Türkiyə "Nabukko" və "Cənub axını" uğrunda döyüşdə əsas qalibdir – Aleksandr Rar

Türkiyə "Nabukko" və "Cənub axını" uğrunda döyüşdə əsas qalibdir – Aleksandr Rar

Azərbaycan, Bakı, 23 dekabr /Trend, müxbir E.Tariverdiyeva/

Türkiyə İran, İraq və Xəzəryanı ölkələrdən qaz alışında iqtisadi baxımdan çox maraqlı olan ölkədir. Alman politoloq, enerji siyasəti üzrə ekspert, "Rusiya qaz verir" kitabının müəllifi Aleksandr Rar (Alexander Rahr) belə hesab edir.

"Türkiyə Avropada Rusiya və Mərkəzi Asiya qazının distribüteri olmaq istəyir və bu mənada o, "Nabukko" və "Cənub axını" uğrunda döyüşdə əsas qalibdir", - Almaniyanın Xarici Siyasət Şurasının "Rusiya-Avrasiya" Mərkəzinin direktoru Rar telefonla Berlindən Trend-ə bildirib.

Dəyəri 7,9 milyard avro olan "Nabukko" qaz kəməri ilə Azərbaycan və Mərkəzi Asiyadan Aİ ölkələrinə qaz ixracı nəzərdə tutulur. Uzunluğu 3300 kilometr olan boru kəmərinin texniki nəqletmə gücü ildə 31 milyard kubmetr təşkil edəcək.

Layihə iştirakçıları Avstriyanın OMV, Macarıstanın MOL, Bolqarıstanın "Bulgargaz", Rumıniyanın "Transgaz", Türkiyənin "Botaş" və Almaniyanın RWE şirkətləridir. Onların hər biri bərabər - 16,67 faiz paya malikdir.

Əsas qaz tədarükçüləri kimi, Azərbaycan, İraq və Türkmənistan nəzərdə tutulut

Qaz kəmərinin çəkilişi 2011-ci ilə təyin edilib. İlk tədarüklərə 2015-ci ildə start veriləcək.

"Cənub axını" layihəsi Avropaya yeni qaz nəqli marşrutunun yaradılmasını nəzərdə tutur. Onu İtaliyanın ENI şirkəti və "Qazprom" həyata keçirirlər. Onlar 2007-ci il iyunun 23-də dəniz qaz kəmərinin tikintisi haqda saziş imzalayıblar.

"Cənub axını" layihəsinin dəniz hissəsinin Qara dənizin dibi ilə Rusiya ("Bereqovaya" kompressor stansiyası) sahillərindən Bolqarıstan sahillərinədək uzanması planlaşdırılır. Qaz kəmərinin Qara dəniz hissəsinin ümumi uzunluğu 900 kilometrə yaxın, maksimum dərinliyi isə 2 min kilometrdən artıq təşkil edir.

Plana görə, qaz kəməri 2014-cü ildə istismara veriləcək. Onun buraxılış qabiliyyəti ildə 63 milyard kubmetr təşkil etməlidir. Layihəyə qoyulan investisiyaların ümumi həcmi 25 milyard avro dəyərində qiymətləndirilir.

Trend-in Ekspert Şurasının üzvü Rarın fikrincə, istənilən halda Avropaya qaz Türkiyədən gedəcək ki, bu da onun vəziyyətini son dərəcə əlverişli edir.

"Türkiyə yeganə ölkədir ki, onsuz Mərkəzi Asiyadan Avropaya bir dənə də olsun qaz kəməri tikilməyib. Ankara bugünkü kimi, sadəcə olaraq qaz tranzitçisi olmaq istəmir. O, özünün yaxşı  geosiyasi vəziyyətindən istifadə edərək, bu kartı udur və qazı alıb-satacaq", - Rar deyib.

Onun fikrincə, Türkiyənin mühüm enerji daşıyıcısı olan qazı tranzit edən ölkədən onun satıcısına çevrilmək şansı var.

Ekspert hesab edir ki, bu, ölkənin Asiya və Avropa arasında rolunu nəhəng dərəcədə gücləndirir.

"Lakin  Türkiyənin bu statusu əldə etməsinə Qərbin nə dərəcədə imkan verəcəyini zaman göstərəcək", - o, deyib.

