İranda dini azlıqların vəziyyəti qənaətbəxş deyil – BMT nümayəndəsi (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 27 iyun / Trend , müxbir T.Konyayeva /

 

Trend -un Fars redaksiyasının Bakıda səfərdə olan Ümumdünya Bəhalilər İcmasının BMT-də nümayəndəsi Diana Əlayi (Diana Ala'i) ilə eksklüziv müsahibəsi

- Amnesty International və BMT İnsan Haqları Şurasının son məruzələrində İrandakı bəhailərin vəziyyəti ilə bağlı narahatlıq qeyd olunub. Siz İran bəhailərinin vəziyyətini necə dəyərləndirirsiniz?

- BMT-də insan haqları ilə bağlı xüsisi məruzəçilər var. Hansısa bir ölkədə azlıqlara təzyiqlər müşahidə edikdə BMT-nin xüsusi məruzəçilər bu faktları araşdırır. Məsələn, hazırda İranda bəhailərin yeddi rəhbəri bir ildir ki, həbsdədir. Bu hadisə ilə bağlı BMT-nin azlıqlar üzrə, həmçinin qanunsuz həbslər üzrə məruzəçiləri BMT İnsan Haqları Şurasına (İHŞ) məruzə ediblər. İranda bəhailərə olan təzyiqlər həqiqətən də narahatlıq yaradır. BMT İHŞ rəsmi Tehrandan bu barədə izahat tələb edib. Lakin İran hakimiyyəti bəhailərə olan təzyiqləri təkzib edir.

- Bəhailərə hansı formada təzyiqlər olunur?

- Məsələn, həmin yeddi bəhai rəhbərlərinin həbsindən əlavə, bəhai tələbələrin universitetdən qovulması, onların evlərinin polis tərəfindən yoxlanması, bəhai qəbristanlarının dağıdılması və s. Bəzən təzyiqlər qarşıdurmalara səbəb olduqda, biz təcili yardım üçün BMT İHŞ-nin baş komissarı xanım Navanatay Pileyə müraciət edirik.

- Müraciətlər nə ilə nəticələnir?

- Xanım Piley İran rəsmilərinə məktub göndərir və öz narahatlığını bildirir. Hər il BMT Baş Assembleyasında insan haqları ilə bağlı qətnamə müzakirə edilir və İrandakı bəhailərlə bağlı qətnamədə BMT-nin rəsmi Tehrandan tələbləri qeyd olunur.

- Lakin İran rəsmiləri bildirirlər ki, həbsdə olan bəhailər milli təhlükəsizliyi pozmaqda və İsrailə casusluqda ittiham olunublar.

- Biz bu ittihamları qəbul etmirik. Birincisi ona görə ki, bəhai dinində siyasətə qarışmağa qadağa qoyulub. Bəhailərin peyğəmbəri Fələstinə sürgün olunanda, nə İsrail, nə də Sionizm deyilən bir anlayış yox idi. Doğrudur, hazırda İsrailin Əka (Aka) şəhərində Bəhaullahın məqbərəsi var və bəhai dininin mərkəzi İsraildir. Lakin bunun İran-İsrail hakimiyyəti arasında olan münasibətlərə dəxli yoxdur.

- İranda prezident seçkiləri ərəfəsində islahatçı namizədlər dini azlıqlarla bağlı azadlıqların veriləcəyini bildirmişdilər. İranda bəhailiyin rəsmi surətdə tanınmamasını nəzərə alsaq, siz 300 min bəhainin İranda gələcəyini necə proqnozlaşdırırsınız?

­- Kərrubi və Ayətulla Hüseyn Əli Müntəziri bildirib ki, bəhailər vətəndaş hüququna malikdirlər. Prezident seçkiləri kampaniyalarında İran xalqı da bəhailəri müxtəlif şüarlarla dəstəklədi. Onlar "Bəhailərin yaşayış haqqı var" şüarı ilə bəhai vətəndaşlarını müdafiə etdilər. Bu onu göstərir ki, İranda ən böyük dini azlıq olan bəhai icmasına iranlılar mənfi baxmırlar. Xalq onları müxtəlif təzyiqlərə qarşı müdafiə edib. Xalq görüb ki, bəhailər İslama böyük hörmətlə yanaşırlar.

