İranla İsrail arasında hərbi münaqişə sərfəli olsa da, bəzi ərəb ölkələri üçün fəlakətli nəticələr törədə bilər – ekspertlər

İranla İsrail arasında hərbi münaqişə sərfəli olsa da, bəzi ərəb ölkələri üçün fəlakətli nəticələr törədə bilər – ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 4 dekabr /Trend, müxbir T.Konyayeva/

Bəzi ərəb ölkələri İranla İsrail arasındakı hərbi münaqişədə maraqlı olsalar da, onun fəlakətli miqyas ala biləcək nəticələrindən narahatdırlar. Ekspertlər belə hesab edirlər.

"WikiLeaks"in materiallarında göstərilən bəzi ərəb ölkələri nəinki hərbi ssenari qururlar, həm də İranla İsrailin hərbi toqquşmasını özləri üçün optimal hesab edərək, ölkələri ona təhrik edirlər, çünki bu münaqişə ərəb dünyasının iki tarixi düşmənini zəiflədəcək", - Yaxın Şərq İnstitutunun prezidenti Yevgeni Satanovski elektron poçtla Trend-ə bildirib.

Noyabrın sonlarında məxfi materialların çap edilməsi üzrə ixtisaslaşan "WikiLeaks" saytı tərəfindən ABŞ-ın müxtəlif ölkələrdəki diplomatik missiyalarından 250 min məxfi diplomatik məktub və teleqram "New York Times"a və bir sıra ABŞ və Avropa KİV-nə ötürülüb.

Həmin sənədlər İrandakı vəziyyətlə bağlı ərəb dünyasının ciddi narahatlığını əks etdirir. Belə ki, Səudiyyə Ərəbistanı Kralı ABŞ-ı dəfələrlə nüvə proqramına son qoymaq üçün İrana hücum etməyə çağırıb. Sənədə görə, 2008-ci ilin aprelində Səudiyyə Ərəbistanının Vaşinqtondakı səfiri Pentaqonun nümayəndələri ilə görüşündə yenidən bu xahişi səsləndirərək bəyan edib: "Siz [amerikalılar] ilanın başını əzməlisiniz". Bəhreyn kralı Həmad ibn İsa ötən ilin noyabrında nəyin bahasına olursa-olsun İranın nüvə proqramının dayandırılması barədə danışıb.

Dərc olunan sənədlərə görə, İran Misirdə, BƏƏ-də və İordaniyada "şər" və "dəyişməz" təhlükə kimi dəyərləndirilir.

Satanovskinin fikrincə, şiələrin yəhudilərlə müharibəsinin ssenarisi "Əl-Qaidə"yə rəğbət bəsləyən mühafizəkar sünni ruhaniləri üçün idealdır. Buna baxmayaraq, onlar bunula bağlı israillilərlə birbaşa açıq əlaqələr qura bilmirlər və bunu diplomatik kanallar, o cümlədən ABŞ vasitəsilə edirlər.

Rusiyalı ekspert hesab edir ki, ərəb dünyası "Fələstin xalqının hüquqları" məsələsi istisna olmaqla, həm formal, həm də faktiki olaraq bir olmayıblar, deyillər və olmayacaqlar.

Satanovskinin sözlərinə görə, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun "WikiLeaks"in İranla bağlı dərc etdirdiyi materiallara reaksiyasına gəldikdə, aydındır ki, onun sözləri [Netanyahunun] həqiqətə tam uyğundur və nəşrlər "Polişinelin sirrini" açıb.

"Nüvə silahı əldə edən İran İsrail və Yaxın Şərqdə sülh və bütün bəşəriyyət üçün ciddi təhlükədir. Yaxın Şərq liderləri uzun müddət gizli danışdıqlarını bundan sonra açıq şəkildə danışacaqlar", - İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu bazar ertəsi bildirib.

İsrailin Baş naziri güman edir ki, İran hücum edərsə, məhz İsrail "bu hücumun birinci, lakin sonuncu olmayan hədəfi olacaq".

