İran bu il ŞƏT-in daimi üzvü olmayacaq

Azərbaycan, Bakı, 21 fevral/ Trend , müxbir D.İbrahimova, T.Cəfərov/ İran Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) daimi üzvü olmayacaq, çünki onun qəbulu məsələsi təşkilat daxilindəki ölkələr arasında mübahisələrə və Birləşmiş Ştatlar ilə ziddiyyətlərin yaranmasına gətirib çıra bilər.

İranın XİN rəhbəri Manuçöhr Mottaki RİA Novosti-yə müsahibəsində bildirib ki, Tehran bu il ŞƏT-ə daxil olacağına ümid edir. Hazırda İran bu təşkilatda Hindistan, Pakistan və Monqolustan ilə müşaşhidəçi dövlət qismindən çıxış edir.

"Düşünürəm ki, İranı ŞƏT-ə qəbul etməyəcəklər, çünki bu, Birləşmiş Ştatlar ilə münaqişəyə gətirib çığaracaq, - deyə Trend -a Mərkəzi Asiya üzrə norveçli ekspert Niklas Svanstrom (Nicklas Swanstrom) bildirib. - Bu təşkilatda çoxlu sayda mübahisələrə səbəb olacaq ki, bu da hazırda ona lazım deyil".

2001-ci il iyunun 15-də yaradılan ŞƏT Qazaxıstan, Çin, Qırğızıstan, Rusiya Federasiyası, Tacikistan və Özbəkistanın daxil olduğu daimi fəaliyyətdə olan hökumətlərarası beynəlxalq təşkilatdır.

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının əsas məqsədlərinə bunlar aiddir:  iştirakçı dövlətlər arasında qarşılıqlı etibar və xoş qonşuluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi; siyasi, ticari-iqtisadi, elmi-texniki və mədəniyyət sahələrində onların səmərəli əməkdaşlığına, həmçinin regionda sülh, təhlükəsizlik və stabilliyin dəstəklənməsi və birgə təminatına yardım göstərmək.

Ekspertlər hesab edirlər ki, İran çox ehimal olunur ki, bu il ŞƏT-nın üzvü olmayacaq. İranın ŞƏT-na daxil edilməsi bu təşkilat ilə Birləşmiş Ştatlar arasında münasibətlərin kəskinləşməsinə gətirib çıxaracaq.

Təhlükəsizliyin İnkişafı və Siyasət İnstitutunun (Institute for Security&Development Policy) Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın öyrənilməsi üzrə proqramın direktoru Svanstr telefonla Trend -a bildirib ki, İran ŞƏT-ə daxil olarsa, ABŞ ilə münasibətlər kəskinləşəcək, çünki, İran ilə ABŞ arasında münasibətlər gərgindir və hətta Obamanın Tehrana "əlini uzatması"na baxmayaraq, yaxın vaxtlarda münasibətlərin yaxşılaşması çətin ki, mümkün olsun.

ABŞ və İran arasındakı münasibətlər 1980-cı ildə İran tələbələrinin ABŞ-ın Tehrandakı səfirliyini tutmasından sonra sonra pozulub. Ən-ənəvi diplomatik "susqunluq"dan sonra Barak Obama Vaşinqton ilə Tehran arasında mümkün əməkdaşlıq barədə danışan ilk Amerika prezidenti oldu. Bununla yanaşı, İran ilə Birləşmiş Ştatlar arasında münasibətlər Vaşinqtonun dinc mahiyyətli olduğuna şübhə ilə yanaşdığı Tehranın nüvə proqramını inkişaf etdirməsi səbəbindən kəskinləşir.

"Vaşinqton Asnataya güclü təsir göstərir və məhz Astana vasitəsilə hazırkı təşəbbüs təcrid edilə bilər", - deyə Trend -a rusiyalı politoloq Vladimir Yevseyev bildirib.

"İranın nüvə proqramı ölkənin bu təşkilata qəbul olmasına da əngəl ola bilər, çünki, kiçik ölkələr - bu təşkilatın üzvləri Birləşmiş Ştatlar və Avropa ölkələrinin reaksiyasından ehtiyatlanacaqlar", - deyə Trend -a Mərkəzi Asiya üzrə ingilis ekspert Neyl MakFarleyna (Neil MacFarlane) bildirib.

ŞƏT regional təşkilatdır və onun regiondan xaric dövlətlər hesabına genişləndirilməsi mümkün deyil.

Yevseyev bildirib ki, bu təşkilat mahiyyət etibarı ilə, Mərkəzi Asiya dövlətlərindən ibarətdir və ŞƏT-in aparıcı qüvvəsi olan Çin ona regional təşkilat kimi baxır və ŞƏT-i Mərkəzi Asiya çərçivəsindən kənarda nəzərdən keçirmir.

