Xəzərin statusunun tezliklə müəyyənləşəcəyini gözləməyə dəyməz

Azərbaycan, Bakı, 19 noyabr /Trend, müxbir V.Javoronkova/

Noyabrın 18-də Bakıda keçirilən Xəzəryanı ölkələrin dövlət başçılarının Zirvə görüşü iştirakçı ölkələrin mövqelərini müəyyən dərəcədə yaxınlaşdırdı. Lakin buna baxmayaraq, tezliklə onun nəticəsi kimi Xəzərin hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsi məsələsinin həll olunacağını gözləməyə dəyməz. Ekspertlər bu qənaətdədirlər.

Xəzəryanı dövlətlərin - Azərabycan, İran, Rusiya, Qazaxıstan və Türkmənistanın dövlət başçılarının sayca üçüncü Zirvə görüşü cümə axşamı Bakıda keçirilib. Zirvə görüşündə təhlükəsizlik, Xəzərin bölünməsi, ekologiya və gəmiçilik məsələləri müzakirə olunub.

Xəzəryanı dövlətlərin birinci sammiti 2002-ci ildə Aşqabadda keçirilib. Xəzəryanı "beşliy"in rəhbərləri ikinci dəfə yalnız 2007-ci ildə Tehranda bir araya gəliblər. O zaman iştirakçılar Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanın işlənməsinə ümumi yanaşmanın göstərildiyi bəyannaməni imzalayıblar.

Bakıdakı sammitin nəticəsi dövlət başçılarının Birgə Bəyannaməni imzalaması oldu və sənəddə onlar Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanın işlənib hazırlanması, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq haqqında sazişin imzalanması niyyətlərini və belə görüşlərin hər il keçirilməsi barədə razılaşmanın əldə olunduğunu təsdiqlədilər.

Sammit başa çatarkən Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedev bəyan edib ki, Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiya bir ildən sonra Rusiyada Xəzəryanı ölkələrin dövlət başçılarının görüşündə imzalana bilər.

Lakin sammitdə əldə olunan müəyyən irəliləyişlərə baxmayaraq, ekspertlər Xəzərin hüquqi statusu məsələsinin belə qısa müddətə həll olunacağına şübhə edirlər.

"Hesab edirəm ki, Bakıdakı sammitin nəticəsi tərəflərin mövqelərindəki ciddi yaxınlaşma oldu, lakin mən Xəzərin hüquqi statusunun müəyyən olunması məsələsinin bir il ərzində həll olunacağı ilə bağlı nikbinliyi bölüşmürəm", - azərbaycanlı politoloq Fikrət Sadıqov Trend-ə bildirib.

Trend Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin Ekspert Şurasının üzvü olan Sadıqovun fikrincə, sammit müəyyən dərəcədə ümidləri doğrultdu. Bunu tərəflərin əldə etdiyi razılaşma sübut edir.

Lakin dəniz məkanının bölüşdürülməsi çox prinsipial və mürəkkəb məsələdir. Böyük Britaniyanın "Chatham House" İnstitutunun eksperti Yuri Fyodorov belə hesab edir.

Xəzərin hüquqi statusunun müəyyən olunmasına dair məsələ SSRİ-nin süqutundan sonra yaranıb. 1991-ci ilədək sahilyanı dövlətlər olan İran və Sovet İttifaqı arasında müqavilələrlə müəyyən olunmuşdu.

Sadıqovun sözlərinə görə, bu məsələnin bir il ərzində həll olunması üçün hüquqi statusun müəyyən edilməsi və bölünmə prinsipinə yanaşmalar, meyarlar dəyişdirilməlidir. Çünki işlərin hazırkı vəziyyətində Xəzərin bütün dövlətlər arasında xoşluqla bölüşdürülməsi mümkün deyil.

Bundan əvvəl Rusiya, Azərbaycan və Qazaxıstan dənizin şimal hissəsinin dibinin bölüşdürülməsi məsələsini nizamlayan ikitərəfli saziş imzaladılar, lakin dəniz hövzəsindən istifadə məsələsi həll olunmamış qaldı. İran öz növbəsində hər bir sahilyanı dövlətə 20 faiz düşməklə dənizi beş bərabər hissəyə bölüşdürməyi təklif edir, xüsusilə də Azərbaycan bunun əleyhinə çıxış edir.