"WikiLeaks"in sənədləri arasında müdafiə naziri Ehud Barakın dediyi sözlər də yer alıb. Onun sözlərinə görə, İranın nüvə obyektlərinə yalnız 2010-cu ilin sonlarınadək zərbə endirməyin mənası ola bilər. 2010-cu ildən sonra "istənilən hərbi həll yolverilməz ziyana gətirib çıxara bilər".

Amerikalı ekspert Vladimir Sokor hesab edir ki, İrana hərbi hücum region ölkələri də daxil olmaqla bütün ölkələr üçün ağır nəticələrə gətirib çıxaracaq.

"Təkcə neftin qiymətləri, Fars körfəzinin blokadası, İrandan qaçqın axını və Tehran tərəfinin bu hücuma görə cavabdeh hesab etdiklərinə qarşı düşmənçiliyi barədə düşünməyə dəyər", - Corctaun Fondunun (Vaşinqton) əməkdaşı Sokor Trend-ə bildirib.

Sokorun sözlərinə görə, Səudiyyə Ərəbistanı beynəlxalq arenada vacib oyunçu deyil və onun tərəfindən belə bəyanatlar bu ölkə hakimiyyətinin kamil olmadığını sübut edir.

"İrana hücumun mümkünlüyü ilə bağlı bir çox spekulyasiyalar mövcuddur. Buna baxmayaraq, bu hücumun ən böyük əleyhdarı Pentaqondur. Birləşmiş Ştatların müdafiə naziri Robert Geyts və ABŞ Silahlı Qüvvələri Qərargah Rəisləri Birləşmiş Komitəsinin rəhbəri, admiral Mayk Mallen İran probleminin hərbi yolla həllinin ən qatı əleyhdarlarından biridir", - o, deyib.

Sokor İsrailin İrana münasibətində öz hədələrində ciddi olub-olmadığına əmin deyil. Onun fikrincə, belə təhdidlərdə məqsəd əsasən, ABŞ və Qərbi Avropa hakimiyyətlərini qorxutmaq və hücumlardan qaçmaq üçün onları İrana qarşı daha çox iqtisadi sanksiyalar tətbiq etməyə yönəltməkdir.

"Bu, İsrailin Vaşinqtonda istifadə etdiyi, eləcə də Vaşinqtonun öz növbəsində Avropada həyata yürütdüyü diplomatik taktikadır. Fikirlərin məntiqi zənciri belədir: İsrail hücumla hədələyir, Vaşinqton bəyan edir ki, biz İrana hücumdan qaçmaq üçün sanksiyalar tətbiq etməliyik, daha sonra Vaşinqton BMT TŞ-nin sanksiyаlar tətbiq etməsini dəstəkləmək üçün Qərbi Avropaya müraciət edir", - o, deyib.

Amerikalı ekspertin sözlərinə görə, indiyədək İsrailin hədələri BMT TŞ tərəfindən İrana qarşı iqtisadi sanksiyaların tətbiqinə hesablanmış siyasi jest kimi görünür.

"Belə hədələrə inanmağa dəyməz. Lakin bu hədələr çox zərərlidirlər, çünki İrana hücum haqqında ideyalara güc verir, bu məsələni müzakirələr üçün ənənəvi mövzu edir", - Sokor deyib.

Lakin Sokorun fikrincə, belə hədələrin daha mənfi nəticələri İsraillə İran arasında siyasi dialoq üçün maneədir.

"İsrail və İran bir-birlərini hədələdikcə, iki ölkə arasındakı münasibətlərə yenidən baxıla bilməz. Bu ölkələr İranda şahın idarəçiliyi dövründə müttəfiq olublar. Odur ki, İsraillə İranın daimi düşmən olmaları üçün tarixi səbəb yoxdur", - o, deyib.

İranın İsraillə diplomatik əlaqələri yoxdur və onu dövlət kimi tanımaqdan imtina edir. İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejad müntəzəm olaraq İsrailin tezliklə süqut edəcəyi barədə danışır.

Londonda yaşayan iranlı ekspert Əlirza Nurizadə Fars körfəzindəki ərəb ölkələrinin İranın nüvə proqramını region üçün ciddi təhlükə mənbəyi hesab etmələri ilə razılaşır və hesab edir ki, İran əldə etdiyi nüvə silahından onlara qarşı istifadə edə bilər.

