Din adına edilən haram

Din adına edilən haram

Rufiz Hafizoğlu, Trend-in Yaxın Şərq redaksiyasının rəhbəri

İslam mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsi olan və bu mədəniyyətə öz töhfəsini verən Azərbaycanın bir vaxtlar SSRİ tərkibində olması ölkədə dini ayinlərin qadağan edilməsinə səbəb olub.

Sovet rejiminin tətbiq etdiyi bu qadağalara baxmayaraq, Azərbaycanda hər zaman İslam amili insanların şüur və təfəkküründə yaşayıb və bu günümüzə qədər ötürülüb. Dini ayinlərin bütün ölkədə rəsmən qadağan edilməsinə baxmayaraq, Azərbaycan xalqı dini mərasimləri gizli də olsa yerinə yetirirdi.

1991-ci ildə Azərbaycan siyasi müstəqilliyinə qovuşmaqla yanaşı, dini müstəqilliyini də əldə etdi. Təbii ki, müstəqillik illərində Azərbaycanda dini maariflənmə sahəsində də xeyli işlər görüldü.

Lakin təəssüf olsun ki, dini maarifləndirilmənin aparılmasına baxmayaraq, digər müsəlman ölkələrindən öz unikallığı ilə fərqlənən Azərbaycanda hələ də bir çox dini sahələrdə maarifləndirmə işlərinin aparılması zəruridir.

Dini maarifləndirmənin əhalinin bütün təbəqələrini əhatə etməməsi sonda Azərbaycan cəmiyyətində bir çox ictimai problemlərin meydana gəlməsinə səbəb olur ki, bu da gec-tez qütbləşməyə yol aça bilər.

Bu gün Azərbaycanda ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də yas və toy mərasimlərinin təmtəraqlı və maddi baxımdan israflı formada keçirilməsi məsələsidir. Məhz bu istiqamətdə maarifləndirmənin bir o qədər də olmaması sonda əhalinin bu kimi ayinləri dini əsaslarla deyil, uzun zamanlar adət etdikləri kimi qeyd etməsi ilə nəticələnir.

Digər problemli məsələlərdən biri də bir çoxlarında dinin, dolayısı ilə İslamın sadəcə yas mərasimlərinin keçirilməsi üçün lazım olduğu fikrinin formalaşmasıdır. Əslində bəşəriyyətə rəhmət olaraq göndərilən İslam dini sadəcə yas mərasimlərini deyil, eyni zamanda, həyatımızın bütün sosial sahələrini əhatə edən bir dindir.

Azərbaycanda yas və toy mərasimlərinin həddən artıq təmtəraqlı və israf edilərək keçirilməsinə gəlincə isə bunun İslam dini ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Əksinə, İslam bu və ya digər şəkildə israfın qəti əleyhinədir. İslam Peyğəmbərinin israfı qadağan edən çox sayda hədisləri olmaqla yanaşı, israfın haram olması barədə "Quran" ayələri də mövcuddur.

İsrafın mənasına gəlincə isə bu, mənasız yerə pulun, var-dövlətin və vaxtın sərf edilməsidir.

Allah "Qurani-Kərim"də israf edənlər barədə "əl-Bələd" surəsində belə buyurur: "O, çoxlu sayda var-dövlət xərclədiyini deyir. O, heç kəsin onu görməyəcəyinimi zənn edir? "

Digər bir ayədə isə "Yeyin-için, lakin israf etməyin. Şübhəsiz ki, (Allah) israf edənləri sevmir" buyurulur.

İsrafın nəinki haram və sevilməyən əməl olduğu, hətta israf edənlərin şeytanın qardaşları olması barədə də "Quran" ayəsi mövcuddur.

"Qurani-Kərim"in "İsra" surəsinin 26-27-ci ayələrində bu barədə belə buyurulur: "Qohum-əqrəbaya da, yoxsula da, müsafirə də haqqını ver. Lakin (malını) lazım olmayan yerə sərf etmə.

Həqiqətən, israfçılar şeytanların qardaşlarıdır. Şeytan isə Rəbbinə qarşı nankordur".

Lakin təəssüf ki, əhalinin bir çox təbəqələri bu kimi ayələrdən xəbərsizdir və toy və yas mərasimlərinin bir-birindən təmtəraqlı keçirilməsi üçün sanki yarışırlar.

