Ariel Koen: "2006-cı ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün obyektiv zəminlər mövcuddur"

Ariel Koen: "2006-cı ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün obyektiv zəminlər mövcuddur"

ABŞ-ın Heritage Foundation Araşdırmalar mərkəzinin böyük elmi əməkdaşı, politoloq Ariel Koenlə müsahibə

- Sizin fikrinizcə, Azərbaycanda parlament seçkilərindən sonra Amerika-Azərbaycan münasibətlərinin gələcək inkişaf proqnozu necədir və rəsmi Vaşinqton necə siyasət aparmalıdır?

- Mən hesab edirəm ki, Bakı və Vaşinqton arasında 3 əsas məsələ gündəmdədir. Geostrateji məsələ - Azərbaycan və Xəzər regionunun təhlükəsizliyidir. Burada müsbət inkişaf gedir və ABŞ hər vasitə ilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə nizama salınmasına kömək etməlidir.
İkinci məsələ - neft və qaz sahəsində əməkdlaşlığın inkişafı, Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərinin fəaliyyətinin təmin olunmasıdır. Burada da bir çox müsbət hallar var. Üçüncü məsələ isə seçkilərdən sonra ölkənin demokratik və siyasi inkişafı ilə bağlıdır. Seçkilərin nəticələri və mövcud sistemin fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması məsələsinə gəldikdə, bu sahədə çox şeyə nail olunub. Lakin bir çox məsələlərin üzərində hələ işləmək lazımdır. Düşünürəm ki, ABŞ və Azərbaycan arasında kifayət qədər uğurlu dialoq aparılır və o, ölkənin siyasi sisteminin gələcək inkişafını, seçki institutlarının fəaliyyətinin yaxşılaşdırılmasını təmin etmək məqsədilə davam etdiriləcək.

- Siz Azərbaycanın daxili siyasi durumunu necə qiymətləndirərdiniz? Azərbaycanda "narıncı inqilab"ın mümkünlüyü ilə bağlı bəzi proqnozların müvəffəqiyyətsizliyə uğramasının səbəbi nədir və ölkənin sabit inkişafını təmin etmək üçün bu sahədə hansı tədbirlər görülməlidir?

- Birincisi, Azərbaycanda narıncı inqilabın olacağı ilə bağlı heç də hamı proqnoz verməmişdi. Nə mən, nə də mənim bir çox həmkarlarım belə proqnoz verməmişik. Seçkilərə gəldikdə isə, bir çoxları gözləyirdi ki, seçkilər daha şəffaf keçiriləcək və təkrar səsverməyə ehtiyac olmayacaq. Lakin parlamentdə müxalifətin də təmsil olunması və işləməsi müsbət inkişafdır və Qərbi Avropa, ABŞ-da olduğu kimi onun da ölkənin rifahı uğrunda fəaliyyətinə imkan yaradmaq lazımdır. Müxalifətin fəaliyyətinin tam dondurulması isə heç kimə lazım olmayan münaqişələrə səbəb ola bilər.

- Dünyanın müxtəlif şəhərlərinin tanınmamış respublikaların şəhərləri ilə, məsələn, Amerikanın Montebelo şəhərinin Xankəndi ilə "qardaşlaşma" prosesinin belə qurumların statusunun tanınması məqsədilə hakim dairələrə güclü təzyiq amili olması barədə fikirlər gəzir. Bu nə dərəcədə realdır və düzqündür? Bu məsələ ilə bağlı fikriniz necədir?

- Bu cür əlaqələrin əhəmiyyətini şişirtmək lazım deyil. Bu əlaqələr xalq diplomatiyası səviyyəsindədir. Qərarlar Montebello şəhər Şurasında qəbul olunmur. Dağlıq Qarabağın erməni icmasının nümayəndələrinin Kaliforniyada Montebello merinin yanında olması isə məni təəccübləndirmir. Çünki Kaliforniyada böyük və güclü erməni icması yaşayır. Digər tərəfdən həmin məsələ ictimaiyyətdə səs-küy yaradır. Bu isə, ermənilərin Qarabağa dəstək şəbəkəsini qane edir və bununla hesablaşmaq lazımdır.