"Təşkilatı özü isə hazırda genişlənməyə getməyə hazır deyil, çünki, olduqca güclü ziddiyyətlər zəminində Mərkəzi Asiya regionundakı inteqrasiya prosesləri kifayət qədər zəifdir", - deyə Rusiya Elmlər Akademiyasının dünya iqtisadiyyatı və beynəlxalq münasibələr İnstitutunun böyük elmi əməkdaşı Yevseyev bildirib.

Qırğızıstandakı problemlər elektrik enerjisi ilə bağlıdır. Özbəkistanı su ilə qidalandıran Narın çayı üzərində SES tikməli olan Qırğızıstan ərazisindən keçir.  SES tikmək üçün isə su anbarının yaradılması lazımdır ki, bu da nəticədə Özbəkistana su axınının azalmasına gətrib çıxaracaq. Daşkənd susuz qalmasından qorxaraq Qırğızıstan və Tacikistan ərazilərində yeni elektrik stansiylaarnın tikilməsinə qarşı çıxır və bunun nəticəsi olaraq bu ölkələr arasında fikir ayrılığı yaranıb.

Rusiya və Qafqaz məsələləri üzrə İran eksperti Bəhram Əmirəhmədyan (Bakhram Amirahmadian) hesab edir ki, ŞƏT-ə üzv ölkələr İranın bu təşkilata daxil olmasına qarşı çıxacaqlar, çünki, onlar İranın "daha güclü hərbi dövlət olmasından" qorxurlar.

İranın ŞƏT-ə qəbul edilməsi üçün bütün dövlətlərin razılığı lazımdır. Hazırda İranın ŞƏT-ə daxil olması barədə fikir ayrılıqları mövcuddur; İranın təşkilata üzv qəbul edilməsi məsələsində yalnız Tacikistan dəqiq fikirlə çıxış edir.

Yevseyevin fikrincə, Qazaxıstanı qarşıda ATƏT-də sədrlik gözlədiyindən və onun Qərbin fikirlərini diqqətlə dinləməsi səbəbindən İİR-nın ŞƏT -ə daxil olamsına razı olmayacaq.

İngiltərənin Çathem Hausun (Chatham House) Araşdırmalar Mərkəzinin eksperti MakFarleynanın rəyinə görə, əsas qərar Rusiya və Çinin üzərinə düşücək və onların "təşkilatda üçüncü güclü oyunçunun olması" istəkləridən asılı olacaq.

Rusiyanın İrana qarşı ehtiyatla yanaşması, ehtimal ki, Moskvanın Tehranı dəstəkləməməsinə gətirib çıxaracaq. Rusiya üçün daha prioritet məsələ Birləşmiş Ştatlarla daha isti münasibətlər qurmaqdan ibarətdir.

"Rusiya Birləşmiş Ştatlar ilə Avropada RƏM sisteminin yerləşdirilməsi məsələsini həll etməlidir", - deyə Trend -a telefonla Əmirəhmədyan bildirib. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, Birləşmiş Ştatlar Rusiyanın İrana dəstək göstərməyəcəyi müqabilində RƏM sistemi yerləşdirməkdən imtina edəcək..

ABŞ-ın əvvəlki administrasiyası İran trəfdən ehtimal olunan raket təhlükəsindən müdafiə olunmaq bəhanəsi altında 2013-cü ilədək Polşada on raket zərərsizləşdirən sistem və Çexiyada bir radar yerləşdirməyi planlaşdırırdı. Rusiya bu sistemlərin onun təhlükəsizliyi üçün təhlükə yaradacağından ehtiyatlanır və cavab əlaməti olaraq Kalininqrad vilayətində "İskandar" raket kompleksi yerləşdirməyə hazırdır.

Amerikanın hazırkı administarsiyası  Vaşinqtonun RƏM iləbağlı əvvəlki planlarını dəstəkləmə niyyətində olduğunu bəyan edib, lakin eyni zamanda Avropada raket əleyhinə sistemin yaradılması zamanı Rusiya ilə məsləhətləşməyə də hazır oduğunu bildirib və Moskva ilə münasibətləri "yeniləmək" istədiyinə işarə edib.

Məqalənin yazılmasında V.Javoronkova iştirak edib.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı -  trend@trend.az

Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Qroznı-Bakı neft kəmərinin bir hissəsinin tikintisi başa çatıb
Qroznı-Bakı neft kəmərinin bir hissəsinin tikintisi başa çatıb
SOCAR yeni inkişaf strategiyasının prioritetlərini açıqlayıb
SOCAR yeni inkişaf strategiyasının prioritetlərini açıqlayıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Ermənistan yeni müharibəyə hazırlaşır - Bunun nəticəsi nə olacaq? - Rəylər
İbrahim Əhmədov: "Əsrin Müqaviləsi"nin imzalanması nəticəsində Azərbaycana böyük məbləğdə neft gəlirləri daxil olmağa başladı
Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında tozun miqdarı normadan artıqdır
Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində Neftçilər günü ilə bağlı paylaşım edilib (FOTO)
Vüqar Rəhimzadə: Son 26 ildə “Əsrin müqaviləsi”nin Azərbaycana qazandırdığı uğurlar bugünkü reallıqlarımızdır
Azərbaycanda son sutkada 146 nəfər COVID-19-a yoluxub, 154 nəfər sağalıb, 1 nəfər vəfat edib
Azərbaycana qarşı hər hansı bir təcavüz Türkiyəyə qarşı təcavüzdür - Türkiyə PA
Elman Nəsirov: Azərbaycan Avropanın yeni və alternativ enerji mənbəyidir
İranda sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 3 min nəfəri keçib
Pərvin Kərimzadə: Erməni vandalizmi bəşər sivilizasiyasına qarşı ciddi təhlükədr
Bakcell neftçiləri təbrik etdi
Vaxtilə ekoloji fəalkət zonası olan ərazilərin indiki halı (FOTO)
Tural Gəncəliyev: Ermənistanın indiki rəhbərliyi məsuliyyət dərk etmir
Ermənistanda 277 yeni yoluxma qeydə alınıb
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Könül Nurullayeva: Yeni işğal planları quran Ermənistan öz çirkin planlarından əl çəkməsə, nəticələr daha ağır olacaq
"Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın hərtərəfli və sürətli inkişafı üçün zəmin yaratdı - Rauf Əliyev
Bakıda mənzildə köməksiz qalan şəxs xilas edilib
Böyük Britaniyada bıçaqla hücumda 4 nəfər yaralanıb
Ermənistan sutka ərzində atəşkəs rejimini 30 dəfə pozub
Qanada avtobus çaya düşüb, 8 futbolçu həlak olub
Braziliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 136 min nəfəri ötüb
Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Bakıda “Mitsubishi” maneəyə çırpılıb
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 110 minə yaxınlaşır
Nigeriyada avtobusun çaya düşməsi nəticəsində 14 nəfər ölüb
İtaliyada parlamentarilərin sayına dair referendum keçiriləcək
Fransada rekord sayda yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Londonda yeni karantin və peyvəndləməyə qarşı aksiyada 32 nəfər saxlanılıb
Moskvada koronavirusdan ölənlərin sayı 5 058 nəfərə çatıb
Tramp: ABŞ-Kanada sərhədi yaxın zamanda açılacaq
Moskvanın hava limanlarında 33 aviareys ləğv edilib və ya təxirə salınıb
Özbəkistanda koronavirusa yoluxanların sayı 50 min nəfəri ötüb
Nərimanov rayonunda top mərmisi tapılıb (FOTO)
Azərbaycan imitasiya naminə danışıqlarda iştirak etməyəcək – AzTV-nin efirində Qarabağ MÜZAKİRƏSİ
Britaniyada bir gündə koronavirusa 4 422 nəfər yoluxub
Qroznı-Bakı neft kəmərinin bir hissəsinin tikintisi başa çatıb
Beyləqanda PQ-7 raketinin boş motor hissəsi aşkar olunub (FOTO)
Əfqanıstan HHQ-nin aviazərbələri nəticəsində 40 "Taliban" üzvü məhv edilib
BDU professorun universitetə buraxılmaması ilə bağlı məsələyə aydınlıq gətirdi
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 266 min nəfəri ötüb
Tural Gəncəliyev: Təcavüzkar Ermənistan münaqişənin sülh yolu ilə həllində maraqlı deyil
Prezident İlham Əliyev: Bizim başqalarının torpağında gözümüz yoxdur, öz torpağımızı da heç kimə verən deyilik
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan regional sabitlik üçün təhdiddir
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Ermənistanda söz sahibi Sorosdur
Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 2,7 metrə çatıb - FAKTİKİ HAVA
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan o ölkədir ki, islamofobiya onların dövlət siyasətidir
Prezident İlham Əliyev: Əgər ermənilər öz çirkin planlarından əl çəkməsələr, onlar üçün çox ağır nəticələr olacaq
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın baş naziri haqqında: Sən kimsən ki, bizimlə şərt dilində danışırsan
Prezident İlham Əliyev: İşğal edilmiş torpaqlara haradansa insan gətirib qanunsuz məskunlaşdırmaq cinayətdir