Həmçinin, Xəzərdə Türkmənistan və Azərbaycanın milli sektorlarının sərhədi kimi müəyyən olunacaq dənizin orta xəttinin koordinatının müəyyən olunması məsələsi həll olunmamış qalır.

Azərbaycan və Qazaxıstan bölüşdürmənin "İran" variantını qəbul etmirlər. İran təbii ortaq prinsipləri qəbul etməyəcək, belə ki, bu halda İranın payı cəmi 13,8 faiz təşkil edəcək.

"Bu cür problemlər dərhal həll olunmur və mən yaxın illərdə bu məsələnin həll olunacağına inanmıram", - bu barədə "Deutsche Welle" agentliyinə müsahibəsində Fyodorov deyib.

Xəzər üzrə rusiyalı ekspert Stanislav Pritçinin fikrincə, Bakı sammitinin İran və Azərbaycan, həmçinin Türkmənistan və Azərbaycan arasında mövcud ərazi mübahisələrini həll edəcəyi barədə heç bir əlamət yoxdur.

"Lakin bu məsələlərdə irəliləyiş olmasa da, ümumilikdə Xəzər regionunda atmosferin dəyişdiyini müşahidə etmək olar. Məsələn, 2007-ci ildə İranda imzalanmış bəyannamənin konkret əhəmiyyəti var", - o belə hesab edir.

"Bakıda təhlükəsizlik haqqında saziş hər bir ölkədə məhz hansı idarələrin bu bəyannamə üzrə öhdəlikləri yerinə yetirməyə cavabdeh olduğunu konkretləşdirir", - bu barədə Trend-ə Moskvadan telefon vasitəsilə MDU-nun elmi əməkdaşı Pritçin deyib.

Bu ondan xəbər verir ki, keçirilmiş sammitin nəticəsini ümumilikdə müsbət qiymətləndirmək olar.

"Dəyirmi masa" arxasında mübahisəli mövzuların müzakirəsi regionun Xəzəryanı dövlətlər arasında hərbi münaqişələrdən azad olacağına ümid verir", - bu cür sammitlərin Xəzərin hərbiləşdirilməsi prosesini onsuz da dayandırmadığını bildirən Trend-ə Qazaxıstan politoloqu Dosım Satpayev deyib.

Sadıqovun sözlərinə görə, bir sıra ciddi problemlər üzrə bu cür görüşlər və baxışlar, mövqelərin yaxınlaşması ondan xəbər verir ki, güzəşt və kompromislər şəraitində razılaşmanın əldə olunması tamamilə realdır.

"Əminəm ki, Bakıda keçirilən sammitdə əldə olunan razılaşmalar Xəzəryanı ölkələr arasında əlavə etibar atmosferi yaradacaq və bu, Xəzər dənizinin hüquqi statusu məsələsinin qəti şəkildə həllinə yardım edəcək", - Sadıxov deyib.

