ABŞ-ın İranın dini lideri ilə əlaqələr qurması Amerika-İran münasibətlərinin sabitləşdirilməsi üçün imkandır

Azərbaycan, Bakı, 02 fevral/ Trend , müxbir D.İbrahimova/ Birləşmiş Ştatlar və İran arasında münasibətlərin normallaşmasında ilk addım prezident Mahmud Əhmədinejat ilə deyil, İranın dini lideri Əli Xameneyi ilə əlaqələrin qurulması ola bilər.

"Düşünürəm ki, məktubun göndərilməsi [İranın dini lideri Əli Xameneyiyə] İran və Birləşmiş Ştatlar arasında konstruktiv münasibətlərin növbəti inkişaf mərhələsində vacib və zəruri addımdır", - islam üzrə amerikalı ekspert Con Voll (John Voll) Trend -a bildirib.

ABŞ prezidenti Barak Obama Tehran nüvə proqramının inkişaf etdirilməsini dayandırarsa, İranla əməkdaşlığa başlamaq istəyində olduğunu bəyan etdi. Vaşinqtonda Tehranın nüvə proqramının dinc xarakterli olmasına şübhə ilə yanaşırlar. İran prezidenti Mahmud Əhmədinejat bəyan edib ki, əməkdaşlıq Vaşinqton Tehrandan üzr istəyərsə mümkündür.

"Dəyişikliklər haqqında danışanlar iranlılardan üzr istəməli və törədikləri cinayətlərlə İrana vurduqları zərərin əvəzini ödəməyə çalışmalıdırlar", - Əhmədinejat televiziya müsahibəsində bildirib.

Yanvarın 29-da The Guardian qəzetində çıxan yazıda Vaşinqtonda İran və İran xalqının dini liderinə məktub hazırladıqları deyilsə də, yanvarın 30-da Obama administrasiyası Britaniya KİV-in məlumatını təkzib etdi.

Təkzibə baxmayaraq, müşahidəçilər hesab edirlər ki, dini lider İran siyasətində "güclü təsirə" malikdir və onunla münasibətlərin qurulması İran-Amerika əməkdaşlığına doğru ilk addım ola bilər.

ABŞ və İran arasında münasibətlər 1980-ci ildə kəsilib və təxminən 30 ildir ki, yoxdur. ABŞ-ın eks-prezidenti kiçik Corc Buş 2002-ci il yanvarın 29-da konqresə müraciətində İranı terrorizmə sponsorluq edən və kütləvi qırğın silahı hazırlayan ölkə kimi "şər oxuna" aid etdi.

1989-cu ildə İranın dini lideri olmuş Əli Xameneyi dövlət hakimiyyətinin bütün əsas "rıçaqları" - məhkəmə, ordu, eləcə də kütləvi informasiya vasitələrinə nəzarət edir. O məhkəmə sistemi, dövlət radio və televiziyasının rəhbərlərini təyin edir.

12 üzvdən (Xameneyinin özü tərəfindən birbaşa və ya dolayısı ilə təyin edilən) ibarət olan və parlamentin qərarlarına veto qoymaq, seçkilərdə namizədlərin etibarlılığını yoxlamaq hüququna malik Keşikçi Şurası onun nəzarəti altındadır, - Karneqi Mərkəzinin (Carnegie Endowment) İran üzrə eksperti Kərim Səcadpurun (Karim Sadjadpour) məruzəsində deyilir.

1989-cu ildə İran konstitusiyasına edilən dəyişikliklərdən sonra İranın dini rəhbərinin səlahiyyətləri genişləndirilib. İran konstitusiyasının 110-cu bəndinə əsasən, İran hökumətinin siyasətinin müəyyənləşdirilməsi dini liderin əlindədir.

Xameneyi "İranda ali siyasi qüvvədir" və İranın Birləşmiş Ştatlara qarşı siyasətində istənilən dəyişiklik sonda onun tərəfindən təsdiq edilməlidir, - Corctaun Universitetinin professoru Voll elektron poçtla Trend -a bildirib.

"İranın dini liderinə məktub göndərmək üçün ikinci səbəb, iyundakı prezident seçkiləridir və hələ də hazırkı ölkə başçısının yenidən seçilib-seçilməyəcəyi məlum deyil", - ekspert hesab edir. "Prezident Obama yalnız öz iranlı həmkarı ilə əməkdaşlıq edərsə və Əhmədinejat yenidən prezident seçilməsə, siyasi inkişaf xəttində qırılma baş verə bilər", - Voll hesab edir.

İran üzrə ekspert Mohsen Sazeqaranın fikrincə, İranla danışıqlara başlamaq üçün ABŞ prezidenti birbaşa ölkənin dini liderinə müraciət etməlidir. Çünki İranın tarixində dövlət hökümətinin ABŞ-la danışıqlara başlamağa çalışdığı, lakin dini liderlərin buna qarşı çıxaraq mane olduğu hadisələr öz əksini tapıb.

