Liviya-ABŞ arasında əlaqələrin bərpası İran üçün nümunə ola biməz - Trend News-un icmalçısı

Liviya-ABŞ arasında əlaqələrin bərpası İran üçün nümunə ola biməz - Trend News-un icmalçısı

Trend -un Orta Şərq ölkələri üzrə icmalçısı və Fars Redaksiyasının rəhbəri D.Xatınoğlu

ABŞ Dövlət katibi Kondaliza Raysın Liviyaya səfəri və iki ölkənin diplomatik münasibətlərinin bərpası, İran və ABŞ arasında gərgin münasibətlərin yaxşılaşmasına nümunə ola bilməz. Liviya İrandan fərqlidir.

Liviya 2001-ci ildə rəsmən elan etdi ki, nüvə proqramını dayandırır və həmçinin bu sahədə bütün gizli planlarına şəffaflıq gətirməyə hazırdır. Bu arada Liviya prezidenti Müəmmər əl-Qəzzafi də bu ölkənin xarici siyasətində dönüş nöqtələri olacağından xəbər verdi. Liviya 1988-ci ildə Şotlanidiyada "Pan Amerikan" sərnişindaşıyan təyyarəsi ilə bağlı qəzanı və 1989-cu ildə Çad-Fransa reysi ilə uçan təyyarədə baş vermiş partlayışı da boynuna alaraq, zərərçəkmişlərə təzminat ödəməyə hazır olduğunu bildirdi. Beləliklə, Liviyanın adı 2006-ci ildə ABŞ-ın "qara siyahı"sından silindi və Liviyə terrorizmlə mübarizədə Qərblə ciddi əməkdaşlığa başladı.

Rays cümə günü Tripoliyə səfəri zamanı Qəzzafi ilə görüşündə bildirib ki, Amerikanın daimi düşməni yoxdur və istənilən ölkə öz xarici siyasətində strateji dəyişikliklərə hazır olsa, ABŞ-la əlaqələrinin yaxşılaşmasına ümid edə bilər.

Liviya İrana örnək ola bilməz

1957-ci ildən etibarən ilk dəfədir ki, ABŞ-ın yüksək rütbəli diplomatı Tripoliyə səfər edir. Buna qədər 50 il müddətində ABŞ prezidentləri Qəzzafini rəsmən terrorçu adlandırıblar, hətta ABŞ prezidenti Ronald Reyqan Qəzzafini dəfələrlə "dəli it" deyə xatırladıb. ABŞ 1986-ci ildə Tripolini bomba hücumlarına məruz qoyarkən Qəzzafinin 17 aylıq körpəsi həmin hadisələrdə həlak olub, bununla belə, hazırda iki ölkə arasında münasibətlərin yaxşılaşmasının şahidiyik. Baxmayaq ki, ABŞ yenə də rəsmi Trapolini insan haqlarını pozmaqda ittiham edir və kəskin tənqid atəşinə tutur. Lakin hazırda bu ölkəyə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların bir qismini ləğv edib.

İran-ABŞ münasibətləri 1979-cu ildən kəsilib. 1978-ci ildə Reyqan İrana səfəri zamanı bildirmişdi ki, İran regionda ABŞ-ın birnömrəli müttəfiqidir, lakin bir il sonra iki ölkə bir-birinə qarşı ən qatı düşmənlərə çevrildilər. ABŞ son bir ildə İranla münasibətlərinin yaxşılığa doğru dəyişdiyi barədə bildirib. Məsələn, ABŞ-ın Tehranda öz ofisini açması, İran vətəndaşlarının ABŞ-a səfərlərini asanlanlaşdırmaq planı və s. Lakin bunların heç biri iki ölkənin bir-birinə qarşı mənfi münasibətini dəyişə bilməyib.

