Siyasət Avropanın İran qazı almasına mane olmamalıdır – beynəlxalq ekspertlər

İran, Teheran, 02 aprel / Trend , müxbir D.İbrahimova /

İran İslam Respublikasının (İİR) nüvə proqramı ətrafında Tehran ilə yaranan fikir ayrılıqlarına baxamayaraq Avropa ölkələri İran qazının idxalı imkanlarını istisna etməməlidirlər, lakin Fars qaz kəmərinin (Persian Pipeline) tikintsinin kifayət qədər maliyyələşdirilməsinin mümkün olmaması əngəl törədə bilər.

"Avropa ölkələri Köhnə Dünyaya müxtəlif qaz tədarükü yollarını araşdırmalıdırlar. Çünki İslam Respublikası dünyanın ən iri qaz ehtiyatlarına malik ölkələrindən biridir, Aİ İranı, Avropaya qaz tədarükçüsü qismində nəzərində saxlamalıdır", - deyə Avropaya qaz tədarükü üzrə ekspert Arianna Kekki (Arianna Checchi) hesab edir.

İranın neft naziri Qulam Hüseyn Nozari (Gholam Houssein Nozari) çərşənbə axşamı bildirib ki, Fars boru kəməri Suriya və İraq ərazisindən Aralıq dənizi vasitəsilə Yunanıstana və İtaliyaya çəkiləcək. Lakin Avropa ölkələri dəfələrlə bəyan ediblər ki, İranın nüvə məsələsi həll olunmayınca "Nabukko" boru kəməri üzrə İran qazını almayacaqlar.

İranın nüvə proqramının inkişafı Birləşmiş Ştatlar və bir sıra Avropa ölkələrində narahatçılıq yaradır. İİR-ə qarşı nüvə silahının hazırlanmasının dayandırılması məqsədilə dəfələrlə iqtisadi qadağalar tətbiq edilib.

Dəyəri 7,9 mlrd. avro olan "Nabukko" qaz kəməri ilə qazın Azərbaycan və Mərkəzi Asiyadan Avropa İttifaqı ölkələrinə tədarükü nəzərdə tutulub. Boru kəmərinin maksimal ötürmə gücü ildə 31 mlrd. kubmetr olacaq. Qaz kəmərinin tikintisinə 2011-ci ildə başlamaq nəzərdə tutulub. Boru kəməri ilə ilk tədarüklər 2014-cü ildə başlanacaq.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Tehranın nüvə proqramı ətrafında yaranan problemə baxmayaraq, Avropa ölkələri İran qazının alınması mümkünlüyünü istisna etməməlidirlər.

"Avropa İttifaqı sabah və bir ildən sonra İrandan qaz idxal etməyi planlaşdırmır, lakin uzunmüddətli perspektivdə biz bu variantı nəzərdən keçirməliyik", - deyə telefonla Avropa Siyasətinin Öyrənilməsi üzrə Brüssel Mərkəzinin eksperti Kekki bildirib. Onun sözlərinə görə, əgər indi İrandan qaz idxalı mümkün deyilsə və boru kəmərlərinin tikintisi çox vaxt tələb edirsə, hökumətlərarası sazişlər imzalamaq, onların çəkilməsi imkanlarını öyrənmək lazımdır.

Qaz kəmərinin tikintisinə dair bütün məsələlər həll edilənədək, ola bilsin ki, İranın nüvə proqramı da nizamlansın. 

Kekki bildirib ki, Amerika Administrasiyasının Tehrana qarşı yeni yanaşmasını və Obamanın İran ilə danışıqlar aparmaq niyyətində olduğunu nəzərə alsaq, nüvə proqramı problemi gələcəkdə həll edilə bilər.

Barak Obama son 30 ildə İran ilə danışıqların aparılmasının mükün olduğunu bəyan edən ilk Amerika Prezidenti oldu.

ABŞ-da yaşayan iranlı neft eksperti Məhəmməd Sahimi hesab edir ki, İslam Respublikası tərəfindən iki il ərzində Türkiyəyə qaz tədarükünün problemsiz həyata keçirilməsi enerji ehtiyatlarının etibarlı tədarükçüsü kimi İrana etibar etməyə əsas verir. 

Türkiyənin Botas Dövlət Şirkətinin məlumatına görə, 2009-cu ildə Türkiyəyə İran qazının idxalı 9,5 mlrd. kubmetri ötəcək. Analoji planlar 2020-ci ilədək qüvvədədir. Köhnə Dünyaya əsas qaz tədarükçüsü olan Rusiya isə, Sahiminin fikrincə, bundan, Avropada NATO tərəfindən aparılan siyasət ilə razılaşmadığı hallarda Avropa ölkələrinə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir.

