Rəqəmsal imza Azərbaycan sahibkarları üçün beynəlxalq bazara çıxış imkanı yaradacaq – Trend-in icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 10 sentyabr /Trend/

Trend-in icmalçısı Hüseyn Vəliyev

Bu gün bir çox Azərbaycan müəssisələri və təşkilatları məxfi məlumatların etibarlı saxlanması sahəsində yeni üsullar və işləmələrə daha tez-tez diqqət yetirirlər ki, bunların arasında da vacib sənədlərin saxtalaşdırılması faktlarının aradan qaldırılmasına yönəldilmiş elektron rəqəmsal imzanı göstərmək olar.

Azərbaycanda elektron rəqəmsal imzanın 2004-cü ildə hüquqi status almasına baxmayaraq, onun texniki tətbiqinin real konturları yalnız üç ildən sonra görünməyə başlayıb.

2004-cü ildə Azərbaycan parlamenti tərəfindən qəbul olunmuş "Elektron imza və elektron sənəd haqqında" qanun onun istifadəsinin hüquqi çərçivəsini və elektron rəqəmsal imzaların qeydiyyatı üzrə sertifikasiyalaşdırılmış mərkəzlərin yaradılmasını müəyyən edir. Bu sənəd hüquqi və fiziki şəxslər, eləcə də dövlət idarələri tərəfindən istifadə zamanı yaranan bütün aspektləri nizamlamağa yönəldilib.

"Elektron Azərbaycan" Dövlət Proqramının əsası olan rəqəmsal imzanın tətbiqi üzrə işlər "Microsoft Azerbaijan", "Azerin" və "Ultra" şirkətlərinin daxil olduğu konsorsium tərəfindən aparılır. Konsorsium 2008-ci ilin sentyabrında elektron rəqəmsal imzaların tətbiqi üçün milli açıq vasitə infrastrukturları üzrə tenderin qalibi olub.

Elektron rəqəmsal imzanın tətbiqi informasiya cəmiyyətinə keçidi, elmə əsaslanaraq, informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının tətbiqi və digər məsələlərin həyata keçirilməsi yolu ilə rəqabət qabiliyyətli iqtisadiyyatın qurulması təminatını nəzərdə tutan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təsdiq etdiyi "2010-2012-ci illərdə Azərbaycanda rabitə və informasiya texnologiyalarının inkişafı (Elektron Azərbaycan) üzrə" Dövlət Proqramının prioritet istiqamət səviyyəsində müəyyən olunub.

Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi ilə informasiya cəmiyyətinin inkişafı, internet seqmentinin inkişafı, "rəqəmsal bərabərsizliy"in qurulması, "elektron hökumət" qərarlarının tətbiqi, elektron rəqəmsal imzanın tətbiqi və s. üçün şəraitin yaradılması gözlənilir.

Proqramın maliyyələşdirilməsi dövlət büdcəsi, daxili və xarici investisiyalar, kreditlər, beynəlxalq və xarici təşkilatların mükafat və texniki-maliyyə yardımları, həmçinin, qanunvericiliyə zidd olmayan digər mənbə vəsaitləri hesabına həyata keçiriləcək.

Rabitə Nazirliyinin hesablamalarına görə, elektron rəqəmsal imzaların açarlarının verilməsi mərkəzinin yaradılması üçün orta hesabla üç milyon dollara yaxın məbləğ lazımdır. Azərbaycanda rəqəmsal imzaların verilməsi üzrə üç mərkəzin fəaliyyəti planlaşdırılır, onlardan ikisi dövlət və özəl sektorların xidmətini həyata keçirəcək, biri isə baş mərkəz olacaq.

Elektron rəqəmsal imzanın tətbiqi və verilməsində məsuliyyətli olan Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi cari ilin sonuna qədər onların verilməsini planlaşdırır. Nazirlik tərəfindən beynəlxalq normalara əsasən ödənişli əsaslarla həyata keçiriləcək elektron rəqəmsal imzaların verilməsi proseduru və mexanizmlərinin işlənib hazırlanması üzrə işlər aparılır.