Birinci dəfə bu Haşimi Rəfsəncaninin İran parlamentinin spikeri olduğu zaman baş vermişdi. Lakin dini lider imam Xomeyni danışıqları dayandırmışdı. 1997-2005-ci illərdə İranın prezidenti olmuş Məhəmməd Hatəmi  Vaşinqtonla münasibətləri qaydasına salmağa çalışsa da, Əli Xameneyi buna qarşı çıxmışdı.

"ABŞ və İran arasında münasibətləri qaydaya salmaq üçün daha bir yol dini lider yox, İran xalqına müraciətdir", - Corctaun Universiteti nəzdində xristian və müsəlman dünyası arasında münasibətlərin öyrənilməsi mərkəzinin (Center for Muslim-Christian Understanding) yaradıcısı, professor Con Espozito hesab edir.

Əhmədinejatdan yan keçərək İran xalqına açıq məktub vasitəsilə müraciət, İran xalqını Barak Obama tərərfindən  İrana "qarşılıqlı anlaşma və hörmətə əsaslanmış yeni siyasi yanaşma" tətbiq edəcəyinə ınandırmaq üçün vasitə kimi səmərəli ola bilər", - Espozito Trend -a elektron məktubla bildirib.

"Ekspertlərin fikrincə, bu tədbirin uğurla nəticələnəcəyi haqda danışmaq hələ tezdir. Hələ ABŞ İranın yeni prezidentinin kim olacağını gözləyir", - Trend -a telefonla, Vaşinqtonda müasir İranın öyrənilməsi elmi-tədqiqat mərkəzinin sədri Sazeqara deyib.

"Hələ də nə Obamanın İrana yanaşması, nə dini lider Əli Xameneyi tərəfindən gələcək reaksiya, nə də İran prezidenti Əhmədinejatın bu danışıqlarda iştirak edəcəyi, edəcəksə bunun necə olacağı sona qədər müəyyən deyil", - Espozito Trend -a bildirib.

"Məktubun uğuru bir neçə maddədən asılı olacaq", - Trend -a elektron poçt vasitəsilə Yaxın Şərq üzrə amerikan ekspert Marina Ottauey deyib.

"Birincisi, bu məktubda hansı konkret təkliflərin ediləcəyi, bunun davranışda hansı dəyişikliklərə gətirib çıxaracağı, ikincisi, İranın buna necə cavab verəcəyi, mövqeyini dəyişib-dəyişməyəcəyi, yaxud da köhnə mövqeyində qalacağıdır", - o qeyd edib.

"Necə deyərlər, tanqo oynamaq üçün iki nəfər lazımdı", - Ottauey bildirib.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: trend@trend.az

