Ariel Koen: "2006-cı ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün obyektiv zəminlər mövcuddur"

Ariel Koen: "2006-cı ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün obyektiv zəminlər mövcuddur"

ABŞ-ın Heritage Foundation Araşdırmalar mərkəzinin böyük elmi əməkdaşı, politoloq Ariel Koenlə müsahibə

- Sizin fikrinizcə, Azərbaycanda parlament seçkilərindən sonra Amerika-Azərbaycan münasibətlərinin gələcək inkişaf proqnozu necədir və rəsmi Vaşinqton necə siyasət aparmalıdır?

- Mən hesab edirəm ki, Bakı və Vaşinqton arasında 3 əsas məsələ gündəmdədir. Geostrateji məsələ - Azərbaycan və Xəzər regionunun təhlükəsizliyidir. Burada müsbət inkişaf gedir və ABŞ hər vasitə ilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə nizama salınmasına kömək etməlidir.
İkinci məsələ - neft və qaz sahəsində əməkdlaşlığın inkişafı, Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərinin fəaliyyətinin təmin olunmasıdır. Burada da bir çox müsbət hallar var. Üçüncü məsələ isə seçkilərdən sonra ölkənin demokratik və siyasi inkişafı ilə bağlıdır. Seçkilərin nəticələri və mövcud sistemin fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması məsələsinə gəldikdə, bu sahədə çox şeyə nail olunub. Lakin bir çox məsələlərin üzərində hələ işləmək lazımdır. Düşünürəm ki, ABŞ və Azərbaycan arasında kifayət qədər uğurlu dialoq aparılır və o, ölkənin siyasi sisteminin gələcək inkişafını, seçki institutlarının fəaliyyətinin yaxşılaşdırılmasını təmin etmək məqsədilə davam etdiriləcək.

- Siz Azərbaycanın daxili siyasi durumunu necə qiymətləndirərdiniz? Azərbaycanda "narıncı inqilab"ın mümkünlüyü ilə bağlı bəzi proqnozların müvəffəqiyyətsizliyə uğramasının səbəbi nədir və ölkənin sabit inkişafını təmin etmək üçün bu sahədə hansı tədbirlər görülməlidir?

- Birincisi, Azərbaycanda narıncı inqilabın olacağı ilə bağlı heç də hamı proqnoz verməmişdi. Nə mən, nə də mənim bir çox həmkarlarım belə proqnoz verməmişik. Seçkilərə gəldikdə isə, bir çoxları gözləyirdi ki, seçkilər daha şəffaf keçiriləcək və təkrar səsverməyə ehtiyac olmayacaq. Lakin parlamentdə müxalifətin də təmsil olunması və işləməsi müsbət inkişafdır və Qərbi Avropa, ABŞ-da olduğu kimi onun da ölkənin rifahı uğrunda fəaliyyətinə imkan yaradmaq lazımdır. Müxalifətin fəaliyyətinin tam dondurulması isə heç kimə lazım olmayan münaqişələrə səbəb ola bilər.

- Dünyanın müxtəlif şəhərlərinin tanınmamış respublikaların şəhərləri ilə, məsələn, Amerikanın Montebelo şəhərinin Xankəndi ilə "qardaşlaşma" prosesinin belə qurumların statusunun tanınması məqsədilə hakim dairələrə güclü təzyiq amili olması barədə fikirlər gəzir. Bu nə dərəcədə realdır və düzqündür? Bu məsələ ilə bağlı fikriniz necədir?

- Bu cür əlaqələrin əhəmiyyətini şişirtmək lazım deyil. Bu əlaqələr xalq diplomatiyası səviyyəsindədir. Qərarlar Montebello şəhər Şurasında qəbul olunmur. Dağlıq Qarabağın erməni icmasının nümayəndələrinin Kaliforniyada Montebello merinin yanında olması isə məni təəccübləndirmir. Çünki Kaliforniyada böyük və güclü erməni icması yaşayır. Digər tərəfdən həmin məsələ ictimaiyyətdə səs-küy yaradır. Bu isə, ermənilərin Qarabağa dəstək şəbəkəsini qane edir və bununla hesablaşmaq lazımdır.

