Türkiyə "Nabukko" və "Cənub axını" uğrunda döyüşdə əsas qalibdir – Aleksandr Rar

Türkiyə "Nabukko" və "Cənub axını" uğrunda döyüşdə əsas qalibdir – Aleksandr Rar

Azərbaycan, Bakı, 23 dekabr /Trend, müxbir E.Tariverdiyeva/

Türkiyə İran, İraq və Xəzəryanı ölkələrdən qaz alışında iqtisadi baxımdan çox maraqlı olan ölkədir. Alman politoloq, enerji siyasəti üzrə ekspert, "Rusiya qaz verir" kitabının müəllifi Aleksandr Rar (Alexander Rahr) belə hesab edir.

"Türkiyə Avropada Rusiya və Mərkəzi Asiya qazının distribüteri olmaq istəyir və bu mənada o, "Nabukko" və "Cənub axını" uğrunda döyüşdə əsas qalibdir", - Almaniyanın Xarici Siyasət Şurasının "Rusiya-Avrasiya" Mərkəzinin direktoru Rar telefonla Berlindən Trend-ə bildirib.

Dəyəri 7,9 milyard avro olan "Nabukko" qaz kəməri ilə Azərbaycan və Mərkəzi Asiyadan Aİ ölkələrinə qaz ixracı nəzərdə tutulur. Uzunluğu 3300 kilometr olan boru kəmərinin texniki nəqletmə gücü ildə 31 milyard kubmetr təşkil edəcək.

Layihə iştirakçıları Avstriyanın OMV, Macarıstanın MOL, Bolqarıstanın "Bulgargaz", Rumıniyanın "Transgaz", Türkiyənin "Botaş" və Almaniyanın RWE şirkətləridir. Onların hər biri bərabər - 16,67 faiz paya malikdir.

Əsas qaz tədarükçüləri kimi, Azərbaycan, İraq və Türkmənistan nəzərdə tutulut

Qaz kəmərinin çəkilişi 2011-ci ilə təyin edilib. İlk tədarüklərə 2015-ci ildə start veriləcək.

"Cənub axını" layihəsi Avropaya yeni qaz nəqli marşrutunun yaradılmasını nəzərdə tutur. Onu İtaliyanın ENI şirkəti və "Qazprom" həyata keçirirlər. Onlar 2007-ci il iyunun 23-də dəniz qaz kəmərinin tikintisi haqda saziş imzalayıblar.

"Cənub axını" layihəsinin dəniz hissəsinin Qara dənizin dibi ilə Rusiya ("Bereqovaya" kompressor stansiyası) sahillərindən Bolqarıstan sahillərinədək uzanması planlaşdırılır. Qaz kəmərinin Qara dəniz hissəsinin ümumi uzunluğu 900 kilometrə yaxın, maksimum dərinliyi isə 2 min kilometrdən artıq təşkil edir.

Plana görə, qaz kəməri 2014-cü ildə istismara veriləcək. Onun buraxılış qabiliyyəti ildə 63 milyard kubmetr təşkil etməlidir. Layihəyə qoyulan investisiyaların ümumi həcmi 25 milyard avro dəyərində qiymətləndirilir.

Trend-in Ekspert Şurasının üzvü Rarın fikrincə, istənilən halda Avropaya qaz Türkiyədən gedəcək ki, bu da onun vəziyyətini son dərəcə əlverişli edir.

"Türkiyə yeganə ölkədir ki, onsuz Mərkəzi Asiyadan Avropaya bir dənə də olsun qaz kəməri tikilməyib. Ankara bugünkü kimi, sadəcə olaraq qaz tranzitçisi olmaq istəmir. O, özünün yaxşı  geosiyasi vəziyyətindən istifadə edərək, bu kartı udur və qazı alıb-satacaq", - Rar deyib.

Onun fikrincə, Türkiyənin mühüm enerji daşıyıcısı olan qazı tranzit edən ölkədən onun satıcısına çevrilmək şansı var.

Ekspert hesab edir ki, bu, ölkənin Asiya və Avropa arasında rolunu nəhəng dərəcədə gücləndirir.

"Lakin  Türkiyənin bu statusu əldə etməsinə Qərbin nə dərəcədə imkan verəcəyini zaman göstərəcək", - o, deyib.

