Transformatorları belə sıradan çıxara bilən maqnit qasırğaları bəzi insanlarda gümrahlıq yaradır

Transformatorları belə sıradan çıxara bilən maqnit qasırğaları bəzi insanlarda gümrahlıq yaradır

Azərbaycan, Bakı, 26 oktyabr /Trend, müxbir İlhamə İsabalayeva/

"Müşahidə edilib ki, maqnit qasırğalarının təsiri nəticəsində psixi cəhətdən sağlam olmayan insanlar passiv olur, ürək-damar xəstəliklərinə meyilli olanlar özlərini pis hiss edirlər. Lakin praktik olaraq sağlam adamlara geomaqnit aktivlik mənfi təsir etmir. Onlar hətta əksinə, özlərini bəzən gümrah hiss edirlər".

Bunu Trend-ə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının elmi işlər üzrə direktor müavini Elçin Babayev deyib.

Günəşin heç vaxt passiv vəziyyətdə olmadığını, praktiki olaraq, daim aktiv olduğunu deyən E.Babayev qeyd edib ki, geomaqnit qasırğalarının müəyyən mərhələləri - başlanğıc, əsas və bərpa fazası var: "Bütün dünyada maqnit sahəsinin artması mərhələsi geomaqnit qasırğasının başlanğıc fazası adlanır ki, bu da 4-6 saat davam edir. Bundan sonra maqnit sahəsi normaya düşür və intensivliyi daha da azalır. Maqnit sahəsinin normadan az olduğu bu mərhələyə ümumdünya maqnit qasırğasının əsas fazası deyirlər. Bu faza 10-15 saat sürür. Bundan sonra bir neçə saat çəkən bərpa fazasında Yerin maqnit sahəsi öz normal ölçülərinə qayıdır".

E.Babayev əlavə edib ki, Günəşdə baş verən proseslər (partlayışa bənzər alışmalar, tac plazma kütləsinin kosmik fəzaya atılması, tacda olan dəliklərdən əsən yüksək sürətli plazma küləyi və s.) Yerdəki bütün canlı və cansız aləmə - həm bioloji və ekoloji sistemlərə, həm də texniki və texnoloji sistemlərə təsir edir: "Artıq sübut olunub ki, geomaqnit qasırğaları zamanı Yer qabığında parazit cərəyanlar induksiya olunur və onlar elektrik enerjisi ötürücü sistemlərinə mənfi təsir edir. Çox güclü geomaqnit qasırğaları hətta bu sistemləri, həmçinin transformatorları, yüksək gərginlikli xətləri sıradan çıxara bilər".

Rəsədxanın direktor müavini qeyd edib ki, Günəş enerjisi elektron avadanlığa belə hiss olunacaq dərəcədə təsir edirsə, o, insan sağlamlığına da təsirsiz ötüşə bilməz: "Lakin son illərdə aparılan araşdırmalara əsasən, bütün biosistemlərə, o cümlədən insana tək maqnit sahəsindəki dəyişikliklər deyil, həm də Günəş korpuskulyar sellərinin təsiri ilə maqnitosferdə baş verən bir sıra digər fiziki kosmik amillər (infrasəs dalğaları, mikropulsasiyalar, yəni Yerin maqnit sahəsinin qısamüddətli rəqsləri, yüklü hissəciklərin təsiri ilə ozon qatında baş verən dəyişikliklər nəticəsində ultrabənövşəyi şüalanmanın intensivliyinin dəyişməsi və s.) təsir edir. Kosmik amillərin təsiri tək maqnit qasırğası müddəti ilə məhdudlaşmır. Maqnitosfer qasırğası ilə əlaqəli bəzi amillər hələ bu qasırğa başlanmamışdan əvvəl təsir edir, digərləri isə o başa çatdıqdan, yaxud üstündən xeyli müddət keçdikdən sonra özünü büruzə verir".

E.Babayev geomaqnit aktivliyinin hər regionda müxtəlif cür təzahür etdiyini də vurğulayıb.

