Transformatorları belə sıradan çıxara bilən maqnit qasırğaları bəzi insanlarda gümrahlıq yaradır

Transformatorları belə sıradan çıxara bilən maqnit qasırğaları bəzi insanlarda gümrahlıq yaradır

Azərbaycan, Bakı, 26 oktyabr /Trend, müxbir İlhamə İsabalayeva/

"Müşahidə edilib ki, maqnit qasırğalarının təsiri nəticəsində psixi cəhətdən sağlam olmayan insanlar passiv olur, ürək-damar xəstəliklərinə meyilli olanlar özlərini pis hiss edirlər. Lakin praktik olaraq sağlam adamlara geomaqnit aktivlik mənfi təsir etmir. Onlar hətta əksinə, özlərini bəzən gümrah hiss edirlər".

Bunu Trend-ə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının elmi işlər üzrə direktor müavini Elçin Babayev deyib.

Günəşin heç vaxt passiv vəziyyətdə olmadığını, praktiki olaraq, daim aktiv olduğunu deyən E.Babayev qeyd edib ki, geomaqnit qasırğalarının müəyyən mərhələləri - başlanğıc, əsas və bərpa fazası var: "Bütün dünyada maqnit sahəsinin artması mərhələsi geomaqnit qasırğasının başlanğıc fazası adlanır ki, bu da 4-6 saat davam edir. Bundan sonra maqnit sahəsi normaya düşür və intensivliyi daha da azalır. Maqnit sahəsinin normadan az olduğu bu mərhələyə ümumdünya maqnit qasırğasının əsas fazası deyirlər. Bu faza 10-15 saat sürür. Bundan sonra bir neçə saat çəkən bərpa fazasında Yerin maqnit sahəsi öz normal ölçülərinə qayıdır".

E.Babayev əlavə edib ki, Günəşdə baş verən proseslər (partlayışa bənzər alışmalar, tac plazma kütləsinin kosmik fəzaya atılması, tacda olan dəliklərdən əsən yüksək sürətli plazma küləyi və s.) Yerdəki bütün canlı və cansız aləmə - həm bioloji və ekoloji sistemlərə, həm də texniki və texnoloji sistemlərə təsir edir: "Artıq sübut olunub ki, geomaqnit qasırğaları zamanı Yer qabığında parazit cərəyanlar induksiya olunur və onlar elektrik enerjisi ötürücü sistemlərinə mənfi təsir edir. Çox güclü geomaqnit qasırğaları hətta bu sistemləri, həmçinin transformatorları, yüksək gərginlikli xətləri sıradan çıxara bilər".

Rəsədxanın direktor müavini qeyd edib ki, Günəş enerjisi elektron avadanlığa belə hiss olunacaq dərəcədə təsir edirsə, o, insan sağlamlığına da təsirsiz ötüşə bilməz: "Lakin son illərdə aparılan araşdırmalara əsasən, bütün biosistemlərə, o cümlədən insana tək maqnit sahəsindəki dəyişikliklər deyil, həm də Günəş korpuskulyar sellərinin təsiri ilə maqnitosferdə baş verən bir sıra digər fiziki kosmik amillər (infrasəs dalğaları, mikropulsasiyalar, yəni Yerin maqnit sahəsinin qısamüddətli rəqsləri, yüklü hissəciklərin təsiri ilə ozon qatında baş verən dəyişikliklər nəticəsində ultrabənövşəyi şüalanmanın intensivliyinin dəyişməsi və s.) təsir edir. Kosmik amillərin təsiri tək maqnit qasırğası müddəti ilə məhdudlaşmır. Maqnitosfer qasırğası ilə əlaqəli bəzi amillər hələ bu qasırğa başlanmamışdan əvvəl təsir edir, digərləri isə o başa çatdıqdan, yaxud üstündən xeyli müddət keçdikdən sonra özünü büruzə verir".

E.Babayev geomaqnit aktivliyinin hər regionda müxtəlif cür təzahür etdiyini də vurğulayıb.

Bu baxımdan Azərbaycanın da daxil olduğu orta en dairələrində bu aktivliyin tədqiq olunmasında Azərbaycan alimlərinin böyük zəhmətinin olduğunu vurğulayan rəsədxanın direktor müavininin sözlərinə görə, alimlərimiziin apardığı tədqiqatlar göstərir ki, tək güclü qasırğalar deyil, geomaqnit sahəsinin zəif fluktuasiyaları da insan orqanizminə əhəmiyyətli təsir edir. Azərbaycan alimləri tərəfindən həm də Günəş aktivliyi ilə bağlı xəstəliklərin yayılmasına, o cümlədən qrip epidemiyası və pandemiyasına təsiri də öyrənilib. Məlum olub ki, qrip epidemiyası Günəş aktivliyinin maksimumundan 2-3 il əvvəl başlayır, həmçinin bu maksimumdan bir o qədər sonra da baş verir.

