Uranın xaricə göndərilməsi İranın nüvə silahı istehsal etməməsinə zəmanət vermir - ekspertlər

Uranın xaricə göndərilməsi İranın nüvə silahı istehsal etməməsinə zəmanət vermir - ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 18 may /Trend, müxbir D.Xatınoğlu/

Ekspertlərin fikrincə, İran 1200 kq uran ehtiyatının Türkiyəyə göndərilməsinə razılıq versə də, bu addım rəsmi Tehranın nüvə silahı istehsal etməməsinə zəmanət vermir.

Glazqo Universitetinin İran əsilli professoru Rza Təqizadə (Reza Taghizadeh) Trend-ə telefonla Londondan bildirib ki, 2009-cu ilin oktyabrında Vyana şəhərində İran və "5+1 ölkələri" razılıq əldə etmişdilər ki, İran 75 faiz zəif dərəcədə zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarsın, əvəzinə Tehran nüvə laboratoriyası üçün 20 faizlik uran yanacağını təhvil alsın. Hazırda İranın uran ehtiyatının əvvəlkindən daha çox olmasına baxmayaraq, İranın "sarı tort" (Yellow Cake) ehtiyatı tükənməkdədir. Deməli, İran xaricə göndərdiyi uran ehtiyatının yerini doldurmağa çətinlik çəkəcək.

Mayın 17-də İran və Türkiyə arasında 1200 kiloqram az zənginləşdirilmiş uranın Türkiyə ərazisində mübadiləsi haqqında saziş imzalanıb. Oktyabr ayında İranın zəif dərəcəli uran (3,5%) ehtiyatı 1500 kq təşkil etsə də, hazırda bu rəqəm 2100 kq-dır. Ekspertlərin fikrincə, İran 2100 kq 3,5 faizlik uranı 90 faizədək zənginləşdirərsə, 2-3 nüvə başlığı istehsal etməyə qadir olacaq.

Təqizadənin fikrincə, İranın 1200 kq zəif dərəcəli uran istehsal etmək üçün "sarı tort" ehtiyatı olmaq şərtilə, ən azı 2-3 il zamana ehtiyacı var. Onun sözlərinə görə, İranın uranın zənginləşdirilməsi planının sürəti texniki problemlərə görə diqqətçəkici dərəcədə azalıb və "sarı tort" ehtiyatı tükənməkdədir.

İranın nüvə proqramını izləyən Vaşinqtonun Beynəlxalq Təhlükəsizlik və Elmi Araşdırmalar İnstitutu (ISIS) 2009-cu ildə yaydığı məruzədə bildirib ki, İranın xam uran ehtiyatının (70-ci illərdə Cənubi Afrikadan aldığı 530 ton "sarı tort") əksər hissəsi uran qazına (UF6) çevrilərək Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) nəzarətindədir. Məruzəyə əsasən, İranın uran mədənlərinin ehtiyatı çox azdır və uran daşı istehsalı yox səviyyəsindədir.

Uran tozu, yaxud "sarı tort" xam uran daşının təmizlənmiş tozudur. Bu tozdan uran qazı (Uran Heqza Folorayd) istehsal edilərək sentrifuqlarda zənginləşdirilir.

Təqizadənin fikirləri ilə razı olmayan rusiyalı ekspert Vladimir Yevseyev Trend-ə elektron poçt vasitəsilə bildirib ki, İran 1200 kq uran ehtiyatını xaricə göndərsə də, nüvə silahı istehsalı üçün yetərincə uran ehtiyatı var və heç kim İranın nüvə silahı istehsal edə bilməyəcəyinə zəmanət verə bilməz. Yevseyevin fikrincə, İran 1200 kq uranı xaricə göndərsə də, qalan nüvə ehtiyatının zənginləşdirilməsini davam etdirərək 2-3 nüvə başlığı istehsal edə bilər.

Hər iki ekspertin fikrincə, İranın uran ehtiyatının bir qisminin ölkədən çıxarılması bu ölkənin Qərb ilə müzakirələrinə start verməlidir və Qərb İrana daha çox təzyiq göstərməlidir ki, uranın zənginləşdirilməsi prosesini dayandırsın, əks halda, İranın nüvə proqramı ilə bağlı problemlər olduğu kimi qalacaq.

Qərb İranı nüvə silahı istehsalına cəhd göstərməkdə ittiham edir, İran isə bunu rədd edir. İndiyədək BMT Təhlükəsizlik Şurası bu ölkəyə qarşı üç iqtisadi sanksiya tətbiq edib. Hazırda 4-cü sanksiya müzakirə olunur.

Ağ Evin sözçüsü Robert Gibbs İranın Türkiyəyə uran ehtiyatının bir qismini göndərəcəyi ilə bağlı qərarına müsbət münasibət bildirsə də, İrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiqi üzrə müzakirələrin davam etdirilməsini tələb edib.

Məqalənin hazırlanmasında T.Konyayeva iştirak edib.

Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb
Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb
Azərbaycandan Gürcüstana gedən turistlərin sayı 80 faizə yaxın azalıb
Azərbaycandan Gürcüstana gedən turistlərin sayı 80 faizə yaxın azalıb
Qədim Nuh yurdu Naxçıvana nə üçün getməli? - REPORTAJ
Qədim Nuh yurdu Naxçıvana nə üçün getməli? - REPORTAJ
Loading Bars
Xəbər lenti
Sosial siyasətin uğurlu istiqamətlərindən biri şəhid ailələrinə daimi qayğıdır - Deputat
Prezident İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan mətbuata bəyanatla çıxış edirlər - CANLI
Rusiyalı media eksperti Teleradio Akademiyasında olub (FOTO)
Azərbaycan və Xorvatiya arasında birgə komissiyanın növbəti iclası keçirilib
ABŞ-ın Azərbaycana qarşı “907-ci düzəliş” ədalətsizliyi aradan qaldırılacaq? - AÇIQLAMA
Bolqarıstandan olan nümayəndə heyəti Ağdam və Tərtərdə dağıdılmış obyektlərə baxış keçirib
Təlim toplanışında iştirak edəcək hərbi vəzifəlilər hərbi hissəyə qəbul olunub (FOTO/VİDEO)
"Lukoyl"un "Şahdəniz" layihəsində payının artırılması prosesində məsləhətçi şirkətin adı açıqlanıb
Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin təkbətək görüşü olub (FOTO)
Baş nazir Əli Əsədov BP-nin nümayəndə heyəti ilə görüşüb
Bərgüşad və Həkəri çayları üzərində su anbarları inşa ediləcək - Nazir müavini
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə üzərində “Xarıbülbül” təsviri olan saatlar hədiyyə edib (FOTO)
Metroda sıxlığın aradan qaldırılması üçün yeni nəzarət qrupları yaradılıb
Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri Zəngilanda “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olublar (FOTO) (YENİLƏNİB)
Dövlət orqanlarında 30 vakant vəzifə üzrə daxili müsahibə keçiriləcək
Azərbaycanda ilk beynəlxalq peşəkar Kiber təhlükəsizlik birliyi yaradıldı
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilandan fotolar paylaşıb (FOTO)
BDU-nun baş müəllimi vəfat edib
Səfirlik tərəfindən mühəndislik məhsulları üzrə vebinar təşkil olundu (FOTO)
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının açılışı Azərbaycanın gücünə güc qatacaq - Sevil Mikayılova
Azad edilən ərazilərdə mühəndis işləri davam etdirilir (FOTO/VİDEO)
Oktyabrın 27-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Zəngilanın Ağalı kəndində rəsmi qarşılanma mərasimi olub (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
“Azərenerji” ASC Bakıda qanunsuz tikililərlə bağlı açıqlama yayıb (FOTO)
Xüsusi təhsil müəssisələrinə işə qəbul üzrə müsahibə mərhələsi keçirilib
Qoşqar Təhməzli UNİCEF-in Azərbaycana yeni təyin olunmuş nümayəndəsi ilə görüşüb (FOTO)
Albaniyada yüzlərlə insan içməli sudan zəhərlənib
Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri Zəngilan rayonunda “Dost Aqropark”ın təməlini qoyublar (FOTO)
Milli Gimnastika Arenası 28-ci Dünya Yaş Qrupları Yarışlarına ev sahibliyi edəcək
Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının açılışı Qarabağa investisiya qoyuluşunu və sosial inkişafı sürətləndirəcək - İsrailli ekspert
AQTA daha 5 müəssisədə pozuntular aşkarlayıb
Bakıda heroin alverçiləri yaxalandı (FOTO/VİDEO)
TAP Yunanıstanın təbii qaza olan tələbatının 17 faizini təmin edir
Yelo Bankın xalis mənfəəti 11 milyonu keçdi
20 dönərxananın sağlamlaşdırılması nəzərdə tutulur - AQTA
Çində 4 milyona yaxın əhalisi olan şəhər karantinə bağlandı
“AzerGold” ali məktəb tələbələri üçün Təqaüd proqramı elan edir
Azad edilmiş ərazilərdə şəhid adlarının əbədiləşdirilməsi çox mühüm addımdır - Deputat
Azərbaycanda yeni seysmik stansiya quraşdırılıb
Qəbələdə toy sahibləri cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Azər Türk Bank üçüncü rübü mənfəətlə başa vurdu
UNEC Qarabağ mövzusunu dünya kitabxanalarında araşdırır: Ən çox nəşrlər hansı ölkənindir?
Qubadlıda yeni yaradılan hərbi hissə sərhədlərimizin etibarlı qorunmasına şərait yaradır - Hərbi ekspert
Azərbaycanda 166 məktəbdə ənənəvi dərs jurnalları ləğv edilib