- Müxtəlif beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri bəyan edir ki, 2006-cı il Dağlıq Qarabağ münaqişəsində sülhə nail olunmasında həlledici ola bilər. Bununla bağlı Sizin proqnozunuz necədir və bunun üçün hansı zəminlər mövcuddur?

- Bu istiqamətdə obyektiv zəminlər var. Çünki Ermənistan iqtisadi əlaqələrin olmamasından, investisiyanın ayrılmamasından, Türkiyə və Azərbaycan sərhədlərinin bağlanmasından əziyyət çəkir. Əgər bu ölkədə dərk etsələr ki, münaqişənin siyasi nizamlanma yollarını tapmadan Ermənistan xalqı və Qarabağ əhalisi əziyyət çəkməkdə davam edəcək, sülh istiqamətində ciddi irəliləyiş olmadan iqtisadi sahədə heç bir inkişaf olmayacağ, o zaman 2006-cı ildə real nəticələrə ümid etmək olar.
Bütün bunlar Ermənistan rəhbərliyinin qərarından, ölkə elitasının belə yaşayışın gələcəkdə qeyri-mümkün olmasını başa düşməsindən və diaspora nümayəndələrinin münaqişənin sülh yolu ilə nizamlanması prosesinə dəstəyindən asılıdır. Əminəm ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünün saxlanılması prinsipi əsasında və Qarabağ əhalisinə müxtariyyət verilməklə sülhə hazırdır.

- Rəsmi Tiflis "Yaxın Qonşuluq" proqramı, xüsusilə Fərdi Fəaliyyət Proqramı əsasında əlaqələr çərçivəsində Avropa Birliyi (AB) ilə inteqrasiya prosesini sürətləndlirmək istəyini bəyan edir. Həmçinin, Cənubi Qafqaz ölkələrinin AB-ə birqə inteqrasiya zərurətinin olması ilə bağlı fikirlər də mövcuddur. Bu məsələyə Sizin münasibətiniz necədir?

- Azərbaycan mütləq AB-ə inteqrasiya etməlidir. Hazırda üzvlük haqqında heç bir söhbət gedə bilməz. Çünki Türkiyə və Ukrayna ilə, həmçinin Fransa və Hollandiyada Avropa Konstitusiyasının qəbul olunması üzrə keçirilmiş referendumların nəticələri ilə bağlı problemlər mövcuddur.
Lakin bununla bağlı inteqrasiya planı hazırlanmalıdır və , ilk olaraq, Azərbaycanın AB qanunvericiliynə uyğunlaşdırılmış qanunvericiliyə keçidini nəzərdə tutmalıdır. Bu, ilk növbədə Azərbaycanın iqtisadi inteqrasiyasını təmin etməlidir. Sonra isə eyni prosesləri yaşayan Türkiyə ilə inteqrasiyaya yeni təkan verəcək. Bundan başqa, inteqrasiya xəritəsini Brüsseldə və digər Avropa paytaxtlarında təqdim etməyə şərait yaranacaq. Həmçinin, Avropaya inteqrasiyaya görə məsul olan baş nazir müavinini -gənc və güclü islahatçı - təyin etmək də əhəmiyyət kəsb edir.
Və sonda, Ermənistanla münaqişə sülh yolu ilə həll olunmadan Cənubi Qafqaz ölkələri birlikdə AB-nə inteqrasiya edə bilməz. Hazırki vəziyyət Gürcüstana üstünlük gətirir və prezident Mixail Saakaşvili bu faktordan yararlanır. Fikrimcə, Azərbaycana da bu istiqamətdə səy göstərməyə dəyər.

- Hazırda Cənubi Qafqaz ölkələrinin MDB-nin inkişafı, Avropaya və NATO-ya daxil olmasının mümkünlüyü yolları müzakirə olunur. Regionun geosiyasi gələcəyini necə təsəvvür edirsiniz?