Bu günə elektron rəqəmsal imzaların açar qeydiyyatı üzrə baş sertifikatlaşdırılmış mərkəzin yaradılması ilə bağlı işlər başa çatıb və mərkəzin işinin yoxlanılması üzrə kompleks tədbirlər görülür. Sınaq prosesi zamanı aşkar olunan nöqsanlar operativ şəkildə aradan qaldırılır.

Sınaq işləri həm aparat, həm də proqram təminatı və təhlükəsizlik sistemi planında həyata keçirilir. Sertifikasiyalaşdırılmış mərkəzin əməkdaşları üçün təlimlər təşkil olunub.

Elektron imzanın mexanizmi məlumatın dəyişməzliyi və sənədin müəllifliyini təsdiq etməyə xidmət etdiyi üçün onun qorunmasına xüsusi diqqət ayrılır. Mərkəzin mütəxəssisləri rəqəmsal imzanın etibarlı şəkildə müdafiəsi üçün maksimum səylər göstərirlər.

Sertifikatda şübhəli hallar aşkar olunarsa və bu səbəbdən istifadəçi ziyan görərsə, praktiki olaraq elektron rəqəmsal imzanın açar sertifikatını verən təşkilat buna görə məsuliyyət daşıyır.

Elektron rəqəmsal imza xüsusi proqram təminatı vasitəsilə əsas sənədin dəyişdirilməsi hesabına alınmış simvolların ardıcıllığını özündə əks etdirir. Göndəriş zamanı rəqəmsal imza əsas sənədə əlavə olunur və nəticədə sənəddə olan məlumatın müəllifliyi və dəyişməzliyi öz təsdiqini tapır. Əsas sənədə edilən istənilən dəyişiklik nəticəsində elektron imza qeyri-real olur.

Rəqəmsal imzanın alınması təşkilatın internet vasitəsilə mübadilə etdiyi müəlliflik və sənədlərin saxlanmasında əmin olmağa imkan verir. Elektron imzanı saxtalaşdırmaq mümkün deyil. Rəqəmsal imza ilə yazılmış sənədlə əl ilə yazılmış sənəd eynimənalılığı ilə tanınır.

Elektron rəqəmsal imza iqtisadi əhəmiyyətli sənədləşmənin mübadiləsi və silinmiş rejimdə əməliyyatın tamamlanması üçün müasir vasitə hesab olunur. Elektron imzanın tətbiqi ilə Azərbaycan müəssisələri və təşkilatları üçün beynəlxalq bazara çıxış, minimum xərclərlə malların alış və satışının həyata keçirilməsi, bürokrat əngəllərdən azad olmaq imkanları yaranır.

Bu gün elektron rəqəmsal imza Azərbaycan İqtisadi İnkişaf Nazirliyi yanında elektron kargüzarlıqda daxili korporativ səviyyədə tətbiq olunub. Daha üç nazirlik elektron sənəd mübadiləsi sistemi, xüsusən də elektron rəqəmsal imzanı tətbiq etmək istədiklərini bildiriblər.