"Azəristiliktəchizat" ASC qış mövsümünə hazırlıq işlərini başa çatdırıb
Azərbaycan məhsulları Çində sərgi-yarmarkada maraqla qarşılanıb (FOTO)
Ərdoğanın iştirakı ilə Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi açılışının həyata keçirilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır - ŞƏRH
Milli Paralimpiya Komitəsində yeni təyinatlar olub
Qohumuna qarşı 13 min manatlıq dələduzluq edən qadının işi məhkəməyə göndərildi
Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri Zəngəzur Dəhlizinin təməlini qoyublar (FOTO) (YENİLƏNİB)
İranda daha 156 nəfər koronavirusdan ölüb
Laçında qəbirüstü at fiqurları tapılıb (FOTO)
Bu il 1300-ə yaxın əlil şəxs özünüməşğulluq proqramına cəlb edilib (FOTO)
Britaniya kraliçası Azərbaycanı təbrik edib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2266 nəfər COVID-19-a yoluxub, 24 nəfər ölüb
Bakıda daha bir məktəb distant təhsilə keçdi
Dünya Bankı ilə azad edilmiş ərazilərin bərpası üzrə yeni layihələr müzakirə edilib - Mikayıl Cabbarov (FOTO)
Qubadlıda icra olunan layihələr infrastruktur işlərinin birinci sırada olduğunu göstərir - Deputat
Bu ərazilərə qar yağıb - Faktiki hava
Azərbaycanda restoranlara ulduzlar verilə bilərmi?
Ata Abdullayev dedi ki, 15 min manat ver, videonu silim - Zərərçəkmiş
Gənclərə örnək olan şəhid Milli Qəhrəman Şükür Həmidov
Prezident İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi açılışını ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
MDU-nun türkiyəli professoru magistrantlarla görüşüb (FOTO)
Türkiyə Milli Müdafiə Universitetinin rəhbər heyəti ilə görüş keçirilib (FOTO)
Sabah hava yağışsız keçəcək
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında ilk rəsmi qarşılanma (FOTO/VİDEO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 232 mini keçib
Cəzaçəkmə müəssisəsindən azad olunan şəxslərə nə qədər müavinət ödənilir?
Münhen təhlükəsizlik konfransı gələn il ənənəvi formatda keçiriləcək
Türkiyə səfiri UNEC-də olub (FOTO)
Külli miqdarda qanunsuz spirtli içki aşkar edilib (VİDEO)
AzEduNet və İT Step Akademiyası arasında memorandum imzalanıb
Əlillərə əmək pensiyası təyinatı hansı qaydada aparılır?
DSMF dəfn xərclərinin verilməsi qaydalarını açıqlayıb
COVID-19 peyvəndi sonsuzluğa səbəb ola bilərmi?
Qarabağ Dirçəliş Fondunun Müşahidə Şurasının iclası keçirilib (FOTO)
Dövlət orqanlarında 58 vakant vəzifə üzrə müsahibə elan edilib
İbtidai sinif müəllimlərinə pensiya güzəşti nəzərdə tutulmayıb - DSMF
Döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş şəxslərə verilən təqaüdün məbləği açıqlandı
Türkiyə Prezidenti Azərbaycana yola düşüb
Prezident Ərdoğanın Azərbaycan səfəri əlaqələrimizin möhkəmlənməsi üçün daha bir addımdır - Türkiyə PA
Gələn ilin dövlət büdcəsinin 40 faizə yaxını sosial yönümlü olacaq
Sürətli bərpa, müasir şərait, vətəndaş məmnunluğu - Erməni terrorundan zərərçəkmiş vətəndaşlar yeni evlərə köçüb (FOTO/VİDEO)
NFC ödənişləri artıq Rabitəbankda!
Qış Olimpiya Oyunlarında peyvənd olunmayan idmançılar 21 gün karantinə alınacaq
Çində üç yaşdan yuxarı uşaqların vaksinasiyası başlayacaq
Daha 4 qazi müalicə üçün Türkiyəyə göndərilib (FOTO)
Şahmar Mövsümov yenidən Beynəlxalq Bankın Müşahidə Şurasının sədri təyin edilib
Bakıda beşmərtəbəli binanın tikintisi dayandırıldı (FOTO/VİDEO)
Kapital Bank gömrük rəsmiləşdirilməsi üçün güzəştli kredit təklif edir
Premium mənzillər üçün ipoteka şərtlərində YENİLİK! (FOTO)
Gəncədə şadlıq sarayının rəhbəri cəzalandırılıb
Şuşaya qar yağır (VİDEO)
Bəzi qüvvələr bölgədə yaranmış stabilliyin yenidən pozulmasına çalışır - Ramil Usubov
Azərbaycan neftinin qiyməti 88 dolları ötüb
Mövcud vəziyyəti qəbul edə bilməyən Ermənistandakı mənfur ünsürlər daima ölkəmizə qarşı əks-təbliğat aparır - Əli Nağıyev
DTX-nin Beynəlxalq Antiterror Təlim Mərkəzində “Milli təhlükəsizlik” mövzusunda kursun açılışı olub (FOTO)
Oktyabr ayı üzrə bütün sosial ödənişlər həyata keçirilib
Bütün xəbərlər