- Regionun geosiyasi gələcəyi kifayət qədər aydındır. Əgər Azərbaycan AB və NATO ilə əlaqələrin inkişafına lazımi qədər səy göstərməsə, yerdə digər blok - MDB qalır. Burada oyunun qaydaları daha sərtdir. Və təssüf ki, imperiya mirası orada hələ də qalmaqdadır.
Buna görə də mən Azərbaycanı MDB-nin onu tam hüquqlu üzvü kimi gözləməsi fikrindən çəkindirmək istərdim. MDB-də aydın və ciddi iyerarxiya var: Azərbaycan ya Özbəkistan kimi "Moskva" qaydalarına əməl etməyə razı olmalıdır və ya problemlərlə qarşılaşacaq. Azərbaycan belə bir seçim qarşısındadır. Mənə elə gəlir ki, Azərbaycan yalnız sovet deyil, həm də türk və Türkiyə mirasına malik olduğundan, hər halda üstünlüyün Avropa, Türkiyə və ABŞ-a verilməsinin faydası vardır.

Azərbaycan balıqçılığın inkişafı üçün azad edilmiş ərazilərin potensialından istifadə edəcək
Azərbaycan balıqçılığın inkişafı üçün azad edilmiş ərazilərin potensialından istifadə edəcək
Azərbaycanın qeyri-dövlət sektoru üzrə ixracında “SOCAR Polymer” liderlik edir
Azərbaycanın qeyri-dövlət sektoru üzrə ixracında “SOCAR Polymer” liderlik edir
Türkiyənin İƏT üzv ölkələrinə ixracı azalıb
Türkiyənin İƏT üzv ölkələrinə ixracı azalıb
Loading Bars
Xəbər lenti
UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinin V turuna yekun vurulub
Fransanın sabiq prezidenti Jiskar d'Esten vəfat edib
Ötən sutka Moskvada koronavirusdan 73 nəfər ölüb
Suqovuşana çəkiləcək avtomobil yolunun minalardan təmizlənilməsi əməliyyatı başa çatıb (FOTO)
Türkiyədə əhalinin COVİD-19-a qarşı vaksinasiya ediləcəyi tarix müəyyənləşib
Britaniyada sutka ərzində 16 mindən artıq koronavirusa yoluxma qeydə alınıb
Gürcüstanda parlament seçkilərinin yekun nəticələri dekabrın 3-ü açıqlanacaq
Çilidə güclü zəlzələ baş verib
Ceyhun Bayramovun rusiyalı həmkarı ilə telefon danışığı olub
Firdovsi Umudov iki gözünü itirən qazini ziyarət etdi (VİDEO)
Yerevanda etirazçılar Paşinyanın istefasını tələb edirlər (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 414 mini keçib
Hazırkı vəziyyət onu deməyə əsas verir ki, karantin qaydaları sərtləşdirilməlidir - Mütəxəssis
Xəzər dənizində zəlzələ oldu
Azərbaycan balıqçılığın inkişafı üçün azad edilmiş ərazilərin potensialından istifadə edəcək
Doğum və ölüm haqqında elektron şəhadətnamələrin formaları təsdiqlənib
Azərbaycanın qeyri-dövlət sektoru üzrə ixracında “SOCAR Polymer” liderlik edir
Tibbi xidmətlərin xidmətlər zərfinə daxil edilməsi və ya çıxarılması qaydası təsdiqləndi
Türkiyənin İƏT üzv ölkələrinə ixracı azalıb
Azərbaycan Könüllü Təşkilatları İttifaqı və Qazaxıstanın “Milli Könüllülük Şəbəkəsi” arasında əməkdaşlıq sazişi imzalanıb (FOTO)
Ədliyyə naziri torpaqlarımızın işğaldan azad olunması ilə bağlı xarici həmkarlarına müraciət edib
Beynəlxalq Türk Akademiyasının prezidenti Azərbaycan Prezidentinə təbrik məktubu göndərib
Xırdalan şəhərinin bir hissəsinə içməli suyun verilməsi dayandırılıb
Ceyhun Bayramov Əfqanıstanın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfiri ilə görüşüb (FOTO)
"Təmiz şəhər" ASC 285 min manata yaxın məbləğdə müqavilə imzalayıb