- Müxtəlif beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri bəyan edir ki, 2006-cı il Dağlıq Qarabağ münaqişəsində sülhə nail olunmasında həlledici ola bilər. Bununla bağlı Sizin proqnozunuz necədir və bunun üçün hansı zəminlər mövcuddur?

- Bu istiqamətdə obyektiv zəminlər var. Çünki Ermənistan iqtisadi əlaqələrin olmamasından, investisiyanın ayrılmamasından, Türkiyə və Azərbaycan sərhədlərinin bağlanmasından əziyyət çəkir. Əgər bu ölkədə dərk etsələr ki, münaqişənin siyasi nizamlanma yollarını tapmadan Ermənistan xalqı və Qarabağ əhalisi əziyyət çəkməkdə davam edəcək, sülh istiqamətində ciddi irəliləyiş olmadan iqtisadi sahədə heç bir inkişaf olmayacağ, o zaman 2006-cı ildə real nəticələrə ümid etmək olar.
Bütün bunlar Ermənistan rəhbərliyinin qərarından, ölkə elitasının belə yaşayışın gələcəkdə qeyri-mümkün olmasını başa düşməsindən və diaspora nümayəndələrinin münaqişənin sülh yolu ilə nizamlanması prosesinə dəstəyindən asılıdır. Əminəm ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünün saxlanılması prinsipi əsasında və Qarabağ əhalisinə müxtariyyət verilməklə sülhə hazırdır.

- Rəsmi Tiflis "Yaxın Qonşuluq" proqramı, xüsusilə Fərdi Fəaliyyət Proqramı əsasında əlaqələr çərçivəsində Avropa Birliyi (AB) ilə inteqrasiya prosesini sürətləndlirmək istəyini bəyan edir. Həmçinin, Cənubi Qafqaz ölkələrinin AB-ə birqə inteqrasiya zərurətinin olması ilə bağlı fikirlər də mövcuddur. Bu məsələyə Sizin münasibətiniz necədir?

- Azərbaycan mütləq AB-ə inteqrasiya etməlidir. Hazırda üzvlük haqqında heç bir söhbət gedə bilməz. Çünki Türkiyə və Ukrayna ilə, həmçinin Fransa və Hollandiyada Avropa Konstitusiyasının qəbul olunması üzrə keçirilmiş referendumların nəticələri ilə bağlı problemlər mövcuddur.
Lakin bununla bağlı inteqrasiya planı hazırlanmalıdır və , ilk olaraq, Azərbaycanın AB qanunvericiliynə uyğunlaşdırılmış qanunvericiliyə keçidini nəzərdə tutmalıdır. Bu, ilk növbədə Azərbaycanın iqtisadi inteqrasiyasını təmin etməlidir. Sonra isə eyni prosesləri yaşayan Türkiyə ilə inteqrasiyaya yeni təkan verəcək. Bundan başqa, inteqrasiya xəritəsini Brüsseldə və digər Avropa paytaxtlarında təqdim etməyə şərait yaranacaq. Həmçinin, Avropaya inteqrasiyaya görə məsul olan baş nazir müavinini -gənc və güclü islahatçı - təyin etmək də əhəmiyyət kəsb edir.
Və sonda, Ermənistanla münaqişə sülh yolu ilə həll olunmadan Cənubi Qafqaz ölkələri birlikdə AB-nə inteqrasiya edə bilməz. Hazırki vəziyyət Gürcüstana üstünlük gətirir və prezident Mixail Saakaşvili bu faktordan yararlanır. Fikrimcə, Azərbaycana da bu istiqamətdə səy göstərməyə dəyər.

- Hazırda Cənubi Qafqaz ölkələrinin MDB-nin inkişafı, Avropaya və NATO-ya daxil olmasının mümkünlüyü yolları müzakirə olunur. Regionun geosiyasi gələcəyini necə təsəvvür edirsiniz?