Əslində isə Allah "Qurani-Kərim"də israf etməkdə deyil, insanların bir-biri ilə xeyir işlərdə yarışmasını əmr edir. "Bəqərə" surəsinin 148-ci ayəsində bu barədə belə buyurulur: "Hər kəsin üz tutduğu bir qibləsi vardır. Yaxşı işlər görməkdə bir-birinizlə yarışın. Harada olursunuz-olun, Allah sizin hamınızı (bir yerə) toplayacaqdır. Şübhəsiz ki, Allah hər şeyə qadirdir".

Əslində bu ayə bir daha onu göstərir ki, İslama görə, insanlar bir-biri ilə israf etməkdə deyil, xeyir əməllər etməkdə yarışmalıdırlar.

Quran ayələrinə və peyğəmbərin hədislərinə nəzər saldıqda isə edilməsi tövsiyə olunan ən xeyirli əməlin yetimlərin himayəsi olduğunu görmək olar. İslam Peyğəmbəri bununla bağlı hədislərinin birində belə buyurur: "Yetimi himayə edən adamla mən cənnətdə bir əlin iki barmağı kimi olacağıq (bir yerdə olacağıq)".

Digər bir hədisdə isə Allahın bir yetimi himayə edən insanın böyük günahlarını bağışlayacağı bildirilir.

Təbii ki, din və adət-ənənə adına edilən, lakin bunlarla heç bir əlaqəsi olmayan şan-şöhrət və təkəbbür göstəricisi olan bu kimi işlərə pul sərf etməkdənsə, cəmiyyət üçün faydalı olan işlərə pul xərcləmək daha yaxşıdır.

Bütün bunların cəmiyyətə aşılanması üçün təkcə din xadimləri deyil, eyni zamanda, ictimai xadimlər də fəaliyyət göstərməlidirlər.

Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Minsk qrupu ermənilərlə azərbaycanlılar arasında etimad tədbirlərini gücləndirə bilər - Rusiya XİN
Minsk qrupu ermənilərlə azərbaycanlılar arasında etimad tədbirlərini gücləndirə bilər - Rusiya XİN
Rusiya Qarabağdakı vəziyyəti diqqətdən kənarda qoymayacaq - Lavrov
Rusiya Qarabağdakı vəziyyəti diqqətdən kənarda qoymayacaq - Lavrov
Loading Bars
Xəbər lenti
XX əsrin faciəsi: Xocalı soyqırımından 29 il ötür
Mançester və Brayton şəhərlərində "Xocalıya ədalət!" tələbi ilə lövhələr yerləşdirilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində Xocalı soyqırımının iyirmi doqquzuncu ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Qarabağ hazırda "Böyük Qayıdış" bölgəsidir, hərbiçilərimiz isə daim dövlətin diqqət mərkəzindədir - Arzu Nağıyev
Ottava şəhərindəki "Qarabağ” Azərbaycan dili məktəbində Xocalı soyqırımından danışılıb
Niderlandda “Xocalıya ədalət!” tələbinin əks olunduğu poçt markaları buraxılıb
Xocalı soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsi Polşada anılıb (FOTO)
Erik Rondolat: Azərbaycan Prezidenti bir lider olaraq vəziyyətdən düzgün çıxış yolunu tapa bildi
Britaniya hakimiyyəti ölkədə koronavirus üzrə təhlükə dərəcəsini aşağı endirib
Böyük Britaniya Nümayəndələr Palatasının veb-saytında Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat yerləşdirilib
İtalyan jurnalist: Xocalı faciəsinin səbəbkarları cəzalandırılmalıdır
Göygöldə tikili yanıb
AZAL Bakıdan Kiyevə xüsusi reyslərin icrasına başlayır
Vladimir Putin ilə Nikol Paşinyan arasında telefon danışığı olub
Prezident İlham Əliyev: Bizim müvafiq strukturlarımızla beynəlxalq şirkətlər arasında əməkdaşlıq üçün böyük imkan olacaq
Azərbaycan Prezidenti: Biz hər bir şəhərin yenidən qurulması üçün baş plan hazırlayırıq
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan şəhərlərinin müasirləşdirilməsi prosesi davam edir
İşğadan azad edilmiş ərazilərdə yetişdiriləcək əsas kənd təsərrüfatı məhsulları bunlar olacaq
Mediada yeni düşüncə, yeni layihə və yeni baxış prizmasına ehtiyac var - Bəhruz Quliyev
Könüllülər Xocalı soyqırımına həsr olunmuş tədbir keçirdi
Qeyri-formal məşğulluğun fəsadları: İnsanlar bu hüquqlarından məhrum olurlar
Peşə təhsili üzrə “Dərs vaxtı”nın fevralın 26-na olan cədvəli
Həmsədrlər Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin bərpasına dəstək göstərməlidir - Azay Quliyev
Ceyhun Bayramov İsrailin səfiri ilə görüşüb (FOTO)
ASAN könüllülərindən minlərlə uşağı əhatə edən növbəti layihə (FOTO)
Paşinyanın bəyanatı növbəti dəfə Rusiyanın nüfüzuna endirilən xain və sarsıdıcı bir zərbə oldu - Hərbi ekspert
ATƏT-in hazırkı sədri Azərbaycana səfər etmək niyyətindədir
Ağdamdakı dağıntılar rusiyalı jurnalistləri dəhşətə gətirdi - Trend TV-nin REPORTAJI
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
Energetika Nazirliyində kollegiya iclası keçirilib
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda Xocalı soyqırımı anılıb (FOTO)
Xocalı: Tarixə Qayıdış adlı Anım tədbiri (FOTO)
Bakıda Pakistan hərbi nümayəndə heyəti ilə görüş keçirilib
İordaniya-Azərbaycan dostluq rəmzini bildirən dairədə Xocalı soyqırımı anılıb (FOTO)
“Dostluq” yatağına dair İşçi Qrup yaradıldı - SƏRƏNCAM
Boston şəhər meri 26 fevral tarixini Xocalı soyqırımının anım günü elan edib
"Xocalı: Soyqırımın xroniikası" kitabı Ukrayna dilində təqdim edilib (FOTO)
Həmvətənlərimiz Finlandiya parlamentinə müraciət edib
ATƏT Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində vasitəçilik missiyalarını təşkil etməyə hazırdır
Polis zabitləri Paşinyanın istefası tələbinə qoşuldu
Xocalı soyqırımı qurbanlarının ruhu dünyanı haqqın səsinə səs verməyə çağırır - Vüqar Rəhimzadə
Yelo bankdan hamıya 14.9% ilə nağd kredit
MDU-da “Tədris prosesində innovasiya və sahibkarlıq yanaşmaları” mövzusunda təlim keçirilib (FOTO)
Şaxtadan qorunmaq üçün qurulan çadırlara 200-ə yaxın vətəndaş üz tutub - Trend TV
Prezident İlham Əliyev "Signify" şirkətinin baş icraçı direktorunu və şirkətin rəhbərliyinin digər nümayəndələrini videoformatda qəbul edib (FOTO) (YENİLƏNİB)
Paşinyanın bəyanatı Rusiyanın hərb sənayesinə zərbə vurmaq niyyətini güdür - Siyasi şərhçi
