Çin İran bazarında Qərbin yerini tutur

Azərbaycan, Bakı, 02 fevral / Trend , müxbir D.Xatınoğlu/

Çin İrana qarşı BMT Təhlükəsizlik Şurası və Qərbin birbaşa tətbiq etdiyi sanksiyalara, xüsusilə də hazırda müzakirə olunan yeni sanksiyalara qoşulmaqda maraqlı deyil. Əsas səbəb isə,Çinin İranda iqtisadi maraqlarıdır. Son vaxtlar Çin investisiyaları dünyanın müxtəlif ölkələrində, o cümlədən İranda artıb.

İranla Çin arasında iqtisadi əməkdaşlıq, xüsusilə energetika sektorunda yüksək səviyyədədir. Hazırda İran sutkada Çinə orta hesabla 448 min barel neft satır.

İran-Çin Müştərək Sənaye-Ticarət Palatasının rəhbəri Əsədulla Əskərövladinin sözlərinə görə, Çin və İran arasında əmtəə dövriyyəsi 29 milyard dollar təşkil edir. Beləliklə, Çin İranın iqtisadi tərəfdaşları arasında birinci yeri tutur.

İran Çinə əsasən xam neft, dəri, dəmir, alüminium, kükürd, gül və s. ixrac edir. 29 milyard dollarlıq əmtəə dövriyyəsinin 60 faizi İranın Çinə, 40 faiz isə Çinin İrana ixracatı təşkil edir.

Yanvarın 30-da ABŞ dövlət katibi Hillari Klinton bildirmişdi ki, Pekinin BMT TŞ-nin İrana qarşı yeni sanksiyalarına səs verməsi üçün Çinə təzyiq olmalıdır. Lakin Çinin İranla geniş iqtisadi əməkdaşlığını nəzərə alsaq, bu zaman aydın olur ki, rəsmi Pekin İrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiq edilməsində qətiyyən maraqlı deyil.

Enerjiyə olan tələbatının ildən-ilə artması ilə əlaqədar olaraq Çin enerji yataqlarına malik olan ölkələr, xüsusilə də Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya ölkələrinin neft və qaz sektorlarında investisiyalarını artırıb. Bu mənada, İranın neft və qaz layihələrində iştirak Çinin diqqətini çəkir.

Çinin Dövlət Gömrük Orqanı saytının rəsmi məlumatına əsasən, 2009-cu ildə ölkəyə 204 milyon ton neft idxal olunub. Çinə neft ixrac edən ölkələr arasında Səudiyyə Ərəbistanından sonra ikinci yeri İran tutur.

Bu gün Çin şirkətləri BMT TŞ-nin sanksiyalarına görə İranın enerji layihələrindən geri çəkilən Qərb şirkətlərinin yerini tutur.

Buna nümunə kimi, İranın "Cənubi Pars" layihəsinin 11-ci fazasını göstərmək olar. Fransanın Total şirkətinin bu fazadan imtina etməsindən sonra Çinin Dövlət Neft Şirkəti CNPC onun yerini tutub.

İranın "Shana" agentliyində yayılmış statistikaya əsasən, Çinin İranın neft və qaz sənayesində iştirakının həcmi 50 milyard dollar təşkil edir və bu həcmdə vəsaitin 35-40 faizi müxtəlif layihələrin həyata keçirilməsinə sərf edilib.

İranın neft-qaz layihələrində Çinin iştirakı:

"Cənubi Azadegan" yatağı

İran Milli Neft Şirkəti (NIKO) və Çinin CNPC Dövlət Neft Şirkəti arasındakı müqaviləyə əsasən, Çin bu yatağın işlənməsinin maliyyələşdirilməsini 90 faiz təmin edəcək. Hazırda bu layihənin 90 faizi NICO şirkətinə, 10 faizi isə Yaponyanın "Inpex" şirkətinə məxsusdur.

Müqaviləyə əsasən, CNCP yatağın 70 faiz hissəsini alıb və qalan 20 faiz hissəsini maliyyələşdirir. "Azadegan" yatağı 2000-ci ildə açılıb və 42 milyard barel neft ehtiyatına malikdir. Bu layihənin birinci mərhələsində sutkada 150 min barel, ikinci mərhələsində isə 110 min barel neft istehsalı planlaşdırılıb. Layihə 2,5 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilir.