- Regionun geosiyasi gələcəyi kifayət qədər aydındır. Əgər Azərbaycan AB və NATO ilə əlaqələrin inkişafına lazımi qədər səy göstərməsə, yerdə digər blok - MDB qalır. Burada oyunun qaydaları daha sərtdir. Və təssüf ki, imperiya mirası orada hələ də qalmaqdadır.
Buna görə də mən Azərbaycanı MDB-nin onu tam hüquqlu üzvü kimi gözləməsi fikrindən çəkindirmək istərdim. MDB-də aydın və ciddi iyerarxiya var: Azərbaycan ya Özbəkistan kimi "Moskva" qaydalarına əməl etməyə razı olmalıdır və ya problemlərlə qarşılaşacaq. Azərbaycan belə bir seçim qarşısındadır. Mənə elə gəlir ki, Azərbaycan yalnız sovet deyil, həm də türk və Türkiyə mirasına malik olduğundan, hər halda üstünlüyün Avropa, Türkiyə və ABŞ-a verilməsinin faydası vardır.

AccessBank tender elan edir
AccessBank tender elan edir
“Yelo Bank” kondissonerlərə servis xidməti göstərilməsi məqsədilə açıq tender elan edir
“Yelo Bank” kondissonerlərə servis xidməti göstərilməsi məqsədilə açıq tender elan edir
“Yelo Bank” açıq tender elan edir
“Yelo Bank” açıq tender elan edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycan-Pakistan hökumətlərarası komissiyasının iclası keçiriləcək
Prezident İlham Əliyevin İran Prezidenti Seyid İbrahim Rəisi ilə görüşü olub
Rusiyalı gimnast Dünya Yaş Qrupu Yarışının batut gimnastikası üzrə fərdi proqramında qızıl medal qazanıb
Prezident İlham Əliyevin Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon ilə görüşü olub
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda son sutkada 1 662 nəfər COVID-19-a yoluxub, 18 nəfər ölüb
Ümummilli lider Heydər Əliyevin uzaqgörənliliklə irəli sürdüyü ideyala həyata keçirilir - Aşqabad zirvəsi
İran Qazaxıstanla birgə iqtisadi əməkdaşlıq komissiyasının tezliklə keçirilməsini istəyir – İran xarici işlər naziri
Prezident İlham Əliyevin Pakistan Prezidenti Arif Alvi ilə görüşü olub (FOTO) (YENİLƏNİB)
Azərbaycan ölkənin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpasında həqiqətən müzəffər olub - Türkmənistan Prezidenti
İran Pakistanla münasibətləri hərtərəfli şəkildə inkişaf etdirməyə maraqlıdır – Rəisi
Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi üzərindəki layihələri dəstəkləməyə davam edəcək - Ərdoğan
İranın Tacikistanla münasibətləri var-gücü ilə davam edəcək - İran prezidenti
Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyəti göz qabağındadır - Türkiyə Prezidenti
Prezident İlham Əliyev Aşqabadda İƏT XV Zirvə Toplantısının iştirakçılarının şərəfinə verilən rəsmi naharda iştirak edib
Azərbaycanın bölgədə rifahın artması üçün atdığı addımlar təqdir edilməlidir - Ərdoğan
Saatlıda obyektlərin birində pozuntular aşkar edilib
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Yaş Qrupu Yarışları davam edir (FOTO)
İki hərbi qulluqçumuz Füzulidə minaya düşüb
Dünya Yaş Qrupu Yarışları kişilər arasında batut gimnastikası üzrə fərdi proqramda finalçılar müəyyənləşib
İran, Azərbaycan və Türkiyənin yaxın münasibətləri əhəmiyyət kəsb edir – İran prezidenti
Dünya Yaş Qrupları Yarışlarında qadınlar arasında ikili mini-batutda tullanma proqramında finalçılar müəyyənləşib
Soçi görüşü – Azərbaycanın növbəti diplomatik uğuru
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan koronavirusla mübarizəni dəstəkləmək məqsədilə 80-ə yaxın ölkəyə birbaşa yardımı etmişdir