E.Babayevin sözlərinə görə, Azərbaycan alimlərinin apardığı araşdırmaların nəticələrinə əsasən, geomaqnit və Günəş aktivliyi arıçılığa da təsir edir. Müşahidələr Günəş aktivliyinin artdığı illərdə arı ailələrinin sayının artdığını göstərib: "Bal məhsuldarlığına ən çox təsir edən isə maqnit qasırğalarıdır. Məlum olub ki, zəif və orta gücə malik maqnit qasırğaları arıların hərəkətliliyini artırır, onlar daha çox və daha yaxşı bal istelsal etməyə başlayırlar. Lakin güclü geomaqnit qasırğaları yeni arı ailəsinin formalaşması prosesinə mənfi təsir edir. Bu tədqiqatların nəticələrini nəzərə alaraq, biz son illərin təsvirini verdik və gələcək illərə proqnoz hazırladıq. Bu gün həmin proqnozlar təsdiqini tapır".

Hazırda AMEA-da Günəş və geomaqnit qasırğalarının insanın baş beyninin funksional vəziyyətinə təsirinin öyrənildiyini nəzərə çatdıran E.Babayev qeyd edib ki, bu sahədə tanınmış fizioloq, professor Əli Allahverdiyevin rəhbərliyi altında işlər aparılır: "Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının alimləri ilə Günəş-Yer əlaqələri sahəsində əməkdaşlıq etməklə aparılan tədqiqatlar zamanı kosmik havanın müxtəlif variasiyalarının insan orqanizminin bioloji aktiv nöqtələrinə, ürək-damar sisteminin vəziyyətinə təsiri tədqiq edilir, o cümlədən müxtəlif geomaqnit həyəcanlanmaları günlərində ürək ritmlərinin dəyişməsi öyrənilir".

Rəsədxananın direktor müavini Azərbaycanda bəzən maqnit qasırğaları ilə bağlı ictimaiyyətə çasdırıcı məlumatların ötürüldüyünü də söyləyib.

O bildirib ki, Azərbaycanla eyni en dairəsində olan ölkələr üçün ildə maksimum 5-6 güclü geomaqnit təsiri səciyyəvidir: "Təəssüf ki, bəzən kosmik hava proqnozunu yayımlayarkən internet materiallarına əsaslanırlar. Az qala hər gün güclü, yaxud zəif maqnit qasırğasının gözlənildiyini bildirir, bununla da Azərbaycan ictimaiyyətini çaşdırırlar. Belə çıxır ki, ildə 365 gün bizdə fasiləsiz olaraq maqnit qasırğası olur. Yəni, internet materiallarından istifadə edənlər proqnozun hazırlandığı ölkənin, məsələn, Rusiyanın məlumatlarını Azərbaycana aid edirlər, nəticədə gerçəkliyə uyğun olmayan proqnozlar verilir. Halbuki maqnit sahəsinin həyəcanlanması hər regionda bir cür keçir. Maqnit qasırğaları üzrə bizim Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının hazırladığı proqnozlar isə real göstəricilərə və onların analizinə əsaslanır. Ən başlıcası isə budur ki, onlar Azərbaycanın yerləşdiyi en dairəsinə uyğunlaşdırılıb".

E.Babayev qeyd edib ki, Azərbaycan orta en dairələrində yerləşdiyindən kosmik hava proseslərinin təsiri burada da müəyyən qədər hiss olunur: "Buna görə də əhalinin, xüsusən də xponiki xəstələrin, ahılların və uşaqların maqnit qasırğalarından öncədən xəbərdar olunması üçün tədbirlər görülməlidir. Kosmik amillərin mənfi təsirini minimuma endirmək üçün, lazım gələrsə, konkret olaraq müvafiq iş rejimi təşkil olunmalı, profilaktik tədbirlər görülməli, istirahət rejimi şəraitə uyğunlaşdırılmalıdır".

