İslam və xristianlıq arasında dialoq – altı ekspertin rəyi

İslam və xristianlıq arasında dialoq – altı ekspertin rəyi

Azərbaycan, Bakı, 19 mart/ Trend ,müxbir R.Hafizoglu,A.Qasımova,D.Xatınoglu/Martın 14-də Seneqalda, İslam Konfransı Təşkilatının konfransında xristian və müsəlman dünyası arasında mümkün dialoqun yolları müzakirə edilib. Eskpertlər Trend -un iki sualını cavablandırırlar: "Müsəlman və xristian dünyası arasında dialoq nə dərəcədə realdır? Bu gün belə dialoqa ehtiyac varmı? "

Con Espozito, Corctaun Universitetinin (ABŞ) professoru və Amerikanın Şahzadə Əlvəlid bin Təlal Müsəlman-Xristian Anlaşma Mərkəzinin təsisçi-direktoru

- Biz siyasi, iqtisadi , dini və mədəni gələcəyimizin bir-birinə bağlı olduğu dünyada yaşayırıq. İKT iki dünya tarixinin böhranlı anında iki aparıcı və daha qlobal dinlər arasında böyük dialoqa çağırır. 57 müsəlman ölkəsini birləşdirən İKT kimi belə iri beynəlxalq təşkilatın müsəlman və xristianlar arasında dialoqun vacibliyini qeyd etməsi, çox vacibdir.

11 sentyabr hadisələrindən sonra dünya ictimaiyyəti beynəlxalq dialoqun vacibliyini daha dərindən dərk edir. Dünya İqtisadi Forumunda 100 liderdən ibarət Şura yaradılıb. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı İspaniya və Türkiyənin patronajı altında Sivilizasiyaların Alyansı proqramına başlayıb. Alyans 2006-cı ildə öz yekun məruzəsini dərc edib və hazırda beynəlxalq səviyyədə öz işini və layihələri davam etdirir.

Eyni zamanda, dinlərarası dialoqun əvvəlki səyləri və layihələri Vatikanda qaldırılıb. Bu yaxınlarda əsas müsəlman dini liderləri və ziyalıların nümayəndələri tərəfindən buraxılmış, dünya xristian liderləri ilə dialoqa çağırış, Allaha və doğmalarına ümumi bağlılıq və sevgiyə əsaslanmış "Ümumi söz" sənədi dərc edilib. Bu çox müsbət addımdır. Sənəd əsas xristian liderləri tərəfindən müsbət qarşılanıb.

Təəssüf ki, nəticə Amerikada, Avropada və digər islamofobiya (etiqad və ya mədəniyyətləri əsasında müsəlmanlara qarşı ayrı-seçkilik) ölkələrində terrozimin təhlükəli şəkildə artması olub. İslamofobiya çox ciddi problem olub ,yeni anti-semitizmə çevrilməklə hədələyir. Amerika, Avropa və bütün dünyada müsəlmanlar islam və müsəlmanların diffamasiyası ilə bağlı dərin təşviş hissi keçirir və qəzəblənirlər. Baxışlara yeni işıq salan bu fakt və bir çox ideyalar, bütün dünyadakı müsəlmanların əqidələri, mənim yaxınlarda nəşr olunmuş "İslam üçün kim danışır? Milyard müsəlman əslindənə barədə düşünür?" kitabımda öz əksini tapıb".

Dinin vacibliyi və bütün dünya müsəlmanlarının əksəriyyəti arasında mədəni eynilik aydın görünür. Onlar mədəniyyətin, ənənə və prinsiplərin, həmçinin, ziyarətgahların və islami dəyərlərin qorunmasını tələb edirlər. Onların irəli getməsi üçün həlledici məna kəsb edən islam irsinə inam, Qərb tərəfindən islamın ləkələnməsi və ərəblərlə müsəlmanların ikinci dərəcəli insanlar kimi qəbul edilməsi nəticəsində zəiflədilə bilər.

Ərəb-müsəlman dünyasının Qərblə münasibətləri necə yaxşılaşdırıla bilər sualına cavab belə ola bilər: "İslam və islam dəyərlərinin Qərbdə müsbət mənada göstərilməsi".

