İnqilab Əhmədov: Azərbaycan "büdcə tələsi"nə düşə bilər

İnqilab Əhmədov: Azərbaycan "büdcə tələsi"nə  düşə bilər

Bu gün Beynəlxalq mətbuat mərkəzində ictimai maliyyələr monitorinq Mərkəzinin açıq cəmiyyət İnstitutu yardım Fondunun dəstəyi ilə təşkil etdiyi "Neft və qaz gəlirlərinin iqtisadiyyata təsiri" mövzusunda dəyirmi masa keçirilib. Trend bildirir ki, təqdimatı aparan mərkəzin rəhbəri, iqtisad elmləri doktoru İnqilab Əhmədov manatın məzənnəsinin qeyri-real artımı, qeyri-neft sektorunda zəif rəqabət, qeyri-neft büdcəsinin defisiti kimi problemlərə toxunub.

Onun fikrincə, manatın möhkəmləndirilməsi Hollandiya sindromunun əlamətlərindən biridir. Həmin proses 2005-ci ilin ilk rübündən başlayıb və ötən ilin yekunlarına görə, 6,4% təşkil edib ki, bu da iqtisadiyyata ciddi təsir edir. Dolların ucuzlaşması səbəblərindən biri kimi, İ.Əhmədov 2002-ci ilin ortalarından başlayaraq pul kütləsinin kəskin artması və 2005-ci ilin yekunlarına görə artımın 15,8% təşkil etməsini göstərib.

Qeyri-neft sektorunun rəqabətə davamlığının zəif olması inşaat, mehmanxana biznesi və digər bu kimi sahələrin inkişafı ilə bağlıdır ki, bu da neft ehtiyatlarına malik olan ölkələr üçün təbii haldır.

İ.Əhmədovun fikrincə, büdcədə qeyri-neft sektoru defisitinin örtülməsi üçün təyin edilmiş transfer həcminin son illərdə kəskin artırılması ilə Azərbaycan tamamilə "büdcə tələsi"nə düşə bilər və bu da o deməkdir ki, qeyri-neft sektorunun rəqabətə davamlığının gözlənilən yüksəldilməsi yerinə büdcəyə transferin artırılması praktikada qeyri-neft sektorunun rəqabətə davamlığının azalmasına gətirib çıxaracaq. Çünki büdcə xərcləri artımının inflyasiya effekti əsasən qeyri-neft sektorunun inkişafına mənfi təsir edən manatın möhkəmləndirilməsi hesabına "aradan götürülür".

Seminarda "Qızıl yumurta və toyuq" konsepsiyası, daimi gəlirlər versiyası, Norveç mexanizmi, Qazaxıstanın baza ödəyiciləri, sabit xərclər və balanslaşdırılmış büdcə modelləri kimi bir çox müxtəlif modellər nümayiş etdirilib. İqtisadi və siyasi araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Sabit Bağırov hesab edir ki, əsas vəzifə optimal modelin seçilməsidir ki, bu da çox çətin vəzifədir, amma düzgün yolun qəbul edilməsi üçün daim fikir mübadiləsi aparılması tələb olunur. Parlamentin deputatı Əli Məsimovun fikrincə, ölkə Alyaska və Norveçdə olan müsbət praktikadan faydalanmalıdır.

İ.Əhmədov hesab edir ki, Azərbaycan üçün müsbət praktika Qazaxıstanın 2007-ci ildən tətbiq olunacaq balanslaşdırılmış büdcə modeli ola bilərdi. Həmin modeldə qeyri-neft gəlirlərinin cari proqramların maliyyələşdirilməsi, neft gəlirlərinin (investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi) isə müəyyən məqsədli büdcə xərcləri üçün cəmləşdirilməsi təklif olunur. Azərbaycanda ötən il dövlət büdcəsində neft gəlirlərinin xüsusi çəkisi 51,4%, qeyri-neft sektorunun 48,6% təşkil edib, 2006-cı ildə isə AMB-nin məlumatına görə, bu, müvafiq olaraq 58,4% və 41,6% səviyyəsində gözlənilir. Artım hər şeydən öncə, ABƏŞ-in mənfəət vergisi tutulmalarının başlaması və ARDNŞ-dən dövlət büdcəsinə transfer artımı ilə bağlıdır.