Bu baxımdan Azərbaycanın da daxil olduğu orta en dairələrində bu aktivliyin tədqiq olunmasında Azərbaycan alimlərinin böyük zəhmətinin olduğunu vurğulayan rəsədxanın direktor müavininin sözlərinə görə, alimlərimiziin apardığı tədqiqatlar göstərir ki, tək güclü qasırğalar deyil, geomaqnit sahəsinin zəif fluktuasiyaları da insan orqanizminə əhəmiyyətli təsir edir. Azərbaycan alimləri tərəfindən həm də Günəş aktivliyi ilə bağlı xəstəliklərin yayılmasına, o cümlədən qrip epidemiyası və pandemiyasına təsiri də öyrənilib. Məlum olub ki, qrip epidemiyası Günəş aktivliyinin maksimumundan 2-3 il əvvəl başlayır, həmçinin bu maksimumdan bir o qədər sonra da baş verir.

E.Babayevin sözlərinə görə, Azərbaycan alimlərinin apardığı araşdırmaların nəticələrinə əsasən, geomaqnit və Günəş aktivliyi arıçılığa da təsir edir. Müşahidələr Günəş aktivliyinin artdığı illərdə arı ailələrinin sayının artdığını göstərib: "Bal məhsuldarlığına ən çox təsir edən isə maqnit qasırğalarıdır. Məlum olub ki, zəif və orta gücə malik maqnit qasırğaları arıların hərəkətliliyini artırır, onlar daha çox və daha yaxşı bal istelsal etməyə başlayırlar. Lakin güclü geomaqnit qasırğaları yeni arı ailəsinin formalaşması prosesinə mənfi təsir edir. Bu tədqiqatların nəticələrini nəzərə alaraq, biz son illərin təsvirini verdik və gələcək illərə proqnoz hazırladıq. Bu gün həmin proqnozlar təsdiqini tapır".

Hazırda AMEA-da Günəş və geomaqnit qasırğalarının insanın baş beyninin funksional vəziyyətinə təsirinin öyrənildiyini nəzərə çatdıran E.Babayev qeyd edib ki, bu sahədə tanınmış fizioloq, professor Əli Allahverdiyevin rəhbərliyi altında işlər aparılır: "Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının alimləri ilə Günəş-Yer əlaqələri sahəsində əməkdaşlıq etməklə aparılan tədqiqatlar zamanı kosmik havanın müxtəlif variasiyalarının insan orqanizminin bioloji aktiv nöqtələrinə, ürək-damar sisteminin vəziyyətinə təsiri tədqiq edilir, o cümlədən müxtəlif geomaqnit həyəcanlanmaları günlərində ürək ritmlərinin dəyişməsi öyrənilir".

Rəsədxananın direktor müavini Azərbaycanda bəzən maqnit qasırğaları ilə bağlı ictimaiyyətə çasdırıcı məlumatların ötürüldüyünü də söyləyib.

O bildirib ki, Azərbaycanla eyni en dairəsində olan ölkələr üçün ildə maksimum 5-6 güclü geomaqnit təsiri səciyyəvidir: "Təəssüf ki, bəzən kosmik hava proqnozunu yayımlayarkən internet materiallarına əsaslanırlar. Az qala hər gün güclü, yaxud zəif maqnit qasırğasının gözlənildiyini bildirir, bununla da Azərbaycan ictimaiyyətini çaşdırırlar. Belə çıxır ki, ildə 365 gün bizdə fasiləsiz olaraq maqnit qasırğası olur. Yəni, internet materiallarından istifadə edənlər proqnozun hazırlandığı ölkənin, məsələn, Rusiyanın məlumatlarını Azərbaycana aid edirlər, nəticədə gerçəkliyə uyğun olmayan proqnozlar verilir. Halbuki maqnit sahəsinin həyəcanlanması hər regionda bir cür keçir. Maqnit qasırğaları üzrə bizim Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının hazırladığı proqnozlar isə real göstəricilərə və onların analizinə əsaslanır. Ən başlıcası isə budur ki, onlar Azərbaycanın yerləşdiyi en dairəsinə uyğunlaşdırılıb".

