Qlobal çağırışlar və Azərbaycanın baxış bucağı

Qlobal çağırışlar və Azərbaycanın baxış bucağı

Bakı. Trend:

BMT Baş Assambleyasının 75-ci Sessiyası çərçivəsində BMT-nin 75 illiyinə həsr edilmiş Yüksək Səviyyəli İclas və BMT Baş Assambleyasının 75-ci sessiyası pandemiya dövrünə təsadüf etsə də, müzakirə olunan problemlərin və təşkilatın fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı irəli sürülən təkliflərin mahiyyəti baxımından müstəsna önəm daşıyan bir toplantı kimi tarixdə qalacaq.

Bu səbəbdən, qənaətimə görə Baş Assambleyanın son toplantısı son 20 ildə keçirilən sessiyaların ən konseptualı və ən mütərəqqisidir.

Baş Assambleyanın sessiyasında diqqət çəkən məqamlardan biri və bəlkə də birincisi BMT-də islahatların aparılmasının labüdlüyü barədə səsləndirilən fikirlərin üzv dövlətlərin böyük əksəriyyəti tərəfindən dəsklənməsi və təşkilatın indiki struktur və fəaliyyət mexanizmləri çərçivəsində yola davam edə bilməyəcəyinin önə çəkilməsidir. Baş Assambleyanın toplantılarında BMT-də islahatların vazkeçilməzliyi barədə fikirlərin aparıcı mövqeyə çıxmasının əsas səbəblərindən biri kimi Prezident İlham Əliyevin Qoşulmama Hərəkatının sədri və Azərbaycan dövlətinin başçısı kimi Yüksək Səviyyəli İclasdakı çıxışlarında yer alan məqamların olduğunu qeyd etsəm, düşünürəm ki, yanılmaram. Yüksək Səviyyəli İclasdan başlayan bu yanaşma 75-ci sessiya çərçivəsində keçirilən debatların da ana mövzusuna, leytmotivinə çevrildi.

75-ci ssessiyadakı çıxışına da dünyada sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunmasına maneə yaradan amillərə diqqət çəkməklə başlayan Azərbaycan Prezidenti Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin 2030-cu il Gündəliyini əsas gətirərək, “sülh olmadan dayanıqlı inkişaf, dayanıqlı inkişaf olmadan isə sülh mümkün deyil” prinsipini xatırlatdı və qeyd etdi ki, “dayanıqlı beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün işğala son qoyulmalı, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə riayət olunması və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrası təmin edilməlidir”.

Şübhəsiz ki, cənab Prezidentin əsas məqsədi diqqətin bir daha Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərinə, Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə, beynəlxalq öhdəliklərinə əməl etməyən təcavüzkar dövlətə qarşı analoji hallarda tətbiq edilən silhə məcburetmə mexanizmlərinin işə salınmamasına yönləndirmək xarakteri daşıyırdı.

Qeyd edim ki, beynəlxalq təcrübədə işğalçı, insan haqlarını pozan, anti-demokratik rejimlərə qarşı sanksiyaların tətbiq olunması ilə bağlı çoxsaylı nümunələr var.

Soyuq müharibə dövründə BMT-nin bayrağı altında legitim sülhə məcburetmə əməliyyatı yalnız 1950-ci ildə Koreya yarımadasında keçirilsə də, 1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq, bu presidentin Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin maraqlarına uyğun gəldiyi təqdirdə, daha intensiv xarakter aldığını söyləyə bilərik.

1990-cı il avqustun 2-də İraqın Küveytə hərbi müdaxiləsindən dərhal sonra bu ölkəyə qarşı BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsi ilə ticarət-maliyyə sanksiyaları tətbiq edildi, cəmi 4 gün ərzində icrasına başlandı və 2003-cü ilədək qüvvədə qaldı.

