Xəzərin yeni qaz boru kəmərlərini kim tikməlidir? – Trend-in icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 30 oktyabr/Trend//

Trend-in icmalçısı Emil İsmayılov

Müasir bazar şəraitində ölkələr arasında istehsal, ixrac, tranzit və enerji daşıyıcıları ilə bağlı məsələlərdə münasibətlər yeni səviyyəyə keçir. Bu proses, xüsusilə Xəzər regionunda kifayət qədər gözə çarpandır.

Əgər əvvəllər regionda enerjidaşıyıcıları istehsalçı ölkələri dünya bazarlarına onların çatdırılmasının marşrutlarını axtarırdılarsa, onları şəxsi və cəlb edilmiş vəsaitələr hesabına yaradırdılarsa, indi ölkələr arasında xammalın marşrutları diversifiaksiya edilərkən, bu məsələ daha da aktuallaşıb. Bu halda əgər əvvəl xəzəryanı ölkələr, Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistan özləri yeni boru kəmərlərinin tikintisində maraqlı idilərsə, hazırkı mərhələdə bu ölkələr öz resurslarının nəql etmək üçün perspektivli marşrutlar seçirlər ki, bu da istehlakçılardan xəzər qazının cəlb etməsi üçün böyük səylər tələb edir və onları qaz kəmərlərinin tikintisi üzrə yeni layihələrin yaradılmasının təşəbbüskarı olmağa məcbur edir.

Enerji resurslarlarının istehsalçı ölkələri tərəfindən marşrutların seçilməsi bu gün birbaşa layihələrin iqtisadi tərəfindən asılıdır. Yəni, region ölkələri öz enerjidaşıyıcısılarının nəqli istiqamətini təyin edən zaman ilk növbədə, iqtisadi məqsədəuyğunluğun və maksimal ticarət faydasının prinsiplərini rəhbər tuturlar.

Bu gün Avropaya qazın alternativ tədarükünün, eləcə də bunun hesabına Avropa İttifaqı ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinin təmini ən kəskin məsələdir.

Xüsusilə, əvvəlki illərdə ərazisi ilə Rusiya qazının Avropaya tədarük edildiyi Rusiya və Ukrayna arasında qaz böhranı baş verəndən sonra Cənub enerji dəhlizi qaz kəmərinin tikinti layihələrinin irəliləyişi üzrə işlər fəallaşdı. Onların sırasında "Nabukko", "Türkiyə-Yunanıstan-İtaliya" (ITGI), Transadriatik qaz boru kəməri (TAP), "Ağ axın" marşrutları var.

Lakin, buna baxmayaraq, demək olmaz ki, Azərbaycan yatqda hasilatı 25 milyard kubmetrədək artrmağa imkan verəcək "Şahdəniz" yatağının işlənməsinin ikinci mərhələsini reallaşdırmağa tələsir. Bu, hər şeydən əvvəl, onunla bağlıdır ki, hələ də potensial alıcılarla danışıqlar prosesi davam edir. Buna baxmayaraq, həm Rusiya, həm də İran "Şahdəniz"in işlənməsinin ikinci mərhələsi çərçivəsində qazın bütün həcmlərini almağa hazırdırlar, Azərbaycan tərəfi məhz Avropa bazarına məqsədlidir. İndi Azərbaycan özü ona hər şeydən əvvəl, iqtisadi nöqteyi-nəzərdən əlverişli olan istiqamət və marşrutları seçir.

Bu xammalı istehsal edən ölkələrin dünya bazarlarına enerjidaşıyıcısıların çıxışının təmini üçün xüsusilə Azərbaycana region dövlətlərinin, ilk növbədə, tranzit ölkələrin bazarlarını əvvəlcə doydurmaq lazım idi. Hazırda Gürcüstanda qaza əsas tələbat Azərbaycan xammalının hesabına təmin olunur. Qazın çatdırmasının müxtəlif mənbələri, eləcə də Azərbaycan hesabına Türkiyə bazarı qane edilib. Beləliklə, regional bazarların təminatı nöqteyi-nəzərindən, Avropaya Azərbaycan qazı üçün yol açılıb.

