Xocalıda ilk qırğınları Köçəryan törədib

Xocalıda ilk qırğınları Köçəryan törədib

Akif Aşırlı - "Şərq" qəzetinin baş redaktoru

1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə 106-sı qadın, 63-ü uşaq olmaqla 613 nəfərin qətlə yetirildiyi, 1275 nəfərin girov götürüldüyü, 1000-dən çox mülki əhalinin yaralandığı Xocalı soyqırımından 20 il ötür. Beynəlxalq cinayət faktı kimi tarixin qanlı səhifəsinə çevrilən, millətçi erməni yaraqlılarının və keçmiş sovet ordusunun 366-cı motoatıcı alayı tərəfindən törədilən bu soyqırım miqyasına görə Naqasaki, Xatın kimi bir çox bəşəri cinayətlərlə eyniyyət təşkil edir.

Silahsız, mülki əhali bir gecədə qətlə yetirilib, yaxasını qurtarmaq istəyən yaşlılara, xəstələrə aman verilməyib, girov götürülənlər insanlığa yaraşmayan bir tərzdə işgəncələrə məruz qalıblar. Ermənilərin törətdikləri bu bəşəri cinayət hələ 1993-cü ildə ABŞ Konqresi tərəfindən "ilin faciəsi" kimi qiymətləndirilib. Avropanın onlarla ölkəsində erməni lobbisinin təzyiqi, əks fəaliyyətlərinə baxmayaraq bu soyqırım aktı dünyanı sarsıdan olay kimi diqqətdə saxlanılıb. Hadisədən dərhal sonra "Vaşinqton-Post", "Faynenşl Tayms", "Le Mond", "İzvestiya", "Tayms", "Qolos Ukrainı" qəzetləri erməni yaraqlılarının dinc Azərbaycan əhalisinə qarşı törətdikləri soyqırım cinayətini faktlarla dünya ictimaiyyətinə çatdırıblar. Təşkilati və hüquqi baxımdan fəaliyyətini yenicə qurmuş Rusiyanın "Memorial" hüquq-müdafiə təşkilatı Xocalı soyqırımından bir neçə gün sonra Qarabağa səfər edərək, baş verənlərin soyqırım cinayətlərinə aid olduğunu hesabatlarına daxil edib.

Terrorçuluğu, etnik millətçiliyi Ermənistanın dövlət siyasətinə çevirmək istəyənlər Xocalıda baş verən soyqırım hərəkətlərini etiraf etməsələr də, faciənin iştirakçısı olmuş Davud Xeyriyan, Zori Balayan öz kitablarında soyqırım törədildiyini etiraf etməyə məcbur olmuşlar. Davud Xeyriyan yazır: "Martın 2-də (1992-ci il - red.) erməni "Qaflan" qrupu 100-dən artıq azərbaycanlının meyitini toplayıb Xocalının təxminən 1 km Qərbində yandırdı".

"İzvestiya" qəzetinin əməkdaşı V.Bellax törədilən bu faciəni öz gözləri ilə görərək, baş verənlərdən sarsıntı keçirərək qarşılaşdığı qanlı mənzərəni belə qeyd etmişdi: "Ağdama meyitlər gətirilirdi. Tarixdə beləsi görünməmişdi. Meyitlərin gözləri çıxarılmış, qulaqları və başları kəsilmişdi. Bir neçə meyit zirehli maşınlara qoşularaq sürüklənmişdi. İşgəncələrin həddi-hüdudu yox idi".

Bu erməni Xeyriyanın insanlıq və həqiqət qarşısında dəhşətli etirafıdır. Erməni terror təşkilatı ASALA-nın fəal yaraqlılarından olan Vazgen Sisanyan Xocalıda azərbaycanlı körpələri bir yerə yığaraq öldürdüyünü etiraf etməkdən belə çəkinməyib. Məhz Sisanyanın bu qeyri-insani hərəkətlərinə görə eks-prezident R.Köçəryan onu Qarabağ müharibəsinin qəhrəmanı kimi mükafatlandırıb.

Bu törədilən soyqırımdan əvvəl, 1988-ci ildən başlayaraq Xocalıya erməni silahlıları bir neçə dəfə basqın edib, evləri yağmalayıb, dinc insanları qətlə yetirdikləri fakt olaraq insanların yaddaşından silinməyib. Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin arxiv sənədləri əsasında hazırlanan, 2004-cü ildə "Vətən" nəşriyyatı tərəfindən işıq üzü görən "Erməni cinayətləri" kitabında bu barədə kifayət qədər məlumatlar sadalanır.