E.Babayev qeyd edib ki, Azərbaycan orta en dairələrində yerləşdiyindən kosmik hava proseslərinin təsiri burada da müəyyən qədər hiss olunur: "Buna görə də əhalinin, xüsusən də xponiki xəstələrin, ahılların və uşaqların maqnit qasırğalarından öncədən xəbərdar olunması üçün tədbirlər görülməlidir. Kosmik amillərin mənfi təsirini minimuma endirmək üçün, lazım gələrsə, konkret olaraq müvafiq iş rejimi təşkil olunmalı, profilaktik tədbirlər görülməli, istirahət rejimi şəraitə uyğunlaşdırılmalıdır".

Azərbaycanın sədrliyi ilə MDB ölkələrinin Tikinti Fəaliyyətində Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Şurasının 42-ci iclası keçirilib (FOTO)
Azərbaycanın sədrliyi ilə MDB ölkələrinin Tikinti Fəaliyyətində Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Şurasının 42-ci iclası keçirilib (FOTO)
Azərbaycan şirkəti ölkə xaricində Qlobal bankın tenderində qalib oldu!
Azərbaycan şirkəti ölkə xaricində Qlobal bankın tenderində qalib oldu!
SOCAR 1500-dən çox işçinin ixtisara düşməsi barədə yayılan məlumatlara münasibət bildirib
SOCAR 1500-dən çox işçinin ixtisara düşməsi barədə yayılan məlumatlara münasibət bildirib
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakıda keçirilən 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarına çox ciddi hazırlaşmışam - Danimarkalı idmançı
Gürcüstanda taksilərdə siqaret çəkmək qadağan olunur
Şəhid Kərimov Mustafa Mais oğlunun ad günü münasibətilə anım mərasim keçirilib (FOTO)
Soçi görüşünün vacib məqamlarından biri də regionda yolların açılması ilə bağlı qərarlar oldu - TƏHLİL
Azərbaycanın sədrliyi ilə MDB ölkələrinin Tikinti Fəaliyyətində Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Şurasının 42-ci iclası keçirilib (FOTO)
Azercell sosial şəbəkələrdə yarışma elan edir
“Mingəçevir Dövlət Universitetində kiber təhlükəsizliklə bağlı fənlərin tədrisinin təkmilləşdirilməsi” layihəsi qranta layiq görülüb (FOTO)
Ombudsmanın nümayəndəsi “Azərbaycanda Miqrasiya üzrə Regional Təlim Mərkəzinin yaradılmasına dəstək” layihəsi üzrə seminarda iştirak edib
Prezident İlham Əliyevin növbəti diplomatik uğuru
Soçi sammitinin nəticələri Azərbaycanın mövqeyini tam əks etdirir - Korotçenko
Əli Nağıyev İtaliyanın Maliyyə Qvardiyasının baş komandanının rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda son sutkada 1 617 nəfər COVID-19-a yoluxub, 22 nəfər ölüb
Prezident İlham Əliyev ilə Aleksandr Lukaşenko arasında telefon söhbəti olub
Rəşad Nəbiyev “Yüksəliş” müsabiqəsinin qalibləri ilə görüşüb
Ceyhun Bayramov Mevlüt Çavuşoğlu ilə görüşüb
Paytaxtda bir neçə tanınmış şadlıq sarayında qanun pozuntuları aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Vətən müharibəsi iştirakçıları ilə görüş təşkil olunub (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan davamlı sülh istiqamətində atdığı addımların qarşılığını Ermənistandan gözləyir - Ceyhun Bayramov
Azərbaycan şirkəti ölkə xaricində Qlobal bankın tenderində qalib oldu!
İƏT üzv dövlətləri Azərbaycanda Təmiz Enerji Mərkəzinin yaradılmasına dair qərar qəbul etdi (FOTO)