Lakin bu prosesdə yeni çətinliklər meydana çıxıb. Region bazarlarına qazın tədarükü şəraitində müqavilələr "Botaş", Gürcüstanın Neft-qaz korporasiyası kimi milli şirkətlərlə bağlanıb. Bundan başqa, bu ölkələrin bazarlarında qazın satışı ilə yalnız dövlət məşğul olur ki, bu da müqavilə bağlanılmış həcmlərin əldə etməsi üzrə ölkənin öhdəliklərindən xəbər verir. Bu müqavilələr hökumətlərarası razılaşmalarla möhkəmləndirilib ki, onlara beynəlxalq maliyyə institutları tərəfindən etibarı əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldib və nəticə kimi, infrastruktur layihələrinin reallaşdırmasının maliyyələşdirməsi ilə bağlı problemlər yaranmayıb.

Xəzər qazının Avropa bazarına çıxışında infrastrukturun və qaz kəmərlərinin təminatı üçün qazın əldə edilməsinin yaradılması prosesinə böyük şəxsi şirkətlər cəlb edilib.

Azərbaycan tərəfi müxtəlif səviyyələrdə dəfələrlə bəyan edib ki, qaz kəmərlərinin tikintisi üzrə yeni layihələrin reallaşdırmasının tərəfdarıdır, lakin bir şərtlə ki, iştirakçı şirkətlər maliyyələşdirmə mənbələrinin axtarışına görə qətiyyətli addımları atmalı və tikinti üzrə öz fəaliyyətlərini fəallaşdırmalıdrlar. Bu halda Azərbaycan öz qazının tədarükü imkanlarına baxmağa hazırdır.

Bundan aydın olur ki, birinci və əsas addımları yeni marşrutlarda daha çox maraq olan tərəf etməlidir. Belələri indiki halda məhz Avropa İttifaqı bazarlarına tədarükün müxtəlif marşrutlarını hazırlayan Avropa ölkələrinin şirkətləri çıxış edir.

İndi Avropa qazda əhəmiyyətli defisit hiss etmir. Bu mərhələdə bazarlara çatdırılan məhsulun həcmləri Avropa istehlakçılarının ehtiyaclarının təmin olunması üçün kifayətdir. Lakin qarşıda istehlakın əhəmiyyətli artımıı proqnozlaşdırılır. Bu ehtiyacın təmin olunmasından başqa, yeni qaz kəmərlərinin tikinti layihələrinin əsas məqsədi qaz nəqlinin həm mənbələrinin, həm də marşrutlarının diversifikasiyalaşdırılmasıdır.