Rarın fikirncə, ola bilsin ki, qaz satışında Türkiyənin tərəfdaşlarından biri bu gün doğrudan da Türkiyə ilə əməkdaşlıq etməkdən başqa heç nəyi qalmayan İran olsun.

Rarın sözlərinə görə, bu gün Qərb energetika da daxil olmaqla bütün sahələrdə İranla əməkdaşlıq etməkdən imtina edir və İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejad bugünkünə bənzər bəyanatlar verməyi davam etdirənədək imtina edəcək.

Ekspertin fikrincə, lakin əslində Tehrana öz qazını, o cümlədən Qərbə satmaq çox vacibdir, çünki İran iqtisadiyyatının böyük hissəsi enerjidaşıyıcıların satışına istiqamətlənib və ona əməkdaşlıqdan imtina etmək əl vermir.

"Tehranın qaz amilinin Avropada və ya Qərbdə hələlik mühüm rol oynamadığını anlaması vacibdir. Nə İran, nə Rusiya, nə də digər ölkələr öz qaz ehtiyatlarına görə Avropaya şərt diqtə edə bilərlər", - ekspert bildirib.

Rarın fikrincə, əgər İran siyasi planda dəyişməzsə, onda öz qazını Avropaya sata bilməz.

"Ən azı yaxın iki ildə maye qaz satışı və bu gün Avropanın ekologiya ilə bağlı mülahizələrlə əlaqədar imtina etdiyi və gələcəkdə tamamilə razılıq verə biləcəyi şist qazı yataqlarının işlənməsi mümkünlüyü nəzərə alınarsa, Avropada qaz kifayət miqdarda olacaq", - ekspert deyib.

O, hesab edir ki, hər iki qaz kəmərinin - həm "Nabukko" və həm də "Cənub axını" - eyni vaxtda Avropaya sadəcə olaraq lazım olmadığını da anlamaq lazımdır.

Rarın sözlərinə görə, Rusiya nəhəng miqdarda vəsait qoymaqla "Cənub axını"nı tikməkdə israrlıdır.

"Nabukko" məsələsi isə hələlik açıqdır, çünki bir tərəfdən şirkətlər bu prosesdə iştirak etməyə o qədər də tələsmirlər, digər tərəfdən isə Aİ-də siyasətçilər bu layihəni o dərəcədə dəstəkləyirlər ki, onun olmayacağına inanmaq olmur", - o, deyib.

Hər halda, ekspert hesab edir ki, "Nabukko" zərurətdən daha çox, siyasi iradəyə görə tikiləcək.

"Qərb bir qədər çəkindiyi Rusiyadan yan keçməklə axınları şaxələndirmək üçün "Nabukko"nu tikməyi çox istəyir", - Rar deyib.