17 obyektdə sanitariya-gigiyena tələbləri pozulub - İqtisadiyyat Nazirliyi
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi İran tərəfinə başsağlığı verib (FOTO)
Sülhməramlı kontingent üçün gətirilən növbəti maddi-texniki təminat vasitələri təyinat məntəqəsinə çatdırılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda əlilliyi olan şəxslər sosial müdafiə, reabilitasiya, məşğulluq tədbirləri ilə əhatə olunublar
Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə keçiriləcək BMT Baş Assambleyasının COVID-19-la bağlı xüsusi sessiyasının gündəliyi açıqlanıb
UNEC alimləri Ermənistanın məhv edilmiş hərbi texnikasının məbləğini açıqladı
Braziliya Federal Senatının birinci vitse-prezidenti Azərbaycan Prezidentinə məktub ünvanlayıb
Kazanda 6-cı İƏT Gənc Sahibkarlar Forumu keçirilib (FOTO)
Poltava universitetində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Tədris-Mədəniyyət Mərkəzində azərbaycanlı tələbələrlə görüş keçirilib (FOTO)
Tibbi maskadan istifadə etməyən 747 sərnişin cərimələnib (FOTO)
Bakıda məhkuma göndərilən ayaqqabıdan heroin çıxdı
5 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsinə başçəkmə həyata keçirilib
“AzerGold” Azərbaycanın dövlət sektoru üzrə ixracında liderlər sırasında yer alıb
Azərbaycan beynəlxalq birgə iclasda təmsil olunub
Ali Baş Komandan prinsipiallıq nümayiş etdirərək Azərbaycan xalqının milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edib
“AccessBank”da yeni İcraçı Direktorlar təyin edilib (FOTO)
Vətən Müharibəsindəki qardaşlar: Yaralansalar da döyüşə geri qayıtdılar (FOTO)
Livanlı muzdlu-terrorçu DTX tərəfindən məsuliyyətə cəlb edildi (VİDEO)
Dekabrın 3-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Rusiyanın Azərbaycan Diaspor Təşkilatları Konfederasiyasının sədri Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Şagirdlərin təxminən 25 faizinin onlayn dərslərə cəlb edilməməsi bizim üçün problemdir - Nazir
Biləcəri bələdiyyəsinin sədri koronavirusdan öldü
Serbiya-Macarıstan sərhədində “Cənub Qaz Dəhlizi”nə qoşulacaq boru kəmərinin tikintisi başlayıb
"Şamaxı yolu"ndakı yerüstü piyada keçidinin lifti bərpa olundu (FOTO)
Ermənistanda Paşinyanın istefası tələbi ilə petisiya hazırlanıb
Azərbaycan ilk gündən pandemiyaya yalnız qlobal həmrəyliklə qalib gəlməyin mümkünlüyü mesajını dünyaya ünvanladı - Vüqar Rəhimzadə
Azərbaycanla təlim və hazırlıqla bağlı əməkdaşlığımız davam edir - Hulusi Akar
44 günlük müharibədə Ermənistanın 30 ildir qurduğu ordusu darmadağın edildi - Hərbi ekspert
"Azərişıq" ASC-nin 5 əməkdaşı Vətən Müharibəsində şəhid olub, 17 nəfər yaralanıb
Banklar şəhid ailələrinin kredit borcları ilə bağlı qərar verdi
Azərbaycanda uşaq müdafiə mexanizmi təkmilləşdiriləcək - Dövlət Komitəsi
Publisistik düşüncələr: Günəşli payızın qırx dörd anı
Azərbaycanda çoxlu sayda yeni iş yerləri açılacaq
PAŞA Bankdan kiçik və orta bizneslər üçün hədiyyəli kampaniya
Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsinin onlayn müsahibə mərhələsinə start verilir