Şahid ifadələri, istintaq araşdırmaları zamanı Xocalıya 1988-ci ildə ilk hücumu təşkil edən Xankəndi İpək kombinatının tokarı, partiya komitəsi katibi Robert Köçəryanın təşkil etdiyi sübuta yetirilir. Bu şəxs Qarabağda müharibə alovunu yandırıb, azərbaycanlılara qarşı terror hərəkətləri törədən, etnik təmizləmə siyasəti aparan və törətdiyi bu qanlı əməlləri müqabilində Ermənistan Respublikasının prezidenti seçilən həmin R.Köçəryandır. İpək kombinatında çalışdığı zaman azərbaycanlılara qarşı amansız davranışı ilə seçilən R.Köçəryanın bu basqınlarda iştirakı onu tanıyanların ifadəsi ilə təsdiqlənir.

Köçəryan, Arkadi Qukasyan və Ermənistan Respubliksının hazırkı prezidenti Serj Sarkisyanın təşkilatçılığı ilə Xankəndi İpək Kombinatının tokar sexində hazırlanan silahlarla yaraqlanan erməni bandası 1988-ci il fevralın 18-də Xocalıya ilk hücum təşkil etdi. Bu basqın nəticəsində Xocalının girəcəyindəki 4 ev qarət olunaraq yandırıldı. Bir neçə dinc sakin odlu silahdan atəş nəticəsində yaralandı. Mülki əhalinin müqavimətini görən R.Köçəryanın rəhbərlik etdiyi talançı dəstə geri çəkildi. Xocalıdan sonra Köçəryan eyni ssenari ilə növbəti qırğını 1988-ci il sentyabrın 16-da Xankəndidə törətdi. İstintaq materialları və arxiv sənədlərindən, şahid ifadələrindən bəlli olur ki, Sarkisyanın, Qukasyanın, Samvel və Korol Babayan qardaşlarının terrorçu, ekstremist bandasının başında dayanan Köçəryanın təlimatı ilə 1988-ci il sentyabrın 16-da Xankəndidə azərbaycanlılara məxsus 50 ev qarət olunaraq yandırılıb.

Sonra bu silahlı erməni bandası tərəfindən qarətçilik, talançılıq hərəkətləri genişləndirilir və irimiqyaslı terror aktları törədilir. Ağdam-Şuşa marşrutu ilə hərəkət edən avtobusun əvvəlcə daş-qalaq edilməsi, daha sonra atəşə tutulması nəticəsində 25 nəfər mülki vətəndaşın qətli, 1989-cu ildə Ağdamdan Şuşaya uçan "Mİ-8" vertolyotunun vurulması, Malıbəyli kəndinə ilk hücumun da Köçəryanın başçılığı altında törədildiyi MTN-in istintaq materialında öz təsdiqini tapır. Bütün bu sadalanan cinayət faktları Köçəryanın, Serj Sarkisyanın və bu qəbildən olan erməni millətçi kəsiminin Qarabağda törətdiklərinin başlanğıcıdır.

Müharibə ocağını alovlandıran bu insanların əməlləri nəticəsində 1992-ci il fevralın 26-da Xocalıda törədilən soyqırımdan sonra II Qarabağ müharibəsi başladı. 1994-cü ildə atəşkəs rejimi tətbiq olunmasına baxmayaraq hələ də davam edən Qarabağ savaşının sonu isə hələ görünmür. Torpaqları işğal olunan, soyqırıma məruz qalan Azərbaycan isə münaqişənin həllində beynəlxalq vasitəçi olan ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin nəticəsiz fəaliyyətinə nə vaxtsa son qoyulacağına inanır.

Azərbaycanın işğal olunan ərazilərində, konkret olaraq Xocalıda erməni silahlılarının törətdikləri soyqırım cinayətinin beynəxalq cinayət kateqoriyasına aid olduğunu, nə vaxtsa bu cinayəti törədən bandanın rəhbəri, Ermənistanın eks-prezidenti R.Köçəryanın, indiki prezidenti S.Sarkisyanın Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsində ittiham olunacağı isə tarixin öhdəsindədir.

