Bakı.Trend:
C6 praktiki və məqsədyönlü təşəbbüsdür. Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan və Tacikistan Azərbaycanla birlikdə regional bağlantıları gücləndirən və daha müstəqil fəaliyyət imkanlarını artıran altıtərəfli format çərçivəsində əməkdaşlıq edə bilərlər.
Trend xəbər verir ki, bu fikirləri “C6: Vahid region, ortaq gələcək strateji dialoqun gücləndirilməsi” mövzusunda beynəlxalq konfransda Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) sədri Fərid Şəfiyev deyib.
Fərid Şəfiyevin sözlərinə görə, bu təklif zamanın tələbinə cavab verir:
"Belə ki, məhz Mərkəzi Asiya dövlətlərinin öz aralarında daha sıx əməkdaşlığı C5+1 formatında gördüyümüz irəliləyişin əsas səbəblərindən biridir. Belə ki, 2022-ci ilin dekabrında Qazaxıstan və Özbəkistan mühüm əməkdaşlıq sazişi imzalanıb, 2025-ci ilin martında Tacikistan və Qırğızıstan sərhəd mübahisəsini həll edib, neytrallıq statusunu qoruyan Türkmənistan isə daha fəal regional əməkdaşlığa doğru addımlar atıb.
Region əldə olunan irəliləyişləri möhkəmləndirən və onları davamlı potensiala çevirən mexanizmlərə getdikcə daha hazır olur. Azərbaycanın Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşməsi, mövcud nəqliyyat və dəniz infrastrukturu sayəsində dənizə çıxışı olmayan tərəfdaşlarımız öz imkanlarını genişləndirə bilərlər. Bu, Orta Dəhliz və Xəzər vasitəsilə Türkiyə və Avropa bazarları ilə daha dərin əlaqələrin qurulmasını, həmçinin Qara dəniz və Aralıq dənizi marşrutlarına çıxışı əhatə edir.
Sadə ifadə ilə desək, C6 seçim imkanlarını artırır. Müasir dövrdə isə seçim imkanları həyati əhəmiyyət daşıyır”.
O qeyd edib ki, C6 yalnız tranzit dəhlizləri ilə məhdudlaşmamalıdır. Qlobal enerji keçidi və dəyişən prioritetlər fonunda bu format enerji və investisiya sahəsində də funksional platforma rolunu oynaya bilər.
“Bərpa olunan enerji, texnologiya mübadiləsi və enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsi sahələrində birgə layihələr və koordinasiyalı planlaşdırma vasitəsilə konkret, ölçülə bilən nəticələr əldə etmək üçün geniş imkanlar mövcuddur.
Bütövlük (cohesion) konsepsiyası da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mərkəzi Asiyada üçtərəfli formatların və məsləhətləşmə mexanizmlərinin inkişafı müsbət tendensiyadır. Məsələn, 2025-ci ilin yanvarında Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan enerji tranziti, bərpaolunan enerji sahəsinin inkişafı və texnoloji əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair anlaşma memorandumunu imzalayıblar. Vacib məqam odur ki, bu əməkdaşlıq yalnız neft-qaz sektoru ilə məhdudlaşmır. Tərəfdaşlıq həm bərpaolunan enerji üzrə birgə tədqiqatların aparılmasını, həm də günəş və külək enerjisi potensialına yönəlmiş yeni investisiyaların təşviqini prioritet hesab edir. Bu isə regionun tədricən aşağı karbonlu iqtisadiyyata keçidini dəstəkləyir. Eyni zamanda, bu əməkdaşlıq regional enerji təhlükəsizliyini gücləndirir və altı ölkədən ibarət yeni formatı Şərq ilə Qərb arasında etibarlı enerji körpüsü kimi mövqeləndirməyə kömək edir. C6 mövcud təşəbbüsləri təkrarlamadan, onların daha güclü və davamlı olmasına, eləcə də təsir dairəsinin genişlənməsinə kömək edə bilər”.
BMTM sədri qeyd edib ki, C6 uzunmüddətli fəaliyyət üçün praktik və inklüziv olmalıdır.
“Regionumuzun müxtəlifliyini nəzərə alaraq əməkdaşlıq yalnız çevik və nəticəyönümlü olduqda effektiv olur. Davamlı regional format isə fərqlilikləri hörmətlə qarşılayan, nəticələrə fokuslanan və ortaq strateji tələblərə uyğun olan formatdır.
Yaxınlığı tərəfdaşlığa, coğrafiyanı üstünlüyə və ortaq çağırışları həllərə çevirmək C6-da əks olunan əsas strateji məntiqdir. Simvolik investisiyalar əvəzinə əlçatan mexanizmlərə, əməkdaşlıq layihələrinə və infrastrukturun inkişafına sərmayə qoymaq, altı dövlətin hər birinin təkbaşına nail ola biləcəyindən daha böyük nəticələr əldə etməsinə imkan yaradacaq”,- deyə o əlavə edib.