Ali Hərbi Məktəbdə baş leytenant Rəşad Rəhimovun xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Ali Hərbi Məktəbdə baş leytenant Rəşad Rəhimovun xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Loading Bars
Xəbər lenti
Ali Hərbi Məktəbdə baş leytenant Rəşad Rəhimovun xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Bitkoinin qiyməti tarixi rekordu yenilədi
YAP-da gender bərabərliyi və qadın hüquqları ilə bağlı konfrans keçirilib (FOTO)
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğunun fəaliyyəti bərpa edilir - SƏRƏNCAM
Nərmin Quliyevanın ölümü ilə bağlı ifadələr məhkəmədə ziddiyyət yaratdı
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
Zəngilan şəhərinin Baş planının hazırlanması ilə bağlı vəsait ayrıldı - SƏRƏNCAM
Ceyhun Bayramovla ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi arasında telefon danışığı olub
Qaxda ev əşyaları ilə birgə yanıb
Oktyabrın 21-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Rusiyada pandemiya ilə əlaqədar noyabrın əvvəli qeyri-iş həftəsi elan edilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışında iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Rəqəmsal Yarımstansiyasının təməlqoyma mərasimində iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva DSX-nin Zəngilandakı hərbi hissəsində yaradılan şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi ilə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilanda “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan rayonunda səfərdə olublar
Abşeronda şəhid Rəşad Mehdiyevin xatirəsinə ucaldılan abidə-bulaq kompleksinin açılışı olub (FOTO)
"Rebuild Karabakh" sərgisi çərçivəsində KOBİA-nın stendində yerli və xarici iş adamlarının işgüzar görüşləri keçirilir (FOTO)
Bal yarmarkasına təqdim olunan 64 nümunə tələblərə cavab verməyib
Bakı-Sumqayıt istiqamətində qatarların sayı artırılır (FOTO)
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Bakıdakı bal yarmarkası noyabrın 7-dək davam edəcək (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
İran yerli şirkətlərinə Qarabağa qanunsuz yük daşımağı qadağan etdi
“Qələbə hünəri” Respublika Yaradıcılıq Sərgisi keçiriləcək
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 303 nəfər COVID-19-a yoluxub, 16 nəfər vəfat edib
Diaspor gəncləri Ermənistanın müharibə cinayətləri ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət ediblər
Binəqədidə mağazaları qarət edənlər kameraya düşdü - Anbaan görüntülər (FOTO/VİDEO)
Unibank biznes üçün onlayn məhsulları komissiyasız etdi
Dövlət Rəqs Ansamblı beynəlxalq festivalda birinci yeri tutub
Digər respirator xəstəliklər ötən illərlə müqayisədə azalıb - Təyyar Eyvazov
2022-ci ildən iqtisadi islahatların yeni mərhələsi başlayır - Vüsal Qasımlı
Koronavirusa yoluxmaların artacağı gözlənilir - İnfeksionist
Yoluxmalara görə məktəblər bağlana bilərmi? - İnfeksionist açıqladı
Şirvan sakini "patı" ilə yaxalandı
Peyvəndin yan təsirləri nə dərəcədə təhlükəlidir? - AÇIQLAMA
Koronavirusun simptomları dəyişib - İnfeksionist
Metro qatarında nasazlıq yarandı, intervalda gecikmə oldu
Azərbaycanın elektrik enerjisi istehsalı və ixracı artıb - Nazir
44 günlük Vətən müharibəsində Füzuli əməliyyatının önəmi
“Nar” ən böyük Azərbaycandilli səsli kitabxanaya dəstəyini davam etdirir
İranda daha 162 nəfər koronavirusdan ölüb
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə, gözdən əlilliyi olanlara 50 mənzil verildi (FOTO)
Gedik Holdinq Azərbaycanda (FOTO)
3 kiloqrama yaxın "patı" ilə tutulan şəxsə hökm oxundu
Hədəfimiz bərpa olunan enerji payını 30 faizə çatdırmaqdır - Nazir
Qarabağda bir sıra böyük layihələrin məhz xarici investisiya hesabına həyata keçirilməsi əsas prioritetlərimizdəndir - Pərviz Şahbazov