Liviyanın İrana nümunə ola bilməməsinin iki səbəbi var. Birincisi, sabiq Liviya İranın ən yaxın müttəfiqlərindən olub və hazırda Liviya ilə İran arasında gərgin münasibətlər var. Hər iki ölkənin nüvə proqramını təqdim edən pakistanlı Əbdulqədir Xan olub. Liviya öz nüvə proqramının arxivlərini açarkən İranın nüvə proqramına dair bəzi məlumatları da aşkar etmiş oldu. Bu səbəbdən general Qəzzafi rəsmi Tehranın qəzəbinə tuş gəlib. Digər tərəfdən, Qəzzafi nüvə proqramını dayandırmazdan əvvəl, terrorizmə dəstəyini dayandırması barədə elan etmişdi. Ona görə də Amerika bu ölkə ilə müzakirələrə kəçərkən ortada yalnız bir problem - nüvə problemi var idi. Lakin Vaşinqton-Tehran arasında mövcud problemlərin sayı daha çoxdur və daha mürəkkəbdir.

Vaşinqton-Tehran arasında mövcud problem və münaqişə yalnız nüvə məsələsi ilə bağlı deyil. Həmçinin İranın regionun bir çox ölkələrində, o cümlədən İraq, Livan, Fələstin və Latin Amerikasında güclü nüfuza malik olması ABŞ-ı narahat edir və Vaşinqtonla müzakirələrə keçən zaman İran daha güclü mövqe nümayiş etdirməyə qabildir. ABŞ İranı rəsmən İraq, Livan və Fələstində terrorçu təşkilatları himayə etməkdə ittiham edir. İran-ABŞ arasında mövcud münaqişə ideoloji cəhətdən daha da mürəkkəbdir. İranda ideoloji hakimiyyəti mövcuddur və bu baxımdan İsrail və onun bir nömrəli müttəfiqi olan Amerika ilə barışıq İran iqtidarının ideologiyasına ziddir.

Bundan əvvəl dəfələrlə İran və Amerika müxtəlif səviyyəli müzakirələr aparıblar, lakin heç bir nəticə əldə olunmayıb. 1999-cu ildən 2003-cü ilədək Amerika tərəfindən Royan Kroker (hazırda ABŞ-ın İraqda səfiridir), Zəlmay Xəlilzad (ABŞ-ın BMT-də nümayəndəsi), senator Bob Ney və İran tərəfindən Sadiq Xərrazi (İranın Fransadakı sabiq səfiri), Trita Parsi (İran Əsilli Amerikalılar Şurasının sədri) və Huşəng Əmir Əhmədi (İran-Amerikalılar Dostluq Icmasının sədri) 18 dəfə qeyri-rəsmi görüşməklə iki ölkə arasındakı münasibətləri müzakirə ediblər. Aparılan müzakirələrin nəticəsi müvafiq olaraq ölkə rəhbərlərinə çatdırılıb. Bu haqda Trita Parsi 2003-cü ildə CNN-ə verdiyi müsahibədə məlumat verib.