İ.Əhmədov transfert artımını düzgün hesab etmir. Bu artımın xüsusi çəkisi respublikada 6%, Norveçdə - 4%, Qazaxıstanda isə 4-5% təşkil edir. Hökumətin sonrakı illərdə bu həcmin azalacağını bəyan etməsinə baxmayaraq hələlik artım tendensiyası müşahidə olunur.

Maliyyə Nazirliyinin tədbirdə iştirak edən nümayəndələri büdcə gəlirlərində neft sektorunun xüsusi çəkisi ilə bağlı göstəricilər, eləcə də BVF-nin məlumatları ilə tam razılaşmayıb. Maliyyəçilər neft sektorunda nəqliyyat, kommunikasiya xidmətlərinin bu sektora aid olaraq daxil edilməsini düzgün hesab etmir. Bununla bağlı olaraq qeyri-neft sektorunun ÜDM-də 2005-ci ildə müşahidə olunan 10% artımı müsbət amil hesab olunur. Ölkədəki qeyri-neft sektoru ilə bağlı real vəziyyətin qiymətləndirilməsi üçün milli gəlirin hesablanması lazımdır ki, respublikaya xaricdən daxil olan böyük axınlar da nəzərə alınsın.

Tədbirdə daim fəaliyyət göstərən "Azərbaycan-2025" klubu qeyri-hökumət təşkilatının yaradılması, mütəxəssislərin və ekspertlərin fikir mübadiləsi apara bilməsi üçün seminar, yaxud dəyirmi masaların təşkil edilməsi kimi ideya irəli sürüb, çünki təbii ehtiyatlar tükənir və neft gəlirləri əbədi deyil. Türkiyə və Rusiyada olduğu kimi, daim fəaliyyət göstərən seminarların müxtəlif analoqları var. Azərbaycan bu gəlirlərin düzgün bölüşdürülməsinin çox məsuliyyətli mərhələsindədir.

İqtisadi profilli ictimai təşkilatların, hökumət və beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının nümayəndələri tədbirdə iştirakçı kimi təmsil olunub.