Ticarət-maliyyə sanksiyalarının ağır şərtləri altında geriyə çəkilməyən İraq rejiminə qarşı işğal faktından təxminən bir neçə ay sonra Küveytə qarşı təcavüzə son qoyulması üçün “Səhrada tufan” hərbi əməliyyatı başlanıldı. Hərbi hava qüvvələri 5 həftə boyunca fasiləsiz olaraq, İraq ərazisini bombaladılar və İraqın müqaviməti zəiflədikdən sonra, quru qoşunları hərəkətə keçərək 100 saat ərzində Səddam Hüseyn rejimini məğlubuyyətə düçar etdilər. Sanksiyaların davam etməsi nəticəsində İraq hakimiyyəti Küveytlə mübahisəli ərazilər məsələsində də geriyə addım atmağa məcbur oldu.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin dərhal icra edilməsi və sülhə məcburetmə mexanizmlərinin təxirə salınmadan işə salınması ilə bağlı Komboca, Şərqi Timor, Ruanda, Somali, Yuqoslaviya, Bosniya və Hersoqovina kimi presidentlərini də nümunə gətirə bilərik. Xatırladım ki, yuxarıda sadaladığım sülhə məcburetmə aktlarının həyata keçirilməsində əsasən ABŞ və onun NATO üzrə müttəfiqləri iştirak ediblər. BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan digər 2 dövlətin yalnız ticarət-maliyyə sanksiyalarının həyata keçirilməsində iştirakdan başqa, hər hansı bir ciddi xidmətləri olmayıb. Amma BMT Nizamnaməsinin tələblərinə uyğun olaraq, prosesdə bütün üzv dövlətlərin, xüsusilə də Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin iştirakı zəruri xarakter daşıyır və bunun üçün müvafiq hüquqi mexanizmlər də nəzərdə tutulub. Məsələn, BMT Təhlükəsizlik Şurasının tabeliyində mövcudluğunu kağız üzərində davam etdirən Hərbi Qərargah Komitəsi 1947-ci ildən etibarən heç bir fəaliyyətə malik deyil. Halbuki komitənin səlahiyyətlərinə beynəlxalq sülhə və təhlükəsizliyə real təhdidlərin yarandığı zamanlarda üzv dövlətlərin silahlı qüvvələrinin qərargahlarının bir araya gətirilməsi və vahid komandanlıq altında hərəkət etməsi daxildir. Lakin beynəlxalq hüququn bütün subyektlərinin real təhlükəyə qarşı vahid mövqedən çıxış etməsinə imkan verən, birləşdirici xarakter daşıyan bu səlahiyyətdən son 73 il ərzində bircə dəfə də olsun istifadə edilməyib.

Prezident İlham Əliyevin son çıxışlarında yer alan fikirlərin əsasında da məhz bu məqamlar dayanır. Yəni BMT-nin problemləri sadəcə bu təşkilatın müasir çağırışlara cavab verə bilməməsi ilə yekunlaşmır, mövcud olan mexanizmlərin özü belə işlək deyil və onların hərəkətə gətirilməsi dünyada sülhün, təhlükəsizliyin təmin edilməsi baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir.

Məhz bu mexanizmlərin hərəkətə gətirilməməsi, Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, “Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra olunmaması BMT-nin nüfuzunu sarsıdır”, dünyada işğalçılığın, separatizm, terrorizm, insan hüquq və azadlıqlarının kütləvi şəkildə pozulmasının vüsət almasına əlverişli zəmin yaradır.

Beynəlxalq hüququn prinsiplərini ayaqlar altına atan Ermənistan kimi dövlətlər qlobal cəzasıslıq və hüquqi nihilizm şəraitində sülhə, təhlükəsizliyə təhdid yaradan neqativ halların stimullaşdırıcısı rolunda çıxış edir, təcavüzə, separatizmə, terrorizmə meylli olan qüvvələri ruhlandırırlar.

Prezident İlham Əliyevin BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrası mexanizmləri yaradılmasının labüdlüyü barədə fikirləri, düşünürəm ki, bütövlükdə dünyanın bu ən böyük və ən ali təşkilatının müasir çağırışlara çevik reaksiya verməsi baxımından müstəsna önəm kəsb edir. Çünki COVİD-19 yeni növ koronavirus pandemiyası dövründə BMT-nin və digər beynəlxalq qurumların yeni çağırışlara cavab vermək imkanında olmadığı reallığını görməmək mümkün deyil.

Yaranmış vəziyyətdən yeganə çıxış yolu isə Azərbaycan Prezidentinin vurğuladığı kimi, pandemiyadan sonrakı dövrdə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində zamanın tələbindən irəli gələn islahatların aparılmasıdır: “Bu baxımdan BMT-nin qlobal səviyyədə rolunun və nüfuzunun artırılmasına, onun müasir dövrün çağırışlarına daha adekvat cavab vermək imkanına xüsusi diqqət yetirilməlidir”.