Bakıda restoranda toy edən 40 nəfər cərimələnib (VİDEO)
Bakıda restoranda toy edən 40 nəfər cərimələnib (VİDEO)
İsmayıllıda çayxanada şənlik təşkil edənlər cərimələnib (FOTO)
İsmayıllıda çayxanada şənlik təşkil edənlər cərimələnib (FOTO)
Naftalanda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb (VİDEO)
Naftalanda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb (VİDEO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakıda restoranda toy edən 40 nəfər cərimələnib (VİDEO)
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində yenidən sülhün hökm sürməsi sevindirici haldır - Macarıtanın dövlət katibi
Ermənistanda Gəncəyə raket zərbələri endirməsi əmirini verənlər müharibə cinayətlərinə görə məsuliyyət daşıyırlar - Hikmət Hacıyev
Azərbaycan müharibə dövründə çox böyük bir qəhrəmanlıq sərgilədi - Fahrettin Altun (ÖZƏL) (VİDEO)
“Yaşat” Fondu dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlərə dəstək verilməsi üçün effektiv və əlçatan platformadır - Pərvin Kərimzadə
Gürcüstanda koronavirusa daha 707 nəfər yoluxub, 8 nəfər ölüb
Azərbaycanın Ağdam şəhəri urbisidin açıq nümunəsidir - Hikmət Hacıyev (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyətinin Gəncəyə səfəri başlayıb (FOTO)
Türkiyədə ilin əvvəlindən 40 terror aktının qarşısı alınıb - Nazir
Bu səfər təşkil olundu ki, Türk Şurasının nümayəndə heyəti bu vəhşiliklə yerindəcə tanış olsun - Hikmət Hacıyev
Özbəkistan Qarabağda bir məktəbin tikintisini təmənnasız edəcək - Asadjon Xocayev (VİDEO)
Türk Şurası şirkətlərin Qarabağda bərpa işlərində iştirakı ilə bağlı biznes forum keçirəcək
Azərbaycanın qələbəsi türk dünyasının qələbəsi oldu - Türk Şurasının baş katibi
İranda ötən sutkada 258 nəfər koronavirusdan ölüb
İsmayıllıda çayxanada şənlik təşkil edənlər cərimələnib (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti Ağdam Dram teatrının qalıqlarına baxıblar (FOTO)
Ağdamda gördüklərimiz bənzəri olmayan bir barbarlıqdır - Fahrettin Altun (VİDEO)
ADA Universitetində “Cənubi Qafqaz üçün yeni baxış. Münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq” adlı konfrans keçirilir (FOTO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti Ağdam şəhər Cümə məscidində olublar - Trend TV-nin REPORTAJI
Hindistanda ötən sutka koronavirusa 150 mindən çox yoluxma halı qeydə alınıb
Prezident İlham Əliyev Türk Şurasında vacib birləşdirici rol oynayır - Bağdad Amreyev (ÖZƏL) (VİDEO)
Türk Şurasının nümayəndə heyəti ermənilərin viran qoyduğu Ağdamın "İmarət"ində - Trend TV-nin REPORTAJI
Naftalanda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb (VİDEO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Mingəçevirdə ictimai yerdə hərəkətdə olan koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Siyəzəndə nişan mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Türk Şurasının nümayəndə heyətinin Ağdama səfəri başlayıb (FOTO)
Şəmkirdə yol polisi reyd keçirib (FOTO)
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
İranın nüvə obyektində naməlum hadisə baş verib
Yevlaxda toy məclisi aşkar edilib (FOTO)
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 135 milyon nəfəri ötüb
Füzuli rayonunun Aşağı Rəfədinli kəndi (VİDEO)
Qırğızıstanda referendum və yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər keçirilir
Samuxda mərasimlərin keçirilməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
Rumıniyada koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyon nəfəri ötüb
Çin Azərbaycana dəmir yolu vasitəsilə 50 konteyner ixrac malı göndərəcək
Türkiyə xüsusi təyinatlıları Suriyada terrorçuları zərərsizləşdirib
Qazaxıstanda son sutkada koronavirusa 2 842 nəfər yoluxub
Fransada silah satışı ilə məşğul olan cinayətkar dəstə saxlanılıb
Avstriya 1 milyon doza Sputnik vaksini almaq niyyətindədir
Çində kömür mədənini su basıb, onlarla fəhlə təhlükədə qalıb
Fransada koronavirusa yoluxma hallarının sayı 5 milyonu ötüb
Yunanıstan sahillərində zəlzələ qeydə baş verib
Hindistanda avtobus dərəyə düşüb, azı 10 nəfər ölüb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 32 539 nəfər sağalıb
Futbol üzrə İspaniya çempionatı: "Real" "Barselona"ya qalib gəldi