XXI əsrdə səfərlərin və kommunikasiyaların qloballaşması ona gətirib ki, biz təkcə öz konkret ölkəmizin deyil, dünyanın da vətəndaşlarıyıq. Qlobal təhlükəsizlik və harmoniya qarşılıqlı anlaşma və hörmətdən asılıdır.

- Merve Kavakçı, Corc Vaşinqton Universitetinin (ABŞ) eksperti, Türkiyə parlamentinin keçmiş deputatı:

- Dialoqun başlanılmasını islamın xristian dünyasından zəifliyi kimi qiymətləndirmək lazım deyil. Həqiqi islamın xristian dünyasının diqqətinə çatıdırlması prosesi çox vacibdir. Dinlər arasında dialoqdan istifadə edən müsəlmanlar islam haqqında formalaşmış səhv təsəvvürləri aradan qaldıra bilərlər.

- Ümid Safi, Şimali Karolina Universitetinin (ABŞ) teologiya professoru:

- Biz hamının bir həyat və bir planeti paylaşdığı zamanda yaşayırıq. Dindar insanlar kimi, biz hamımız eyniyik - vahid Allaha və Məşhər gününə inamımız var. Mən şəxsən düşünmürəm ki, "müsəlman dünyası" və "xristian dünyası" kimi ayrı-ayrı anlayışlar var. Son nəticədə, bir dünya var və biz hamımız bu dünyada yaşayırıq. Son zamanlar dinlərarası dialoqlar istiqamətində vacib teoloji təşəbbüslər olub. Onların əksəriyyəti müsəlmanların təşəbbüsü və rəhbərliyi altında yaranıb və bu, maraqlı fenomendir. Düşünürəm ki, belə danışıqlar (nümunə üçün Əmmanda "Ümumi söz" sənədi və s.) real və vacibdir.Eyni zamanda, bu iki dünya arasında gərginlik, əsasən, siyasi xarakter daşıyır: Bu, İraq və Əfqanıstanda davam edən müharibələr, 60 ildən çoxdur ki, Fələstin və İsraildə baş verənlərdir. Məhz bu münaqişələr bu gün xalqlarımız arasında gərginliyin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir və biz buna son qoymayanadək bu məsələni həll etmək mümkün olmayacaq. Sonda biz anlayacağıq ki, bizim birlikdə yaşamağı öyrənməkdən başqa yolumuz yoxdur.

Əbdülvahid Əlvani, dini araşdırmaçı (Səudiyyə Ərəbistanı):

- İslam və xristinalıq arasında dialoq tarixi və dini köklərə malikdir. İslamın xristianlarla dialoqu haqqında Quranda kifayət qədər danışılır. Quranda yalnız xristianlarla dialoqun xatırlanması onların islama daha yaxın olması ilə əlaqədardır.

İslam və xristianlar arasında bir sıra problemlərin olmasına baxmayaraq, dialoq qaçılmazdır. İki din arasında həqiqi dialoqun olması bir çox problemlərin həllinin başlanğıcı hesab edilə bilər.

Karl Erns, Yaxın Şərq və Müsəlman Sivilizasiyasının problemlərinin öyrənilməsi üzrə Mərkəzin direktoru, Şimali Karolina Universiteti (ABŞ)

- Düşünmürəm ki, "müsəlman" və xristian" dünyaları kimi ayrı-ayrı anlayışlar var. Belə sözlər heç bir zaman əlaqədə olmamış ayrı-ayrı planetlərin olmasını göstərir. Həqiqətdə isə, bir dünya var və bu dünyada müsəlmanlar və xristianlar əsrlərdir ki, yaşayırlar. Bunlar siyasi, iqtisadi, fəlsəfə və mədəniyyət səviyyəsində qarşılıqlı fəaliyyət göstərən müxtəlif dini qruplardır. İnsanlar ayrı müsəlman və xristian dünyaları və ya "Qərb" kimi anlayış haqqında danışmağa davam etdirdikcə, onlar möhkəmlənir və münaqişə yaradır. Bu ifadələr hazırki və ya tarixi sosial reallığın dəqiq təsviri deyil.