Azərbaycanda ipoteka və istehlak kreditlərinin həcmi artıb
Azərbaycanda ipoteka və istehlak kreditlərinin həcmi artıb
Norm şirkəti “Qarabağın Bərpa, Yenidənqurma və İnkişafı” sərgisində iştirak edir (FOTO)
Norm şirkəti “Qarabağın Bərpa, Yenidənqurma və İnkişafı” sərgisində iştirak edir (FOTO)
ABB sahibkarları “Azerbaijan Russian Desk” platformasında bir araya gətirir
ABB sahibkarları “Azerbaijan Russian Desk” platformasında bir araya gətirir
Loading Bars
Xəbər lenti
Sorğu: Baydenin reytinqi rekord dərəcədə düşüb
Kolumbiyanın ən böyük narkokartelinin başçısı saxlanılıb
"Tesla" flaqman modellərinin qiymətini 5 min dollar artırıb
Almaniyada koronavirusa yoluxma hallarının sayı rekord dərəcədə artıb
Fransada sanitar buraxılışlara qarşı etiraz aksiyalarında 40 minə yaxın insan iştirak edib
Ferstappen "Formula-1" üzrə ABŞ Qran Prisinin təsnifatının qalibi olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 27 663 nəfər sağalıb
Bu gün Özbəksitanda prezident seçkiləri keçiriləcək
Çində 2,24 milyard peyvənd istifadə edilib
Azərbaycanda sərnişinlərin istifadə etdiyi əsas nəqliyyat vasitələri bunlardır
Zəfər xronikası 24 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin Fransanın “Figaro” qəzetinə müsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 24 oktyabr
Azərbaycanda ipoteka və istehlak kreditlərinin həcmi artıb
ABŞ-da atışma olub: 1 nəfər ölüb, 7 nəfər yaralanıb
Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb
Britaniyada koronavirusa 44 mindən çox yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Ombudsmanın faktaraşdırıcı missiyaları ilə bağlı hesabatları Frankfurt Beynəlxalq Kitab Sərgisində nümayiş etdirilir
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilana səfərdən fotolar paylaşıb (FOTO)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim başa çatıb (VİDEO)
Ceyhun Bayramovun iranlı həmkarı ilə telefon danışığı baş tutub
Ərdoğan 10 ölkənin səfirini "persona non-qrata" elan etməyi tələb edib
Araik Arutyunyanın Rusiyaya səfəri yalnız şəxsi xarakter daşıyır - Azərbaycanın Rusiyadakı Səfirliyi
Qubada 2 otaqlı ev yanıb
Mingəçevir Dövlət Universitetində şəhid məzunların xatirəsinə həsr olunan anım tədbiri keçirilib (FOTO)
Aslan Aslanov: Türk dünyasının birliyinin və güclənməsinin əhəmiyyətini Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev hələ illər öncə təkrar-təkrar vurğulayıb (FOTO)
Ermənistan: Uzaq məsafədən millətçiliyin çoxsaylı təhlükələri - Fransa jurnalı
Azərbaycanda indiyədək COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 315 nəfər COVID-19-a yoluxub, 22 nəfər vəfat edib
İqtisadiyyat naziri Atlantik Şurası Millennium Liderlik Proqramının məzunlarının suallarını cavablandırıb (FOTO)
Qədim Nuh yurdu Naxçıvana nə üçün getməli? - REPORTAJ
Azərbaycan XİN Macarıstanı təbrik edib
Samuxda karantin qaydalarını pozan toy sahibi cərimələnib (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Allah xalqımızı qorusun! (VİDEO)
Buster doza koronavirusa qalib gəlmək yolunda növbəti addımdır - Təyyar Eyvazov
Bərdə sakinlərindən “patı” və heroin götürülüb (FOTO)
Covid-19 pasportunu saxta yollarla əldə edən və onu satan şəxslər saxlanılıb (VİDEO)
Ekvadorda yüngül atlet güllələnib
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 125 min nəfəri keçib
Canəli Əkbərov hər zaman muğam sənətini yüksək səviyyədə təmsil edib - Polad Bülbüloğlu
Bərdə və Ağcabədidə COVİD-19-a qarşı reyd keçirilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Canəli Əkbərovun vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıblar
Londonda Vətən müharibəsinin ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçiriləcək
Hacıqabulda ictimai nəqliyyatda tibbi maska ilə bağlı reyd keçirilib
Bakıda restorana gedən koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Şəkidə qənnadı istehsalı müəssisəsinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb (FOTO)