Rarın fikirncə, ola bilsin ki, qaz satışında Türkiyənin tərəfdaşlarından biri bu gün doğrudan da Türkiyə ilə əməkdaşlıq etməkdən başqa heç nəyi qalmayan İran olsun.

Rarın sözlərinə görə, bu gün Qərb energetika da daxil olmaqla bütün sahələrdə İranla əməkdaşlıq etməkdən imtina edir və İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejad bugünkünə bənzər bəyanatlar verməyi davam etdirənədək imtina edəcək.

Ekspertin fikrincə, lakin əslində Tehrana öz qazını, o cümlədən Qərbə satmaq çox vacibdir, çünki İran iqtisadiyyatının böyük hissəsi enerjidaşıyıcıların satışına istiqamətlənib və ona əməkdaşlıqdan imtina etmək əl vermir.

"Tehranın qaz amilinin Avropada və ya Qərbdə hələlik mühüm rol oynamadığını anlaması vacibdir. Nə İran, nə Rusiya, nə də digər ölkələr öz qaz ehtiyatlarına görə Avropaya şərt diqtə edə bilərlər", - ekspert bildirib.

Rarın fikrincə, əgər İran siyasi planda dəyişməzsə, onda öz qazını Avropaya sata bilməz.

"Ən azı yaxın iki ildə maye qaz satışı və bu gün Avropanın ekologiya ilə bağlı mülahizələrlə əlaqədar imtina etdiyi və gələcəkdə tamamilə razılıq verə biləcəyi şist qazı yataqlarının işlənməsi mümkünlüyü nəzərə alınarsa, Avropada qaz kifayət miqdarda olacaq", - ekspert deyib.

O, hesab edir ki, hər iki qaz kəmərinin - həm "Nabukko" və həm də "Cənub axını" - eyni vaxtda Avropaya sadəcə olaraq lazım olmadığını da anlamaq lazımdır.

Rarın sözlərinə görə, Rusiya nəhəng miqdarda vəsait qoymaqla "Cənub axını"nı tikməkdə israrlıdır.

"Nabukko" məsələsi isə hələlik açıqdır, çünki bir tərəfdən şirkətlər bu prosesdə iştirak etməyə o qədər də tələsmirlər, digər tərəfdən isə Aİ-də siyasətçilər bu layihəni o dərəcədə dəstəkləyirlər ki, onun olmayacağına inanmaq olmur", - o, deyib.

Hər halda, ekspert hesab edir ki, "Nabukko" zərurətdən daha çox, siyasi iradəyə görə tikiləcək.

"Qərb bir qədər çəkindiyi Rusiyadan yan keçməklə axınları şaxələndirmək üçün "Nabukko"nu tikməyi çox istəyir", - Rar deyib.