ABŞ 2010-cu ilədək Şimali Atlantika Alyansı çərçivəsində İran tərəfindən raket təhlükəsindən müdafiə bəhanəsi altında Çexiyada radar və Polşada on raket zərərsizləşdirən sistem yerləşdirmək niyyətindədir. Rusiya bu sistemlərin onun təhlükəsizliyi üçün təhlükə törədə biləcəyindən ehtiyatlanır. Lakin Barak Obamanın ABŞ-da hakimiyyətə gəlməsindən sonra Avropada üçüncü müdafiə mövqeyinin dayandırılması və ya ləğv edilməsi barədə tez-tez danışılır.

Sahiminin rəyinə görə, İranın nüvə proqramının inkişafı sahəsində irəliləyiş əldə etməsindən Tehranın onun inkişafını dayandırması və uranın zənginləşdirilməsi üzrə sıfır səviyyəsinə qayıdacağının praktiki olaraq mümkünsüz olduğu aydın görünür. Los-Ancelesdə Cənubi Kaliforniya Universitetinin professoru Sahimi telefonla Trend -a bildirib ki, bunun üçün Avropa, Birləşmiş Ştatlar və İslam Respublikası bu məsələ üzrə kompromis əldə etməlidir.

Lakin qaz məsələləri üzrə iranlı ekspert Nərsi Qurban (Narsi Ghorban) hesab edir ki, hətta Avropa tədarük marşrutlarının şaxələndirilməsində maraqlıdırsa, siyasi motivlər onun İran qazını almasına mane ola bilər. "Əgər Avropa siyasi motivlərə görə, İran qazını almaq istəmirsə, onda İrandan Avropaya qaz kəməri çəkilməyəcək", - deyə Trend -a elektron poçtla İranın Narkangan Gas To Liquid International Co şirkətinin icraçı direktoru, Xəzər regionunun öyrənilməsi üzrə Beynəlxalq İnstitutun direktoru Qurban bildirib.

Lakin İran ilə Qərb arasında mövcud olan siyasi problemlər həll olunsa belə, maliyyə çatışmazlığı İrandan Avropaya qaz kəmərinin çəkilməsi yolunda əngəl olacaq. İİR təsdiq edilən qaz ehtiyatlarının həcminə görə dünyada ikinci yeri tutur. Onun qaz ehtiyatları 28,4 trln. kubmetr təşkil edir.

Kekki bildirib ki, İran nəhəng təbii qaz ehtiyatlarına malikdir, lakin Fars boru kəmərinin doldurulması üçün yeni qaz yataqlarının istismara verilməsi lazımdır.

Bu həcmdə qaz hələ ki, hasil edimir, buna görə İran, onun fikrincə, xarici investisiyalar cəlb etməlidir.

Qurbanın sözlərinə görə, nəzəri olaraq İİR-in ixrac həyata keçirməsi üçün qazı var, praktiki olaraq isə ölkə üçün piroritet şəxsi ehtiyaclarının təmin olunmasıdır. Bu ixracın həyata keçirilməsi üçün qaz hasilatı əhəmiyyətli dərəcədə artırılmalıdır.

"Hazırda bu regiondan Avropaya yeni qaz kəmərlərinin çəkilməsi üçün güclü maliyyə dəstəyi yoxdur və sərmayə olmadan İrandan qaz ixrac etmək üçün yeni yataqların istismara verilməsi az ehtimal olunandır", - deyə Qurban bildirib.

Materilın hazırlanmasında D.Xatınoğlu, T. Cəfərov da iştirak edib.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected] 