- Lakin İranda bəhai dini 1844-cü ildə yaranandan indiyədək rəsmi surətdə tanınmayıb.

- Bu problem yalnız İranda mövcud deyil. Misirdə də bu problem var idi. Misirdə bəhailərin şəxsiyyətlərini bildirən sənədlərində bəhai olduqlarının qeyd olunmasına qadağa qoyulmuşdu. Sonra məhkəmə bəhai dininin rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı qərar qəbul etdi. Hakimiyyət bunu rədd etsə də, insan haqları müdafiəçilərinin səyləri ilə bəhailik xristian, yəhudi və İslam dini ilə yanaşı, rəsmi dinlərin siyahısına salındı.

- Siz ölkə (İran) xaricindəsiniz və bəhailər haqqında fikirlərinizi bildirirsiniz. Lakin İran rəsmiləri hesab edirlər ki, insan haqları ilə bağlı vəziyyəti yalnız İranın daxilində müşahidə edib dəyərləndirmək mümkündür.

- Bir neçə il bundan əvvəl İranda BMT İHŞ-nin nümayəndəsi fəaliyyət göstərirdi. Çox təəssüf ki, hazırda qətnamələrdə BMT İHŞ-nin hansısa bir ölkədə xüsusi nümayəndəsinin olmasının vacibliyi qeyd olunmur. İranda insan haqları ilə bağlı fəaliyyət göstərən məruzəçilər İrandan çıxarılıb. Təəssüf ki, hazırda nə Amnesty İnternational, nə də BMT İHŞ-nin İranda nümayəndəsi yoxdur.

- Hazırda həbsdə olan yeddi bəhai rəhbərinin vəziyyəti necədir?