"Dostluq" yatağının birgə işlənməsi kommersiya və texniki baxımdan cəlbedici olacaq - "Wood Mackenzie"
"Dostluq" yatağının birgə işlənməsi kommersiya və texniki baxımdan cəlbedici olacaq - "Wood Mackenzie"
“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
"Dostluq" Azərbaycanın neft satışı imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq - Amerikalı ekspert
"Dostluq" Azərbaycanın neft satışı imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq - Amerikalı ekspert
Loading Bars
Xəbər lenti
Dövlət Neft Şirkətinin Müşahidə Şurasının yeni tərkibi təsdiqləndi
Qlobal səviyyədə Komiks və Karikatura Yarışmasına start verilir
Qaradağ rayonunda böyük iməcilik keçirildi (FOTO)
Dövlət Neft Şirkətinin idarə edilməsi təkmilləşdirilir - FƏRMAN
Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası “Qarabağ Dirçəliş Fondu”na 100 min manat vəsait köçürüb
Tərtərdə karantin rejimini pozan çayxana aşkarlanıb
İsmayıl Hacıyev “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
Evlərdən pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlayan şəxs tutulub
ABŞ sakini lotereyada 1 milyard dollar udub
2 783 şəhidin 7 127 ailə üzvünə sosial ödənişlər təyin olunub
İranda 6 mindən çox şəxs koronavirusa yoluxub
Bakı aeroportunda qızıl qaçaqmalçısı tutuldu (FOTO) (VİDEO)
Vəzifəli şəxsin qanunsuz hərəkətləri ilə bağlı cinayət işi başlandı
Daha bir qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olundu (FOTO)
Azərbaycanda yeni qanun layihəsi hazırlanır
Cəbrayıl rayonunun Aşağı Maralyan kəndi (FOTO)
Paytaxtda təmizliklə bağlı iməclik keçirilib (FOTO)
Erməni vandalizminin son həddi: Talan olan Zəngilan - Trend TV-nin REPORTAJI
Türkiyədə Rusiya vaksini istehsal ediləcək
"Dostluq" yatağının birgə işlənməsi kommersiya və texniki baxımdan cəlbedici olacaq - "Wood Mackenzie"
Gürcüstan XİN rəhbərinin müavini 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini Azərbaycan Səfirliyində yad edib
Aztəminatlı tələbələrə təhsil kreditlərinin faizsiz verilməsi nəzərdə tutulur - Nazir
Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 50 milyard dollara çatır
Fikrim ictimaiyyətə fərqli formada təqdim edilib - Emin Əmrullayev
22 kiloqramdan artıq narkotik vasitə qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb (FOTO/VİDEO)
"Standard & Poor's" agentliyi Azərbaycanın kredit reytinqi üzrə proqnozu yüksəldib
Şagirdlərin milli qiymətləndirilməsinin aparılması nəzərdə tutulur
"Torqovı"nun bağlı qalan obyektləri açılış gününü gözləyir (FOTO)
Azərbaycan nefti ucuzlaşır
Rusiyada koronavirusa 30 minə yaxın yeni yoluxma olub, 559 nəfər ölüb
Pandemiyada ölüm hallarının qarşısının alınması ilə bağlı layihənin ilk koordinasiya görüşü keçirilib
DİN sosial şəbəkə istifadəçilərinə dələduzlarla bağlı müraciət edib
Məmurlar dürüst, xalqına, dövlətinə sadiq və peşəkar xüsusiyyətlərə malik olmalıdır - Hikmət Hacıyev
Müharibə zamanı dağıdılan məktəblərlə bağlı qərarlar üzərində işlənilir - Nazir
“Yüksəliş” müsabiqəsi Hikmət Hacıyevin təqdimatında vebinar təşkil edib (FOTO)
Bazar günü hava yağmursuz keçəcək, 8 dərəcə isti olacaq
Rus hərbçisi Ermənistanda qəzaya düşüb öldü
Cəlilabadda qadın əri tərəfindən öldürüldü
Qarabağın iqlim və relyefi müxtəlif turizm məhsullarının inkişafına imkan yaradır - Turizm Bürosu
Müharibənin təsirindən psixoloji travma alan şəxs ən kiçik hadisədən aqressivləşib özünə zərər yetirə bilər - Psixoloq TÖVSİYƏLƏRİ
KOBİA və TÜMKİAD arasında anlaşma memorandumu imzalanıb (FOTO)
Ötən il Azərbaycanda istehsal edilən minik avtomobillərinin sayı açıqlanıb
Qonşusunu evində boğaraq qətlə yetirən 18 yaşlı gənc tutulub
Hindistanda bir gündə rekord sayda şəxs peyvənd olunub
Qanunsuz ov edən şəxs cəzalandırılıb
Azərbaycanda bu şəxslərə də hərbi xidmətdən möhlət veriləcək
Məktəblər açılır, metronun fəaliyyəti bərpa oluna bilərmi? - AÇIQLAMA
AMEA-da direktor və direktor müavini nöqsanlara görə işdən azad edilib