Azərbaycan gimnastı qadınlar arasında batut üzərində fərdi hərəkətlərdə finala çıxıb
Vətəndaşları aldadaraq onların 90 min manatını mənimsəyən qadın saxlanılıb (FOTO)
İranda ötən sutka 87 nəfər koronavirusdan ölüb
Avtobus sürücüsünün hücuma məruz qalması narahatlıq doğurur - BNA
Bakıda qadınlar arasında tamblinq üzrə finalçılar məlum olub
Milli Gimnastika Arenasında Batut Gimnastikası üzrə Dünya Yaş Qrupları Yarışları davam edir (FOTO)
Zəngəzur dəhlizi regionun iqtisadi inkişafına töhfə verəcək - Çavuşoğlu
SOCAR 1500-dən çox işçinin ixtisara düşməsi barədə yayılan məlumatlara münasibət bildirib
Yeni Dünya Nizamı və Hindistan
Soçi görüşü Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhə doğru daha bir addımdır – Türkiyə Prezident Administrasiyası
DSMF ISO 9001 “Keyfiyyəti idarəetmə sistemləri” beynəlxalq standartı üzrə sertifikatlaşmanı yekunlaşdırdı
Prezident İlham Əliyevin mövqeyi Soçidə qəbul olunan birgə bəyanatda qeyd-şərtsiz öz əksini tapıb - Deputat
Dünya Yaş Qrupları Yarışlarında qadınlar arasında ikili mini batut üzərində hərəkətlərdə finalçılar məlum olub
Xocasəndə 2500-dən çox ağac əkilib (FOTO)
Füzuli rayonunun Qoçəhmədli kəndi (VİDEO)
Yük avtomobillərinin gün ərzində yollarda hərəkəti tıxaca səbəb olur - DYP
CAR-da "omikron" ştammına 50 yeni yoluxma qeydə alınıb
Bakının bu yollarında hərəkət məhdudlaşdırılıb
Milli Gimnastika Arenasında özümüzü çox rahat hiss edirik – İsrail gimnastları
Soçi görüşü Azərbaycanın güclənən mövqeyini, Ermənistanın isə reallıqlarla barışmalı olduğunu bir daha təsdiqlədi - Vüqar Rəhimzadə
Üzgüçülük üzrə açıq Azərbaycan çempionatı keçirilir (FOTO)
Sosial şəbəkələrdə narkotik satan şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Gecə saatlarında işləyən kafenin sahibi və müştəriləri cərimələnib (FOTO)
Bazar günü hava necə olacaq?
Prezident İlham Əliyev əvvəllər olduğu kimi qalib görünürdü - "Kommersant" Soçi görüşü barədə
Rusiyada silah zavodunda partlayış olub - Xəsarət alanlar var
Şəmkirdə bazar yandı (VİDEO)
Uşaqlarını tək böyüdən və çoxuşaqlı qadınların işlə təminatı üçün sosial müəssisə yaradılacaq
Şamaxıda qadını şantaj edib, qızıllarını alan şəxs saxlanıldı
Bakı Milli Gimnastika Arenasında çıxış etmək inanılmazdır – Qazaxıstan gimnastı
Soçidəki görüş doğru istiqamətdə atılan böyük addımdır - Amerikalı ekspertlər
Gələn il Bakıda mənzil qiymətləri stabilləşə bilər - Ekspert
“Azərbaycan dilindən düzgün istifadə: ədəbi-bədii mühit və media” mövzusunda toplantı keçirilib (FOTO)
Ötən gün COVID pasportu olmayan 70 nəfər toya buraxılmayıb
Vaksinlə bağlı əks-göstəriş sertifikatı alanların sayı açıqlanıb
Mədəkiçiltmə əməliyyatından öncə psixoloqa müraciət etmək tövsiyə olunur - Həkim
Bakıda Batut Gimnastikası üzrə 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarının ikinci günü start götürüb (FOTO)
“Nar” mobil rabitə bazarında müsbət inkişaf dinamikasını qoruyub saxlayır
Azərbaycan-Rusiya münasibətləri müstəqillik tariximizdə ən yüksək dövrünü yaşayır - TƏHLİL
Mərkəzi Gömrük Hospitalının uşaq cərrahı beynəlxalq konfransda iştirak edir