“Naxçıvan şəhidləri” kitabının təqdimatı olub (FOTO/VİDEO)
Xızı və Şabranda COVİD-19-a qarşı tədbirlər gücləndirilib (FOTO)
Şəhid Əliyev İbrahimin doğum günü məzarı önündə qeyd olunub (FOTO)
İşğaldan azad edilmiş ərazilərə icazəsiz daxil olmaq istəyən şəxslər saxlanılıb (FOTO)
Hazırda tədavüldə olan milli valyutanın nominal strukturu beynəlxalq təcrübəyə tam uyğundur - Mərkəzi Bank
Xəzər dənizində mina aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda mobil operatorların gəlirləri açıqlanıb
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 230 minə çatır
Ötən gün toylarda 13 nəfər cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Şəmkirdə şadlıq sarayının rəhbəri cəzalandırılıb
Ərini boğaraq öldürən qadının məhkəməsi başlayır
Bakıda 27 yaşlı qadın itkin düşüb
Bazar günü hava necə olacaq?
Türkiyə ABŞ-dan F-16-ların satın alınması proseduruna start verib - Akar
Azərbaycanda stolüstü kompüterlərin istehsalı xeyli artıb
Ermənistanla Azərbaycan arasında iki yeni sənədin imzalanması gözlənilir
Karantini pozan restoran dörd min manat cərimələndi
Müdafiə naziri Laçında keçirilən komanda-qərargah təlimini izləyib (FOTO/VİDEO)
ƏƏSMN vətəndaş müraciətlərinin sayını açıqlayıb
9 ayda ölkədə 57 partlayış olub, 9 nəfər ölüb
"YAŞAT" Fonduna daxil olan vəsaitlərin 43 faizdən çoxu şəhid və qazi ailələrinin məişət probleminə xərclənib
Qazaxıstan Xəzər dənizi ilə bağlı sənədi ratifikasiya edib
Bu il baş verən təbii hadisələrdə 2 nəfər ölüb
Bu il Azərbaycanda təbii və texnogen hadisələrin sayı artıb
Qonaq getmək istəyən koronavirus xəstəsi yolda saxlanılıb
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Hindistanda qar uçqununda 11 nəfər həlak olub
Sabirabadda yaşadığı ünvanı tərk edən COVID-19 xəstəsi saxlanılıb
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası Azərbaycana qoyduğu investisiyanın həcmini açıqladı
Meksika Milli Tarix və Coğrafiya Akademiyasında müstəqilliyimizin bərpasının 30 illiyinə həsr edilmiş təqdimat olub (FOTO)
Bakı Kitab Mərkəzində "Xayku Xəzərin dalğalarında" respublika müsabiqəsinə yekun vurulub (FOTO)
Tayvanda 5,3 bal gücündə zəlzələ baş verib
NASA gələn il Aya ilk uçuşu planlaşdırır
Tunisdə vaksinasiya pasportları tətbiq olunacaq
Facebook-un mümkün yeni adı məlum oldu
Qətərdə futbol üzrə dünya çempionatını qəbul edəcək "Əl-Tumama" stadionu açılıb
"Rik" tropik fırtınası Meksikanın Sakit okean sahillərində yaranıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 30 302 nəfər sağalıb
Pakistanın şimal-şərqində iğtişaşlar zamanı üç polis əməkdaşı ölüb
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Gəncə sakini mənzildə halsız vəziyyətdə aşkar edilib
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 23 oktyabr
"Apple" ardıcıl doqquz ildir ki, dünyanın ən qiymətli brendi olaraq qalır
Yaponiya öz "nüvə potensialını" bərpa edəcək
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
ABŞ-da Əfqanıstanlı qaçqınlara yardım üçün 976 milyon dollara qədər vəsait ayrılacaq
Zəngilanın iqtisadi və turizm baxımından böyük potensialı var - ŞƏRH
Türk Dünyası (turkic.world) layihəsi İstanbulda keçirilən Türk Şurasının Media forumunda təqdim olunub (FOTO)
Azərbaycan əhalisinin banklarda nə qədər pulu var? - RƏSMİ
DGK sədri "Xanoba" gömrük postunda aparılan tikinti işləri ilə tanış olub
Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edilmiş ərazilərin ictimaiyyət nümayəndələri ilə hər bir görüşü Böyük Qayıdışın təqdimatıdır - Vüqar Rəhimzadə
Fransa məhkəməsi Hadrutun keçmiş separatçı rəhbərliyi ilə imzalanmış daha bir qanunsuz sənədi ləğv etdi
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
Ağdam sakini bıçaqlanıb
Şərqşünaslıq İnstitutunun əməkdaşı Liviyada beynəlxalq konfransda çıxış edib (FOTO)
Bütün xəbərlər