Daşkəsəndə qanunsuz silah saxlayan şəxslər aşkarlanıb
“Keşikçidağ”da tunc dövrünə aid insan qalıqları aşkar edilib (FOTO)
Döyüş zamanı yoldaşının canı sənə əmanət olur – Vətən müharibəsinin iştirakçısı (FOTO)
Millət vəkili Arzu Nağıyev Tovuz və Gədəbəydə şəhid ailələri ilə görüşüb, məzarlarını ziyarət edib (FOTO)
Türkiyə Braziliyadan uçuşları dayandırır
Belçika koronavirus əleyhinə tədbirləri sərtləşdirilir
Vaşinqtonda yüzlərlə milli qvardiyaçı koronavirusa yoluxdu
Pentaqonun yeni rəhbəri NATO-nun ABŞ üçün əhəmiyyətini vurğuladı
Meksika və ABŞ prezidentləri əməkdaşlığın inkişafını müzakirə ediblər
Kolumbiyanın şərqində neft boru kəməri partladılıb
Vaşinqtonda “20 Yanvar” şəhidlərinin əziz xatirəsi anılıb (FOTO)
İsveçrə məhkəməsi İsrailli iş adamını həbs etdi
ABŞ-da iqtisadi böhran dərinləşir - Bayden
Koronavirus dondurulmuş qida paketlərinin üstundə qala bilər - ÜST
ABŞ KXDR-ə qarşı yeni strategiya hazırlayacaq
ÜST: Dünyada ötən sutka koronavirusa 624 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Finnair sərnişinlərdən koronavirus testinin nəticələrini tələb edəcək
FK "Barselona" keçmiş baş məşqçi Setyenə təzminat ödəməyəcək
ABŞ-da iqtisadiyyatı stimullaşdırmaq üçün təcili tədbirlər görülməlidir
Azad Rəhimovun komaya düşməsilə bağlı xəbərlər həqiqəti əks etdirmir
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 6 018 nəfər sağalıb
Ombudsmanın 2 saylı istintaq təcridxanasına başçəkmə həyata keçirib
Salyan rayon Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin direktoru saxlanıldı
Məzarlarda qızıl dişlər axtaran ermənilər bütün qəbirləri dağıdıblar - Trend TV Zəngilanda (FOTO)
Abşeronda ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Baş Prokurorluq Masallıda əməliyyat keçirdi, baş həkim saxlanıldı
Azərbaycana elektrik və hibrid avtomobillərin gətirilməsi necə stimullaşdırıla bilər?
Qorxu sindromuna tutulan Ermənistan: Böhran, xaos, başlıbaşınalıq... - TƏHLİL
Azərbaycan dünyada ilk dəfə tətbiq edilən yeni texnologiya əsasında sürtkü yağları istehsal edir
İnam Kərimov Kənd Təsərrüfatı Nazirlərinin 13-cü Berlin Konfransında iştirak edib (FOTO)
Maliyyə Nazirliyi cəbhə bölgəsində olan hərbçilərin maaşlarının azalması iddiası ilə bağlı AÇIQLAMA yayıb
“ADA” Universiteti işğaldan azad olunmuş ərazilərə repatriasiyanın proqnozlaşdırılması və effektiv təşkili mövzusunda sosioloji tədqiqat layihəsini həyata keçirəcək
Azərbaycanda 632 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 280 nəfər yoluxub, 11 nəfər vəfat edib
Yeniyetmələrdən ibarət seçmə komandaya yeni məşqçi təyinatları olub
Sosial şəbəkələrdə narkotik vasitələri təbliğ edən şəxs saxlanılıb
Görkəmli sərkərdə Həzi Aslanovun anım mərasimi keçirilib (FOTO/VİDEO)
Ceyhun Bayramov gürcüstanlı həmkarı ilə telefonla danışıb
Dövlət Neft Fondunun 2020-ci il üzrə gəlir və xərcləri açıqlandı
Tibb işçilərindən sonra 65 yaşdan yuxarı şəxslərin peyvəndlənməsinə başlanacaq - Ramin Bayramlı
Ovçular nəyə diqqət etməlidir? - Xidmət rəisindən ovçulara XƏBƏRDARLIQ (VİDEO)
Nazir "Ali təhsil haqqında" qanun layihəsinin əsas məqsədlərini açıqlayb
AMEA-da kadr dəyişikliyi olub
"Ali təhsil haqqında" qanunun ilkin variantı hazırlanacaq - Komitə sədri
Azercell nümunəvi xidmət keyfiyyəti ilə daim irəlidə
Rəssam Aida Mahmudovanın ABŞ-da açılan ikinci fərdi sərgisi böyük maraqla qarşılanıb
Yanvarın 25-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Milli Məclisdə "Ali təhsil haqqında" qanun layhəsi ilə bağlı geniş videokonfrans keçirilib (FOTO)
Britaniya şirkəti Qarabağda yataqların kəşfiyyat işlərini aparacaq
Dərslər yenidən başlayır: Bağçalar və repetitorluq necə olacaq? - Qısa İZAH
Qlobal vaksin istehsalının 60 faizi Hindistanın payına düşür - Səfir
Texniki Universitetə yeni prorektor təyin olunub (FOTO)
Gənclər tərəfindən qazilərimizə “Böyük Qayğı” layihəsinə start verildi (FOTO)
Bütün xəbərlər