Qaxda narkotik alverçisi silahla yaxalandı
Qaxda narkotik alverçisi silahla yaxalandı
Şabranda karantini pozan kafenin sahibi və müştərilər cərimələnib
Şabranda karantini pozan kafenin sahibi və müştərilər cərimələnib
Ağsu sakini həmkəndlisini güllələyib
Ağsu sakini həmkəndlisini güllələyib
Loading Bars
Xəbər lenti
Qaxda narkotik alverçisi silahla yaxalandı
Şabranda karantini pozan kafenin sahibi və müştərilər cərimələnib
Ağsu sakini həmkəndlisini güllələyib
Bu il Bakı-Novorossiysk neft kəməri ilə 1 milyon tondan çox neft nəql ediləcək
Bakı Slavyan Universitetinin müəllim və tələbələri Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
“Eliş” ləqəbli narkotacir saxlanıldı, 300 min manatlıq narkotik aşkarlandı (FOTO)
Qazi kiçik biznesini qurması üçün özünüməşğulluq proqramına cəlb edilib (FOTO)
Bu gündən şagirdlərin məktəbdaxili qiymətləndirilməsinə başlanılıb
Şabranda qanunsuz ov edən şəxslər saxlanıldı
Azərbaycanda ölüm hallarının sayı açıqlanıb
“Rabitəbank” 2020-ci ili 12% artımla başa vurub (FOTO)
Ağsu aşırımında yol buz bağladı, avtomobillərin hərəkəti çətinləşdi
Baş Prokurorluğun "İnstagram" səhifəsi rəsmi təsdiqləndi
Ronaldu daha bir rekorda imza atdı
Bakıya ilk qar yağdı (FOTO)
Yanvarın 21-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Qanunsuz ov edən və ov məhsullarını satan şəxslər cəzalandırılıb
Ceyhun Bayramovun Türkmənistana səfəri başlayıb
Portuqaliyada rekord sayda koronavirusa yoluxma qeydə alınıb
Ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatları üzrə ticarət dövriyyəsi artıb - Statistika
Nyu-Yorkda hərbi helikopter qəzaya uğrayıb
Bayden bir sıra sərəncamlar imzaladı - ABŞ ÜST-yə qayıdır, Paris İqlim Sazişi çərçivəsində öhdəliklərini yenidən üzərinə götürür
Almaniyada təkrar koronavirusa yoluxan şəxs ölüb
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı 574 min nəfəri ötüb
ÜST: Dünyada ötən sutka koronavirusa 496 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
"Yuventus" doqquzuncu dəfə İtlaiya Super Kubokunun qalibi oldu
Britaniyada bir sutkada koronavirusdan 1 820 nəfər ölüb
Bayden Den Smiti dövlət katibi təyin edib
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 5 932 nəfər sağalıb
MDU-nun tələbə gəncləri 20 Yanvar faciəsinin otuz birinci ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirib (FOTO)
“Məqsəd o idi ki, Azərbaycan xalqının iradəsi sınsın, amma alınmadı” - 20 Yanvar faciəsinə xarici ekspertlərin baxışı “Hədəf”də
Çin ABŞ-ın 28 vətəndaşına qarşı sanksiya tətbiq edib
Ombudsman Aparatının əməkdaşı 20 Yanvar faciəsinə həsr edilmiş videokonfransda iştirak edib
Azərbaycan 2030-cu ilədək ÜDM-ni iki dəfə artıracaq - Mikayıl Cabbarov
Türkiyədə koronavirusa qarşı vaksinasiya olunanların sayı 1 milyonu ötüb
Ombudsmanın regional mərkəzləri tərəfindən 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı onlayn tədbirlər keçirilib (FOTO)
Paşinyan parlamentə güllə keçirməyən jiletdə gəldi
Bakıda yataqxana binasında yanğın olub
20 Yanvar: Faciə və qəhrəmanlıq tariximiz
Cozef Bayden ABŞ-ın 46-cı prezidenti kimi fəaliyyətə başladı
İtaliyanın mətbuat orqanları Qanlı Yanvar faciəsindən yazırlar
Estoniyada koronavirusun "Britaniya" ştammı aşkarlanıb
İranın xarici işlər naziri Bakıya gəlir
XX əsrdə ikinci dəfə öz müstəqil inkişaf yolunu seçən Azərbaycan istəklərini qurbanlar bahasına gerçəkləşdirdi - Tarixçi
Tramp Baydenin inauqurasiyasını gözləmədən Ağ Evi tərk etdi
Madridin mərkəzində güclü partlayış olub, ölənlər və yaralananlar var (ƏLAVƏ OLUNUB)
20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş virtual sərgi açılıb (FOTO)
Belarus saytında 20 Yanvar faciəsinin ildönümünə dair məqalə dərc edilib
Ermənilərin qarşısını kəsdiyi çaylar: 30 min hektar ərazi su ilə təmin olunacaq - Trend TV-nin reportajı (VİDEO)
Kəlbəcər rayonunun Nadirxanlı kəndi (VİDEO/FOTO)
London sakinlərinə 20 Yanvar faciəsindən bəhs edən bukletlər paylanıb (FOTO)
Türkiyədən peşəkar klinik-psixoloq və psixoterapevtlər ölkəmizə gəlib (VİDEO)