Həmçinin ABŞ Əfqanıstana və İraqa hücumları zamanı rəsmi Tehran müəyyən məqamlarda ABŞ-a dəstək göstərmişdi. Belə görünür ki, hər iki ölkə münasibətlərin bərpasında maraqlıdır, lakin ortada çox sayda fikir ayrılıqları və problemlər var.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Azərbaycanda ödəniş kartları ilə dövriyyə dəfələrlə artıb
Azərbaycanda ödəniş kartları ilə dövriyyə dəfələrlə artıb
Dünya Bankı Azərbaycanda istehalk bazarının artımını proqnozlaşdırır
Dünya Bankı Azərbaycanda istehalk bazarının artımını proqnozlaşdırır
Azər Türk Bank müştərilər üçün sərfəli kredit kampaniyasının müddətini uzadıb
Azər Türk Bank müştərilər üçün sərfəli kredit kampaniyasının müddətini uzadıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Trend BİA və Qırğızıstanın "Kabar" agentliyinin rəhbərləri birgə layihələrin həyata keçirilməsini müzakirə ediblər
İngiltərə Premyer Liqası: "Mançester Yunayted" klubu "Tottenhem"i məğlub edib
Pakistan azad edilmiş ərazilərin bərpasında Azərbaycanı dəstəkləyir
Dünyada ötən sutka koronavirusa 646 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Ağsuda yas mərasimi keçirənlər inzibati məsuliyyətə cəlb edilib
Beynəlxalq cəmiyyət Azərbaycanın azad edilmiş torpaqlarının bərpası prosesində fəal iştirak etməlidir - Ekspert
Qırğızıstanda referendum və yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər başa çatıb
İran nüvə obyektindəki qəzanının terakt nəticəsində baş verdiyini bildirib
Ceyhun Bayramov “Cənubi Qafqaz üçün yeni baxış - müharibə sonrası inkişaf və əməkdaşlıq” mövzusunda təşkil olunan dəyirmi masada iştirak edib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Goranboyda toy mərasimlərinin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Azərbaycanda 2 414 nəfər COVID-19-a yoluxub, 36 nəfər vəfat edib
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 103 min nəfərə çatır
Bakıda restoranda toy edən 40 nəfər cərimələnib (VİDEO)
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində yenidən sülhün hökm sürməsi sevindirici haldır - Macarıtanın dövlət katibi
Ermənistanda Gəncəyə raket zərbələri endirməsi əmirini verənlər müharibə cinayətlərinə görə məsuliyyət daşıyırlar - Hikmət Hacıyev
Azərbaycan müharibə dövründə çox böyük bir qəhrəmanlıq sərgilədi - Fahrettin Altun (ÖZƏL) (VİDEO)
“Yaşat” Fondu dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlərə dəstək verilməsi üçün effektiv və əlçatan platformadır - Pərvin Kərimzadə
Gürcüstanda koronavirusa daha 707 nəfər yoluxub, 8 nəfər ölüb
Azərbaycanın Ağdam şəhəri urbisidin açıq nümunəsidir - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyətinin Gəncəyə səfəri başlayıb (FOTO)
Türkiyədə ilin əvvəlindən 40 terror aktının qarşısı alınıb - Nazir
Bu səfər təşkil olundu ki, Türk Şurasının nümayəndə heyəti bu vəhşiliklə yerindəcə tanış olsun - Hikmət Hacıyev
Özbəkistan Qarabağda bir məktəbin tikintisini təmənnasız edəcək - Asadjon Xocayev (VİDEO)
Türk Şurası şirkətlərin Qarabağda bərpa işlərində iştirakı ilə bağlı biznes forum keçirəcək
Azərbaycanın qələbəsi türk dünyasının qələbəsi oldu - Türk Şurasının baş katibi
İranda ötən sutkada 258 nəfər koronavirusdan ölüb
İsmayıllıda çayxanada şənlik təşkil edənlər cərimələnib (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti Ağdam Dram teatrının qalıqlarına baxıblar (FOTO)
Ağdamda gördüklərimiz bənzəri olmayan bir barbarlıqdır - Fahrettin Altun (VİDEO)
ADA Universitetində “Cənubi Qafqaz üçün yeni baxış. Münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq” adlı konfrans keçirilir (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti Ağdam şəhər Cümə məscidində olublar - Trend TV-nin REPORTAJI
Hindistanda ötən sutka koronavirusa 150 mindən çox yoluxma halı qeydə alınıb
Prezident İlham Əliyev Türk Şurasında vacib birləşdirici rol oynayır - Bağdad Amreyev (ÖZƏL) (VİDEO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti ermənilərin viran qoyduğu Ağdamın "İmarət"ində - Trend TV-nin REPORTAJI
Naftalanda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb (VİDEO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Mingəçevirdə ictimai yerdə hərəkətdə olan koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Siyəzəndə nişan mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Türk Şurasının nümayəndə heyətinin Ağdama səfəri başlayıb (FOTO)