Biləsuvarda qapı-pəncərə sexindən oğurluq edən şəxs saxlanılıb
Deputat Naqif Həmzəyev seçicilərin qayğıları ilə tanış olub (FOTO)
Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin direktoru Murad Hüseynov UNESCO-nun Baş katibinə müraciət ünvanlayıb
Ermənistanın təcavüzü nəticəsində Füzuli və Cəbrayılın işğal olunmamış ərazilərinə dəymiş ziyan müəyyənləşdi
Qarabağla bağlı UNESCO-ya müraciət edən Rusiya mədəniyyət xadimləri Azərbaycana dəvət edildi
Türkiyədə karantin qaydaları sərtləşdirildi - Evdə qonaqlığa görə cərimə
“Qızılağac” Milli Parkında qanunsuz balıq ovu ilə məşğul olan şəxs tutulub (VİDEO)
Qarabağla bağlı razılaşma regionda uzunmüddətli sülhün təmininə xidmət edəcək - Qazaxıstan prezidenti
“Baktelecom” “İçərişəhər” qoruğunda müasir standartlara cavab verən optik şəbəkəsini istifadəyə verdi (FOTO)
Yelo Bank fərdi sahibkarlara dəstəyini davam etdirir (FOTO)
Türkiyə-Rusiya Birgə Monitorinq Mərkəzinin tikintisi aparılır - Hulusi Akar
Yaxın vaxtlarda vaksinasiyaya başlanacaq - Akif Qurbanov
TƏBİB kütləvi KT və rentgen müayinələrinə aydınlıq gətirib
Ölkəmizin tarixində yeni dövr başlayır, mühüm tarixi proseslərin əsası qoyulur - Deputat
Sərt karantin rejimi qaçılmaz ola bilər – TƏBİB
Vaksin olmadığından qoruyucu tədbirlərə diqqət etməliyik - Akif Qurbanov
TƏBİB koronavirusdan evdə müalicə olunanlara xəbərdarlıq edib
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyona çatır
Laçının işğaldan azad edilməsi şanlı qələbəmizin təcəssümüdür - Vitse-spiker
Sərt tədbirlərə mütləq əl atılmalıdır, xəstəxanalarda yer qalmayacaq - XƏBƏRDARLIQ
Ceyhun Bayramovun özbəkistanlı həmkarı ilə telefon danışığı olub
COVİD-ə qarşı spesifik dərman və vaksin yoxdur - RƏSMİ
Laçın rayonunun Qarıqışlaq kəndi (VİDEO)
20 yaşdan aşağı şəxslər koronavirusun, daha doğrusu ölümün daşıyıcılarıdır - Adil Allahverdiyev
Qısamüddətli notların yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçirilib
Azərbaycanda bu insanlar koronavirusu ağır keçirir - TƏBİB
“Təmiz Sumqayıt” ekoloji layihəsinə start verilir
Bakıda abadlaşdırılan növbəti həyət sakinlərin istifadəsinə verilib (FOTO)
Gədəbəydə yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstələri məsuliyyətə cəlb edilib
Azərbaycanda koronavirusdan ölüm faizi açıqlandı
Dövlət Neft Fondu "Azəri-Çıraq-Günəşli" layihəsindən gəlirlərini açıqlayıb
Belarus, Qırğızıstan və Qarabağdakı hadisələr KTMT məkanındakı vəziyyəti çətinləşdirdi - Putin
Azərbaycanda 3 942 nəfər COVID-19-a yoluxub, 2 265 nəfər sağalıb, 37 nəfər vəfat edib
Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah brifinq keçirib (FOTO)
“Ziraat Bank Azərbaycan” Yığım Əmanəti məhsulunu təqdim edir
Azərbaycanda 4 dövlət əmlakı özəlləşdirilib
Kəlbəcərin Söyüdlü (Zod) qızıl yatağının görüntüləri yayılıb (VİDEO)
Koronavirusa yoluxma ehtimalı yüksək olan şəxslərin sayı açıqlanıb
İlahiyyat İnstitutu Tələbə Elmi Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə vebinar keçirilib (FOTO)
"Şahdəniz" yatağından hasil olunan kondensat satışından 205 milyon dollar gəlir əldə edilib
Bütün xəbərlər