"Şimali Azadegan" yatağı

Bu layihə təxminən iki milyard dollar dəyərində qiymətləndirilir. CNCP bu layihə üzrə İranla müqavilə bağlayıb. Bu layihənin birinci mərhələsində sutkada 72 min barel, ikinci mərhələsində isə 75 min barel neft hasilatı planlaşdırılıb.

"Yadavəran" yatağı

2007-ci ildə İran Çinin "Sinopec" şirkəti ilə "Yadavəran" yatağının inkişafına dair 2 milyard dollar dəyərində müqavilə bağlayıb. Bu layihə çərçivəsində iki il müddətində sutkada 20 min barel neft hasil ediləcək, gələcəkdə isə hasilatın 85 min barelə çatdırılması planlaşdırılıb.

"Cənubi Pars"ın 11-ci fazasının inkişafı

CNPC və NICO arasında "Cənubi Pars" layihəsinin 11-ci fazasının inkişafı üçün 4,7 milyard dollar məbləğində müqavilə bağlanıb. 9 il bundan əvvəl bu fazanın həyata keçirilməsi Fransanın Total şirkətinə tapşırılmışdı.

Total İrana qarşı beynəlxalq sanksiyalara görə geri çəkildikdə, bu layihənin reallaşdırılması Çinə həvalə edildi. Layihənin 11-ci fazası sutkada 50 milyon kubmetr təbii qazın istehsalını nəzərdə tutur.

"Şimali Pars" yatağı

İran və Çin arasında digər müqavilə "Şimali Pars" yatağı üzərindədir və bu müqavilənin dəyəri 16 milyard dollar təxmin olunur. Layihənin birinci mərhələsinin inkişafi üçün iki ölkə arasında 2009-cu ilin yanvarında 2 milyard dollar məbləğində müqavilə imzalanıb. Bu layihənin 12 il müddətində təkmilləşdirilməsi planlaşdırılıb. Layihə 4 faza çərçivəsində həyata keçiriləcək və hər fazadan sutkada 35 milyon kubmetrə yaxın qaz hasilatı gözlənilir. "Shana" informasiya agentliyinin məlumatına görə, bu yatağın qaz ehtiyatı 58,9 trilyon futkub (TCF) təşkil edir. Çinin CNOOC şirkəti 2006-ci ildə bu layihə ilə bağlı İranla müqavilə imzalayıb.

LNG üzrə müqavilə

Hazırda CNPC İranla 3,6 milyard dollar məbləğində maye qazın (LNG) alınması üzrə müzakirə aparır. LNG İranın "Cənubi Pars" layihəsinin 14-cü fazasından təmin olunacaq. Bu şirkət həmçinin İranın Xəzər dənizindəki su ərazisində netf və qaz işlənməsi üzrə müzakirələr aparır.

İran və Çin arasında benzin biznesi

İranın benzin idxalı ilə bağlı Çin və Venesuela ilə bağladığı müqavilələrə əsasən, ölkə 22 milyon litr gündəlik ixdalın 11 milyonunu bu ölkələrdən təmin edir, yəni İranın təxminən 50 faiz benzin idxalı bu iki ölkə vasitəsilə təmin olunur.

İranın hazırda gün ərzində benzinə olan daxili tələbatı 67 milyon litr təşkil edir və bunun təxminən 22 milyon litrini (120 min barel) xaricdən idxal edir.