- Həbsdə olan bəhailərin məhkəməsi 11 iyulda keçiriləcək. İranda seçkidən sonrakı iğtişaşlarla bağlı yeni bir problem yaranıb ki, bu da onların vəkilləri xanım Şirin İbadinin hazırda xaricdə olması və digər vəkil Sultaninin isə iğtişaşlarda həbs olunmasıdır. Ən qorxulusu budur ki, bəhailərə edam hökmünün verilməsi istisna olunmur. Çünki onlara qarşı çox ağır ittihamlar yürüdülüb. Onlar İsrailə casusluq, milli təhlükəsizliyi pozmaq, müqəddəslərə hörmətsizlik və ölkədə xaos yaratmaqda ittiham olunublar.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Cüdo üzrə Avropa çempionatı: 4 idmançımız mübarizəyə başlayır
Cüdo üzrə Avropa çempionatı: 4 idmançımız mübarizəyə başlayır
Daha 2 boksçumuz dünya birinciliyində 1/4 finala vəsiqə qazanıb
Daha 2 boksçumuz dünya birinciliyində 1/4 finala vəsiqə qazanıb
İspaniya Kuboku: "Atletik" klubu bir ay ərzində ikinci dəfə finalda məğlub olub
İspaniya Kuboku: "Atletik" klubu bir ay ərzində ikinci dəfə finalda məğlub olub
Loading Bars
Xəbər lenti
Xızı rayonunda sursat aşkar edilib (FOTO)
Qubadlı rayonunun Tarovlu kəndi (VİDEO)
Azərbaycan XİN 18 aprel - Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü ilə əlaqədar bəyanat yayıb
Ağdam sakini minaya düşüb
Bakıda beşmərtəbəli yaşayış binasında yanğın olub, 2 nəfər tüstüdən zəhərlənib
Cüdo üzrə Avropa çempionatı: 4 idmançımız mübarizəyə başlayır
Samuxda “Təmiz hava” aylığı ilə əlaqədar reyd keçirilib (FOTO)
Qubada ev və ona bitişik tikili yanıb
Daha 2 boksçumuz dünya birinciliyində 1/4 finala vəsiqə qazanıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 139 milyonu ötüb - ÜST
Yaponiyada 5,8 bal gücündə zəlzələ baş verib
Ekvadorda prezident seçkilərinin ikinci turunda Qilyerme Lasso qalib gəlib
AEBA İranın uranı 60 faizə qədər zənginləşdirməyə başladığını təsdiqlədi
ABŞ-da naməlum şəxs ticarət mərkəzində atəş açıb
Fransa bəzi ölkələrdən gələn qonaqlar üçün karantin tətbiq edib
Gürcüstanda 4,5 bal gücündə zəlzələ baş verib
İspaniya Kuboku: "Atletik" klubu bir ay ərzində ikinci dəfə finalda məğlub olub
Hindistanda koronavirus xəstələrinin müalicə olunduğu xəstəxanada yanğın olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 52 184 nəfər sağalıb
İngiltərə Kuboku: "Çelsi" "Mançester Siti"ni məğlub edərək finalına çıxıb
“Yaşıl Marafon” layihəsi çərçivəsində Bakıda ağacəkmə aksiyası keçirilib (FOTO)
Türkiyə sahillərində zəlzələ qeydə alınıb
Özbəkistan ilin sonuna qədər COVID-19-a qarşı öz peyvəndinin istehsalına başlaya bilər
"Bavariya"nın baş məşqçisi mövsümün sonunda komandadan ayrılmaq istədiyini açıqlayıb
Myanmada toqquşmalarda ölənlərin sayı 730-a çatıb
Böyük Britaniyada şahzadə Filipin dəfn mərasimi keçirilib
Sabirabadda ikimərtəbəli ev yanıb
"Twitter"in işində nasazlıq yaranıb
Ağacların kəsilməsi ilə bağlı şikayət araşdırıldı
2 gənc buza dırmanacaq, çayı keçəcək, dağda yatacaq... – AzTV-də maraqlı veriliş başlayır (VİDEO)
Gədəbəydə ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Ermənilərin yeganə şansı bütün qondarma ərazi iddialarından imtina etməkdir - Əli Hüseynli
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Azərbaycanda 2 148 nəfər COVID-19-a yoluxub, 30 nəfər vəfat edib
Baş Prokurorluq və DİN birgə məlumat yayıb
Şirkət rəhbəri külli miqdarda dələduzluğa görə həbs edildi
Azərbaycanda bu sahələrdə daha yüksək maaş verilir
Ermənistan yanlış siyasətinə, terrorçu və təxribatçı əməllərinə görə cavab verir - Deputat
Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
"VICE News"un Ermənistanın Bərdəyə raket zərbəsi barədə reportajı beynəlxaq mükafata namizəd irəli sürülüb
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin 100 illik yubileyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
Bakıda quldurluq: Pizza şirkətinin əməkdaşını hədələyib 500 manatını aldılar (VİDEO)
Milli Məclisin nümayəndə heyəti MDB PA-nın tədbirlərində iştirak edib (FOTO)
Azərbaycan qazı Avrasiyada qaz hasilatı artımının aparıcı qüvvələrindən biridir