Həftə sonu bu ərazilərdə yenidən yarmarkalar keçiriləcək
Bakı və Sumqayıtda temperatur yüksəlib - FAKTİKİ HAVA
Azərbaycanın avtomobil yollarındakı SON VƏZİYYƏT
Azərbaycanda 126 nəfər COVID-19-a yoluxub, 142 nəfər sağalıb, 3 nəfər vəfat edib
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan heç vaxt bu cür acınacaqlı vəziyyətdə olmayıb
UNEC-də Xocalı soyqırımının 29-cu ildönümünə həsr olunan beynəlxalq tədbir keçirilib (FOTO)
Azərbaycana gələn türkiyəli mütəxəssislər 520 nəfərə yardım edib
Böyükşor və Zığ gölləri ilə bağlı fərman və sərəncamda dəyişiklik edildi
Ağcabədi sakinindən 10 kiloqram narkotik götürüldü
Əfv Məsələləri Komissiyasının növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Prezident İlham Əliyev: Hər zaman şəhid ailələrinin üzvləri və müharibə əlillərinin yanında olacağam
Prezident İlham Əliyev: Bizdə olan məlumata görə, təqribən 6-7 min işğalçı məhv edilibdir
Azərbaycan Prezidenti: Müharibənin son gününə qədər Ermənistana gündə bir neçə təyyarə pulsuz silah gətirilirdi
Sabah bu marşrutların hərəkət xətti dəyişdiriləcək
Prezident İlham Əliyev: Göstərdik ki, müzəffər xalq Azərbaycan xalqıdır
Azərbaycan Prezidenti: Xocalı qurbanlarının da qanı İkinci Qarabağ müharibəsində alındı
Azərbaycan Prezidenti: Əgər kimsə revanşist fikirlərlə yaşayırsa, bax, bu yumruğu görəcək
Prezident İlham Əliyev: Həmin o “İskəndər” raketlərini Ermənistan pulla alıb? Pulsuz alıb
Prezident İlham Əliyev: Biz bütün bu illər ərzində müharibəyə hazırlaşırdıq, bunu heç gizlətmirdik
Azərbaycan Prezidenti: AXC-Müsavat cütlüyünün dövründə Şuşanın, Laçının, Kəlbəcərin düşmənə verilməsi böyük xəyanət idi
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusunda bir nəfər də fərari olmamışdır
Pakistan şirkətlərinin işğaldan azad olunan ərazilərin bərpasına cəlbi müzakirə edilib (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistanda müharibədə həlak olanların yaxınlarına nəinki ev, bir daxma da verilmir
Prezident İlham Əliyev: Şəhid olmuş övladlarımızın ailələrinə bu ilin sonuna qədər mənzillər veriləcək
Daha bir Vətən müharibəsi iştirakçısına vəzifə verildi (FOTO)
Ermənistanın güc strukturları çevriliş cəhdi ilə bağlı bəyanat yaydı
“Dostluq” yatağına dair Anlaşma Memorandumu təsdiqləndi
Silk Way West Airlines tibbi təyinatlı yüklərin qlobal daşınmasında aparıcı rol oynamağa hazırdır
Cəbrayılda daha bir nəfər minaya düşdü
Yerevan səmasında qırıcılar göründü (VİDEO)
Dağlıq ərazilərdə qarölçmə işlərinə başlanılacaq
Özünü vəzifəli şəxs kimi təqdim edərək vətəndaşları aldadan şəxs ifşa edildi
Xocalı faciəsi bəşəriyyətə qarşı cinayətdir - Kamaləddin Qafarov
“Xocalıya ədalət” kampaniyası çərçivəsində “Xocalı Nişanəsi” filmi təqdim edilib (VİDEO)
AzTV-də "Qətl planı" - Tarixi qətllər araşdırılacaq (FOTO/VİDEO)
İranda 94 nəfər koronavirusdan ölüb
Ermənistan növbəti çevriliş astanasında - Əhali küçələrə axışır (VİDEO)
Türkiyəli həkimlər 150-dən çox qazimizi müayinə edib (FOTO)
Mediada zəruri islahatlar: Yenilikçi, yaradıcı, qərəzsiz medianın formalaşması üçün nələr edilməlidir? – ŞƏRH
Bank Respublika 2019 – 2020-ci illərdə keçirdiyi layihələr üzrə “Ən fəal bank” mükafatını qazanıb
Pakistanın Sərhəd İşləri Təşkilatının Baş direktoru Bakıya gəlib (FOTO)
Möhtəşəm Triumf Palace layihəsində sərfəli şərtlərlə mənzillər əldə edə bilərsiniz (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Ramanada şəhid ailələri və müharibə əlillərinə mənzillərin təqdim olunması mərasimində iştirak edib (FOTO) (YENİLƏNİB)
Sabah hava yağmursuz olacaq
Prezident İlham Əliyev Şağan Reabilitasiya Pansionatının açılışında iştirak edib (FOTO/VİDEO)
Xocalı soyqırımının 29-cu ildönümü ilə əlaqədar Ukraynada dəyirmi masa keçirilib (FOTO)
“AccessBank”da yeni İcraçı Direktorlar təyin edilib (FOTO)
Xocalı soyqırımı qurbanlarının qisası alındı - Deputat
Küveyt mediasında Xocalı soyqırımı barədə məqalələr dərc olunub
Ölkədə peyvənd olunanlar daha çox bu yaşda olanlardır - STATİSTİKA
Azəbaycanlılar Polşa seymini Xocalı soyqırımını tanımağa çağırıblar
Azərbaycanda 207 mindən çox insan koronavirusa qarşı peyvənd olunub - RƏSMİ
ÜST bölgələrdə işləyən tibb işçiləri üçün təlimlər keçirir
“Bakcell”dən onlayn iş və təhsil üçün internet paketi
Bütün xəbərlər