Zəngəzurun giriş qapısı Zəngilan (FOTO)
Daha bir universitetdə bir neçə qrup distant təhsilə keçib
Qusar xəstəxanasının direktoru rüşvət alarkən cinayət başında yaxalanıb
Gələn il “Böyükşor”da üzən günəş elektrik stansiyasının istismara verilməsi planlaşdırılır - Nazir
Bal yarmarkasında məhsulun qiyməti necə müəyyənləşdirilir?
Bakıda gəlnini qətlə yetirən qayınataya 18 il həbs cəzası verildi
Son bir ilə yaxın müddətdə “Azercell könüllüləri” minlərlə ailəni sevindirib
Pandemiya arıçılara mənfi təsir edib - Nazirlik rəsmisi
Gürcüstan Azərbaycan vətəndaşları üçün ölkəyə daxil olma qaydalarını asanlaşdırıb
Əsas planımız mikro və aqro-sahibkarlar seqmentində kredit portfelini artırmaqdır
Rusiyada koronavirusdan ölüm hallarında yeni rekord qeydə alınıb
Riteylerə kömək: kassa sistemi vasitəsilə gəliri necə artırmaq və milyonlara qənaət etmək olar
Ermənistan kommunikasiyaların açılması üçün əməli addımlar atmalıdır - Ceyhun Bayramov
Azərbaycan Xorvatiyanın strateji tərəfdaşıdır - XİN rəhbəri
Cənubi Koreya sahillərində Çinə məxsus qayıq batıb
Yol polisi Bakıda səkiləri zəbt edən sürücülərə qarşı tədbirlərə başladı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan Xorvatiyadan minaların təmizlənməsi üçün avadanlıqlar alır - Ceyhun Bayramov
Türkmənistan türkdilli ölkələrin xəbərlərini yayımlayan Türk Dünyası (Turkic.World) layihəsinə qoşuldu (FOTO)
Azərbaycanla Xorvatiya arasında 7 sənədin razılaşdırılması üzərində iş aparılır
Çıraq platformasında hasilat bərpa edilib
Xorvatiya şirkətlərinin Qarabağda bərpa işlərinə cəlb olunması müzakirə edilib
Azərbaycanla Xorvatiya arasında mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin keçirilməsi razılaşdırılıb - Ceyhun Bayramov
Vətən müharibəsində ƏƏSMN-in 101 əməkdaşı iştirak edib (VİDEO)
Sabah hava necə olacaq?
Mingəçevir Dövlət Universiteti mini-futbol üzrə şəhər turnirinin qalibi olub (FOTO)
FHN qanunsuz çalışan ocaqxanaların fəaliyyətini dayandırıb (FOTO/VİDEO)
Daha bir marşrut xəttində “BakuBus” avtobusları işləyəcək
Mövcud yoluxma hallarına görə bütün məktəblərin bağlanması effektiv deyil - Ekspert
“Xudafərin” və “Qız Qalası” SES-in inşasının 2024-cü ilədək tamamlanması planlaşdırılır - Nazir
Ankarada partlayış olub (FOTO/VİDEO)
Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı səfiri Bakı Ali Neft Məktəbində (FOTO)
İllik cəmi 14.44 faiz ilə nağd pul krediti Rabitəbankda mümkündür!
Ceyhun Bayramovla xorvatiyalı həmkarı arasında geniştərkibli görüş keçirilib (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Kəlbəcər və Laçın balı Bakıda yarmarkada - Qiymətlər (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Füzuli rayonundan olan keçmiş məcburi köçkünlərlə görüşdən görüntülər paylaşıb (VİDEO)
Energetika Nazirliyi yaşıl enerji konsepsiyasını hökumətə təqdim edib
Yarım milyon manatlıq dələduzluqda təqsirləndirilən sabiq hakim məhkəmə zalında həbs edildi
Azərbaycan nefti bahalaşır
Xorvatiya Azərbaycanla əlaqələrin dərinləşməsinə böyük maraq göstərir - Nazir (FOTO)
Suriyada avtobusun partladılması nəticəsində 14 hərbçi həlak olub
Bu il Qubadlı, Zəngilan və Ağdamda 4 yarımstansiyanın yenidənqurulması başa çatdırılacaq - Energetika naziri
İki uşağın göbələkdən zəhərlənərək ölməsi ilə bağlı araşdırma başlandı
Xocavənddə polis əməkdaşları silah-sursat aşkar edib (FOTO/VİDEO)
Məhkumun həyətindən silah aşkarlanıb (FOTO)
İşğaldan azad olunan ərazilərimizdə 167 qiymətli metal yatağı var - Nazir müavini
DTX rəisi ilə BQXK-nin vitse-prezidenti arasında görüş keçirilib
Məşhur rusiyalı aktyor xəstəxanaya yerləşdirilib
Qarabağda 30-dan artıq su elektrik stansiyası bərpa edilir - Nazir
BVF Azərbaycan üçün neftin itkisiz qiymətini açıqlayıb
Bütün xəbərlər