Elçin Mirzəbəyli
Əməkdar jurnalist, siyasi ekspert

“InvestAZ”dan dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz
“InvestAZ”dan dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
BirKart sahibləri PAŞA Sığortadan taksitlə kasko sığortası əldə edə bilərlər
BirKart sahibləri PAŞA Sığortadan taksitlə kasko sığortası əldə edə bilərlər
Loading Bars
Xəbər lenti
AHİK sədri Səttar Möhbalıyev gürcüstanlı həmkarı İrakli Petriaşvili ilə görüşüb
Cəbrayılda təmir-tikinti işləri apararkən bir nəfər minaya düşüb
Jurnalistlər həbsdə olan sabiq deputatın məhkəməsinə buraxılmadı
"Patı" ilə tutulan Azərbaycan çempionuna hökm oxundu
Dünya şöhrətli rəssama Azərbaycan vətəndaşlığı verildi
İranda ötən sutkada 4,31 min nəfər koronavirusa yoluxub
Minaatan və artilleriya bölmələrinin döyüş atışlı taktiki təlimləri keçirilib (VİDEO)
Bərdə-Ağdam avtomobil yolunun tikintisi davam etdirilir (FOTO)
Lənkəranda yaşayış yerini tərk edən aktiv COVID-19 xəstəsi aşkarlanıb
KOBİA yanında İctimai Şuranın iclası keçirilib (FOTO)
KOBİA sədrinin keçmiş müavini Ukraynada yüksək vəzifəyə təyin olunub
Nobel mükafatı laureatı Aziz Sancar Bakıya gəlib
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Qobustanda keçirilib (FOTO)
Fuad Muradov ABŞ-da Azərbaycan əsilli yəhudi yazıçı ilə görüşüb
Türkiyədə müalicə alan daha beş qazi sağalaraq Azərbaycana qayıdıb (FOTO)
BDU-nun 10-dan çox qrupu distant təhsilə keçib
Ağdam sənaye parkına ayrılmış ərazinin 74 hektarı minalardan təmizlənib
İsmayıllıda xəstəxananın şöbə müdiri və qohumu avtomobillə qəsdən vurulub (VİDEO)
Soçi Bəyanatı Azərbaycanın növbəti diplomatik qələbəsidir - Kamaləddin Qafarov
Bəzi yanacaqdoldurma məntəqələrində yanacağa qatqılar əlavə edilir - SOCAR
Medianın İnkişafı Agentliyi “Sərhədsiz Reportyorlar” təşkilatına etiraz məktubu göndərib
Bolqarıstan qaz tədarükü müddətinin uzadılması üçün Azərbaycana müraciət edib
Hava dəyişəcək: Güclü külək, yağış, qar gözlənilir
Xurma adı ilə qanunsuz dərman daşıyan avtomobil saxlanılıb
Azərbaycan Notariat Palatasının Elmi-Metodiki Şurasının iclası keçirilib (FOTO)
Azərbaycanın Yekaterinburqdakı baş konsulu geri çağırılıb - SƏRƏNCAM
MEDİA və ADA Universiteti gənc jurnalistlər üçün seminarlara başlayıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Rusiya Ermənistan ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşması üçün çox mühüm rol oynayır
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 9,6 milyon nəfəri ötüb
Prezident İlham Əliyev Rusiyanın “Rossiya-1” telekanalına müsahibə verib
Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti beynəlxalq standartın tətbiqinə başlayıb
YAP sıralarına yeni üzv olan gənclərlə görüş keçirilib (VİDEO)
Azərbaycanda istehsal edilən yanacağın qonşu ölkələrə ixracı planlaşdırılır (Özəl)
Ali məktəblərə sınaq imtahanına qeydiyyat başlayıb
İlahiyyat İnstitutunun dekanı beynəlxalq konfransda iştirak edib (FOTO)
Sabah 20 dərəcəyədək isti olacaq
Azərbaycan Üzgüçülük Federasiyasının İcraiyyə Komitəsinin yığıncağı keçirilib (FOTO)
Hotellərdə qiymətlərin artması müşahidə olunur - Hotellər Assosiasiyası
Ermənistanın sabiq müdafiə nazirinin həbs müddəti uzadılıb
Bolqarıstan KİV-də Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin Soçi görüşü geniş işıqlandırılıb
"Omikron" ştammının qlobal yayılma ehtimalı çox yüksəkdir - ÜST
“Peyvənd sertifikatı”nın müddəti nə qədərdir, üçüncü doza vurulmasa, sənəd qüvvədən düşür?
Sahibkarlar üçün “KOB dostu” verilişi başlayır
BMT dünya turizm sektorunun itkilərini proqnozlaşdırıb
İlin sonunadək Neft Emalı Zavodunda modernizasiya işlərinin 90 faizi tamamlana bilər - SOCAR (FOTO)
Masazırda ev yanıb
Qəbələdə Uşaq Reabilitasiya Mərkəzinin tikintisi yekunlaşır
Gələn ay Türkmənistan qazının Azərbaycana tədarükünə başlanılacaq - İranın neft naziri