COVİD-19 pandemiyasından zərər çəkmiş bizneslərə PAŞA Bankdan dəstək (VİDEO)
COVİD-19 pandemiyasından zərər çəkmiş bizneslərə PAŞA Bankdan dəstək (VİDEO)
PAŞA Sığortadan sərfəli qiymətə KASKO sığortası arzulayan müştərilərimiz üçün optimal təklif
PAŞA Sığortadan sərfəli qiymətə KASKO sığortası arzulayan müştərilərimiz üçün optimal təklif
Sentyabrın 24-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Sentyabrın 24-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Loading Bars
Xəbər lenti
"Bavariya" tarixində ikinci dəfə UEFA Superkubokunu qazanıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanda faktiki olaraq diktatura qurulub
Azərbaycan Prezidenti: Biz dünyaya dözümlülük və birgəyaşayış nümunəsini təqdim edirik
Azərbaycan Prezidenti: Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra olunmaması BMT-nin nüfuzunu sarsıdır
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın məqsədi işğal edilmiş ərazilərin ilhaqına nail olmaqdır
Azərbaycan Prezidenti: Biz bütün ölkələri Ermənistana silah təchizatından çəkinməyə çağırırıq
Prezident İlham Əliyev: Bizdə erməni ASALA terror təşkilatının işğal edilmiş ərazilərimizdə olması ilə bağlı etibarlı məlumatlar var
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü heç vaxt danışıqlar mövzusu olmayıb və olmayacaq
Prezident İlham Əliyev: Pandemiyanın iqtisadi çətinliklərinə baxmayaraq, vətəndaşlarımızın həyatı və sağlamlığı bizim üçün prioritet təşkil edir
Prezident İlham Əliyev: Bəyanatlar kifayət etmir, bizim real addımlara ehtiyacımız var
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin qanunsuz mövcudluğu regional sülhə və təhlükəsizliyə böyük təhdiddir
Azərbaycan Prezidenti: Bəzi hallarda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri bir neçə gün ərzində icra edilir
Prezident İlham Əliyev: Dayanıqlı beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün işğala son qoyulmalıdır
Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasının 75-ci sessiyasının ümumi debatlarında videoformatda çıxış edib (FOTO)
Bakıda restoranda yanğın olub
Pakistanlı ekspert: Ermənistan İslamafobiyanın dövlət siyasəti olduğu bir ölkədir
Bakıda 127 obyekt karantin qaydalarını pozduğuna görə cərimələndi
Bakıda yanğın var: Küçədə hərəkət dayndırılıb (VİDEO)
Meksika prezidenti Azərbaycan səfirinin etimadnaməsini qəbul edib
Böyük Britaniya bir sıra ölkələrdən gələnlərə yenidən karantın tətbiq edəcək
Prokurorluq Yusif İldırımzadənin qaynının öldürülməsi xəbərinə aydınlıq gətirdi
“Azərbaycan görüntü xatirinə danışıqlarda iştirak etməyəcək” – “Hədəf”də TƏHLİL
Sentyabrın 25-i üçün teledərslərin cədvəli açıqlanıb
Bakıda mənzildən iki qadın meyiti tapılıb
İsveçdə Böyük Britaniya səfirliyinin yaxınlığında şübhəli zərf aşkar edilib
BP mühəndislik ixtisasları üzrə təhsilə dəstəyini davam etdirir
Yeni dövrü başlayan Balaxanı: Sakinlər görülən işlərə görə minnətdarlıqlarını bildirirlər (VİDEO)
Araz Əzimov: Ermənistan rəhbərliyi münaqişənin həlli ilə bağlı təklifləri rədd etməklə danışıqları mənasız edir
İspaniyada leysan nəticəsində metro stansiyalarını su basıb
Gürcüstan Prezidenti Azərbaycanın Xarici İşlər nazirini qəbul edib (FOTO)
“Aqroservis”: Azərbaycanda gübrə çatışmazlığı yoxdur
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Kənd Təsərrüfatı naziri Ağdaş və Göyçayda təsərrüfatlara baş çəkib, fermerlərlə görüşüb (FOTO)
YAP İdarə Heyətinin videokonfrans formatında növbəti iclası keçirilib
Türk Hava Yolları Ankara-Bakı-Ankara xüsusi uçuşlarına başlayır
Ermənilər Azərbaycana qarşı təxribatları davam etdirir: Saxta paylaşımlarla Türkiyə-Azərbaycan əlaqələrinə "çamur atılır" (FOTOFAKT)
Prokurorluq Nərimanovdakı qətllə bağlı məlumat yaydı
Azərbaycan nefti bahalaşıb
DİM pandemiya dövründə həyata keçirilən tədbir və fəaliyyətləri açıqlayıb
Ombudsmanın Milli Preventiv Qrupu Şəmkir Rayon Polis Şöbəsinin müvəqqəti saxlama yerinə başçəkmə həyata keçirib
PAŞA Bank AzerGold şirkətinin istiqraz emissiyasını müvəffəqiyyətlə yerləşdirmişdir
HHQ-nin təlim-döyüş uçuşları keçirilir (FOTO/VİDEO)
Ceyhun Bayramov Gürcüstan Parlamentinin Sədr müavini ilə görüşüb (FOTO)
Sabiq prokurorun qaynı evində amansızlıqla öldürüldü
BMT-nin Baş katibi: Bəşəriyyət koronavirus pandemiyasının sınağından keçə bilmədi
Plan yerləri yüksək faizlə dolan ali məktəblərin adları açıqlandı