Azərbaycan, Türkmənistan və İran arasında imzalanan qaz müqaviləsindən bütün tərəflər qazanacaq - İranlı ekspertlər
Azərbaycan, Türkmənistan və İran arasında imzalanan qaz müqaviləsindən bütün tərəflər qazanacaq - İranlı ekspertlər
“Yevlax Pilot Aqropark”ın açılışı olub (FOTO)
“Yevlax Pilot Aqropark”ın açılışı olub (FOTO)
Təbii qaz "omikron" ştammına görə ucuzlaşa bilər
Təbii qaz "omikron" ştammına görə ucuzlaşa bilər
Loading Bars
Xəbər lenti
Saatlıda yaşadığı ünvanı tərk edən COVID-19 xəstəsi aşkarlanıb
Qubada istirahət mərkəzində yanğın baş verib
Azərbaycan, Türkmənistan və İran arasında imzalanan qaz müqaviləsindən bütün tərəflər qazanacaq - İranlı ekspertlər
İtaliyada 5 yaşdan kiçik uşaqlar da koronavirusa qarşı peyvənd olunacaq
Almaniyada təyyarə avtomobil körpüsünə eniş edib
İndoneziya sahillərində 6 bal gücündə zəlzələ olub
Britaniyada koronavirusa 42 mindən çox yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Ağ Ev Putin və Baydenin görüşəcəkləri tarixi təsdiqləyib
Mingəçevir Dövlət Universitetinin gənc əməkdaşları Bakı Qida Hakatonunun qalibi olublar (FOTO)
İndoneziyada vulkan püskürməsi nəticəsində 1 nəfər ölüb, 41 nəfər yaralanıb
"Mançester Siti" "Liverpul"u 1 xal qabaqlayaraq liderliyə yüksəlib
Finlandiyanın XİN rəhbəri koronavirusa yoluxub
Keniyada avtobus körpüdən çaya düşüb, çox sayda ölən var
Hemilton "Formula-1" üzrə Səudiyyə Ərəbistanı Qran Prisinin təsnifatının qalibi olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 19 463 nəfər sağalıb
Xocavənddə daha bir erməni hərbçisinin cəsədi tapılıb
"Barselona" Xavinin rəhbərliyi ilə ilk dəfə məğlub oldu
Bir çox Aİ və NATO ölkələri Türkiyənin PUA-larını almaqda maraqlıdır - Çavuşoğlu
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" turnir cədvəlində liderliyə yüksəlib
İranın nüvə obyekti yaxınlığında partlayış olub
Xocavənddə hərbi qulluqçumuza hücum edərkən zərərsizləşdirilən erməni təxribatçının cəsədi təhvil verildi
Türkiyədə Ərdoğanın mitinqdə törədilməsi planlaşdırılan terror aktının qarşısı alınıb
Türkiyə xüsusi təyinatlıları Suriyada 5 terrorçunu məhv edib
ATƏT-in Minsk Qrupu Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşünü keçirməyə hazırdır
"Instagram"ın işində fasilələr yaranıb
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva "Yaşıl Marafon" çərçivəsində ağacəkmə aksiyasında iştirak edib (FOTO)
Putin və Bayden arasında keçiriləcək görüşün vaxtı məlum olub
Gürcüstanda zəlzələ baş verib
Şabranda quşçuluq sexində yanğın olub
Azərbaycan Ermənistandan azad edilmiş ərazilərin mina xəritələrini əldə edib
Azərbaycan və Türk diaspor təşkilatlarının əməkdaşlığı genişlənir (FOTO)
Gömrükçülər növbəti dəfə "Yaşıl Marafon" genişmiqyaslı ağacəkmə tədbirlərində iştirak ediblər (FOTO)
Yaşadıqları ünvanı tərk edən 2 koronavirus xəstəsi aşkarlanıb (FOTO)
Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edilib (FOTO)
"Yaşıl Marafon" çərçivəsində genişmiqyaslı ağacəkmə tədbirləri davam edir (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Xəzər rayonunda növbəti ümumrayon iməcliyi keçirildi (FOTO)
Azərbaycanda 1 406 nəfər COVID-19-a yoluxub, 18 nəfər vəfat edib
Ombudsmanın İtaliyaya səfəri İtaliya mətbuatında geniş işıqlandırılıb
Londonda Azərbaycan icmasının üzvləri ilə görüş keçirilib (FOTO)
Avropa ölkələri Əfqanıstanda ümumi diplomatik missiya aça bilər
İranda ötən sutka daha 58 nəfər koronavirusdan ölüb
Bitkoin 20 faizə yaxın ucuzlaşıb
Güləş Federasiyasının ofisindən içərisində 63 min manat olan dəmir seyf oğurlanıb (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Tailand və Finlandiyanın dövlət başçılarını təbrik edib
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ASC-nin Müşahidə Şurasının yeni tərkibi təsdiqləndi
Xaçmazın icra başçısı Elnur Rzayev problemlərlə yerində tanış olub (FOTO)