Türkiyə və Ukraynanın müdafiə nazirlərinin görüşü baş tutub
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 134 milyonu ötüb - ÜST
Ağdamda ev yanıb (FOTO)
Türk Şurasının beynəlxalq nüfuzu artır - Azərbaycan türk dünyasının birləşdiricisi kimi...
Mingəçevir Dövlət Universitetində “Tələbə Vətənpərvərlik İnkişafı Mərkəzi” yaradılıb
“Yaşıl Marafon” çərçivəsində Bakı və Tərtərdə daha 1 225 ədəd müxtəlif cinsli ağac əkilib (FOTO)
İtaliyada son sutka ərzində koronavirusdan 344 nəfər ölüb
Myanmada toqquşmalarda ölənlərin sayı 701 nəfərə çatıb
Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini verməməsi beynəlxalq hüququn növbəti pozuntusudur - Səfir
Bərdədə ağır avtomobil qəzası, xəsarət alanlar var
Latviya təhsil sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır
Şəhid ailələrinə və vətən müharibəsi iştirakçılarına dövlət qayğısı bundan sonra da davam edəcək - Deputat
Şahzadə Filipin dəfn mərasiminin tarixi elan edilib
Goranboyda toy mərasimin keçirilməsinin qarşısı alınıb
Azercell-in “Kabinetim” mobil tətbiqi 1 mln yüklənməni aşdı
Azərbaycan COVID-19 pandemiyasına qarşı qlobal səyləri səfərbər edən ilk ölkələrdəndir - Tamam Cəfərova
Kürün aşağı axımında suyun duzluluğunun artması səbəbləri araşdırılır
İngiltərə futbol çempionatının lideri "Mançester Siti" "Lids"ə məğlub oldu
Gəncədə yaşayan rəssamların virtual sərgisi keçirilib (FOTO)
Ermənistandan mina sahələrinin xəritəsini tələb etməli olan müvafiq komissiyalar yaradılmalıdır - Rusiyalı politoloq
Bu gün Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edilib
Azərbaycan startapı beynəlxalq proqramda iştirak edəcək
Türk Şurasının informasiya və media üzrə məsul rəsmiləri Fəxri Xiyaban və Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşır
Ukraynanın nüfuzlu “Kiev Diplomatic” jurnalında Azərbaycanla bağlı geniş məqalə dərc edilib (FOTO)
Hərbi polisin yaranmasının 29-cu ildönümü qeyd edilir (VİDEO)
Mingəçevirdə restoranda toy edənlər cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Macarıstan Türk Şurası ölkələrini vacib tərəfdaş hesab edir
Azərbaycanda 2 192 nəfər COVID-19-a yoluxub, 33 nəfər vəfat edib
Xəzər rayonunda ümümrayon iməcliyi və dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Media sahəsində əməkdaşlığın daha da sistemləşdirilməsinin tərəfdarıyıq - Hikmət Hacıyev
Qubada Azərbaycan-Türkiyə qardaşlıq parkı salınacaq
Türk Şurası çərçivəsində Media Koordinasiya Komitəsi yaradılmalıdır - Prezidentin köməkçisi (VİDEO)
Kür çayında batan bacı-qardaşlardan birinin meyiti tapılıb
Son illərdə saxta əlillik təyinatının ləğvi nəticəsində əhəmiyyətli miqdarda dövlət vəsaitinə qənət olunub - Deputat
Qazaxıstan media və informasiya sahəsində Türk Şurası ölkələri ilə uğurla əməkdaşlıq edir
Özbəkistan Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin bərpasında fəal iştirak etməyə hazırdır
Respublika çaylarında yaz-yay gursululuq dövründə gözlənilən vəziyyət AÇIQLANIB (FOTO)
“Media haqqında” yeni qanun layihəsi medianın inkişafına imkan verəcək - Hikmət Hacıyev
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Türk Şurasının Baş katibi ilə görüşüb
Səudiyyə Ərəbistanında 3 hərbçi edam olunub
Biz əl-ələ verəcəyimiz halda, aşa bilməyəcəyimiz maneə olmadığını gördük - Fahrettin Altun
Azərbaycanın qələbəsi həm də türk dünyasının qələbəsidir - Hikmət Hacıyev
Qaxda yol polisi reyd keçirib (FOTO)
Türk dövlətlərinə qarşı saxta informasiya kampaniyaları aparılır - Prezidentin köməkçisi
MDU-da növbəti dəfə tibbi-profilaktik və dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Azərbaycan türkdilli dövlətlər arasında əlaqələrin inkişafı üçün lazımi işləri görür - Hikmət Hacıyev
Türk dövlətləri ilə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi məqsədilə yol xəritəsi hazırlanır
Türk dövlətləri bundan sonra da Azərbaycanın yanında olacaq - Bağdad Amreyev
Bakıda Türk Şurasının informasiya və media üzrə məsul rəsmilərinin toplantısı keçirilib - (FOTO/VİDEO)
“Əsas Məsələ”də Prezident İlham Əliyevin həftə ərzində keçiridyi yüksək səviyyəli görüşlər müzakirə olunub (VİDEO)
Sosial xidmətlərə ehtiyac səviyyəsini qiymətləndirmək məqsədilə onlayn sorğu keçirilir
Bütün xəbərlər