"Xarıbülbül" festivalını yenidən izləmək böyük xoşbəxtlikdir - 1990-cı ildə festivalın bədii rəhbəri olmuş Əli Usubov
"Xarıbülbül" festivalını yenidən izləmək böyük xoşbəxtlikdir - 1990-cı ildə festivalın bədii rəhbəri olmuş Əli Usubov
Şuşada, Cıdır düzündə "Bayatı Şiraz" (VİDEO)
Şuşada, Cıdır düzündə "Bayatı Şiraz" (VİDEO)
Heydər Əliyev Fondu tərəfindən nəşr olunan Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin notlarının toplusu Şuşada təqdim edilib (FOTO/VİDEO)
Heydər Əliyev Fondu tərəfindən nəşr olunan Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin notlarının toplusu Şuşada təqdim edilib (FOTO/VİDEO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycan Premyer Liqasında növbəti turun oyun cədvəli açıqlanıb
Qəzza və İordanın Qərb sahilində gün ərzində 26 fələstinli ölüb, 600 nəfərdən çox yaralanıb
Dünyada ötən sutka koronavirusa 717 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Suriyadan İsrailə üç raket buraxılıb
"Amazon" ilin sonuna qədər İngiltərədə 10 min yeni iş yeri yaradacaq
Ukraynanın Səhiyyə naziri istefa etdi
"Facebook" və "İnstagram"ın işində qüsurlar yaranıb
DİN itkin düşən qadınla bağlı əhaliyə müraciət edib (FOTO)
Balakəndə evdə yanğın olub
Ukrayna iqtisadiyyat və infrastruktur nazirləri istefa ediblər
Sahibə Qafarovanın Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Sədri ilə telefon danışığı olub
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi "İnstagram" hesabında Qarabağdan növbəti görüntülər paylaşıb (FOTO/VİDEO)
Füzulidə ev yanıb
Azərbaycanda ötən ay bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar bunlar olub
Bakıda restoranda qaz balonu partlayıb, 4 nəfər xəsarət alıb
"Xarıbülbül” festivalı ilə dünyaya bir sıra mesajlar vermiş olduq - Tural Gəncəliyev
Azərbaycan vasitəsilə 10 milyon tondan artıq yük daşınıb
Ceyhun Bayramov ilə Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin Baş katibi arasında telefon danışığı olub
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb​​​
Azərbaycanda 1 262 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 326 nəfər yoluxub
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
İndoneziya sahillərində 6,8 bal gücündə zəlzələ olub
Ceyhun Bayramovla Filip Riker arasında telefon danışığı olub
Aprel ayında 11 uşaq övladlığa verilib
Əfqanıstanın dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
AVRO-2020: Bakıdakı oyunların biletləri satışa çıxarılır
Yasamalda gəncin intihar etməsi faktı ilə bağlı araşdırma aparılır
Sərxoş sürücülər 2 nəfərin ölümünə səbəb olub
Zabrat şossesində yolun bir zolağı hərəkət üçün məhdudlaşdırılıb
"Avro-2020"nin rəsmi mahnısı müəyyənləşib
İranda daha 202 nəfər koronavirusdan ölüb
Makron öz sözləri ilə ATƏT Minsk qrupunun tabutuna son mismarı vurdu - Rusiyalı tarixçi
Azad olunmuş ərazilərdə indiyədək 20 modul və konteyner tipli hərbi hissə istifadəyə verilib (FOTO)
RAGB-nin sədri Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Volqoqradda Regionlararası forum keçirilib (FOTO)
Qaxda təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyən sürücülərə qarşı reyd olub (FOTO)
Sabah hava necə olacaq?
Şuşada 30 ildən sonra “Xarıbülbül” festivalının keçirilməsi dünyaya bir mesaj idi - Deputat
Hacıqabul sakinləri narkotikə görə saxlanıldı (FOTO)
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Birjalarda neft qiymətləri necədir?
126 müəssisədən Rusiyaya pomidor ixracına icazə verilib
Fransa prezidenti Makron öz erməni "sevgisindən" əl çəkmir - Deputat
“Nar”ın “Oxu saatı” layihəsinin növbəti qiraətçisi Zülfiyyə Xanbabayeva olacaq (FOTO)
İki rayonda qaz xətləri yenilənir (FOTO)
“Xarıbülbül” musiqi festivalının mədəni və siyasi əhəmiyyəti böyükdür - Deputat
Biləsuvarda standartlara cavab verməyən avtomobillərin sürücüləri məsuliyyətə cəlb olunub
Müdafiə naziri azad olunmuş ərazilərdə yerləşən HHMQ bölmələrində olub (FOTO)
Tokio Olimpiadasının əleyhinə olan petisiya 350 mindən çox imza toplayıb
Bu gün Azərbaycan premyer liqasında 27-ci turun oyunları keçiriləcək