Dialoqlar bütün dünyada müsəlmanlar və xristianlar arasında baş verir. Eyni zamanda, müxtəlif dini qrupların nümayəndələri arasında istənilən dialoqu dayandırmağa çalışan müəyyən qruplar var. Bu ya münaqişənin arzuolunan olması, ya da qruplardan birinin digəri üzərində üstünlük və hətta ağalıq əldə etməsinə ümidlərlə əlaqədar baş verir.

İKT ciddi dini məsələlərin müzakirəsi üçün əlverişli deyil. Hakimiyyətlər dini təmsil etmir və milli dövlətlər həmişə dini müəyyən edir, onu öz siyasi maraqlarına uyğunlaşdırırlar. Əsl dinlərarası dialoq akademik və mədəni mübadilələr səviyyəsində, hakimiyyət və kütləvi informasiya vasitələrindən kənarda baş verməlidir. Mən özüm əksər müsəlman ölkələrinin elmi və mədəni təşkilatlarında iştirak edirəm. Ötən il mən bir çox ölkələrə səfər etdim (Əmman, Küveyt, Bəhreyn, Türkiyə, İran, Malayziya) bu ölkələrdə müsəlman alimləri ilə dini və mədəni problemlər üzrə ciddi diskusiyalar keçirdim. Mən başqalarını da bu çox vacib fəaliyyətdə iştirak etməyə çağırıram.

Heydər Camal, Rusiyanın İslam Komitəsinin Sədri:

- Dinlər arasında dialoq massonların maraqlarına xidmət edir. Sadə xalq üçün dinlər- arası dialoqdan fayda yoxdur. Müsəlmanların dinlər arasındakı dialoqdan daha çox islamın cərəyanları arasında dialoqa ehtiyacları var. İslam dünyasında dinlər arasında dialoq təklifi ilə ilk dəfə türkiyəli mütəfəkkir Fətullah Gülən çıxış edib. Lakin Gülənin təklifi islam dünyasında birmənalı qarşılanmayıb.

