiq və düşüncədən uzaq olduğunu növbəti dəfə açıq nümayiş etdirir - Leyla Abdullayeva
Azərbaycan Prezidenti: Gənc nəsil bilməlidir ki, biz müstəqilliyi nəyin bahasına qoruyub saxlaya bilmişik
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın əsl müstəqillik tarixi ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır
Mehriban Əliyeva YAP Sədrinin birinci müavini təyin olunub
Azərbaycanda ilk dəfə jest dili lüğətinin veb səhifəsi hazırlanır
Yeni Azərbaycan Partiyasına sədr müavinləri təyin edildi
Müharibədən əvvəl oğurluqda təqsirləndirilən qazi azadlığa buraxıldı
Prezident İlham Əliyev: AXC-Müsavat cütlüyü dövründə ölkə tamamilə idarəolunmaz vəziyyətdə idi
“Arabnews” qəzeti: Azərbaycan Pakistanı bütün sahələrdə dəstəkləyir
Bakıda ağacların dibi asfaltdan təmizlənib (FOTO)
Roma papası peyvənd olunduqdan sonra ilk xarici səfərini reallaşdırdı
Ağdam rayonunun Tağıbəyli kəndi (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev: Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması tarixi zərurət idi
Azercell “Qələbə ili”-nin nəticələrilə bölüşdü
İƏT-in Zirvə toplantısı: Türkiyə, Pakistan və Əfqanıstan Azərbaycanın strateji tərəfdaşları kimi...
Ermənistan daha bir beynəlxalq müsabiqədə iştirak etməyəcək
Temperatur enəcək, güclü külək əsəcək - XƏBƏRDARLIQ
Prezident İlham Əliyev: Ulu Öndərin müstəqilliklə bağlı birmənalı, qətiyyətli addımları xalq tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi
“Suraxanı” tanker-muzeyinə giriş qazilər və şəhid ailələri üçün pulsuz olacaq (FOTO)
BirBank yenə də ölkənin lider mobil tətbiqi oldu!
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyi münasibətilə veb-konfrans təşkil ediləcək
YAP-ın VII qurultayını qalib ölkənin qurultayı adlandırmalıyıq - Musa Quliyev (VİDEO)
DTX-nin rəisi Türkiyədə hərbi qulluqçuların həlak olması ilə bağlı başsağlığı verib
Vilayət Eyvazov Pakistan Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri ilə görüşüb
YAP-ın növbədənkənar qurultayı: Hakim partiyada nələr dəyişdi? - Trend TV-nin REPORTAJI
Şəhid anaları ziyarət edilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Biz beynəlxalq aləmdə Azərbaycanı çox böyük nüfuza və hörmətə malik ölkəyə çevirdik
Bütün xəbərlər