DİM sədri: Builki buraxılış imtahanlarının nəticələri keçən illə müqayisədə daha yüksəkdir
Xarici işlər naziri: Gürcüstan-Azərbaycan humanitar münasibətləri genişlənməkdə davam edəcək
Türkiyənin Azərbaycandakı Səfiri Mətbuat Şurasında olub (FOTO)
Gəncədə Azərbaycan Texniki Universitetinin tədris filialı açılıb (FOTO)
ÜST koronavirus haqqında şayiələrin təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edib
Azərbaycanda ilk borc fondu təsis edilib
Məleykə Abbaszadə: Buraxılış imtahanlarında xarici dildə danışma qabiliyyətini yoxlaya bilməyəcəyik
Dövlət Turizm Agentliyinin və AQTA-nın səlahiyyətləri artırılıb
Bu şəxslərin təhsil haqları dövlət tərəfindən ödəniləcək - DİM sədrindən AÇIQLAMA
Sentyabrın 25-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Yelo Bank yeni İnternet bankçılıq xidmətini istifadəyə verdi
Azercell-in “Qızıl Sponsor”luğu və Rəqəmsal Tərəfdaşlığı ilə keçirilən 7-ci beynəlxalq “womENcourage” virtual toplantısı işinə başlayıb
Təhsil naziri “World Skills International” (WSI) təşkilatının rəhbər heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Pərvin Kərimzadə: Ölkə Prezidenti qətiyyətli mövqeyini bir daha dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırdı
Ali məktəblərdə boş qalan yerlərin sayı açıqlandı
İqtisad Universitetinin bir qrup əməkdaşı fəxri ad və ordenlərlə təltif edildi
Bu rayonda koronavirusa yoluxan 48 aktiv xəstə var - 11 nəfər isə dünyasını dəyişib
Hərbi hissəyə basqın edib əsgəri öldürən şəxs ömürlük azadlıqdan məhrum edilib
İqtisad Universitetinin professoru Əli Həsənova Prezidentin fərdi təqaüdü verildi - SƏRƏNCAM
Pakistan səfiri: Azərbaycan çətin dövrlərdə Qoşulmama Hərəkatına bacarıqla rəhbərlik edir
Kamran Əliyev prokurorluğun ictimai köməkçiləri ilə görüşüb (FOTO)
Yüksək balla ali məktəbə qəbul ola bilməyənlərin sayı açıqlandı
Ceyhun Bayramov Gürcüstanın Baş naziri Giorgi Qaxaria ilə görüşüb (FOTO)
Gürcüstan və Azərbaycan dövlət sərhədinin delimitasiyası məsələsi üzərində işləyir
Deputat: Ermənistan rəhbərliyi Soros Fondunun tapşırıqlarını yerinə yetirir
Milli Məclisin Sədri Sahibə Qafarovanın Rusiyaya rəsmi səfərinin yekunlarına dair məlumat yayılıb (FOTO/VİDEO)
Unibank 20 vətəndaşımızın şəxsi biznesini yaratmaq arzusunu həyata keçirdi (FOTO)
XİN Nikol Paşinyanın təxribatçı fəaliyyəti ilə bağlı məlumat yaydı - SİYAHI
Məhkəmə Hüquq Şurasının növbəti iclası keçirildi
Məktəblərdə koronavirusla mübarizə üçün dəstək komandaları yaradılıb (FOTO)
Korrupsiya faktına görə Sabirabad məhkəməsinin hakiminə töhmət verildi
Nərgiz Cəlilova AzTV-də yeni vəzifəyə təyin olunub
Mikayıl Cabbarov: “Daşkəsən” yatağı polad məhsulların istehsalı üçün böyük perspektiv vəd edir
Azərbaycanda 162 nəfər koronavirusa yoluxdu, 133 nəfər sağaldı, 1 nəfər vəfat etdi
İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov “Daşkəsən” dəmir filizi və “Çovdar” qızıl yataqları ilə tanış olub (FOTO)
Bu gün 19 şagirddə koronavirus aşkarlanıb
“Sadələşdirilmiş Bəyannamə - Elektron Ticarət” layihəsinin təqdimatı keçirilib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda Elektron Su Portalı istifadəyə verilib (FOTO)
Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsi hesabat verdi (FOTO)
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 25 min nəfəri keçib
Qızını zəncirləyən atanın cinayət işi məhkəməyə göndərilib
Mingəçevir Dövlət Universitetinə qəbul olan abituriyentlərin nəzərinə
Soydaşımız Estoniyada siyasi partiyanın həmsədri seçilib
Aİ: Koronavirusla bağlı vəziyyət mart ayı ilə müqayisədə daha pisdir
Səhiyyə Nazirliyinin şöbə müdiri pandemiya dövründə təhsil müəssisələrindəki vəziyyətdən danışıb
XİN nazirlərin görüşünün təfərrüatlarını açıqlayıb (FOTO)
Hərbi Hava Qüvvələrinin gecə təlimləri keçirilib (FOTO/VİDEO)
Mikayıl Cabbarov: “AzerGold” istiqrazları vətəndaşlar üçün yeni investisiya imkanlarının formalaşmasında xüsusi rol oynayacaq (FOTO)
LafargeHolcim elmi əsaslı hədəflərlə Sıfır Emissiya Öhdəliyi imzalayıb
Bakıdakı qurumuş ağaclar götürülməsə, digər ağaclara da xəstəlik keçəcək - XƏBƏRDARLIQ
Azərbaycanda İLK olan layihənin icrasına harda başlanılıb? (FOTO)
SOFAZ öz investisiya fəaliyyətinə zəruri taktiki dəyişikliklər etməyə davam edəcək
Silk Way Group MAA ilə birlikdə təyyarələrin istismarı üzrə mütəxəssislərin hazırlanmasını həyata keçirir
Vladimir Putinin Nobel sülh mükafatına namizədliyi irəli sürülüb
Bütün xəbərlər