"Əgər iran nüvə silahı yaradarsa, onda ABŞ və İsrail tərəfdən ona hücumlar qaçılmaz olacaq, baxmayaraq ki, ABŞ və İsrail İrana qarşı hərbi qüvvə tətbiq etmək istəmirlər", - Ərəbistan-İran Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Əlirza Nurizadə Londondan telefonla Trend-ə bildirib.

Onun fikrincə, ərəb ölkələri İrana hücum nəticəsində öz ölkələrində müharibənin başlayacağından ehtiyat edirlər.

Lakin Yaxın Şərq və İran-ərəb münasibətləri üzrə iranlı ekspert Həsən Hanizadə hesab edir ki, Netanyahunun söylədikləri həqiqətə uyğun deyil, çünki İranla ərəb ölkələri arasındakı mövcud fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, ərəb ölkələrinin İrana düşmən münasibət bəsləməsi üçün əsas yoxdur.

"Ərəb dövlətləri liderlərinin İrana münasibətdə mövqeyi bu ölkələrin xalqları baxımından fərqlənir. İsraillə mübarizədə İran ərəb dünyası üçün nümunədir. İrana hər hansı hücum baş verərəsə, bu ərəb və müsəlman xalqlarında reaksiya doğuracaq ki, bu da həmin ölkələrin liderləri üçün problem yaradacaq", - Hanizadə Tehrandan telefonla Trend-ə bildirib.

hanizadə Fars körfəzi ölkələrinin İranın nüvə proqramı ilə bağlı narahalığı barədə qeyd edib ki, hazırda Misir, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ kimi ərəb ölkələri mülki məqsədlər üçün istifadə etmək üçün nüvə enerjisi istehsal etməyi planlaşdırırlar, ona görə də onlar başqa ölkələri dinc nüvə fəaliyyətinə görə qınaya bilməzlər.

Materialların hazırlanmasında T.Cəfərov iştirak edib.