Prezident İlham Əliyev: 2022-ci ildə azad olunmuş ərazilərdə yeni şəhər və kəndlərin salınması üçün ən azı 1,3 milyard ABŞ dolları ayrılacaq
Prezident İlham Əliyev: Bizim strateji valyuta ehtiyatlarımız xarici dövlət borcumuzdan 6 dəfə çoxdur
Prezident İlham Əliyev: Son 18 il ərzində Azərbaycanda ümumi daxili məhsul üç dəfədən çox artmışdır
Prezident İlham Əliyev: Bu gün deyə bilərəm ki, Zəngəzur dəhlizi reallığa çevrilir (TAM NİTQ)
Prezident İlham Əliyev: Əminəm ki, İƏT-ə üzv ölkələr Zəngəzur dəhlizindən istifadə edəcəklər
Dünya Yaş Qrupları Yarışlarında kişilər arasında tamblinq üzrə finalçılar müəyyənləşib
Prezident İlham Əliyev: Genişmiqyaslı islahatlar nəticəsində Azərbaycanda münbit sərmayə iqlimi yaradılmışdır
Dünyada COVID-19-a yoluxanların sayı 261 milyonu ötüb
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə 28-ci Dünya Yaş Qrupu Yarışlarının final gününə start verilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Aşqabadda İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının XV Zirvə toplantısında iştirak edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB-4)
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalını təqdim edib (VİDEO)
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Türkmənistana səfərə gəlib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Soçi görüşü Azərbaycanın növbəti diplomatik qələbəsidir - Səttar Möhbalıyev
MDU "Regionlarda ali təhsil: reallıqlar və perspektivlər" adlı beynəlxalq konfransa tərəfdaşlıq edib (FOTO)
Rusiyanın xalq artisti Aleksandr Qradski vəfat edib
Bakıda məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı bina yanıb
Britaniyalı həkimlər "omikron" ştammının təhlükəli olduğunu şübhə altına alıblar
Azərbaycan və İran XİN rəhbərləri arasında görüş baş tutub
Ümumdünya Tibb Assosiasiyası hesab edir ki, COVID-ə qarşı revaksinasiya mütamadi olacaq
Bitkoin koronavirusun yeni "omikron" ştammı səbəbindən çökdü
Boris Consons bildirib ki, "omikron" ştammına vaksin olunmuşlar da yoluxa bilər
Qırğızıstanda parlament seçkiləri başlayıb
ABŞ-da atışma nəticəsində ölən və yaralılar var
Britaniyada “Arven” qasırğası üç nəfərin həyatına son qoyub
İsrail yeni COVID-19 ştammına görə sərhədlərini bağlayır
Səudiyyə Ərəbistanı azı bir doza peyvənd qəbul edənlərin ölkəyə girişinə icazə verəcək
Portuqaliyada klub COVID-19 səbəbiylə matça 9 futbolçu ilə çıxıb darmadağın olundu
"Barselona" Xavinin rəhbərliyi altında üç oyunda ikinci qələbəsini qazanıb
Ukraynada çoxmərtəbəli yaşayış evində partlayış olub, ölən və yaralanan var
Hindsitanda seçkilərdə qələbəni vəfat etmiş namizəd qazanıb
Gürcüstanda kömür mədənində uçqun nəticəsində 1 nəfər həlak olub
Britaniyada "omikron" ştammı aşkarlanıb
Taliban gələn ilə qızlar üçün məktəblər açmağı planlaşdırır
BMT Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin üçtərəfli görüşünü alqışlayır
İtaliyada "omikron" ştammına ilk yoluxma qeydə alınıb
Soçi görüşündə Ermənistana bir daha çatdırıldı ki, götürülən öhdəliklər tam şəkildə həyata keçirilməlidir - Sabiq nazir
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Yaş Qrupları yarışları qaliblərinin mükafatlandırma mərasimi keçirilib (FOTO)
28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışları: kişilər arasında qoşa mini batutda tullanma üzrə qaliblər müəyyənləşib