Yaxın zamanda azad olunmuş ərazilərdə 11 hidroloji məntəqənin quraşdırılmasına başlanılacaq - ETSN
Azərbaycan nefti kəskin ucuzlaşıb
Bakıda mənzillərə istilik niyə tam verilmir? - AÇIQLAMA
Ərdoğan Türkmənistana səfər edəcək
Xəzər dənizində zəlzələ qeydə alınıb
Nyu-Yorkda fövqəladə vəziyyət elan edildi
Şimali İrlandiyada qasırğa bir nəfərin ölümünə səbəb olub
8 ölkənin vətəndaşlarına ABŞ-a giriş qadağan edilir
"Moderna" koronavirusun yeni ştammına qarşı peyvənd hazırlayacaq
ABŞ-da ticarət mərkəzində atışma olub
Aİ-nin paytaxtında Uber qadağan edildi
Makron BƏƏ, Qətər və Səudiyyə Ərəbistanına səfər edəcək
ÜTT pandemiya fonunda 4 il sonra ilk nazirlər konfransını təxirə salıb
Rusiya və Çin Türk Dövlətləri Təşkilatının təbii üzvləridir - Binəli Yıldırım
Koronavirusun yeni ştammına "omikron" adı verildi
Soçidəki üçtərəfli görüşü tarixi adlandırmaq olar - Slutski
Bakı uğur gətirir - Dünya Yaş Qrupları Yarışlarının qızıl medalçısı
Türkiyə 5 ölkə üçün sərhədlərini bağladı
Meksikada ağır yol qəzası olub, çox sayda ölən və yaralanan var
Azərbaycan növbəti dəfə qarşısına qoyduğu məqsədlərə nail oldu - Soçi görüşünün TƏHLİLİ
XİN Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin üçtərəfli görüşünü şərh edib
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 25 341 nəfər sağalıb
Putin Rusiya Təhlükəsizlik Şurası ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşün nəticələrini müzakirə edib
Tanınmış mədəniyyət xadimləri Azərbaycan Televiziyasının “Oxuyur Vətən” layihəsi ilə bağlı fikirlərini bölüşüb
Azərbaycan və Ermənistan arasında sərhədin demarkasiyası üzrə ikitərəfli komissiya yaradılacaq
Prezident İlham Əliyev: Biz dəfələrlə açıq bildirmişik ki, delimitasiya prosesinə təxirə salınmadan başlamağa hazırıq
Putin Azərbaycan və Ermənistan arasında nəqliyyat kommunikasiyalarının açılmasından danışdı
Azərbaycan Prezidenti, Ermənistan baş naziri və Rusiya Prezidenti Bəyanat imzalayıblar (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Qarabağ müharibəsindən sonra 100-dən çox əsiri İrəvana təhvil verib
Üçtərəfli İşçi Qrup gələn həftə Moskvada görüşəcək - Putin
Prezident İlham Əliyevin Soçi şəhərinə işgüzar səfəri başa çatıb
Prezident İlham Əliyev: Soçidə qəbul edilən qərarlar Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyə töhfə verəcək
Azərbaycan və Ermənistan sərhədlərin demarkasiyası və delimitasiyası mexanizmlərinin yaradılması barədə razılığa gəliblər - Putin
Tütün məmulatlarından istifadə ilə bağlı monitorinq keçiriləcək
AQTA pomidor istixanalarında fitosanitar monitorinqləri davam etdirir (FOTO)
Bakıda batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya Yaş Qrupu yarışlarının ikinci gününün qalibləri mükafatlandırılıb (FOTO)
Rusiya Prezidenti, Azərbaycan Prezidenti və Ermənistanın baş naziri mətbuata bəyanatla çıxış ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Rusiya idmançıları Bakıda batutla sinxron tullanmada qızıl medal qazanıblar
Bakıda Dünya Yaş Qrupu Yarışı: ABŞ gimnastları batutla sinxron tullanmada birinci yeri qazandılar
Bütün xəbərlər