Şəmkirdə yol polisi reyd keçirib (FOTO)
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
İranın nüvə obyektində naməlum hadisə baş verib
Yevlaxda toy məclisi aşkar edilib (FOTO)
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 135 milyon nəfəri ötüb
Füzuli rayonunun Aşağı Rəfədinli kəndi (VİDEO)
Qırğızıstanda referendum və yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər keçirilir
Samuxda mərasimlərin keçirilməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
Rumıniyada koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyon nəfəri ötüb
Çin Azərbaycana dəmir yolu vasitəsilə 50 konteyner ixrac malı göndərəcək
Türkiyə xüsusi təyinatlıları Suriyada terrorçuları zərərsizləşdirib
Qazaxıstanda son sutkada koronavirusa 2 842 nəfər yoluxub
Fransada silah satışı ilə məşğul olan cinayətkar dəstə saxlanılıb
Avstriya 1 milyon doza Sputnik vaksini almaq niyyətindədir
Çində kömür mədənini su basıb, onlarla fəhlə təhlükədə qalıb
Fransada koronavirusa yoluxma hallarının sayı 5 milyonu ötüb
Yunanıstan sahillərində zəlzələ qeydə baş verib
Hindistanda avtobus dərəyə düşüb, azı 10 nəfər ölüb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 32 539 nəfər sağalıb
Futbol üzrə İspaniya çempionatı: "Real" "Barselona"ya qalib gəldi
Türkiyə və Ukraynanın müdafiə nazirlərinin görüşü baş tutub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 134 milyonu ötüb - ÜST
Ağdamda ev yanıb (FOTO)
Türk Şurasının beynəlxalq nüfuzu artır - Azərbaycan türk dünyasının birləşdiricisi kimi...
Mingəçevir Dövlət Universitetində “Tələbə Vətənpərvərlik İnkişafı Mərkəzi” yaradılıb
“Yaşıl Marafon” çərçivəsində Bakı və Tərtərdə daha 1 225 ədəd müxtəlif cinsli ağac əkilib (FOTO)
İtaliyada son sutka ərzində koronavirusdan 344 nəfər ölüb
Myanmada toqquşmalarda ölənlərin sayı 701 nəfərə çatıb
Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini verməməsi beynəlxalq hüququn növbəti pozuntusudur - Səfir
Bərdədə ağır avtomobil qəzası, xəsarət alanlar var
Latviya təhsil sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır
Şəhid ailələrinə və vətən müharibəsi iştirakçılarına dövlət qayğısı bundan sonra da davam edəcək - Deputat
Şahzadə Filipin dəfn mərasiminin tarixi elan edilib
Goranboyda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Azercell-in “Kabinetim” mobil tətbiqi 1 mln yüklənməni aşdı
Azərbaycan COVID-19 pandemiyasına qarşı qlobal səyləri səfərbər edən ilk ölkələrdəndir - Tamam Cəfərova
Kürün aşağı axımında suyun duzluluğunun artması səbəbləri araşdırılır
İngiltərə futbol çempionatının lideri "Mançester Siti" "Lids"ə məğlub oldu
Gəncədə yaşayan rəssamların virtual sərgisi keçirilib (FOTO)
Ermənistandan mina sahələrinin xəritəsini tələb etməli olan müvafiq komissiyalar yaradılmalıdır - Rusiyalı politoloq
Bu gün Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edilib
Azərbaycan startapı beynəlxalq proqramda iştirak edəcək
Türk Şurasının informasiya və media üzrə məsul rəsmiləri Fəxri Xiyaban və Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşır
Ukraynanın nüfuzlu “Kiev Diplomatic” jurnalında Azərbaycanla bağlı geniş məqalə dərc edilib (FOTO)
Hərbi polisin yaranmasının 29-cu ildönümü qeyd edilir (VİDEO)
Mingəçevirdə restoranda toy edənlər cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Macarıstan Türk Şurası ölkələrini vacib tərəfdaş hesab edir
Azərbaycanda 2 192 nəfər COVID-19-a yoluxub, 33 nəfər vəfat edib
Xəzər rayonunda ümümrayon iməcliyi və dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Media sahəsində əməkdaşlığın daha da sistemləşdirilməsinin tərəfdarıyıq - Hikmət Hacıyev
Qubada Azərbaycan-Türkiyə qardaşlıq parkı salınacaq
Türk Şurası çərçivəsində Media Koordinasiya Komitəsi yaradılmalıdır - Prezidentin köməkçisi (VİDEO)
Kür çayında batan bacı-qardaşlardan birinin meyiti tapılıb
Son illərdə saxta əlillik təyinatının ləğvi nəticəsində əhəmiyyətli miqdarda dövlət vəsaitinə qənət olunub - Deputat
Qazaxıstan media və informasiya sahəsində Türk Şurası ölkələri ilə uğurla əməkdaşlıq edir
Özbəkistan Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin bərpasında fəal iştirak etməyə hazırdır
Respublika çaylarında yaz-yay gursululuq dövründə gözlənilən vəziyyət AÇIQLANIB (FOTO)
“Media haqqında” yeni qanun layihəsi medianın inkişafına imkan verəcək - Hikmət Hacıyev
Bütün xəbərlər