Qazaxda çayxana yanıb
Azərbaycan tarixinin ən mühüm mədəniyyət hadisəsi: "Xarıbülbül" festivalı milli birlik və həmrəyliyin nümayişi oldu
Diametri 200 m-ə qədər olan asteroid Yer kürəsinə yaxınlaşacaq
Kolumbiyada 4,3 bal gücündə zəlzələ baş verib
ABŞ-da atışma zamanı doqquz nəfər yaralanıb
BMT-nin Baş katibi Qəzza zolağı və İsraildə döyüşlərə son qoyulmasını tələb etdi
Qəzza və İsraildə zolağa daxil olması barədə məlumatlar təkzib edilib
Həmas hərəkatı İsrailin Aşkelon və Aşdod istiqamətində 150 ​​raket atıb
BMT Təhlükəsizlik Şurası İsrail və Qəzza zolağındakı vəziyyəti müzakirə edəcək
İsrail ordusunun hava və quru qoşunları Qəzza zolağına hücuma başlayıb
"Borussiya" beşinci dəfə Almaniya kubokunun qalibi oldu
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 4,85 milyonu ötüb
Daşkəsəndə “Təmiz hava” aylığı ilə əlaqədar tədbirlər davam etdirilir (FOTO)
Livandan İsrailin şimal sahillərindəki Aralıq dənizi ərazisinə üç raket atıldı
ABŞ Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki gərginliyin azaldılmasına çağırır
Rusiya Azərbaycanın daha 30 müəssisəsindən pomidor idxalına icazə verəcək
Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan və Azerbaycan sərhədində baş verən gərginliklə bağlı açıqlama verib
İsrail Müdafiə Ordusu 9000 ehtiyatda olan əsgərinin çağırışını elan edib
Azərbaycanın xarici işlər nazirinin ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri ilə telefon danışığı olub
Samuxda 3 otaqlı ev yanıb
"Alyans" İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 98-ci doğum günü ilə əlaqədar tədbir keçirilib (FOTO)
Bu gün Azərbaycanda 21 mindən çox vətəndaş COVID-19 əleyhinə peyvənd olunub
Azərbaycanda 509 nəfər koronavirusa yoluxub, 1427 nəfər sağalıb, 16 nəfər vəfat edib
Ceyhun Bayramov və Sergey Lavrov arasında telefon danışığı olub
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın ən yeni tarixinin şanlı səhifəsini yazdı: “Xarıbülbül” festivalı hər il keçiriləcək!
"Air France" şirkəti Tel-Əvivə uçuşlarını dayandırıb
İsrail Hava Qüvvələri Qəzza zolağından buraxılan dronu vurduğunu açıqladı
"Twitter"in işində problemlər yaranıb
Heydər Əliyevin Qarabağla bağlı arzularının əks olunduğu video-çarx Prezident İlham Əliyevi kövrəltdi (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Cıdır düzündə bir daha "Qarabağ Azərbaycandır" dedi (VİDEO)
İstefada olan general-polkovnik Tofiq Ağahüseynov dəfn edilib (FOTO)
Mingəçevirdə qanlı dava: 3 nəfər saxlanılıb
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə daha 50 mənzil təqdim olundu (FOTO)
Azərbaycan neftinin qiyməti qalxıb
Daha 3 şəhidin yeni doğulan övladına hesab açılacaq (FOTO)
Şuşada “Xarıbülbül” festivalını yenidən keçirmək arzumuz gerçək oldu - Xalq artisti
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi "İnstagram" hesabında “Xarıbülbül” musiqi festivalının qala-konsertindən görüntü paylaşıb (VİDEO)
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 43 nəfər saxlanılıb
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
İranda ötən sutka 297 nəfər koronavirusdan ölüb
IATA və AZAL arasında IATA Travel Pass mobil əlavəsinin Azərbaycanda tətbiq edilməsinin mümkünlüyü müzakirə edilib
Kasım-Jomart Tokayev Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şuşada “Xarıbülbül” musiqi festivalının qala-konsertində iştirak ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Müdafiə Nazirliyi istefada olan general-polkovnikin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib
Prezident İlham Əliyev Şuşada Yuxarı Gövhərağa məscidində olub (YENİLƏNİB) (FOTO/VİDEO)
Şuşada keçirilən "Xarıbülbül" festivalı böyük tarixi qələbənin təntənəsidir - Şuşalı deputat
AXC-Müsavat cütlüyünün Naxçıvanla bağlı mənfur niyyətinin qarşısını məhz Heydər Əliyev aldı - Deputat
Mətbuat prospektində avtomobillərin hərəkətində sıxlıq var - SƏBƏB (FOTO)
Sabah hava necə olacaq?
Türkmənbaşı limanına ilk dəfə yan alan "Azərbaycan" gəmi-bərəsi milli adət-ənənələrə uyğun qarşılanıb (FOTO)
Neftçala sakini narkotiklə saxlanılıb
Bütün xəbərlər