Misirdə avtobus yük maşını ilə toqquşub, çox sayda ölən var
Misirdə avtobus yük maşını ilə toqquşub, çox sayda ölən var
Aİ Türkiyəyə qarşı ikili standartlardan imtina etməlidir - Ərdoğan
Aİ Türkiyəyə qarşı ikili standartlardan imtina etməlidir - Ərdoğan
Britaniyada koronavirusa daha 2 472 nəfər yoluxub
Britaniyada koronavirusa daha 2 472 nəfər yoluxub
Loading Bars
Xəbər lenti
Misirdə avtobus yük maşını ilə toqquşub, çox sayda ölən var
Aİ Türkiyəyə qarşı ikili standartlardan imtina etməlidir - Ərdoğan
Britaniyada koronavirusa daha 2 472 nəfər yoluxub
ABŞ İranın uranı 60%-ə qədər zənginləşdirmək niyyətini təxribat hesab edir
Prezident İlham Əliyev: Zəngəzur dəhlizi Türkiyənin razılığı və onların iştirakı olmadan açıla bilməz
Prezident İlham Əliyev azad olunmuş ərazilərə köçkünlərin nə zaman qayıdacağı sualını cavablandırıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanda hökumət, müxalifət erməni xalqına həqiqəti söyləməlidirlər
Prezident İlham Əliyev: Bizim azad etdiyimiz ərazilər dörd Lüksemburq ərazisinə bərabərdir
Türkiyə sahillərində 5,1 bal gücündə zəlzələ olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 52 104 nəfər sağalıb
Çempionlar Liqası: "Bavariya" və "Çelsi" yarımfinalda
Minsk Azərbaycana Belarus üzərindən ABŞ-a uçuşlar təşkil etməyi təklif edib
Müqəddəs Ramazan ayı başladı
Ərazilərin effektiv şəkildə minalardan təmizlənməsi üçün lazım olan bütün məlumatların mübadiləsi vacibdir - ATƏT-in Minsk Qrupu
Yol polisi İsmayıllıda reyd keçirib (FOTO)
"OPEC" yayda benzin istehlakının böhrandan əvvəlki səviyyədən aşağı olacağını proqnozlaşdırır
İran uranın 60 faizə qədər zənginləşdirilməsinə başlayır
Vəkillər Kollegiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü vəfat edib (FOTO)
Bakıda mənzildən qadın meyiti tapılıb
Bakı yenidən gimnastika yarışlarını qəbul edir
Erməni faşizminin sübutu olan Park - Dünyanın bir neçə ölkəsində belə muzey var (FOTO)
Azərbaycan pilotlu və pilotsuz vasitələri döyüşlərdə tətbiq edən ikinci ölkədir - Ekspert
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun qeyri-rəsmi görüşü olub (VİDEO)
TAP vasitəsilə Yunanıstana qaz tədarükü razılaşdırılmış həcmi üstələyə bilər
Moody’s Azərbaycan Beynəlxalq Bankının reytinqini yüksəltdi
Azərbaycan XİN Hərbi Qənimətlər Parkı ilə bağlı Ermənistan XİN-in bəyanatına cavab verdi
Belarus bu il Azərbaycandan 1 milyon ton neft alacaq
Ceyhun Bayramov Rumıniyanın Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb (FOTO)
Bakıda Hərbi Qənimətlər Parkı ermənilərin misilsiz cinayətlərinin ən bariz nümunəsidir - Ekspert
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko Azərbaycana işgüzar səfərə gəlib (FOTO)
“Əsas Məsələ”də bu dəfə də Hərbi Qənimətlər Parkının açılışı müzakirə olunub (VİDEO)
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
Cəbrayıl və Qubadlıda 750-ə yaxın ağac əkilib (FOTO/VİDEO)
Nazir Rəşad Nəbiyev Ukraynanın infrastruktur naziri Vladislav Krikli ilə görüşüb (FOTO)
Ağdamı demək olar ki, yenidən qurmaq lazımdır - Almaniyalı tarixçi (VİDEO)
Balakən və Naftalanda nişan mərasimi keçirənlər cərimələnib (FOTO)
Ermənistan beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq mina sahələrinin xəritələrini Azərbaycana təqdim etməlidir - Metyu Brayza (VİDEO)
Şəhid ailələrinə və qazilərə qayğı dövlətin sosial siyasətinin prioritetlərindən biridir - Deputat
Prezident Ermənistanın apardığı dezinformasiya kampaniyasına tutarlı cavab verdi - Elçin Əmirbəyov (VİDEO)
Cəbrayıl rayonunun Sədi kəndi (VİDEO)
Aprelin 14-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Baş nazir Əli Əsədov BP-nin regional prezidenti ilə görüşüb
Rinoplastika haqqında bilməli olduqlarınız
Ölməzlər – Füzuli uğrunda döyüşlərdə şəhid olan Amal Əhmədov (FOTO/VİDEO)
Ötən həftə azad edilmiş ərazilərdə tapılan minaların SAYI açıqlanıb
Süveyş kanalında hərəkəti iflic edən gəmiyə həbs qoyuldu
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb
Azərbaycanda 2457 nəfər COVID-19-a yoluxub, 34 nəfər vəfat edib
İkinci Qarabağ müharibəsinə yanaşma çağdaş dünyanın real mənzərəsini bir daha ortaya qoyur - Vüqar Rəhimzadə