Prezident İlham Əliyev: Danışıqların hazırkı vəziyyətini mənfi qiymətləndirirəm və hesab edirəm ki, Azərbaycan xalqı mənimlə tam razıdır
Prezident İlham Əliyev neft sənayesi işçilərini təltif edib
Naqif Həmzəyev: “Əsrin müqaviləsi”nin uğurlu icrası Azərbaycanın gücünə güc qatır
Azərbaycanda reanimasiyada olan COVİD-19 xəstələrinin sayı açıqlandı
Dövlətimizin vətəndaş faktoru və xalqın mənafeyi nöqteyi-nəzərindən idarə olunması sabitliyin qarantıdır
"Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın gələcək inkişafına və müstəqilliyin əbədi olmasına töhfə verən ən böyük tarixi sənəddir - Deputat
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 41 nəfər saxlanılıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın neft potensialına dünyada maraq azalmır, əksinə artır
Azərbaycan Prezidenti: Neft bizim üçün məqsəd deyil, daha yaxşı həyat yaratmaq, daha yaxşı ölkə qurmaq üçün vasitədir
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan bütün reytinqlərdə ən qabaqcıl yerlərdədir
Pakistanlı senator: Azərbaycanın bayrağı bizim bayrağımız, şərəfi bizim şərəfimizdir
Azərbaycanda son sutkada 148 nəfər koronavirusa yoluxdu, 177 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
"Xəzəri qoruyaq" adlı təmizlik aksiyaları keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Sovet İttifaqının son illərində Azərbaycana qarşı böyük ədalətsizliklər edildi
Türkiyədən Azərbaycana elektrik avadanlıqlarının ixracı artıb
Azərbaycan Prezidenti: Əgər biz vaxtilə müstəqil ölkə olsaydıq, Azərbaycan dünyanın ən zəngin ölkəsinə çevrilə bilərdi
Mingəçevir Dövlət Universitetində təqaüdə ayrılan iki qocaman müəllimlə görüş keçirilib (FOTO)
Cəlilabadda fərdi ev yanıb
“İrsimiz məsuliyyətimizdir” adlı layihənin ilk tədbiri keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Bu gün ölkə iqtisadiyyatının əsas hissəsi neft-qaz sektoru ilə bağlıdır və uzun illər belə olacaq
HDQ komandanı: Sosial şəbəkədə yayılan məlumatların heç bir əsası yoxdur və spekulyativ xarakter daşıyır
Bakıda avtomobillərin səsboğucu sistemlərini oğurlayan şəxsi polislər saxlayıb (FOTO/VİDEO)
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 24 min nəfəri keçib
Prezident İlham Əliyev: “Abşeron” qaz-kondensat yatağının yeni mərhələsi başlayır
Finlandiyanın Nokia şirkəti Azərbaycanın mobil operatoru haqqında yazıb
Oğuzda heyvanların kütləvi zəhərlənməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
Külli miqdarda vergini ödəməkdən yayınan şirkət rəhbərinin istintaqı yekunlaşıb
Ekspert: İşləyən pensiyaçılar üçün yeni pensiya kapitalı formalaşacaq
“Dənizin təmizliyi özümüzdən başlayır” devizi altında təmizlik aksiyası keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Neftçilərimizin əməyi Azərbaycan xalqının maraqlarına xidmət edir
Türkiyədə 6 futbol hakimi koronavirusa yoluxub
Azərbaycan neftinin qiymətləri dəyişib
SOCAR yeni inkişaf strategiyasının prioritetlərini açıqlayıb
Paşinyanın arvadı növbəti dəfə qadınlar üçün hərbi təlimlər keçirəcək - Ermənistan ordudakı problemləri "həll" etməyə çalışır
Çay haqqında bilmədiklərimiz
Bağlanan 4 bank üzrə əmanətçilərə ödənilən kompensasiyanın məbləği açıqlanıb
ABŞ-da etiraz aksiyasında atışma - Ölənlər var
Azərbaycanda tikinti materiallarının istehsal həcmi açıqlanıb
Sumqayıt Yüksək Gərginlikli Eletrik Şəbəkəsində fəhləni cəryan vurub öldürdü
Prezident İlham Əliyev “Abşeron” yatağının dəniz əməliyyatlarının təməlqoyma mərasimində iştirak edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB-2)
Rusiyada koronavirusa gündəlik yoluxma sayı 6 mini keçdi
Hansı halda işçiyə əmək kitabçasının dublikatı verilməlidir?
Kürdəmirdə qazlaşdırılma səviyyəsi 100 %-ə çatdırılıb (FOTO)
FHN Bakıdakı yanğınla bağlı məlumat yaydı (VİDEO)(ƏLAVƏ OLUNUB)
Əmisinin evində narkotik yetişdirən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Sabah 29 dərəcəyədək isti olacaq
Yevlax Mərkəzi Xəstəxanasının rəhbərliyi cərimələndi (FOTO)
FHN əməkdaşına müqavimət göstərən şəxsin işi məhkəməyə göndərilib
Qida əlavələrinin idxalı ilə məğul olan sahibkarlarla görüş olub
Bakı Media Mərkəzinin rejissoru Fuad Quliyev Beynəlxalq Turizm Filmlər Festivalında qalib gəlib
Bütün xəbərlər