Cəllad Stepan Şaumyanın Fransada izləri - Fransa mətbuatı
Ombudsman Aparatında 20 Yanvar faciəsinin 31-ci ildönümü ilə bağlı videokonfrans təşkil edilib
ABŞ-da 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı məktub kampaniyası başlayıb
MDU və Mingəçevir Gənclər Evi birgə “20 Yanvar: şərəf və qəhrəmanlıq səhifəmiz” mövzusunda anım tədbiri keçirib (FOTO)
Azərbaycanda 897 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 332 nəfər yoluxub, 12 nəfər vəfat edib
Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi 20 Yanvar faciəsi barədə: Unutmadıq, unutmayacağıq!
Təhsil Mərkəzinə çatanda gördüm yerdə bir nəfər uzanıb, üzərinə isə qara gödəkçə salınıb - Qanlı Yanvar şahidi
Vətən müharibəsində iştirak edən 2 777 şəxsin müraciətinə baxılıb
Qazaxıstan Azərbaycandan pomidor idxalını dayandırıb
20 Yanvar faciəsi nəinki xalqımızı qorxutmadı, əksinə, müstəqillik iradəsini möhkəmləndirdi - Deputat
Co Bayden prezident qismində ilk bu sənədləri imzalayacaq
Fransa mətbuatında 20 yanvar faciəsi haqda məqalə dərc olunub
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 57 min nəfəri keçdi
Şuşada 20 Yanvar faciəsinin ildönümü qeyd olunub (VİDEO)
20 yanvar hadisələri bakılıların həyatını "əvvəl" və "sonra"ya böldü - Lev Spivak
Azərbaycan əhalisi 56 min nəfərdən çox artıb
20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar Azərbaycan Ordusunda tədbirlər keçirilib (FOTO/VİDEO)
Ombudsman 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar dünya ictimaiyyətinə müraciət edib (VİDEO)
Bakıda güclü yanğın - Mebel və avtomobil sexləri, 1 ”Opel” yandı
20 Yanvar qırğınının baiskarları, o cümlədən Qorbaçov cəzasını almalıdır - QMİ sədri
Türkiyə XİN 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı paylaşım edib
Ötən il Azərbaycanın neft bitumu istehsalı 10 dəfədən çox artıb
“20 Yanvar” qurbanlarının xatirəsi elektrik deposunda anılıb (FOTO)
20 Yanvar faciəsi xalqımızın milli şüuruna dönüş hadisəsi kimi daxil oldu - Şəhid bacısı
Azərbaycanda neft-qaz sektoruna yatırılmış investisiyaların həcmi artıb
Dinc insanlar qətlə yetirildi - Fransa səfiri Qanlı Yanvardan yazıb
Aİ-nin Azərbaycandakı nümayəndəliyi 20 Yanvar faciəsinin ildönümü ilə bağlı bəyanat verib
Qara Yanvar Azərbaycan xalqı üçün müstəqillik uğrunda mübarizənin rəmzidir - Dmitri Panin
Bolqarıstan mətbuatı 20 yanvar hadisələri barədə yazıb (FOTO)
Vaksinlərdən sonra normal həyata nə zaman qayıdacağıq? - “Sahil Kərimli ilə Aktual”da mütəxəssislər sualları cavablandırıb (VİDEO)
Şəhid və müharibə iştirakçısı ailələrinin 3200-dən çox üzvü sosial-psixoloji dəstək və reabilitasiya xidməti ilə əhatə edilib (FOTO)
DTX kollegiya üzvləri 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini anıb
Hacıqabulda qanunsuz ov edənlər saxlanılıb
Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının əziz xatirəsini yad edir (FOTO)
Sabah da qar yağacaq, şaxta olacaq
Qərənfillər bu gün xarıbülbüllə birlikdə açır - Çavuşoğlu 20 Yanvar faciəsindən yazdı
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 67 mini keçib
Azərbaycanda yaşayan yəhudilər 20 Yanvar qurbanlarını yad edib: Bu, ölkədəki bütün xalqların acısıdır
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO/VİDEO)
Yanvarın 19-u axşam işə gəlirdim... - 20 Yanvar şahidi
DİN əməliyyat keçirib - Silahlı şəxslər saxlanılıb
Şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi, hərəkət dayandırıldı (FOTO/VİDEO)
Sol ayağını itirmiş qaziyə yüksək texnologiyalı protez hazırlanır (FOTO)
Baş konsulun 20 Yanvar faciəsi haqda məqaləsi ABŞ-da dərc edilib
Şuşada “Xarı bülbül” festivalı və Vaqif poeziya günlərinin keçirilməsi ilə bağlı işlərə başlanıb - Nazir (FOTO)
20 Yanvar yalnız kədər və ağrı ilə xatırlanacaq bir gün deyil, həm də şərəf günüdür - Hüseyin Altınalan
20 yanvar şəhidlərinin xatirəsini hörmətlə anırıq - Britaniya səfiri (FOTO)
“Azərsun Holdinq”in kollektivi 20 yanvar tarixində Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edib
Bütün xəbərlər