Azərbaycanda şəhid ailələrinə, qazilərə dövlətin qayğısı ən yüksək səviyyədədir - Deputat
İsrail peyvənd olunmuş turistləri qəbul etməyə başlayacaq
Paytaxtın bu yolunda hərəkətin təşkilində dəyişiklik edilib (FOTO)
Hidrometeorologiya sahəsində texnoloji bilikli gənc kadrlara ehtiyac var - Umayra Tağıyeva
“YAŞAT” Fondu daha iki şəhid övladının zəruri xərclərini qarşılayıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənilər bizi yaxşı tanımayıblar, elə bilirdilər ki, bizimlə 1992-ci ildəki döyüşü aparacaqlar
170-dən çox jurnalist peyvənd olunub
Astarada kartof yükündən 213 kiloqramdan artıq heroin çıxdı (FOTO/VİDEO)
Keçidlərdə piyadalara yol verməyən sürücülər cərimələndi (FOTO)
Azərbaycan Notariat Palatası və Bakı Dövlət Universiteti arasında birgə əməkdaşlıq haqqında müqavilə imzalanmışdır (FOTO)
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru “İslah və təcdid” kitabının təqdimat mərasimində iştirak edib (FOTO)
Astarada tibbi maskadan istifadə etməyənlərə qarşı reyd keçirilib
Energetika naziri Ukraynanın infrastruktur naziri Vladislav Krikli ilə görüşüb (FOTO)
Ramana qəsəbəsində Mərkəzi küçə əsaslı şəkildə təmir olunur (FOTO)
A-qroup-un İdarə Heyətinin yeni sədri - Abas Miskərli
Unibank biznes sahibləri üçün Bahar kampaniyasını davam etdirir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan Birinci Qarabağ müharibəsində törətdiyi bir çox müharibə cinayətlərini gizlədə bilmişdi
Dövlət büdcəsinə gömrük rüsumlarından daxilolmalar artıb
Qubadlıda Həkəri və Bərgüşad çaylarına qızıl xallı farel balıqları buraxılıb (FOTO)
Dünyanın aparıcı beyin mərkəzlərinin nümayəndələri Hərbi Qənimətlər Parkına gəlib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Avropa çempionatının Bakıda keçiriləcək oyunları ilə bağlı sərəncam imzalayıb
Bu il 35 minədək şəxs aktiv məşğulluq tədbiri ilə əhatə olunub
Azərbaycan Prezidenti: Pakistan qarşıdurmanın ilk günündən son gününədək Azərbaycanı açıq şəkildə dəstəklədi
Hərbi Qənimətlər Parkı Azərbaycan xalqının tarixi qalibiyyətinin simvollarından birinə çevrildi
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Azad olunan ərazilərə icazəsiz keçmək istəyənlərin qarşısı alınır (FOTO)
Qarabağda "İsgəndər-M" qalıqlarının tapılması Rusiya və Azərbaycan hərbçiləri arasında müzakirə olunur - Peskov
Bitkoindən daha bir tarixi rekord
Tərtərdə yol polisi reyd keçirib
Prezident İlham Əliyev: Biz ATƏT-in Minsk qrupundan regionda dinc həyatın nizamlanması üzrə təkliflər gözləyirik
Kafedə toy edənlər məsuliyyətə cəlb edilib
Bakı Slavyan Universitetində "Nizami Gəncəvinin əsərlərində qadın obrazları" adlı ədəbi-musiqili tədbir keçirilib (FOTO)
Havalar isinir, bəs Azərbaycanda turizm sahəsində vəziyyət necədir? - Ekspert açıqladı
İranda ötən sutka 291 nəfər koronavirusdan ölüb
Azərbaycan Beynəlxalq Bankının əməkdaşları beynəlxalq turnirin qalibi olub
Peyvənd olunan şəxslər tam arxayınlaşmalı deyil - Baş infeksionist
Prezident İlham Əliyev: İndi qonşularımız regional inkişafla bağlı bizim baxışlarımızı paylaşırlar
Dövlət sosial sığorta şəhadətnaməsi ləğv edilir
Xüsusi qorunma statusu olan 35 Şərq çinarını ermənilər məhv edib - Nazirlik rəsmisi
İşə qəbul zamanı sosial sığorta şəhadətnaməsi tələb edilməyəcək
Sabah yağış yağacaq, külək arabir güclənəcək
Hacıqabulda toy məclisi aşkarlanıb, 6 nəfər cərimələnib
Prezident İlham Əliyev: Bizim regionda əməkdaşlıq yaratmağımız beynəlxalq uğurumuzdur
Müharibə veteranları ilə bağlı yenilik - Qanun dəyişir
Şəhidlər və ailə üzvləri barədə vahid informasiya bazası yaradılacaq
Prezident İlham Əliyev: Hər hansı revanş niyyətinin qarşısı sərt şəkildə alınacaq
Prezident İlham Əliyev: Biz azad edilmiş ərazilərdə kənd təsərrüfatının inkişafında İtaliyanın təcrübəsindən istifadə etməyə ümid edirik
"MFX- Trading İnvestisiya Şirkəti” səhm bazarı üzrə 1-ci yeri tutub
Bakıda hava proqnozları 94 faiz özünü doğruldur - Umayra Tağıyeva
Qarabağda ermənilər 54 min hektar meşə sahəsini məhv edib - Nazir müavini
Azərbaycan Prezidenti: Bərpa prosesinin ilk günlərindən biz İtaliya şirkətlərini dəvət etmişik
Bütün xəbərlər