Rusiyanın Qarabağı öz tərkibinə qatmaq kimi ekzotik fikri yoxdur - Lavrov
Rusiyanın Qarabağı öz tərkibinə qatmaq kimi ekzotik fikri yoxdur - Lavrov
Qarabağda atəşkəs pozuntuları qeydə alınmayıb - Rusiya MN də erməni KİV-in iddialarını təkzib etdi
Qarabağda atəşkəs pozuntuları qeydə alınmayıb - Rusiya MN də erməni KİV-in iddialarını təkzib etdi
Azərbaycan ordusu atəşkəsi pozmayıb - MN erməni KİV-in iddialarını təkzib etdi
Azərbaycan ordusu atəşkəsi pozmayıb - MN erməni KİV-in iddialarını təkzib etdi
Loading Bars
Xəbər lenti
Qarabağın yeni yaradılacaq yol-nəqliyyat infrastrukturu bölgənin inkişafında strateji əhəmiyyət kəsb edəcək - Vüqar Rəhimzadə
Azərbaycana gələn və ölkədən gedən şəxslərin sayı azalıb
Müharibədən zərər çəkən 1500-dən çox uşağa psixoloji yardım göstərilib (FOTO)
Xəzərin səviyyəsinin azalmasına səbəb olan amillər açıqlandı
Ağdaş və Şəki sakinlərindən narkotik vasitə götürülüb
İrandan yayımlanan televiziya və radio dalğaları yüksək sahə gərginlikləri yaradır - Şura
Vaksinasiyanın başlanması koronavirusun başa çatması anlamına gəlmir – Deputat
Bu sahə üzrə ekspert olmaq istəyən namizədlər üçün test imtahanına qeydiyyat elan edilir
“Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri” QSC 5000 manat cərimələnib
Ağdaşda karantin qaydalarını pozan kafe və çayxana aşkar edilib
Büdcədən maliyyələşən yayımçıların efirlərində çatışmazlıqlar var - MTRŞ
Ombudsman Səbinə Əliyeva növbəti dəfə qazilərlə görüş keçirib
Qarabağda yayım həyata keçirmək üçün CBC TV kanalına müddətsiz regional televiziya yayımı lisenziyası verilib
İranda daha 83 nəfər koronavirusdan ölüb
10 noyabr üçtərəfli bəyanatının heç bir gizli bəndi mövcud deyil - Rusiya XİN
Rusiyanın Qarabağı öz tərkibinə qatmaq kimi ekzotik fikri yoxdur - Lavrov
Parlamentin elm və təhsil komitəsinin yaz sessiyasında ilk iclası keçirilib (FOTO)
Azər Türk Bankın ekosistemində daha bir yenilik
Baş Prokurorluq işçi axtarır
Metronun “8 Noyabr” stansiyası və daha bir neçə stansiyaya rəis təyin olunub
Ermənistan tərəfindən əsirlərlə bağlı siyahı dərhal və tam şəkildə təqdim olunmadı - Lavrov
İlahiyyat İnstitutu “Din araşdırmaları” jurnalının altıncı sayına məqalə qəbulu elan edir
Müharibədə xəsarət almış hərbi qulluqçuların tibbi-sosial ekspertizasına başlanır
Ermənistanın səhiyyə naziri istefa verib
Koronavirusa yoluxmuş tibb işçilərinə peyvənd vurulmayacaq - Baş həkim
Rusiya FHN Ağdam rayonuna əlavə minatəmizləyici mütəxəssislər göndərib
İranın 30 şirkəti Qarabağın bərpasında iştirak etməyə hazırdır
Havanın kəskin dəyişməsi ilə bağlı “Azərişıq" gücləndirilmiş rejimə keçib
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Özümü yaxşı hiss edirəm - Peyvənd olunan baş həkim
Berqa ilə yeni, tam fərqli bir dad dünyasına səyahətə hazırsınız?
Azərbaycan dövlət büdcəsinə vergi daxilolmalarının həcmi açıqlanıb
Buğda əkinlərinin güzəştli sığortası başlayıb – Şərtlər, məbləğlər, misallar
Azərbaycanda çovğun bu səbəbdən olacaq - Umayra Tağıyeva açıqladı
Südün tərkibi və bioloji xüsusiyyətləri
ABŞ Somalidən qoşunlarını çıxarıb
Vaksin xəstəlikdən birdəfəlik qorunma üçün ən effektiv yoldur - Akif Qurbanov
2020-ci ildə 2 milyon tona yaxın yük daşınıb - DANX
Füzuli rayonunun Merdinli kəndi (FOTO/VİDEO)
"Milli şuranın" milli xəyanəti yeni hadisə deyil - Əli Əhmədov
Azərbaycanda sərnişin və yük daşımaları üçün verilən lisenziyaların sayı açıqlanıb
Ötən il Bakı-Sumqayıt-Abşeron istiqamətində 8 milyondan artıq sərnişin daşınıb
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 66 mini keçib
Azərbaycan hərbi gücünə görə Cənubi Qafqazda liderdir
Qazax sakinində narkotik və silah aşkarlanıb (FOTO)
Aztelekom Zaqatalada 384 ailənin mənzilini müasir avadanlıqla təmin edib (FOTO)
DANX pandemiya dövründə nəqliyyat sektorunda vəziyyətlə bağlı hesabat yaydı