Dekabrın 4-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Dekabrın 4-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
“AccessBank” “The Banker” tərəfindən “İlin bankı” seçilib
“AccessBank” “The Banker” tərəfindən “İlin bankı” seçilib
BirBank istifadəçiləri onlayn ödənişlər zamanı hədiyyələr qazanacaqlar
BirBank istifadəçiləri onlayn ödənişlər zamanı hədiyyələr qazanacaqlar
Loading Bars
Xəbər lenti
Türkiyə silahlarının effektivliyi Qarabağdakı son müharibə zamanı sübut edildi - Hulusi Akar
Bakıda yaşayış binasında baş verən yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Ermənistan müxalifəti Paşinyanın dekabrın 8-ə qədər istefaya getməsini tələb edib
Afrikada koronavirusdan ölənlərin sayı 53 min nəfəri ötüb
Prezident İlham Əliyev Xocalı soyqırımı törətmiş cəlladları da məhv etdi - Politoloq
Vətən müharibəsində qələbəyə həsr olunmuş hərbi paradın vaxtı açıqlandı - RƏSMİ (FOTO/VİDEO)
İtaliya Parlamenti Deputatlar Paltasının nümayəndə heyəti Gəncəyə səfər edib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru Şahin Bayramovun Beynəlxalq Könüllülər Günü təbriki
Azərbaycan Könüllülərinin III Həmrəylik Forumu keçirilib və “İlin Könüllüsü” mükafatı qalibləri elan olunub (FOTO)
Türkiyədə 5,2 bal gücündə zəlzələ olub
Dərsliklərdə Sinqapur təcrübəsi müzakirə edilib
Latviya Azərbaycanlılarının “Azəri” Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin sədri Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
AŞF FİDE-yə müraciət ünvanlayıb
Qarabağ səmalarında Azərbaycan bayrağı dalğalanır - Ərdoğan
Sumqayıtda karantin qaydalarını pozaraq fəaliyyət göstərən tədris müəssisəsi aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Kəlbəcərin sonsuz gözəlliyi (FOTO/VİDEO)
Prezidentə yazırlar: Siz Azərbaycan xalqına dayaqsınız
Mingəçevir Dövlət Universitetində turizm mövzusuna həsr olunan birgə layihənin IV modul təlimi keçirilib (FOTO)
İranın sabiq vitse-prezidenti həbs edildi
Ceyhun Bayramov və Sergey Lavrov arasında telefon danışığı olub
Bu şəhər və rayonlarda sərtləşdirilmiş xüsusi karantin rejiminin müddəti uzadıldı
Azərbaycanda 4323 nəfər COVID-19-a yoluxub, 2180 nəfər sağalıb, 42 nəfər vəfat edib
“The New York Times” qəzetində Ağdamın Çıraqlı kəndi barədə məqalə dərc edilib
"Qarabağ"ın daha 5 futbolçusunda koronavirus aşkarlandı
İraq Türkmən Cəbhəsinin sədri Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Müdafiə Nazirliyinin nəzdində sutka ərzində fasiləsiz qaynar telefon xətləri fəaliyyət göstərir
Yerevanda növbəti etiraz aksiyası başlayıb
Polşada fermerlər traktorlarla yolu bağladı
AzəriMed QSC-nin əməkdaşı İlkin Ağakişiyev şəhidlik zirvəsinə ucaldı
Diaspor rəhbəri niderlandlı antropoloqa tarixi faktlara əsaslanan tutarlı cavab verib
Ermənilər terrorçunu Xudavəng monastırına rəhbər təyin etmişdilər - Rusiya KİV
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 50 min nəfəri keçdi
"Napoli"nin stadionuna Maradonanın adı verilib
Belarus portalında Azərbaycanın Vətən müharibəsində Zəfər qazanması barədə məqalə dərc edilib
RİİB-in təşəbbüsü ilə Könüllülər himni hazırlanıb (VİDEO)
Koronavirus xəstəsi ictimai yerdə saxlanılıb (FOTO)
Alban-udin xristian provaslav icmasının sədr müavini Xudavəng monastırına vaiz təyin olunub
50 gün idi itkin düşən gənc şəhid kimi qayıtdı (FOTO)
Gəncədə dezinfeksiya aparılıb (FOTO)
6 şəhər və rayonda şəhid ailələri və müharibə əlillərinə ev verilib (FOTO)
Qohumunun evindən oğurluq edən şəxs saxlanılıb
İqtidarın siyasi dialoq təşəbbüslərinin praktiki nəticələri göz qabağındadır (FOTO)
Mənzildən naməlum meyit tapılıb
İspaniya mediasında Azərbaycan həqiqətlərindən danışılıb
“Regional İnkişaf” İctimai Birliyinin ölkə üzrə könüllülərinin onlayn görüşü keçirilib (FOTO)
“Suqovuşan” elektrik stansiyaları 3 ay ərzində istismara veriləcək (VİDEO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