SpaceX 140-dan çox peyki daşıyan raketi orbitə çıxarıb
SpaceX 140-dan çox peyki daşıyan raketi orbitə çıxarıb
Azərbaycanda sahibkarlıq sahəsində innovativ xidmət təqdim edilib
Azərbaycanda sahibkarlıq sahəsində innovativ xidmət təqdim edilib
İsveçdə 5G şəbəkəsinin yaradılmasında 4 şirkət iştirak edəcək
İsveçdə 5G şəbəkəsinin yaradılmasında 4 şirkət iştirak edəcək
Loading Bars
Xəbər lenti
Yanvarın 25-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Fransız polisi komendant saatının pozulduğuna görə 110 min cərimə yazıb
Bakıdakı Nizami Gəncəvi heykəlinin yaradılmasının tarixçəsi - Maraqlı faktlar (FOTO)
Baydenin hakimiyyətə gəlişi ABŞ və İran arasındakı münasibətləri dəyişə bilər
Avstraliya Pfizer peyvəndinin istifadəsinə ilkin icazə verib
Alyaskada güclü zəlzələ baş verib
ABŞ yaxınlarda CAR-a səfər etmiş əcnəbilərə giriş məhdudiyyəti tətbiq edəcək
Meksikanın prezidenti koronavirusa yoluxub
Sloveniyada koronavirusun "Britaniya ştammı" aşkarlanıb
Cəbhəboyu ərazilərdə 20 mina, 282 ədəd partlamamış hərbi sursat aşkarlanıb - ANAMA (FOTO)
Futbol üzrə İspaniya çempionatında "Atletiko" "Valensiya"nı məğlub etdi
Qanada avtobus qəzasında ən az 6 nəfər ölüb
Ərdoğan Nigeriya sahillərində qaçırılan gəminin kapitanı ilə telefonla danışıb
İngiltərə Kuboku: "Mançester Yunayted "Liverpul"u məğlub etdi
Bu sahələrin fəaliyyəti bərpa olundu
5 şəhər və 12 rayona giriş-çıxış bərpa olunub
Bu gündən bərbərxanalar və gözəllik salonları açılır
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 6 018 nəfər sağalıb
Bakıda fərdi evdə yanğın olub
ÜST: Dünyada koronavirus qurbanlarının sayı 2,11 milyonu ötüb
SpaceX 140-dan çox peyki daşıyan raketi orbitə çıxarıb
İran xarici işlәr naziri Bakıya gəlib
ABŞ-da koronavirus qurbanlarının sayı 417 mini keçib
Braziliyada futbolçuların olduğu təyyarə qəzaya uğrayıb
Niderland polisi dünyada ən çox axtarılan narkobarnlardan birini həbs edib
Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında yanğın baş verib
Ermənistandakı xaos artıq kifayət qədər dərinləşib - ŞƏRH
Antarktida sahillərində 5,5 bal gücündə zəlzələ baş verib
Çində qəza baş vermiş qızıl mədənindən 11 nəfər çıxarılıb
Füzuli rayonunun Aşağı Aybasanlı kəndi (FOTO/VİDEO)
"MOZART" konteyner gəmisi Qabon sahillərinə çatıb
"Quşçu" palçıq vulkanındakı püskürmə zamanı xaric olunmuş vulkan məhsulunun sahəsi 3 hektar ərazini əhatə edir - Dövlət Qoruğunun direktoru (VİDEO)
Qubada karantin postunda saxlanılan şəxsin nəqliyyat vasitəsindən nərə balıqları aşkarlandı
DİN Şəmkir polisi haqqında yayılan iddialara aydınlıq gətirdi
Gəncədə azyaşlı bağlı qapı arxasında qalıb
Türkiyəyə məxsus gəmidə öldürülən azərbaycanlının nəşinin yanvarın 26-da ölkəmizə yola salınması planlaşdırılır - XİN
İranda koronavirusdan daha 89 nəfər ölüb
Azərbaycanda son sutkada 568 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 287 nəfər yoluxub, 10 nəfər vəfat edib
Portuqaliyada prezident seçkilərində sesvərmə başlayıb
Kəlbəcər rayonunun Comərd kəndi (FOTO/VİDEO)
Mövlud Çavuşoğlu: “MV Mozart” gəmisi limana daxil olan kimi azərbaycanlı mühəndisin cənazəsi Vətəninə göndəriləcək
Qazi və ailəsi sosial dəstəklə təmin olunur
Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi konsepsiya layihəsinin təqdimatı keçirilib (FOTO/VİDEO)
Mingəçevirdə karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi aşkar edilib
Təhsil naziri Emin Əmrullayev Beynəlxalq Təhsil Günü ilə bağlı paylaşım edib (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
İstixana sahiblərinə güzəşt olunacaq - "Azəriqaz"
Qobustan Qoruğu ziyarətçilər üçün açılır
Ötən il Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndi (FOTO/VİDEO)
Yeni Zelandiya sahillərində 5,8 bal gücündə zəlzələ baş verib
Porye "UFC 257" turnirinin əsas döyüşündə Makqreroru məğlub edib