Almaniyada koronavirusun yeni ştammı aşkarlanıb
Bakıda Dünya Yaş Qrupları yarışları çərçivəsində Rusiyalı idmançı tamblinq üzrə birinci yeri tutub
Rusiyalı gimnast Bakıda 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarında batutla fərdi tullanma üzrə birinci yeri tutub
Sahibə Qafarova Parlamentlərarası İttifaqın 143-cü Assambleyasında çıxış edib
Bakıda qadınlar arasında qoşa mini-batutda tullanma üzrə Dünya Yaş Qrupları yarışlarının qalibləri müəyyənləşib
Sahibə Qafarova Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Mustafa Şentopla görüşüb
Bakıda keçirilən Dünya Yaş Qrupları Yarışlarında batutda sinxron tullanma üzrə finalçılar məlum olub
Qazaxıstanlı idmançı Bakıda akrobatik tullanma üzrə Dünya Yaş Qrupu Yarışlarının qızıl medalını qazanıb
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Yaş Qrupları yarışlarının üçüncü gününün ən gözəl anları (FOTO)
Rusiyalı gimnast Bakıda 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarında fərdi batutla tullanmada qızıl medal qazanıb
Pauerlifterimiz Dünya çempionatının qızıl medalını qazanıb
Bakıda keçirilən 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarına çox ciddi hazırlaşmışam - Danimarkalı idmançı
Gürcüstanda taksilərdə siqaret çəkmək qadağan olunur
Şəhid Kərimov Mustafa Mais oğlunun ad günü münasibətilə anım mərasim keçirilib (FOTO)
Soçi görüşünün vacib məqamlarından biri də regionda yolların açılması ilə bağlı qərarlar oldu - TƏHLİL
Azərbaycanın sədrliyi ilə MDB ölkələrinin Tikinti Fəaliyyətində Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Şurasının 42-ci iclası keçirilib (FOTO)
Azercell sosial şəbəkələrdə yarışma elan edir
“Mingəçevir Dövlət Universitetində kiber təhlükəsizliklə bağlı fənlərin tədrisinin təkmilləşdirilməsi” layihəsi qranta layiq görülüb (FOTO)
Ombudsmanın nümayəndəsi “Azərbaycanda Miqrasiya üzrə Regional Təlim Mərkəzinin yaradılmasına dəstək” layihəsi üzrə seminarda iştirak edib
Prezident İlham Əliyevin növbəti diplomatik uğuru
Soçi sammitinin nəticələri Azərbaycanın mövqeyini tam əks etdirir - Korotçenko
Əli Nağıyev İtaliyanın Maliyyə Qvardiyasının baş komandanının rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda son sutkada 1 617 nəfər COVID-19-a yoluxub, 22 nəfər ölüb
Prezident İlham Əliyev ilə Aleksandr Lukaşenko arasında telefon söhbəti olub
Rəşad Nəbiyev “Yüksəliş” müsabiqəsinin qalibləri ilə görüşüb
Ceyhun Bayramov Mevlüt Çavuşoğlu ilə görüşüb
Paytaxtda bir neçə tanınmış şadlıq sarayında qanun pozuntuları aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Vətən müharibəsi iştirakçıları ilə görüş təşkil olunub (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan davamlı sülh istiqamətində atdığı addımların qarşılığını Ermənistandan gözləyir - Ceyhun Bayramov
Azərbaycan şirkəti ölkə xaricində Qlobal bankın tenderində qalib oldu!
İƏT üzv dövlətləri Azərbaycanda Təmiz Enerji Mərkəzinin yaradılmasına dair qərar qəbul etdi (FOTO)
Azərbaycan gimnastı qadınlar arasında batut üzərində fərdi hərəkətlərdə finala çıxıb
Vətəndaşları aldadaraq onların 90 min manatını mənimsəyən qadın saxlanılıb (FOTO)
İranda ötən sutka 87 nəfər koronavirusdan ölüb
Avtobus sürücüsünün hücuma məruz qalması narahatlıq doğurur - BNA
Bakıda qadınlar arasında tamblinq üzrə finalçılar məlum olub
Bütün xəbərlər