Komando hərbi hissəsində taktiki təlim keçirilib (FOTO/VİDEO)
“Yevlax Pilot Aqropark”ın açılışı olub (FOTO)
Stokholmda Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşünün baş tutmamasının səbəbi açıqlanıb
Dövlət Komitəsinin sədri Londonda Lordlar Palatasının üzvləri ilə görüşüb
Əlillərin cəmiyyətə inteqrasiyasının qarşısını alan maneələr aradan qaldırılmalıdır - Ombudsman Aparatı (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində Elmi Şuranın növbəti iclası keçirilib (FOTO)
40-a yaxın əlil kurort və müalicə mərkəzlərinə göndərilib
Qəbiristanlıqlardan oğurluq edənlər saxlanılıblar (FOTO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 280 mini keçib
Sosial reabilitasiya layihəsinə 6200 uşaq cəlb edilib (FOTO)
Gəncədə mağazadan oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda kafe və aptekdən oğurluq edilib
İran da Zəngəzur dəhlizinin imkanlarından faydalana biləcək - İranın sabiq səfiri
2021-ci ilin son Günəş tutulması başlayıb (VİDEO)
Təbii qaz "omikron" ştammına görə ucuzlaşa bilər
Bazar günü hava yağmursuz keçəcək, 15 dərəcəyədək isti olacaq
Salyanda işlədiyi mağazadan 63 min manat pul oğurlayan şəxs saxlanılıb
Goranboyda evdən çıxan koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb edilib
Zərdabda toy sahibi cərimələnib
Zəngilanın Ağalı kənd sakinləri üçün kiçik təsərrüfatlar yaradılacaq (FOTO)
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi ÜST ilə əməkdaşlıq memorandumu imzalayır (VİDEO)
Qazilər hansı halda müalicə üçün xaricə göndərilir?
Qusarda ev yanıb, bir nəfər ölüb
Dostumun atasını FHN hospitalına yerləşdirmək üçün 3 min manat istədilər - Məhkəmə
Qadın sərnişinlərə əxlaqsız təklif edən taksi sürücüləri ilə bağlı araşdırmalara başlanıldı
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Həbsxanadan çıxandan 15 dəqiqə sonra avtomobil qaçırtdı (FOTO/VİDEO)
XİN-də işə qəbulla bağlı imtahanda iştirak üçün tarif müəyyənləşib
Mərkəzi Gömrük Hospitalının ümumi cərrahı XVIII Türk Kolon və Rektal Cərrahiyyə Konqresində iştirak edir (FOTO)
Ötən gün 105 nəfər COVID pasportu olmadığına görə toya buraxılmayıb
Lənkəranda koronavirus xəstəsi çayxanada aşkarlanıb
Hacıqabulda evdən oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Ordunun Təlim və Tədris Mərkəzində seminar keçirilib (FOTO)
bp-nin azad olunmuş ərazilərdə tikəcəyi elektrik stansiyasının investisiya dəyəri açıqlanıb
"Omikron" ştammı ABŞ-ın 10 ştatında aşkar edilib
Helikopter qəzasında yaralanan hərbçilərin vəziyyəti açıqlanıb
Suraxanıda üçmərtəbəli evdə yanğın olub
Bakıda mənzildə naməlum meyit tapılıb
Oğuzda "Kia" yanıb
Binəqədidə yaşayış binasında yanğın olub, sakinlər təxliyə edilib
Zaqatalada qapalı məkanlarda və ictimai nəqliyyatda reyd keçirilib, 30-a yaxın şəxs cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Türkiyənin ixrac etdiyi məhsullarda "Made in Turkey" ifadəsi istifadə olunmayacaq
Fransa koronavirusun yayılmasında mübarizə üçün sərhəd nəzarətini gücləndirir
Türkiyə istehsalı olan hərbi texnikanın ixrac edildiyi bazarlar sırasında Azərbaycan ilk üçlükdədir
"Twitter" şirkəti yenidən təşkil olunacaq
İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün 10 trilyon dollara qədər vəsait tələb olunacaq - Kristalina Georgiyeva
Fransa və Qətər Əfqanıstana 40 tona yaxın humanitar yardım çatdırıb
BVF rəhbəri "omikron" ştammının dünya iqtisadiyyatının bərpası tempinə təsirini qiymətləndirib
İsveçrə və Belçika koronavirusla bağlı məhdudiyyətləri sərtləşdirəcək
Rusiya Azərbaycanın 12 müəssisəsindən pomidor və alma idxalına icazə verəcək
BMT-nin Baş katibi "omikron" ştammına görə ölkəyə giriş məhdudiyyətlərini səmərəsiz adlandırıb
"Honda" şirkəti 790 minə yaxın avtomobili geri çağırır
ABŞ dövlət katibi Bayden ilə Putinin "ən yaxın gələcəkdə" danışacağını açıqlayıb
Bütün xəbərlər