Ermənistan hərbi polisi: Bir çox döyüş iştirakçısı silahlarını təslim etmədi
Ermənistan hərbi polisi: Bir çox döyüş iştirakçısı silahlarını təslim etmədi
Ermənilər Kəlbəcərin girişindəki "Xoş gəlmisiniz" lövhəsini söküblər
Ermənilər Kəlbəcərin girişindəki "Xoş gəlmisiniz" lövhəsini söküblər
Şuşa şəhərinin havadan videogörüntüsü
Şuşa şəhərinin havadan videogörüntüsü
Loading Bars
Xəbər lenti
Ermənistan hərbi polisi: Bir çox döyüş iştirakçısı silahlarını təslim etmədi
Prezident İlham Əliyev ilə Vladimir Putin arasında telefon danışığı olub
Ağdamı Qafqazın Dubayına çevirmək olar
Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası aviaşirkətlərin itkiləri barədə
“Vikipediya”nın özbək dili bölməsində Ağdam haqqında məqalə əsaslı redaktə olunub (FOTO)
33 obyektdə sanitariya-gigiyena tələbləri pozulub - Nazirlik
ISESCO-nun Baş direktoru Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Ermənilər Kəlbəcərin girişindəki "Xoş gəlmisiniz" lövhəsini söküblər
Pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olması qadağan edilən şəxslərlə bağlı inzibati işlərə baxacaq orqanlar müəyyənləşib
Publik hüquqi şəxsin təsisçisinin səlahiyyətləri artırılıb
Xalq artisti Əjdər Həmidov vəfat edib
Valideynlərini itirmiş uşaqların təhsil haqqını onlar övladlığa götürüldükdə də dövlət ödəyəcək
Gələn il də ölkəmizdə işçi qüvvəsinə olan əsas tələbat yerli əmək ehtiyatları hesabına ödəniləcək
Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilib
“Sosial müavinətlər haqqında” qanuna təklif edilən dəyişikliklər təsdiqləndi
İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilib
Publik hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı onun idarəetmə orqanlarının üzvləri tam tərkibdə təyin edilmədiyi halda da həyata keçiriləcək
Prezidentə yazırlar: Sizin sayənizdə Azərbaycan xalqı tarixə şanlı hərflərlə Qələbə sözünü yazdı
Şuşa şəhərinin havadan videogörüntüsü
Sahibə Qafarova TBMM və AŞPA-nın təşəbbüsü ilə keçirilən beynəlxalq konfransa qatılıb (FOTO)
Azərbaycan üçün qəbulolunan hər bir nəticə Türkiyə üçün də qəbulolunandır - Çavuşoğlu
Məhkəmə İmişlinin keçmiş icra başçısının vəsatətini rədd etdi
Qafqaz ermənilərinə bir neçə söz…
Azərbaycanda 3 646 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 259 nəfər sağalıb, 34 nəfər vəfat edib
Noyabrın 25-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Ermənistanda müdafiə nazirinin daha bir müavini istefa verdi
Bu gün Azərbaycan bütün dünyada tolerantlıq nümunəsidir - Deputat
Bura Çernobıl deyil! Bura Qarabağdır! (VİDEO)
Ermənilərin dəyişdirdiyi tarixi ərazilərimizin adları virtual ensiklopediyada bərpa olunub
Erməni silahlılarının təcavüzü nəticəsində Füzulinin işğal edilməyən hissəsində 11 ev tam dağılıb - KOMİSSİYA
İşğaldan azad olunmuş Ağdamın Abdal və Gülablı kəndləri (VİDEO)
Qarabağda Türkiyə və Rusiya silahlı qüvvələri birgə patrul xidməti həyata keçirəcək - Hulusi Akar
Bərdə - Ağdam dəmir yolu xəttinin tikintisi üçün 5 milyon manat ayrılıb - SƏRƏNCAM
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Əlaqələndirmə Qərargahı yaradıldı - SƏRƏNCAM
Cəlilabadda koronavirusa yoluxmuş 3 nəfər yaşayış yerini tərk edib
Dağlıq Qarabağla bağlı bütün öhdəliklər icra olunur - Lavrov
Xəzər dənizində zəlzələ olub
53 ictimai iaşə obyektində kobud pozuntular aşkarlanıb (FOTO)
Koronavirusdan sağalmış şəxslər ağır xəstələrə donor ola bilərlər - RƏSMİ
Qubadlı Məşğulluq Mərkəzinin sabiq rəhbərinin məhkəməsi başlayır
Dağlıq Qarabağda tərəflərin maraqları nəzərə alınmaqla tənzimlənmə üçün şərtlər yaranır - Putin
Kiberdələduzlar koronavirus mövzusundan sui-istifadə etməyə davam edir - XƏBƏRDARLIQ
Bitkoinin qiyməti 19 min dolları keçdi
Qaxda karantin rejimi ilə əlaqədar reydlər davam etdirilir (FOTO)
Bakının məşhur bazarı köçürülür (FOTO)
Azərbaycan dili ilə bağlı onlayn tədris və imtahan platforması hazırlanacaq
Azercell-in Mobil Göz Klinikası BMT-nin təşəbbüsü ilə məcburi köçkünlər üçün aksiyada iştirak edib (FOTO)
Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun Vətən müharibəsində iştirak edən hərbi qulluqçularının bir qrupu geri qayıdıb (FOTO)
Ermənistanda istefa verən nazirlərin sayı 6-ya çatdı
Ev almaq istəyənlər üçün sərfəli kredit imkanı
Kişiyə hamilə diaqnozu qoyulması xəbərləri ilə bağlı araşdırma aparılıb - TƏBİB
Şuşa yolunun tikintisi davam edir: Torpaq işləri aparılır (FOTO)
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 880 mini keçdi
Milli Məclisin növbəti iclasının gündəliyi məlum olub
Bakıda abadlaşdırılan növbəti həyət sakinlərin istifadəsinə verilib (FOTO)
İlahiyyat İnstitutunda onlayn ingilis dili kurslarına start verilib (FOTO)
Ermənistanın hərbi təxribatı ilə bağlı sahibkarlıq subyektlərinə dəymiş zərər dəqiqləşdirilir - Orxan Məmmədov
Gürcü ziyalılarının iştirakı ilə Kamal Abdullanın 70 illik yubileyinə həsr olunan dəyirmi masa keçirilib
Ermənilər Ağdamın kəndində əşyalarını çıxartmaq üçün Azərbaycan hərbçilərindən kömək istəyib (VİDEO)
Pandemiya ilə mübarizədə iştirak edən tibb və qeyri-tibb işçilərinə oktyabr üzrə müddətli əlavələr ödənilib
Dağlıq Qarabağın işğalında iştirak etmiş erməni general ölüb
Çin Aya növbəti missiya göndərib - 2 kiloqram süxur gətirəcək
Coğrafi adlar və alınma sözlərin düzgün yazılışı ilə bağlı standartlar hazırlandı
Ermənistan işğal etdiyi ərazilərdə qədim dini və mədəni irsi tamamilə silməyə çalışıb - Dini konfessiyaların birgə bəyanatı
Qarsda logistika mərkəzinin istismara veriləcəyi tarix açıqlanıb
Ağdamın azad olunması noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatın nəticəsidir - Rauf Əliyev
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
İki gündə evini tərk edən 50-dən çox koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb olunub
Müharibə vaxtı Paşinyanın deputatları ABŞ-a qaçmaq istəyib
Ağdamın böyük potensialı - TƏHLİL
Evini tərk edən daha bir COVİD-19 xəstəsi barədə cinayət işi başlandı (VİDEO)
“PAŞA Həyat”dan şəhid ailələrinə dəstək
AYİB Gəncə üçün Azərbaycana kredit ayırıb
Azıx mağarasına aid arxeoloji tapıntılar Bakıya gətirildi
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Rusiyada bir gündə koronavirusdan 500-ə yaxın ölüm qeydə alınıb
Eksternat imtahanlarının vaxtı bəlli olub
Şəhid polkovnik Babək Səmidli dəfn olunub (FOTO)
Qarabağ Azərbaycanda iqtisadi artımın yeni drayveri olacaq - Vüsal Qasımlı
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Polietilen torbalar və plastik stəkanların satışına məhdudiyyət barədə layihə ikinci oxunuşda təsdiqləndi
Təəssüf ki, çox həkimlər süni tənəffüs aparatlarının funksiyalarını yaxşı bilmirlər - TƏBİB
Dövlət qulluqçularının xidməti yeni qaydalarla qiymətləndiriləcək
Azərbaycan nefti bahalaşır
Gəncədə qışa hazırlıq işləri yekunlaşıb (FOTO)
Çində koronavirusa görə 600-dən çox reys təxirə salınıb
Evdə müalicə olunan COVİD xəstələrinin sayı açıqlandı
"Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı haqqında əsasnamə ikinci oxunuşda təsdiq edilib
Dövlət səviyyəsində antibiotiklərin reseptsiz satışına sərt nəzarət olmalıdır - Səhiyyə nazirliyi
Milli Məclisdə həmkarlarımız arasında COVID-19-a yoluxanlar var - Spiker
Milli Məclis yeni orden və medallarla bağlı layihəni ikinci oxunuşda təsdiqlədi
Düşmən Azərbaycan mövqelərini bu ərazidən atəşə tuturdu (FOTO)
Milli Məclisin növbəti iclası başlayıb
Azərbaycan Prezidenti: Biz Ağdam şəhərini bərpa edəcəyik
“ASAN xidmət” “500 startups” şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Həmsədr ölkələrinin səfirləri bu məsciddə olublar, niyə məsələ qaldırmayıblar?
Prezident İlham Əliyev: Heç kim narahat olmasın, xüsusilə Qərb dövlətlərinin liderləri
Prezident İlham Əliyev Ağdam məscidinə Məkkədən gətirdiyi “Qurani-Kərim”i bağışlayıb
Bəzi antibiotiklərin reseptsiz satışına qadağa qoyulsun - TƏBİB-dən təklif
Prezident İlham Əliyev: Dəfələrlə səngərlərdə olarkən, fikirləşirdim ki, gün gələcək biz qayıdacağıq
Bütün xəbərlər