"Könüllülər ili”nə həsr olunmuş poçt markası hazırlanıb (FOTO)
"Meliorasiya və Su Təsərrüfatı" 1,26 miyon manatlıq müqavilə imzalayıb
Rusiyada yenidən koronavirusa rekord yoluxma qeydə alındı
Azərbaycan nefti bahalaşır
Bütövləşən Azərbaycan - 44 günlük Zəfər Salnaməmiz (FOTO/VİDEO)
Təkcə Qarabağ deyil, xalqın 90-cı illərdə dövlətinə sarsılmış inamı geri qayıtdı - Tarixçi
Ermənilər monastrdakı bütün əşyaları məhv ediblər - Xudavəng monastrına təyin olunan vaiz
Ermənistan terroru nəticəsində həlak olan 94 mülki şəxsə şəhid statusu verilib və aylıq ödənişlər təyin olunub
Gələn ilin bayram günləri müəyyənləşib
Könüllülər üçün xüsusi təklif! (VİDEO)
İnsanlar qaydalara ciddi riayət etməsə, bizi daha çətin vəziyyət gözləyir - Deputat
Prokurorluq daha 3 COVİD - 19 xəstəsinə cinayət işi başladı
KOB könüllülərinin “Könüllülər ili”nə töhfəsi
Vəkillər Kollegiyası erməni təcavüzü ilə bağlı 230 beynəlxalq təşkilata müraciət etdi
DİN-nin şəhid baş leytenantı Kamran Kazımov (FOTO)
Zərdabda yaşayış yerini tərk edən daha bir COVİD-19 xəstəsi barədə cinayət işi başlandı (VİDEO)
Bakıda 25 yaşlı COVİD 19 xəstəsi barədə cinayət işi başlandı (VİDEO)
Qarabağ Azərbaycanın və Cənubi Qafqazın aparıcı İT mərkəzinə çevrilə bilər
Bərdədə evi tərk edən aktiv koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlandı
Bakıda ad günü keçirən qızlar və restoran sahibi cərimələndi (VİDEO)
Xudavəng monastırının dini varisləri geri qayıtdı - Monastıra vaiz təyin olundu (VİDEO)
İctimai yerlərdə aşkarlanan daha 9 koronavirus xəstəsi barədə cinayət işi başlandı
Bu il Azərbaycana idxal edilən əsas məhsulların siyahısı açıqlanıb
Moskvada koronavirusdan peyvəndləmə başlayıb
“Lexus” hasara çırpılaraq yandı
Göyçayda yaşadığı ünvanı tərk edən koronavirus xəstəsi saxlanıb
Bizim üçün qorxu deyilən şey yox idi, ölümdən belə qorxmurduq - Qarabağ qazisi
ABŞ "TikTok"un amerikan seqmentinin son satış tarixini uzatmamağa qərar verdi
Limandakı partlayışdan sonra Beyrutun bərpası 2,5 milyard dollara başa gələcək
TAP 2021-ci ildə boru kəmərinin buraxılış gücünün artırılması məqsədilə sınaq keçirəcək
Renuarın rəsm əsəri 1,18 milyon dollara satıldı
Tayson və Cons arasındakı döyüşdən əldə edilən qazanc açıqlandı
Aİ və Britaniya Brexit mövzusunda razılığa gələ bilmədilər
Avstriyanın sabiq maliyyə naziri korrupsiyaya görə 8 il həbs cəzasına məhkum edildi
ABŞ hərbçiləri Somalini tərk edir
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 628 mindən çox artıb
Azərbaycan könüllüləri portalının təqdimatı keçirilib (FOTO)
Moskvada son sutkada 6 868 koronavirusa yoluxma halı aşkarlanıb
ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqton şəhərində Vətən müharibəsi şəhidlərinin anım mərasimi keçirilib (FOTO)
ABŞ bir sıra Çin rəsmilərinə viza məhdudiyyətləri tətbiq edir
Azərbaycan Texniki Universiteti və Mingəçevir Dövlət Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə növbəti nəzəri-praktiki seminar keçirilib (FOTO)
Heydər Əliyev Mərkəzi, “Alov qüllələri” və Bakı Olimpiya Stadionu Azərbaycan bayrağı ilə işıqlandırılıb (FOTO)
Samux rayonunda evdə partıayış olub
Estoniya prezidenti özünü təcrid edir
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 423 mini keçib
Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna daxil olan vəsaitin miqdarı açıqlanıb
Ailəmin kədərini görmək istəməzdim - Şəhidlə olmayan müsahibə
Karantin qaydalarını pozaraq toy məclisi təşkil edən şəxslər həbs edilib
ABŞ və Kanadanın Buxara Yəhudiləri Konqresinin prezidenti Azərbaycanın dövlət başçısını təbrik edib
Ali Baş Komandan Vətən Müharibəsində minimal itkilərlə zəfər qazanmaq strategiyasını uğurla həyata keçirdi - İsa Həbibbəyli
Özbəkistan mediası Ermənistanın Qarabağda törətdiyi ekoloji terrordan yazıb
Qusarda ağacların kəsilməsi ilə bağlı araşdırma aparılır
“Qlobal Müdafiə Texnologiyaları Hakatonu”na start verilib
Bütün xəbərlər