“InvestAZ”dan dünya maliyyə bazarları ilə bağlı həftəlik analiz
Piyadanı vurub öldürən sürücü hadisə yerindən qaçıb
Bakıda əcnəbi vətəndaşı döyərək qarət edən mütəşəkkil dəstə saxlanılıb
Bakı Ali Neft Məktəbinin yaranmasının 10 ili tamam olub
Canni de Byazinin millidəki taleyinə nə vaxt aydınlıq gələcək? - AFFA -dan AÇIQLAMA
2023-cü ildə Azərbaycan Avro-5 standartlı benzin istehsalına başlayacaq
Kazanda Nizami Gəncəvinin 880 illiyi ilə bağlı tədbir keçirilib (FOTO)
Ötən həftə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə 37 mina aşkarlanıb
Füzulidə minaya düşən hərbi qulluqçuların son vəziyyəti məlum olub
Mərkəzi Gömrük Hospitalının oftalmoloqu “Korluğun əsas səbəbləri” haqqında məlumat verib
Fermer təsərrüfatlarının fəaliyyətinə dair yeni dövlət standartı qəbul edilib
Avropa və Asiyada qadınlara qarşı zorakılıq hallarının artması müşahidə edilir - BMT rəsmisi
Azərbaycanda yeni "omikron" ştammı aşkarlanmayıb - RƏSMİ
Yaponiya xarici vətəndaşlara viza verilməsini dayandırır
Azərbaycanın qadın zorakılığına qarşı gördüyü işləri təqdirəlayiq hesab edirik - ABŞ səfiri (FOTO)
Soçi görüşü Ermənistanı 10 noyabr bəyanatından yayınmaq imkanlarından məhrum etdi - Deputat
Maliyyə piramidası fırıldağı necə işləyir? - AÇIQLAMA
Azərbaycan Prezidentinin təşəbbüsü ilə Qoşulmama Hərəkatının Parlamentlər Şəbəkəsi təsis edilib (FOTO)
Həftəsonu yol qəzalarında beş nəfər ölüb
Daha bir məktəbdə əyani tədris bərpa olundu
Gəncə Yaşayış Kompleksinin mənzillərinin təmir nümunələri təqdim olunub
Əkinlərini tez bəyan edən fermerlər subsidiyaları ilin əvvəlində alacaqlar - Nazirlik
Kəlbəcərin İstibulaq kəndi (VİDEO)
Gələn il Qoşulmama Hərəkatının Parlamentlər Şəbəkəsinin iclası Azərbaycanda keçiriləcək
Azərbaycan enerji sektorunda İrana kömək edə bilər – İranlı ekspertlərin Aşqabad sammitinə rəyləri
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Bakıda yaşayış binasında yanğın olub
ABŞ-ın sabiq müdafiə naziri Pentaqonu məhkəməyə verib
Ağcabədidə tibb məntəqəsi yanıb
Sumqayıtda mənzildən kişi meyiti tapılıb
Xaçmazda intihara cəhdin qarşısı alınıb
İran və Azərbaycan arasında yükdaşıma-tranzit xərclərinin azaldılması ticarətin inkişafı ilə nəticələnəcək – İranlı rəsmi (ÖZƏL)
Mir Şahinin vaxtı (VİDEO)
Fransada koronavirusun yeni ştammına 8 mümkün yoluxma halı aşkarlanıb
Perudakı güclü zəlzələ nəticəsində 10 nəfər xəsarət alıb
"Brent" markalı neftin qiyməti 75 dolları ötüb
"Omikron" ştammının daha yoluxucu olub-olmadığı hələ məlum deyil - ÜST
Konqoda silahlılar 22 nəfəri qətlə yetirib
Daha bir ölkədə "omikron" ştammına yoluxma qeydə alınıb
G7 ölkələrinin səhiyyə nazirləri fövqəladə iclasa toplaşacaqlar
İsrail xarici turistlər üçün sərhədlərini bağladı
"Formula 1"in "Williams" komandasıının yaradıcısı vəfat edib
Böyük Britaniyada koronavirusun "omikron" ştammına daha bir nəfər yoluxub
İngiltərə Premyer Liqası: “Çelsi” - “Mançester Yunayted” oyununda qalib müəyyənləşməyib
İƏT-in bəyannaməsi Prezident İlham Əliyevin görkəmli liderliyinin simvoludur - Amerikalı ekspert
Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova Pakistan Milli Assambleyasının sədri Əsəd Qeysərlə görüşüb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 20 007 nəfər sağalıb
Üçtərəfli müqavilə İranın 5 vilayətini qazla təmin edəcək - İran hökumətinin sözçüsü
KTMT ölkələrinin əksəriyyəti Ermənistanın bu təşkilatda olmasına baxmayaraq Azərbaycanı dəstəkləyir - Sergey Markov
Bakıda Batut Gimnastikası yarışlarının təşkilində əməyi olan hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm - Migel Visente Marino
Azərbaycanla əlaqələrdə heç bir anlaşılmazlığın olması gərək deyil - İran Prezidenti
Prezident İlham Əliyev: Qərara gəldik ki, bundan sonra İran-Azərbaycan əlaqələri bütün sahələrdə yüksələn xətlə inkişaf edəcək
Bütün xəbərlər