2021 Formula 1 Azərbaycan Qran Pri yarışı ilə bağlı viza prosedurları sadələşdirilir - SƏRƏNCAM
İranda ötən sutka 21 min nəfər koronavirusa yoluxub, 319 nəfər ölüb
Ağdamda müasir tələblərə cavab verən heyvan kəsimi məntəqəsinin inşasına start verilib (FOTO/VİDEO)
Mingəçevirdə “Təmiz hava” aylığı çərçivəsində reyd keçirilib (FOTO)
Cəbrayıl rayonunun Daş Veysəlli kəndi (VİDEO)
Xətaidə kafeyə gedən, orada insanlarla görüşən koronavirus xəstəsi saxlanılıb (VİDEO)
Kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı Fərman imzalanıb
İşğalçılar Alban məbədlərini saxtalaşdırıblar, dağıdıblar - Alban-udi dini icmasının sədr müavini (VİDEO)
Azərbaycan parlament nümayəndə heyəti Sankt-Peterburqda Ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsini yad edib (FOTO)
Ermənilər Qarabağın hər bir kvadratmetrini saxtalaşdırmaq istəyib - Alban-Udi icmasının rəhbəri (VİDEO)
Kanalizasiya quyularının qapaqlarını oğurlayan şəxs saxlanılıb (FOTO)
İran Azərbaycana ticarət attaşesi göndərir
Qubada Türkiyə-Azərbaycan Qardaşlıq Parkı tikilir (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Toyvo Klaar separatçı ilə görüş qərarı verərkən beynəlxalq hüququn prinsiplərini əsas götürməli idi - Ukraynalı ekspert
Bakıda evdən 80 min dollarlıq qızıl külçələr oğurlandı (FOTO/VİDEO)
BMT Qarabağın minalardan təmizlənməsi ilə bağlı Rusiyanın təklifini cavablandırmayıb - Şoyqu
Alban-Udi xristian dini icmasının üzvləri Tuğdakı qədim alban məbədində – Trend TV-nin REPORTAJI
Rusiyada bir gündə 398 nəfər koronavirusdan ölüb
Bu il 700 minə yaxın şəxsə sosial müavinət və təqaüd ödənilib
Bakıda yeni avtobus xətti istifadəyə verilir (FOTO)
Minsk qrupunun Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı missiyası başlamamış başa çatdı - Əli Hüseynli
Qəbulda qohumbazlıq, korrupsiya tüğyan edirdi - Məleykə Abbaszadə
Sabah hava küləkli olacaq
YAP İdarə Heyətinin üzvü partiyanın fəal gəncləri ilə görüşüb (FOTO)
Bakıda 28 yaşlı gənci qatar vurub öldürməsi ilə bağlı cinayət işi açılıb
Çində kimya zavodu partlayıb
Şərqi Avropa portalında “Minalar, Qarabağ və Ermənistanda böhran” adlı məqalə dərc olunub
Qaradağda top mərmisi tapılıb (FOTO)
Karantini pozan repetitor saxlanılıb
Son üç ayda 17 uşaq övladlığa verilib
Masallıda yas mərasimi dayandırılıb, 7 nəfər cərimələnib (FOTO)
Milli Məclisin sədri beynəlxalq təşkilatları Ermənistana təsir göstərməyə çağırıb (VİDEO)
30 il susan Minsk qrupu ermənilərin məğlubiyyətini görəndə Azərbaycana təzyiqə başladı - Komitə sədri
Xırdalanda 6 şəhidin xatirəsinə bulaq kompleksi tikilib (FOTO)
Ötən gün 21 yanğın olub, 2 nəfər xilas edilib (VİDEO)
Alban-Udi dini icmasının üzvləri Tuğ kəndinə səfər ediblər (FOTO)
Qubadlıda ermənilərin qoyub qaçdığı döyüş sursatları aşkar edilib (VİDEO)
"Anglo Asian Mining" Azərbaycanda qızıl hasilatını 25 faiz azaldıb
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 38 nəfər saxlanılıb
Evdən antik samovar oğurlayan keçmiş məhkum saxlanılıb (FOTO)
Yeddi koronavirus xəstəsi ictimai yerlərdə saxlanılıb
İsraildə aktiv koronavirus xəstələrinin sayı 2 680 nəfərə düşüb
"AstraZeneca" kifayət qədər yüksək effektə malikdir - Bəzi şirkətlər böyük bir təbliğat oyunu aparır - AÇIQLAMA
Qazaxıstanda son sutkada koronavirusa 2 822 nəfər yoluxub
Azərbaycanda 3,6 bal gücündə zəlzələ olub
İranın uranı 60%-ə qədər zənginləşdirmək qərarı danışıqlara kömək etmir - Bayden
Kolumbiyada koronavirusun "Britaniya" ştammı aşkarlanıb
ÜST koronavirusun yayılmasının pik nöqtəyə çatacağı vaxtı proqnozlaşdırırdı
Britaniyada koronavirusa daha 2 596 nəfər yoluxub
Yaponiya Yay Olimpiya oyunlarından imtina etmək niyyətində deyil - Baş nazir
Peyvəndlərə bərabərhüquqlu əlçatanlıq təmin edilməyib - ÜST-nin rəhbəri
Bayden ABŞ-ın qaçqın qəbulu üzrə limitini olduğu kimi saxlayıb
Raul Kastro vəzifəsindən istefa verib
İtaliya mətbuatı: “Prezident İlham Əliyev: İtaliya yaxın dost və tərəfdaşdır”
"Qarabağ" Şahruddin Məhəmmədəliyevin vəziyyəti ilə bağlı son durumu açıqladı
Bütün xəbərlər