Gömrük Akademiyasının yaranmasının 9 ili tamam olur
Meksikada naməlum şəxslər 19 nəfəri öldürərək yandırıblar
Peyvəndləmənin effektivliyi neftin 60 dollara qədər bahalaşmasına imkan verəcək - Proqnoz
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı 600 min nəfərə çatır
Fransada ötən sutka koronavirusa 23 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Misirdə koronavirusa qarşı kütləvi vaksinasiya başlayır
Pentaqonun yeni rəhbəri britaniyalı həmrakı ilə Rusiya və Çini müzakirə edib
İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 85 min nəfəri ötüb
Portuqaliyada prezident seçkiləri keçiriləcək
Britaniyada bir sutkada koronavirusdan 1 348 nəfər ölüb
Çili sahillərində 7 bal gücündə zəlzələ olub
Kolumbiyada koronavirusa yoluxanların sayı 2 milyon nəfəri ötüb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 2,3 milyon nəfəri ötüb
Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında yanğın olub
Ceyhun Bayramov və Mevlüt Çavuşoğlu dəniz quldurlarının Türkiyəyə məxsus gəmiyə hücumunu müzakirə ediblər
Fransada 1 milyon nəfər koronavirusa qarşı peyvənd olunub
Dəniz quldurları Türkiyəyə məxsus gəmini ələ keçiriblər, bir azərbaycanlı öldürülüb
Lənkəranda 14 yaşlı oğlan itkin düşüb, FHN axtarışlara başlayıb
Prezident İlham Əliyevin iqtisadi strategiyasının növbəti uğuru: "Dostluq" anlaşması - Həftənin Hadisəsi
Xızıda qarlı yolda köməksiz vəziyyətdə qalan şəxslər xilas edilib
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 600 mindən çox artıb
Nizami küçəsinin daimi "sakinləri": Karantin rejimi bir onlara təsir etməyib (VİDEO)
Nigeriyada qaz daşıyan avtomobil partlayıb, 30 nəfər ölüb
Prezident İlham Əliyev xalq artisti Eldar Quliyevi 80 illik yubleyi münasibətilə təbrik edib
Prezident İlham Əliyev Eldar Quliyevi “İstiqlal” ordeni ilə təltif edib
İspaniyada zəlzələ nəticəsində 1 nəfər xəsarət alıb
İran Fars körfəzində təhlükəsizlik və neft mövzularında ABŞ ilə əməkdaşlıq edə bilər - Zərif
Amerikalı telejurnalist Larri Kinq vəfat edib
Qətərdə koronavirusa yoluxanların sayı 150 min nəfərə çatır
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda bir qrup hərbi qulluqçuya vaxtından əvvəl və növbəti hərbi rütbələr təqdim edilib (FOTO/VİDEO)
Şuşaya qalib kimi gəlmişik - Fərhad Bədəlbəyli və Polad Bülbüloğlu Şuşada (ÖZƏL)
Şahbuz rayonunda zəlzələ olub
Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma” romanı Almaniyada çap olunub (FOTO)
Məişətdə yanğın baş verməməsi üçün nə edilməlidir? - FHN
Kəlbəcər rayonunun Qamışlı kəndi (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda 705 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 162 nəfər yoluxub, 8 nəfər vəfat edib
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi və “Bravo” supermarketlər şəbəkəsinin təşkilatçılığı ilə Qubadlı və Xocavənddə hərbiçilərimizə zəruri ərzaq məhsulları göndərilib (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Volodimir Zelenskiyə başsağlığı verib
Səfərbərlikdən tərxis edilmiş şəxslərlə bağlı komissiyaya 5 298 vətəndaş müraciət edib
“Vikipediya”nın alman dili bölməsində Azərbaycanla bağlı məqalələr yaradılır
Dövlət Neft Şirkətinin Müşahidə Şurasının tərkibi təsdiqləndi
Qlobal səviyyədə Komiks və Karikatura Yarışmasına start verilir
Qaradağ rayonunda böyük iməcilik keçirildi (FOTO)
Dövlət Neft Şirkətinin idarə edilməsi təkmilləşdirilir: Müşahidə Şurası yaradıldı - FƏRMAN
Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası “Qarabağ Dirçəliş Fondu”na 100 min manat vəsait köçürüb
Tərtərdə karantin rejimini pozan çayxana aşkarlanıb
İsmayıl Hacıyev “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
Evlərdən pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlayan şəxs tutulub
Bütün xəbərlər