Ermənistan parlamenti üçtərəfli bəyanata etiraz etmədi
Karantini pozub futbol oynayan yeniyetmələrin valideynlərinə xəbərdarlıq edilib
Almaniyada koronavirusun daha bir mutasiyası aşkar edildi
Yarım saatdan çoxdur ki, peyvənd olunmuşam və heç bir mənfi təsiri yoxdur - Yaqut Qarayeva
Rektor Elmar Qasımov Vətən müharibəsində iştirak edən əməkdaşla görüşüb
Şuşaya 2 hərəkət zolağı enində xidməti yol istifadəyə verilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində payız semestrinin imtahan sessiyasının ilk həftəsi uğurla başa çatıb
“AccessBank” taksi xidmətləri üzrə tender elan edir
Şəhid ailələrinin mənzil təminatı üçün bir neçə istiqamətdə dəqiqləşdirmələr aparılır - Anar Kərimov
İnsan alverinin qurbanlarına yardım məqsədilə 152 “Qaynar xətt”i xidmət göstərir
Azərbaycan pandemiyaya son qoyan ilk ölkələrdən olacaq - Agentlik sədri (FOTO)
Baş Prokurorluq insan alveri ilə bağlı videoçarx hazırlayıb
Sabah axşamdan hava pisləşəcək - Qar yağacaq, çovğun olacaq
Azərbaycan istifadə olunan vaksin ən effektli və təhlükəsizdir - Peyvənd olunan Oqtay Şirəliyev (FOTO)
Pensiyaların artırılması nəzərdə tutulur - Nazir müavini
Bakıdan Tehrana böyük iqtisadi heyət səfər edib - Hökumətlərarası Komissiyanın iclası olacaq
Azərbaycan pandemiya ilə mübarizə tədbirlərinə görə liderlər arasında yer alıb
Vətən müharibəsi iştirakçılarının özünüməşğulluq proqramına cəlbi genişləndirilib
Ağdam rayonunun Xıdırlı kəndi (FOTO/VİDEO)
Vətən müharibəsi qəhrəmanları üçün təsis edilən təqaüdlərin ödənilməsinə başlanılıb - Anar Kərimov
Yaxın aylarda daha 4 reabilitasiya və sosial xidmət müəssisəsi açılacaq - Nazir müavini
Polietilen torba istehsalçılarına xəbərdarlıq edilib
Oqtay Şirəliyev, Zaur Əliyev və Ramin Bayramlı peyvənd olundu (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Web Coder Agentliyi yeni xidmət paketini təqdim edir
Azərbaycanda koronavirusa qarşı peyvəndləmə bu prinsiplər əsasında keçirilir
Tibb işçilərinin koronavirusa qarşı vaksinasiyasına start verildi (FOTO)
Şuşada yanğın olub
20 Yanvar günü bəzi küçələrində nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılacaq
Vaksinasiya COVİD-19-la mübarizədə mühüm amildir - Könül Nurullayeva
Prokurorluğa işə qəbulla əlaqədar müsabiqə ilə bağlı sənəd qəbulu fevralın 1-də başa çatdırılacaq
Cəlilabad sakini taksidə 4 kiloqram heroinlə tutuldu
Peyvənd 2021-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına koronavirusun mənfi təsirlərinin qarşısını ala bilər
Azərbaycan vaksinasiyaya başlayır - İlk kimlər peyvənd olunacaq?
Postlardan keçməyə cəhd göstərən 4000 nəqliyyat vasitəsi geri qaytarılıb, 5 nəfər həbs edilib
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Miqrasiya Xidməti əcnəbi və vətəndaşlığı olmayanlara müraciət edib
“InvestAZ”-dan dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artıb
Deputatlar tətildən qayıdır
Azərbaycanda gəmi kapitanı dünyasını dəyişib
SOCAR üçün pandemiya dövrünün əsas çağırışı məhz insanları ixtisara salmadan, əməliyyat dayanıqlığının qorunması olub
Cəbrayıl polisi narkotacir qardaşları saxladı
Koronavirus yoluxduruculuq qabiliyyətini nə zaman itirəcək? - Azərbaycanlı alim açıqladı
Yanvarın 18-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Ötən il 50 milyon dollardan çox metanol ixrac edilib
30 ildə Qarabağı talayan xarici şirkətlər - ADLAR
Qarabağ çaylarının suları Azərbaycanda ən keyfiyyətli sular hesab oluna bilər - Alim
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 170 minə çatır
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 95 milyonu keçib
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı 550 minə çatır
Amsterdamda etiraz aksiyası zamanı 115 nəfər saxlanılıb
Braziliyada koronavirusa qarşı iki vaksinin istifadəsinə icazə verilib
Fransada koronavirusdan ölənlərin sayı 70 min nəfəri ötüb
Bütün xəbərlər